Tag: öğrenme bozukluğu

Öğrenme Bozukluğu ve Özel Eğitimi

PSİKO-PEDAGOJİK DEĞERLENDİRME

Değerlendirmenin 3 hedefi olmalıdır :

1. Güçlükler ( görsel/işitsel algı, motor koordinasyon, sıralama, organizasyon, hafıza)

2. Farklılıklar

3. Tutarsızlıklar belirlenmeli.

Tek başına hiçbir yöntem yeterli veri sağlamıyor.Tanı ve terapide mutlaka aile ve öğretmenle işbirliği yapılmalı.

Psiko – Pedagojik değerlendirmede anne – babayla, çocukla, varsa okul rehberi– öğretmenle görüşülür. Hangi alanlarda bozukluklar olduğunu saptamak amacıyla çeşitli test tekniklerinden yararlanılır. Şu alanlar değerlendirilir:

• Gelişim

• Zeka

• Görsel, işitsel,mekansal algı

• Okuma – Yazma – Matematik becerileri

• Davranış

PSİKO-PEDAGOJİK MÜDAHALE/ÖZEL EĞİTİM

Ø Tanı ve değerlendirmeden elde edilen bilgilerle oluşturulan özel eğitim programları uygulanır.

Ø Program bireyselleştirilmiş olmalıdır.

Ø Her vakanın gereksinimine göre farklı yaklaşımlardan yararlanılır.

Yararlanılabilecek çeşitli programlar:

– Kephart’ın algısal-motor programı

– Getman’ın görsel-motor programı

– Frostig görsel algı programı

– Peabody dil programı

– Piaget bilişsel gelişim kuramı

– Vallet’in gelişimsel eğitim programı

– Kognitif-Davranışçı teknikler

– Bilgisayar Programları (Cognitive Rehabilitation)

– Biofeedback – Rahatlama teknikleri

– Duygusal Eğitim (Emotional Education)

– Konuşma terapisi

– Problem Çözme Becerisini Geliştirme Teknikleri

– Aile terapisidir.
(Özel Okullar Derneği Yayınları İstanbul, s. 27-36.18.1.2003,İstanbul)

Disleksi Öğrenme Bozukluğu

Disleksi dinleme, konuşma, okuma, yazma, akıl yürütme ile matematik yeteneklerinin kazanılmasında ve kullanılmasında önemli güçlüklerle kendini gösteren bir öğrenme bozukluğudur.

İlkokula başlayan disleksili çocuklarda eğitim alabilecek zihinsel gelişim henüz tamamlanmadıgı için okuyamazlar, yazamazlar ve matematiksel işlemleri kavramada zorluk çekerler. Ancak bu onların zeka düzeylerinde bir sorun olduğunu göstermez.

Hatta zeka düzeyi çok yüksek çocuklarda da görülmektedir. Fakat bazen hastalık farkedilmeyebilir.Disleksililer zeka düzeyleri düşük olmadığı gibi özel yeteneklere de sahip olabilirler. Buna önemli kanıt disleksili olduğu bilinen bilim adamları ve sanatçılardır: İzafiyet teorisini ortaya çıkaran büyük bilgin Albert Einstein, kalipso müziğinin kralı Harry Belafonte, büyük mimar, heykeltraş ve Mona Lisa’yı resim dünyasına armağan eden ressam Leonardo da Vinci, İrlandalı yazar Yeats, başta “Düşünen adam”olmak üzere pek çok önemli eserin sahibi heykeltraş Rodin, sinema oyuncusu Tom Crouse, şarkıcı ve sinema oyuncusu Cher disleksili ünlüler arasındadır.

 

Disleksi’li çocuklarda dikkat bozukluğu da görülür. Bu nedenle bu çocuklara bir uzman tarafından sistemli bir dikkat eğitimi verilmelidir.Sözel, işitsel, görsel eğitim metodları seçilmelidir. Sınav sorularını çabuk okuyamazlar ve cevapları yazamazlar. Bu nedenle bu çocuklara sözlü sınav yapılması daha etkin olur. Çoktan seçmeli sınavlarda (test) daha başarılı olurlar.

 

DİSLEKSİ TÜRLERİ

Disleksi doğuştan gelen gelişimsel ve travmaya bağlı disleksi olarak ikiye ayrılır. Doğuştan gelen disleksi doğum öncesi ,doğum sırasında ve doğum sonrası komplikasyonlara bağlı olarak üçe ayrılır.
Doğum öncesi disleksiye, yetersiz ve dengesiz beslenme, gebelik sırasında geçirilen enfeksiyonlar ve bilinçsiz ilaç kullanımı etken olabilir.Uzun ve zor doğum plesenta anomalileri doğum sırasında oluşan disleksiye ,doğumdan sonra bebeğin nefes almasındaki gecikme ve geçirdiği ateşli hastalıklar da doğum sonrası oluşan disleksi sebeplerindendir. Kalıtsal etmenlere bağlı olarakda disleksi ortaya çıkabilir.

 

 

Beyin Kelimeleri Nasıl Okur ?

