Zihinsel engellilerin e─čitimi

2.986 okundu

Zihinsel Engellilerin E─čitim Ama├žlar─▒

Zihin engelli ├žocuklar, ├Âzel e─čitime muhta├ž ├žocuklar i├žerisinde olduk├ža ├Ânemli bir grubu olu┼čturmaktad─▒r. Zihin engelli ├žocuklara ili┼čkin ilk tan─▒mlar─▒n 1800’l├╝ y─▒llara dayand─▒─č─▒; (Simon, Binet, 1939; ├ça─člar, 1979) daha a├ž─▒klay─▒c─▒ tan─▒mlar─▒n ise 1900’l├╝ y─▒llarda yap─▒ld─▒─č─▒ g├Âzlenmektedir (Eripek, 1996). Son olarak AAMR (American Assocation Mental Retardation); zihin engellili─či, yeni tan─▒mlama ve s─▒n─▒fland─▒rma sistemini yay─▒mlad─▒─č─▒ dokuzuncu kitap├ž─▒─č─▒nda, geri zekal─▒l─▒k ad─▒yla a┼ča─č─▒daki gibi tan─▒mlam─▒┼čt─▒r.

Geri zekal─▒l─▒k, halihaz─▒rdaki i┼člevlerde ├Ânemli s─▒n─▒rl─▒l─▒klar─▒ g├Âstermektedir. Bu, zihinsel i┼člevlerde ├Ânemli derecede normal alt─▒, bunun yan─▒nda uyumsal beceri alanlar─▒ndan (ileti┼čim, ├Âzbak─▒m, ev ya┼čam─▒, sosyal beceriler, toplumsal yararl─▒l─▒k, kendini y├Ânetme, sa─čl─▒k ve g├╝venlik, i┼člevsel akademik beceriler, bo┼č zaman ve i┼č) iki ya da daha fazlas─▒nda s─▒n─▒rl─▒l─▒klar g├Âsterme durumudur. Geri zekal─▒l─▒k 18 ya┼č─▒ndan ├Ânce ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r (Eripek, 1996, s. 9).

AAMR’nin yeni tan─▒mlama ve s─▒n─▒fland─▒rma sisteminde zihinsel i┼člevlerdeki s─▒n─▒rl─▒l─▒klar, zihinsel i┼člevlerdeki bu s─▒n─▒rl─▒l─▒klarla ili┼čkili uyumsal beceri alanlar─▒nda s─▒n─▒rl─▒l─▒klar g├Âsterme durumu ile birlikte ele al─▒nmakta ve de─čerlendirilmektedir. AAMR (1992) tan─▒m─▒n─▒n uyarlanmas─▒nda d├Ârt varsay─▒m─▒n dikkate al─▒nmas─▒ gerekti─čini ├Âzellikle vurgulamaktad─▒r. ├ç├╝nk├╝ ge├žerli de─čerlendirmenin, ancak bu varsay─▒mlar─▒n dikkate al─▒nmas─▒yla ger├žekle┼čtirilebilece─či d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. Bu varsay─▒mlar ┼č├Âyledir (AAMR, 1992; Eripek, 1997);

1. Ge├žerli de─čerlendirmede bireyin k├╝lt├╝r ve dil farkl─▒l─▒klar─▒ oldu─ču kadar ileti┼čim ve davran─▒┼č ├Âzelliklerindeki farkl─▒l─▒klar da g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulur. Bireyin k├╝lt├╝r, dil, ileti┼čim ve davran─▒┼člar gibi ├Âzelliklerinin g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulmamas─▒ yap─▒lacak de─čerlendirmeyi ge├žersiz k─▒labilir. Bu nedenle disiplinler aras─▒ bir ekip taraf─▒ndan bireyin, gereksinimlerinin ve ko┼čullar─▒n─▒n ├žok y├Ânl├╝ olarak de─čerlendirilmesi gerekir.

2. Uyumsal becerilerde s─▒n─▒rl─▒l─▒klar, bireyin ya┼č─▒tlar─▒n─▒n bulunduklar─▒ tipik ├ževre ko┼čullar─▒nda ge├žerlidir ve bireyin yard─▒ma olan gereksinimi ile ili┼čkilidir. Bireyin ya┼č─▒tlar─▒n─▒n bulundu─ču tipik ├ževre ko┼čullar─▒, bireyin ya┼č─▒tlar─▒n─▒n genel olarak ya┼čad─▒klar─▒, ├Â─črendikleri, ├žal─▒┼čt─▒klar─▒ ve etkile┼čimde bulunduklar─▒ ev, yak─▒n ├ževre, okul, i┼č ve di─čer ortamlar─▒ ifade etmektedir. Ya┼č─▒t kavram─▒ ayn─▒ zamanda bireylerin ayn─▒ k├╝lt├╝r ve dil ge├žmi┼čine sahip olduklar─▒ anlam─▒n─▒ ta┼č─▒maktad─▒r. Uyumsal becerilerde s─▒n─▒rl─▒l─▒klar─▒n belirlenmesi, bireyin gereksinim duydu─ču hizmetleri ve ├ževrenin sundu─ču yard─▒mlar─▒ i├žeren yard─▒mlar─▒n analizi ile birlikte ele al─▒nmaktad─▒r.

3. ├ľzel baz─▒ uyumsal becerilerde g├Âr├╝len s─▒n─▒rl─▒l─▒klar t├╝m becerilerde ve ki┼čisel yeterliklerde de s─▒n─▒rl─▒klar─▒n olaca─č─▒ anlam─▒na gelmez. Birey di─čer uyumsal becerilerde ve ki┼čisel yeterliklerde g├╝├žl├╝ olabilir. Bireyler s─▒kl─▒kla zihin engellilikten ba─č─▒ms─▒z baz─▒ yeterliklerde g├╝├žl├╝ olabilirler a) Birey, zihin engellilikle ili┼čkili uyumsal beceri s─▒n─▒rl─▒l─▒klar─▒ndan ba─č─▒ms─▒z olarak fiziksel ve sosyal yeterliklerde g├╝├žl├╝ olabilir. b) Birey, belirli bir uyumsal beceri alan─▒nda (├Ârne─čin, sosyal beceriler) g├╝├žl├╝ olabilirken, di─čer beceri alanlar─▒nda (├Ârne─čin, ileti┼čim) g├╝├žl├╝k g├Âsterebilir. c) Bireyin belirli baz─▒ uyumsal becerileri g├╝├žl├╝ olurken ayn─▒ alanda s─▒n─▒rl─▒l─▒klar─▒ olabilir (├Ârne─čin, i┼člevsel matematikte, i┼člevsel okumada s─▒n─▒rl─▒ ya da tersi). ─░nsanlar─▒n belli bir alanda g├╝├žl├╝ olup almad─▒─č─▒na karar vermek g├Ârecelidir. Buna karar vermenin en iyi yolu di─čer beceri alanlar─▒ndaki durumuna bakmakt─▒r.

4. Genellikle, belirli bir s├╝re sa─članan uygun yard─▒mlarla zihin engelli bireyin ya┼čam i┼člevlerinde ilerlemeler ger├žekle┼čir. Uygun yard─▒mlar; bireyin gereksinimlerine uygun hizmetleri, personeli ve d├╝zenlenen ortamlar─▒ kapsamaktad─▒r. Her ne kadar zihin engellilik durumu ya┼čam boyu g├Âr├╝lmese de, bir├žok bireyde yard─▒ma duyulan gereksinim, uzunca bir s├╝re; baz─▒lar─▒nda ise zaman zaman devam edecektir. Ger├žekte zihin engelli t├╝m bireyler etkili yard─▒m hizmetleri sonucu olarak i┼člevlerini geli┼čtirirler. Bu da onlar─▒ daha ba─č─▒ms─▒z, ├╝retici ve ya┼čad─▒klar─▒ toplumla daha b├╝t├╝nle┼čmi┼č duruma getirir. E─čer birey anlaml─▒ bir geli┼čme kaydedemezse, bu durumda ona sa─članan yard─▒mlar─▒n etkili olup olmad─▒─č─▒, yap─▒lan de─či┼čikliklerin uygun olup olmad─▒─č─▒ sorular─▒ akla gelir.