Beyin üzerinde yapılan çalışmalar normal beyinlerin sağ beyin yarım küresinin sol beyin yarımküresine göre daha küçüktür. Normal bir bireyde beyinin işleyiş şekli şöyledir :

 

Ses birimi üretimi : (sol inferior frontal gyrus)

Beyinin bu bölümü sesli veya sessiz olarak kelimeleri seslendirmeye yardımcı olur. Bu bölüm ayrıca kelimeleri oluşturan küçük sesleri analiz eder. Bu bölüm daha çok yeni okumaya başlayanlarda daha aktiftir.

 

Kelime çözümleyiciler : ( sol parieto temporal bölge)

Beyinin bu bölümü daha çok yazılı kelimelerin analizini yapar. Bu bölümde kelimeyi oluşturan hece, ses ve harfler uygun bir şekilde seslendirilir.

Otomatik Dedektör bulucu : ( sol occipito temporol bölge)

Beyinin bu bölümünün görevi kelimelerin otomatik olarak tanınmasını sağlamaktadır. Otomatik bulucu aktive edilir ve okuyucu hızlı bir şekilde kelimeyi algılar.

 
Bu durum disleksilerde daha farklıdır. Sağ beyin yarımküresinin, sol beyin yarımküresine eşit büyüklükte ya da sol beyin yarım küresinin daha küçük olduğunu ortaya koyar. Disleksilerin sol beyin yarımküresindeki farklılıkların bu bozukluğun nedeni olduğu düşünülüyor.

Disleksi okuma sorunu, yazmada meydana gelen ve matematiksel işlemlerde meydana gelen işlemler olarak ayrılır ve farklı adlar alır.

 

 

Okuma sorunları reading disorder diğer adıyla Dyslexia
Yazma sorunu Disgraphia

Matematiksel işlemlerden kaynaklanan sorunlar dyscalculia terimleri ile adlandırılır.

Disleksi üzerine ilk çalışan nörologlardan Samuel T. ORTON disleksinin sık karşılaşılan özelliklerini şöyle belirlemiştir.

 

Yazılı kelimeleri öğrenme ve hatırlamada zorluk.

b ve d, p ve q harflerini, 6 ve 9 gibi sayıları ters algılama; kelimelerdeki harfleri yada sayıları karışık algılama, ne’yi en; 3’ü E; 12’yi 21 olarak algılamak gibi.
Okurken kelime atlamak.
Hecelerin seslerini karıştırmak ya da sessiz harflerin yerini değiştirmek, sıklıkla yazım hatası yapmak.
Yazı yazmada zorluk.
Gecikmiş ya da yetersiz konuşma.
Konuşurken anlama en uygun kelimeyi seçmede zorluk.
Yön (yukarı, aşağı gibi) ve zaman (önce, sonra, dün, yarın gibi) kavramları konusunda sorunlar.
Elleri kullanmada hantallık ve beceriksizlik.

 

Erken tanı bu çocukların gelecekte alacakları eğitimin tespiti açısından çok önemlidir.Bu konuda çocuğa yardımcı ve destek olunmalıdır.

Bu da veli-öğretmen-psikolog işbirliği ile olmalıdır.

 

 

 

 

Konuyu Hazırlayanlar: Hem.Yasemin Yazgünoğlu – Yük.Bio. Olcay Irmak

Özel Öğrenme Güçlüğü Belirtiler

Özel öğrenme bozuklukları, okuma, yazma ve matematik, kendini ifade etme, mekanda yönelme alanlarından bir yada birkaçında ya da tümünde güçlük çeken çocukları kapsar.

Bu çocuklar; normal ya da normal üstü zekaya sahip, psikolojik/ psikiyatrik bir hastalığı olmayan, duyusal özürü olmayan, dinleme, konuşma, akıl yürütme, matematik becerilerin kazanılmasında ve kullanılmasında güçlükleri olan, sosyal algılama ve etkileşim sorunları olan, standart eğitime rağmen, yaşına ve zekasına uygun olmayan düzeyde başarı gösteren çocuklardır

. Okul çağı çocuklarının %1-33’ünde erkeklerde kızlara oranla 3-10 kat daha fazla görülmektedir. Belirtiler : Görsel sembolleri karıştırmak, Sözcüğü ters çevirmek,

Okurken satırı takip edememek, Okuduğunu anlamama, ya da hatalı okumak, Harflerin sırasını karıştırmak, Sözlü yönergeyi dinleme ve izlemede güçlük, Sözel ve yazılı ifade güçlüğü, Dikkat ve konsantrasyon güçlükleri, İşitsel algı sorunları, Sağ-sol karıştırma, Zaman- mekan sorunları, Matematik güçlükleri,

Uyum davranış sorunlarıdır. Özel öğrenme bozukluğu olan çocuklara tanı konulması, dikkatli ve titiz bir çalışma gerektirir. Psikolojik değerlendirmeler, gerektiği durumda psikiyatrik, tıbbi değerlendirmeler yapılabilir. Tanı kesinleşmişse, tıbbi, psikolojik, eğitimsel yardımlar planlanır ve uygulamaya konur.

Özel öğrenme bozukluğu, hayat boyu sürecek bir düşünme farklılığı durumudur. Özel öğrenme bozukluğu olan bireylerin her biri birbirinden farklıdır. Bu nedenle, bireye özgü baş etme planları oluşturulur.

Mürvet Ülkü Çocuk ve Ergen Psikologu öğrenme, öğrenme bozukluğu, özel öğrenme