Yeni tan─▒m─▒n AAMR’nin daha ├Ânceki tan─▒mlar─▒yla kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda getirdi─či en ├Ânemli yenilik, uyumsal davran─▒┼člar─▒n tek tek s─▒ralanmas─▒ ve a├ž─▒klanmas─▒ olmu┼čtur (Eripek, 1996; Smith, 1994). Bu tan─▒mla uyumsal davran─▒┼člar kavram─▒ a├ž─▒kl─▒─ča kavu┼čturulmu┼č ve 10 uyumsal beceri alan─▒ belirlenmi┼čtir (AAMR, 1992).

Tan─▒mda tek tek s─▒ralanan ve a├ž─▒klanan ileti┼čim, ├Âzbak─▒m, ev ya┼čam─▒, sosyal beceriler, toplumsal yararl─▒l─▒k, kendini y├Ânetme, sa─čl─▒k ve g├╝venlik, i┼člevsel akademik beceriler, bo┼č zaman ve i┼č gibi uyumsal beceri alanlar─▒ ba┼čar─▒l─▒ bir ya┼čam s├╝rd├╝rmenin temelinde yer almaktad─▒r. Bu becerilerin ise, zihin engellilere ili┼čkin alanyaz─▒nda ba─č─▒ms─▒z ya┼čam becerileri kapsam─▒nda ele al─▒nd─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir (Brolin, 1993; Snell, 1983; Smith, Patton, ─░ttenbach, 1994). Sonu├ž olarak, zihin engellilerin yard─▒m gereksinimlerinin ├Ânemli bir b├Âl├╝m├╝ say─▒lan uyumsal beceri alanlar─▒, ba─č─▒ms─▒z ya┼čam becerileriyle yak─▒ndan ili┼čkili olmaktad─▒r.

Ba─č─▒ms─▒z Ya┼čam Becerileri

Ba─č─▒ms─▒z ya┼čam becerileri, bireyin do─čumundan ba┼člayarak ya┼čam─▒n─▒ s├╝rd├╝rebilmesi i├žin gerekli olan beslenme, bar─▒nma ve sevgi gibi birincil gereksinimleri d─▒┼č─▒ndaki t├╝m gereksinimlerini kar┼č─▒lamaya d├Ân├╝k geni┼č kapsaml─▒ bir kavramd─▒r. ├ľz├╝nde ├žok b├╝y├╝k farkl─▒l─▒klar olmamakla birlikte de─či┼čik kaynaklarda ba─č─▒ms─▒z ya┼čam becerilerine ili┼čkin yap─▒lan de─či┼čik s─▒n─▒fland─▒rmalara rastlan─▒lmaktad─▒r (Snell, 1983; AAMR, 1992; Eripek, 1996). Alan yaz─▒nda s─▒kl─▒kla s├Âz├╝ edilen geli┼čim alanlar─▒, (uyumsal davran─▒┼člar, toplumsal beceriler ve mesleki beceriler) ba─č─▒ms─▒z ya┼čam becerileri ┼čemsiyesi alt─▒nda toplanabilmektedir. Yap─▒lan s─▒n─▒fland─▒rmalar─▒n en kapsaml─▒ olanlar─▒ndan biri ├ç─░ZELGE 1’de verilmi┼čtir.
Bu s─▒n─▒fland─▒rmada g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi, ba─č─▒ms─▒z ya┼čam becerileri genel olarak, ba┼čar─▒ i├žin gerekli temel beceriler, uyum i├žin gerekli beceriler, topluma uyum becerileri (g├╝nl├╝k ya┼čam becerileri), mesle─če haz─▒rl─▒k ve mesleki beceriler olarak d├Ârt beceri alan─▒na ayr─▒labilmektedir.

Çizelge1:

I. Ba┼čar─▒ ─░├žin Gerekli Temel Beceriler

A. Temel Geli┼čim Becerileri
1. Sinir Sistemi Geli┼čimi
2. Motor Geli┼čim
3. Bili┼čsel Geli┼čim
B. Ya┼čamda Gerekli Say─▒sal Bilgiler
1. Temel Matematik
2. Zaman─▒ Planlama
C. Ya┼čamda Gerekli Okuma
1. Temel Akademik Beceriler
2. ─░┼člevsel Okuma
D. ─░leti┼čim
1. Anlaml─▒ Dil
2. Al─▒c─▒ Dil
3. Yazma ve Sesleme
4. Becerileri

II. Uyum ─░├žin Gerekli Beceriler

A. Kendini Tan─▒ma
1. Kendinin Fark─▒nda Olma
2. Benlik Kavram─▒
B. Ki┼čilik ve Duygusal Uyum
1. Geri Çekilme
2. Kendini Kontrol Etme
3. Model Alma ve Taklit Etme
C. Bireyleraras─▒ Sosyal Beceriler
1. Temel Etkile┼čim Becerileri
2. Gruba Kat─▒lma
3. Oyun Etkinlikleri
4. Sosyal Etkinlikler
5. Cinsel Davran─▒┼člar
6. Sorumluluk

III.Toplumsal Uyum Becerileri (G├╝nl├╝k Ya┼čam Becerileri)

A. ├ľzbak─▒m Becerileri
1. Tuvalet
2. Yemek Yeme
3. Giyinme
B. T├╝ketici Becerileri
1. Para ─░daresi
2. Banka ─░┼člemleri
3. B├╝t├že Yapma
4. Al─▒┼čveri┼č Yapma
C. Ev ─░├ži Beceriler
1. Mutfak Becerileri
2. Ev Temizli─či
3. Ev Y├Ânetimi, Bak─▒m─▒ ve Onar─▒m─▒
4. ├çama┼č─▒r Y─▒kama ve Giysilerin Bak─▒m─▒
D. Sa─čl─▒k Bilgisi
1. ├çe┼čitli Sa─čl─▒k Sorunlar─▒n─▒n Tedavisi
2. Beden ├ľl├ž├╝lerini Koruma
3. ─░la├ž Kullanma
4. Ki┼čisel Sa─čl─▒k Cihazlar─▒n─▒
Ayarlayabilme
E. Topluma ─░li┼čkin Bilgi
1. Ba─č─▒ms─▒z Seyahat Becerileri
2. Toplumsal Beklentiler
3. Toplumun Fark─▒nda Olma ve Yararlanma
4. Telefonu Kullanma

IV. Meslek ├ľncesi ve Mesleki Beceriler

A. ─░┼če Haz─▒r Olma
1. ─░┼čin Fark─▒nda Olma
2. ─░┼č G├Âr├╝┼čmeleri ve ─░┼č Formlar─▒ Doldurma
3. ─░┼č Ba┼č─▒nda Bilgilenme
B. Mesleki Davran─▒┼člar
1. Mesleki Performans ve ├ťretim
2. ├çal─▒┼čma Al─▒┼čkanl─▒k veTutumlar─▒
3. ─░┼č ─░li┼čkileri
4. Belirli Bir Mesle─če ─░li┼čkin Beceriler
5. Meslek Becerilerini ├ľ─črenme ve De─či┼čik Durumlarda Kullanma
C. ─░┼če Uygun Sosyal Davran─▒┼člar Sergileme

Ba┼čar─▒ i├žin gerekli temel beceriler, temel geli┼čim becerileri, g├╝nl├╝k ya┼čamda gerekli say─▒sal bilgiler, g├╝nl├╝k ya┼čamda gerekli okuma ve ileti┼čim gibi alt beceri alanlar─▒ndan olu┼čmaktad─▒r. Uyum i├žin gerekli beceriler, kendini tan─▒ma, ki┼čilik ve duygusal uyum ve bireyleraras─▒ sosyal beceriler alt beceri alanlar─▒ndan olu┼čmaktad─▒r. Toplumsal uyum becerileri ya da g├╝nl├╝k ya┼čam becerileri, ├Âzbak─▒m becerileri, t├╝ketici becerileri, ev i├ži becerileri, sa─čl─▒k bak─▒m─▒ ve toplumsal bilgi beceri alanlar─▒ndan olu┼čmaktad─▒r. Meslek ├Âncesi ve mesleki beceriler ise, i┼če haz─▒r olma, mesleki davran─▒┼člar ve mesle─če uygun sosyal davran─▒┼člar sergileme gibi beceri alanlar─▒ndan olu┼čmaktad─▒r. Ba─č─▒ms─▒z ya┼čam becerilerinin bu denli ayr─▒nt─▒l─▒ olarak ele al─▒nmas─▒ ve s─▒n─▒fland─▒r─▒lmas─▒ zihin engelli bireylerin ba─č─▒ms─▒z ya┼čamaya haz─▒rlanmalar─▒na verilen ├Ânemi g├Âstermektedir. Nitekim AAMR’nin yeni tan─▒m ve s─▒n─▒fland─▒rma sisteminde a├ž─▒klanan ve ayr─▒┼čt─▒r─▒lan uyumsal beceri alanlar─▒ ba┼čar─▒l─▒ bir toplumsal ya┼čama ge├ži┼čte esas olarak g├Âr├╝lmektedir (Eripek, 1997; AAMR, 1992).

Zihin Engelli ├çocuklar─▒n E─čitim Gereksinimleri

B├╝t├╝n ├žocuklar─▒n e─čitiminde oldu─ču gibi engelli ├žocuklar─▒n e─čitiminde de, onlar─▒n ileride ba┼čkalar─▒na ba─č─▒ml─▒ olmadan ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝rmeleri, kendi kendilerine yeterli duruma gelmeleri ve toplumla b├╝t├╝nle┼čmeleri ama├žlanmaktad─▒r. Nitekim alanyaz─▒nda zihin engelli yeti┼čkinlerin aile ├╝yesi, i┼č├ži, ├Â─črenci, bo┼č zaman etkinliklerine kat─▒l─▒mc─▒ olma, t├╝keticilik ve vatanda┼čl─▒k gibi toplumsal rolleri ├╝stlenebilmeleri i├žin tam ba─č─▒ms─▒zl─▒k kazanmalar─▒n─▒n ├Ânemli oldu─ču vurgulanmaktad─▒r (Bender ve Valletutti, 1982). Bu amaca ula┼č─▒lmas─▒, bireyin bireysel farkl─▒l─▒klar─▒ ile yapabildikleri dikkate al─▒narak e─čitim gereksinimlerinin belirlenmesi ve gereksinimlerine uygun e─čitim ortamlar─▒n─▒n sunulmas─▒yla m├╝mk├╝n olabilmektedir.

Zihin engellilerin e─čitim gereksinimleri onlar─▒n baz─▒ ├Âzelliklerine g├Âre farkl─▒la┼čabilmektedir. Zihin engelliler homojen bir grup olmad─▒─č─▒ndan, ├že┼čitli ├Âzelliklerine ba─čl─▒ olarak kendi i├žlerinde ├Ânemli bireysel farkl─▒l─▒klar g├Âstermektedirler (Eripek, vd, 1996). Bu farkl─▒l─▒klar, onlar─▒n toplum ya┼čam─▒na haz─▒rlanmalar─▒nda gerekli olan bir ├žok beceriyi ├Â─črenmede ba┼čkalar─▒n─▒n yard─▒m─▒na daha fazla gereksinim duymalar─▒na yol a├žabilmektedir. ├ľzellikle, di─čer bireylerin kendi ba┼člar─▒na ya da ├žok az yard─▒mla ├Â─črendikleri bir ├žok beceriyi zihin engelli ├žocuklar kendi ba┼člar─▒na ├Â─črenmede ya da az bir yard─▒mla ├╝stesinden gelmede g├╝├žl├╝k ├žekebilmektedirler (Eripek, 1996). Dolay─▒s─▒yla zihin engelli bireylerin e─čitim gereksinimlerinin belirlenebilmesi i├žin, ├žok y├Ânl├╝ ve disiplinleraras─▒ bir yakla┼č─▒m do─črultusunda, AAMR’nin (1992) tan─▒m─▒ ve bu tan─▒m─▒n uyarlanmas─▒ndaki varsay─▒mlar─▒n dikkate al─▒nmas─▒ ├Ânerilmektedir.

Sonu├ž olarak, bir├žok zihin engelli birey ba─č─▒ms─▒z ya┼čamaya adayd─▒r. Bir├žo─ču kendi bak─▒m─▒n─▒ sa─člamaya, ev i┼člerini yapmaya, evlenip aile kurmaya, evdeki e┼čya ve cihazlar─▒ kullanmaya, temizli─če, yiyecek haz─▒rlamaya, k─▒saca kendi ya┼čam─▒n─▒ ba─č─▒ms─▒z olarak s├╝rd├╝rmeye gereksinim duyacakt─▒r (Brolin, 1991).

Zihin engelli bireyler zaman─▒ geldi─činde ailelerinden ayr─▒larak kendi evlerini kurmak durumunda kalacaklard─▒r. Evlerinden ayr─▒lan bu bireyler ise; bir├žok ├╝lkede oldu─ču gibi, normal ev, apartman, grup evleri, yat─▒l─▒ kurumlar (Glen, 1996) gibi pek ├žok ortamda ya┼čayabilecektir. Dahas─▒, yaln─▒z ya┼čama, destek ya┼čam evlerinde ya┼čama, kom┼ču deste─čiyle ya┼čama, ba┼čka ailelerin yan─▒nda ya┼čama gibi se├ženekleri olabilecektir (Gathercole, 1984; Smith, Patton ve Ittenbach, 1994).

Bu nedenlerle zihin engelli bireylerin de─či┼čik ortamlarda ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝rebilmeleri i├žin ciddi olarak haz─▒rlanmalar─▒ gerekir (Glen, 1996). Dolay─▒s─▒yla zihin engellilerin e─čitiminde en ├╝st ama├ž, onlar─▒n ba─č─▒ms─▒z ya┼čam becerilerini geli┼čtirmek olmal─▒d─▒r.

Yrd. Do├ž. Dr. Atilla CAVKAYTAR
Anadolu ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi
├ľzel E─čitim B├Âl├╝m├╝

KAYNAKÇA

AAMR/American Association on Mental Retardation (1993)
Mental Retardation: Definition, Classification and Systems of Supports. (9th Edition) Washington, DC.
Bender, M. Valletutti, P. J. (1982).
Teaching Functional Academics: A Curriculum Guide for Adolescents and Adults with Learning Problems. Baltimore: University Park Press.
Binet, A. ve , Simon, T. (1939).
Anormal ├çocuklar (├çev. Sabri Sedat Siyavu┼čgil) Devlet Bas─▒mevi, ─░stanbul.
Brolin, Donn E. (1991).
Life Centered Career Education A Competency Based Approach. (3th Edition) Published by the Councel for Exceptionel Children, USA.
Close, D. W., Sowers, J., Halpern, A. S. ve Bourbeau, P. E. (1985).
“Programming for the Transition Living for Mildly Retarded Persons” In K. C. Lakin ve R. H. Bruininks (Eds.), Stratejies for Achieving Community Integration of Developmentally Disabled
Citizens (p.165)
Baltimore, MD: Brookes (Smith, Patton ve Ittenbach, 1994, s. 400’deki al─▒nt─▒.
├ça─člar, Do─čan (1979)
Geri Zekal─▒ ├çocuklar ve E─čitimleri Ankara ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi Yay─▒nlar─▒, Ankara.
Eripek, S├╝leyman (1996).
Zihinsel Engelli ├çocuklar. Anadolu ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi Yay─▒nlar─▒, Eski┼čehir.
Eripek, S. ├ľzy├╝rek, M., ├ľzsoy,Y. (1996).
“Geri Zekal─▒ ├çocuklar” ├ľzel E─čitime Giri┼č. Karatepe Yay─▒nlar─▒, Ankara.
Eripek, S├╝leyman (1997)
“Zihin Engelliler” Yay─▒nlanmam─▒┼č Ders Notlar─▒, Anadolu ├ťniversitesi, E─čitim Fak├╝ltesi, Eski┼čehir.
Gathercole, C. E. (1984).
Residential Alternatives for Adults who are Mentally Handicapped. Published by British Institute of Mental Handicapped.
Glen, Thomas E. (1996).
Teaching Students with Mental Retardation: A Life Goal Curriculum Planning Approach Prentice-Hall, Inc, USA.
Patton, J. R., Smith, T. E. C., Clark, G. M., Polloway, E. A. Edgar, E., Lee, S. (1996).
“Individuals with Mild Mental Retardation: Postsecondary Outcomes and Implications for Educational Policy” Education and Training in Mental Retardation and Developmental Disabilities, June, 75-85.
Smith, J. D. (1994).
“The Revised AAMR Definition of Mental Retardation: The MRDD Position” Education and Training Mental Retardation and Developmental Disabilities, September.
Snell, M. E. (1983).
Systematic Instruction of the Moderately and Severely Handicapped. (Second Edition) Ohio: Merrill Pub. Corp., Columbus.

Comments are closed.

%d blogcu bunu be─čendi: