Tag: konu┼čma bozuklu─ču

Konu┼čma bozuklu─ču d├╝zeltme yollar─▒ ( ara┼čt─▒rma)

├ľzet:┬áKonu┼čma, fiziksel ve zihinsel bir s├╝re├ž olup ortakla┼ča kullan─▒lan i┼čaretlerin ve seslerin kar┼č─▒dakinin zihninde anlam olu┼čturmas─▒n─▒, mesaja d├Ân├╝┼čmesini sa─člar. Konu┼čmay─▒ sa─člayan sesleri tan─▒yabilmek i├žin konu┼čma i┼čleminin ger├žekle┼čmesini sa─člayan ├že┼čitli organlar─▒n yap─▒s─▒n─▒n ve i┼čleyi┼činin bilinmesi elzemdir. Devam─▒n─▒ Oku

D─░L VE KONU┼×MA YETERS─░ZL─░─×─░ OLAN B─░REYLER

Dil ve Konu┼čma G├╝├žl├╝─č├╝: S├Âzel ileti┼čimde farkl─▒ seviye ve bi├žimlerde ortaya ├ž─▒kan aksakl─▒klar ve d├╝zensizlikler nedeniyle dili kullanma, konu┼čmay─▒ edinme ve ileti┼čimdeki g├╝├žl├╝klerin, bireyin e─čitim performans─▒ ve sosyal uyumunu olumsuz y├Ânde etkilemesi durumudur. Konu┼čma, ho┼č olmayan bir sesle ve ya┼č─▒na uygun olmayan veya anla┼č─▒lmayan bir ┼čekilde yap─▒l─▒r, dolay─▒s─▒yla normalden ├žok farkl─▒l─▒k g├Âsterir ve dikkati konu┼čana ├žeker ise genellikle engelli konu┼čma olarak kabul edilir. Bir ba┼čka deyi┼čle konu┼čma esnas─▒nda dinleyenlerin ├žo─ču, ├žo─ču kez ne s├Âylendi─čine de─čil de nas─▒l s├Âylendi─čine dikkat ediyor, ├žo─ču konu┼čmay─▒ umduklar─▒ndan farkl─▒ buluyor ve konu┼čan ne s├Âyleyece─čini de─čil de nas─▒l s├Âyleyece─čini d├╝┼č├╝n├╝r veya o endi┼če i├žinde olur ise o konu┼čma, engelli bir konu┼čma say─▒labilir. Konu┼čma engelinin t├╝rleri

1-Gecikmi┼č Konu┼čma
2-Ses Bozuklu─ču
3-Artik├╝l├ósyon Bozuklu─ču
4-Kekemelik
5-─░┼čitme Engeline Ba─čl─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒
6-Yar─▒k Damak ve Beyin Engeline Ba─čl─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒
7-Yabanc─▒ Dil ve B├Âlgesel Konu┼čma Ayr─▒l─▒klar─▒na Ba─čl─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒
Konu┼čma engeli olan birey ├žocukluktan yeti┼čkinli─če kadar reddedilme, izole edilme (gizlenme), alay edilme ve ac─▒maya kar┼č─▒ devaml─▒ olarak sava┼čmak zorunda kalacakt─▒r. Bundan dolay─▒, nedeni organik olan konu┼čma bozukluklar─▒ gerekli tedbir al─▒nmad─▒─č─▒nda k─▒sa zamanda duygusal problemler haline gelirler.
KONU┼×MA ENGEL─░N─░N NEDENLER─░

Çocukla ilgili olan nedenler:
a- Zeka:
Konu┼čma olduk├ža karma┼č─▒k becerilerin belli bir d├╝zen i├žinde olu┼čmas─▒n─▒ gerektirir. Ara┼čt─▒rmalar, zeka gerili─činin konu┼čma engelinin tek sebebi olarak g├Âsterilemeyece─čini ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r. Zihin kabiliyeti ile dil kabiliyeti aras─▒nda olumlu bir ili┼čki oldu─ču genellikle kabul edilir. Konu┼čmay─▒ kazanmadan ├Ânce i┼čitme engelli ├žocuklardan zekaca ├╝st├╝n olanlar, konu┼čmay─▒ normal ve zihinsel engelli olan i┼čitme engellilere oranla daha erken, daha kolay ve daha iyi kazanabilmektedirler.
b-Sa─čl─▒k:
A─č─▒r ve uzun s├╝ren hastal─▒klar ├žocu─čun her t├╝rl├╝ geli┼čimini yava┼člat─▒r, bazen durdurur. Ba┼čta g─▒rtlak iltihab─▒ (larenjit) olmak ├╝zere bo─čazda yerle┼čmi┼č ├že┼čitli mikrobik hastal─▒klar ve ses telleri ├╝zerinde olu┼čan yumrucuklar da sesin k─▒s─▒k ve bo─čuk ├ž─▒kmas─▒na yol a├žarak konu┼čmay─▒ g├╝├žle┼čtirir.
c-─░┼čitme:
─░┼čitme-konu┼čma aras─▒nda ├žok s─▒k─▒ bir ili┼čki vard─▒r. Do─ču┼čtan i┼čitme engellilerin, ├Âzel e─čitime tabi tutulmazlarsa konu┼čmay─▒ ├Â─črenemedikleri bilinen bir ger├žektir.
d-Sinir-kas sa─čl─▒─č─▒ ve aralar─▒ndaki e┼čg├╝d├╝m:
Sinir ve konu┼čma engelli oldu─ču zaman ├žocuklarda konu┼čma gerili─či de g├Âr├╝lmektedir.Beyin felci ile engelli olan ├žocuklar─▒n konu┼čma ve ses geli┼čimlerinde gerilik g├Âr├╝lmektedir.
e-Konu┼čma organlar─▒:
Di┼č, dil, damak, bo─čaz ve ses bantlar─▒ engelli oldu─čunda ├žocuk muhtemelen konu┼čma g├╝├žl├╝─č├╝ ├žekecektir.
f-Olgunla┼čma:
Sinir, kas sa─čl─▒─č─▒ ve aralar─▒ndaki e┼č g├╝d├╝m normal olabilir.fakat motor geli┼čim y├Ân├╝nden belirli olgunlu─ča eri┼čemedik├že ├žocuk konu┼čamaz. ├çocuk ├žene ve dil kaslar─▒na hakim olup, onlar─▒ kullanacak d├╝zeye eri┼čmeden sesleri ├ž─▒karamaz.
g-Cinsiyet:
K─▒zlarda kekemelik oran─▒ daha azd─▒r. K─▒zlarda konu┼čma geli┼čimi daha erken ba┼člar, daha iyi geli┼čir ve daha az konu┼čma engeli g├Âr├╝l├╝r.
h-Duygusal durum:
Korkun├ž kazalar, duygusal ┼čok ge├žirenlerde konu┼čman─▒n kaybedildi─či g├Âr├╝l├╝r. ─░lk ├žocukluk devresinde ├žocu─čun kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ duygusal g├╝├žl├╝kler onun konu┼čma geli┼čimini etkiler, geciktirebilir.

├çevresel nedenler: a-G├╝d├╝leme, uyar─▒m, te┼čvik:
├çevresinden gelen te┼čvik sonucu ├žocuk konu┼čmaya y├Ânelecektir. Konu┼čmas─▒ i├žin uyaranlar─▒n zengin olmas─▒ gerekir.
b-Konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin kullan─▒lan metot:
Konu┼čma e─čitmeni denen uzmanlar─▒n amac─▒ ├že┼čitli t├╝rden konu┼čma bozukluklar─▒ ya da sorunlar─▒ olan insanlara yard─▒mc─▒ olmakt─▒r. K├╝├ž├╝k bir ├žocu─ča da konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin se├žilen metot, konu┼čmaya te┼čvik edici olmal─▒ ve dilin do─čru kullan─▒larak konu┼čmada iyi bir model olunmal─▒d─▒r.
c-Di─čer ├ževresel nedenler:
Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar sosyo-ekonomik d├╝zeyi y├╝ksek ├žocuklar─▒n; sosyo-ekonomik d├╝zeyi d├╝┼č├╝k olan ├žocuklardan daha fazla kelime hazinesine sahip olduklar─▒n─▒ ve konu┼čmaya daha erken ba┼člad─▒klar─▒n─▒ g├Âstermi┼čtir. GEC─░KM─░┼× KONU┼×MA
├çocu─čun konu┼čmas─▒ kendi ya┼č─▒ndan beklenenden ├žok geri veya konu┼čma geli┼čimi ya┼č─▒tlar─▒ndan ├žok daha yava┼č ise o ├žocu─čun konu┼čmas─▒ ÔÇťgecikmi┼č konu┼čmaÔÇŁ olarak adland─▒r─▒l─▒r.
├ço─čunlukla 2-3 ya┼člar─▒nda konu┼čamayan ├žocuklar─▒n anne babalar─▒ konu┼čman─▒n gecikti─činin fark─▒na var─▒rlar. GEC─░KM─░┼× KONU┼×MANIN BEL─░RT─░LER─░
Gecikmi┼č konu┼čma problemi ├žok de─či┼čik ┼čekilde ve de─či┼čik derecelerde g├Âr├╝l├╝r. ├çocuklar normal konu┼čmaya sahip olmad─▒klar─▒ i├žin ├žal─▒┼čmalar daha ├žok g├Âzlem yoluyla veya ├ževresindekilerden al─▒nan bilgilere dayan─▒r.
Konu┼čmalar─▒ dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda belirtileri; hi├ž konu┼čmamaktan, ├žok zor anla┼č─▒l─▒r birka├ž kelime s├Âylemeye kadar de─či┼čiklik g├Âsterir. Kelime da─čarc─▒klar─▒nda eksiklik vard─▒r. ÔÇťBenÔÇŁ,ÔÇŁbenimÔÇŁ gibi zamirleri kullanmay─▒ 3 ya┼č civar─▒nda bile tam olarak ├Â─črenemezler. C├╝mle kuramazlar. Jest, mimik ve di─čer i┼čaretli hareketleri daha ├žok kullan─▒rlar. ─░steklerini ifade edemezler. Ba┼čkalar─▒n─▒n konu┼čmalar─▒na ilgi g├Âstermez ve dinlemezler. Durmadan ses ├ž─▒kar─▒rlar.
─░leri derecede gecikmi┼č konu┼čma engeli olan ├žocuklar kendi istek ve duygular─▒n─▒ direkt hareketlerle belli ederler. Ki┼čiye, e┼čyaya vurmak, itmek gibi fiziki g├╝├ž ile yap─▒l─▒r. Bu hareketlerinden dolay─▒ kendi ya┼č─▒tlar─▒yla ge├žinmeleri zordur. Dolay─▒s─▒yla uyum problemleri de g├Âr├╝l├╝r.
Bu ├žocuklar─▒n baz─▒lar─▒ topluluktan ayr─▒ kalma e─čilimindedirler. Kendi ba┼č─▒na oyun oynamak veya bir ┼čeyle me┼čgul olmak isterler.
Normal konu┼čmaya sahip ├žocuklara k─▒yasla daha ├žabuk a─člama, ba─č─▒rma, oyuncaklar─▒ k─▒rma, da─č─▒tma ve h─▒r├ž─▒nl─▒k gibi k├Âk├╝ duygusal olan hareketler g├Âr├╝lebilir. GEC─░KM─░┼× KONU┼×MANIN NEDENLER─░
Zihinsel engel:2 ya┼č─▒na kadar ├žocu─čun ├ž─▒kard─▒─č─▒ seslerle zekan─▒n ili┼čkisi olmamas─▒na kar┼č─▒n, 2 ya┼č─▒ndan sonra dil geli┼čimiyle IQ aras─▒nda s─▒k─▒ bir ili┼čki oldu─ču g├Âr├╝┼č├╝ a─č─▒r basmaktad─▒r.
Dil zekaya ba─čl─▒ olarak geli┼čir. Zihinsel engellili─či meydana getiren veya zeka geli┼čimini engelleyici sebeplerin bir ├žo─ču konu┼čma geli┼čimini engelleyici sebeplerin bir ├žo─ču konu┼čma geli┼čimini de engeller.
Zeka seviyesi tan─▒ ve terapide izlenecek yolun saptanmas─▒ i├žin ├Ânemlidir.
Sa─čl─▒k durumu:
Konu┼čma geli┼čim devresinde uzun s├╝ren ve a─č─▒r ge├žen hastal─▒klar ├žocu─čun konu┼čma geli┼čimini engeller. Hastal─▒k birinci ya┼čta olursa etkisi daha ├žok olabilir. Hasta olan bebe─čin ÔÇťbab─▒ldama ÔÇť d├Âneminde keyifli ve rahat ses ├ž─▒karmas─▒ beklenemez.B├Âylece bab─▒ldama ile kazanaca─č─▒ sesleri ├ž─▒karamaz. Ayr─▒ca b├Âyle durumlarda ├žocuk konu┼čmaya az te┼čvik edilir, kendini iyi hissetmez ve her istedi─či ├Ânceden yap─▒l─▒r buda ├žocu─čun konu┼čma ihtiyac─▒ duymamas─▒na neden olur.
─░┼čitme kayb─▒:
Konu┼čma ses alg─▒s─▒na dayand─▒─č─▒ i├žin ├žocu─čun i┼čitme engeli konu┼čma geli┼čimini etkiler. Do─ču┼čtan i┼čitme engelli olanlar ├Âzel metotlarla ├Â─čretilmedik├že konu┼čmay─▒ kazanamazlar. A─č─▒r i┼čitenler ise i┼čitme engellerinin iletisel veya sinirsel olu┼člar─▒na g├Âre artik├╝lasyon bozuklu─čundan ses bozukluklar─▒na kadar ├že┼čitli konu┼čma engeli geli┼čtirirler. ├çocu─čun i┼čitme durumu tespit edilmelidir. Odiometrik muayene ile bir odiogram─▒n─▒n ├ž─▒kar─▒lmas─▒nda fayda vard─▒r
Motor-koordinasyon g├╝├žl├╝─č├╝:
Baz─▒ ├žocuklar dil, damak, dudak gibi konu┼čma organlar─▒n─▒ kontrolde g├╝├žl├╝k ├žekerler. 5 veya 4 ya┼č─▒ndan ├Ânce ├žocuk felci ge├žirmi┼č olanlar─▒n anla┼č─▒l─▒r bir konu┼čma kazanmalar─▒ pek enderdir. Damak ve bo─čaz ├ževresinde k─▒smi fel├ž oldu─čunda yine ayn─▒ durum g├Âr├╝lebilir. Bu bak─▒mdan n├Ârolojik muayeneyi i├žine alan tam bir t─▒bbi muayene gerekmektedir.
Aile ve ├çevre Ko┼čullar─▒:
Aile ile ilgili nedenlerin ba┼č─▒nda ├žocu─čun konu┼čma i├žin gerekti─či kadar g├╝d├╝lenmeyi┼či gelir. ├çocuk konu┼čman─▒n bir i┼če yarad─▒─č─▒n─▒ hissetmezse konu┼čmay─▒ ├Â─črenmek i├žin kendini zorlamaz. ├ľ─črenmede g├╝d├╝leme ├Âd├╝l ve ceza ile olur. Ailenin ├žocu─ča konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin ne gibi bir yol izledi─čini ├Â─črenmek gerekir. Disiplin daha a─č─▒r bas─▒p ├Âd├╝l yetersiz,zamana ve duruma uygun olarak kullan─▒lm─▒yorsa konu┼čma geli┼čimi ├žok yava┼č olur. Hatta bazen hi├ž geli┼čmez.
3 ya┼č─▒ndan ├Ânce konu┼čmalar─▒nda geli┼čme g├Âr├╝lmeyen ├žocuklarla ilgili olarak yap─▒lan vaka incelemeleri bu ├žocuklar─▒n bir ya┼č─▒ndan ├Ânce tuvalet kontrol├╝ ve kendi kendilerine yemek yemeleri i├žin a┼č─▒r─▒ zorlanm─▒┼č olduklar─▒n─▒ ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r.
├çocu─čun konu┼čmay─▒ ├Â─črendi─či devrede evde iyi, a├ž─▒k ve anla┼č─▒l─▒r konu┼čma ├Ârne─čine sahip olmas─▒ ├Ânemlidir. Evde birden fazla dilin konu┼čulmas─▒ da ├žocukta dilin alg─▒lanmas─▒n─▒ g├╝├žle┼čtirir.
Duygusal ├çat─▒┼čma:
├çocuklar konu┼čmalar─▒n─▒ bir kaza, bir ┼čok veya duygusal ├žat─▒┼čma nedeniyle kaybedebilirler. Korkular, heyecanlar, aile hayat─▒ndaki b├╝y├╝k de─či┼čiklikler, yeni bir karde┼čin do─čumu gibi durumlar konu┼čmay─▒ etkiler.
Problemin giderilmesi, ├žocu─čun konu┼čmas─▒n─▒n ilerletilebilmesi i├žin te┼čhis ┼čartt─▒r. Ne ├že┼čit bir problem oldu─ču ve ayr─▒nt─▒lar─▒ bilinirse terapi s├╝recinin ba┼člat─▒l─▒p ba┼člat─▒lmayaca─č─▒na karar verilir.
─░nceleme doktorlar , psikologlar ve konu┼čma engeli uzmanlar─▒ taraf─▒ndan yap─▒l─▒r. ─░nceleme raporu haz─▒rlanarak yap─▒lacak ├žal─▒┼čmalar belirlenerek aileye bilgi verilir.

KEKEMEL─░K

 

Kekemelik konu┼čma engelleri aras─▒nda oran itibariyle az olmakla beraber etki bak─▒m─▒ndan ├žok ├Ânemli yer tutan bir engel t├╝r├╝d├╝r. Kekemelik konu┼čman─▒n t├╝m├╝n├╝ etkileyen bir engeldir.
Kekemelik, seslerin, hecelerin, s├Âzc├╝klerin s├Âylenmesinde i┼čitilebilir veya sessiz tekrar ve uzatmalar bi├žiminde s├Âzl├╝ anlat─▒m ak─▒c─▒l─▒─č─▒ndaki bozukluk olarak tan─▒mlanabilir. Bazen bu bozukluklar konu┼čma organlar─▒n─▒n hareketleri ile ilgili ya da ilgisiz beden hareketleri ile birlikte g├Âr├╝lmektedir. Bu bozukluklar s─▒kl─▒kla heyecan veya gerilim durumlar─▒n─▒n ve korkular─▒n, utanma, rahats─▒zl─▒k gibi ├Âzel duygular─▒n belirtisidir.
Kekemelik k─▒z ├žocuklara oranla erkek ├žocuklar aras─▒nda daha s─▒k g├Âr├╝lmektedir. Ayr─▒ca kekemeli─čin derecesi de erkek ├žocuklarda k─▒zlara oranla daha fazla olmakta ve problemin s├╝reklili─či de erkekler aleyhine fazla olmaktad─▒r.
Kekemelik, konu┼čmada tutukluk, bocalama ve tekrar normal konu┼čmaya d├Ân├╝┼č gibi belirtilerle 3-4 ya┼č─▒ndaki ├žocuklarda ba┼člayabilir. As─▒l kekemelik tablosunun ger├žek yerle┼čimi daha ├žok 5-6 ya┼člar─▒nda olur. S─▒n─▒fta bir ┼čey okuyaca─č─▒ s─▒rada kekeleyen ├žocuk, ┼čark─▒ s├Âylerken ya da telefonla konu┼čurken kekelemeyebilir. ├çocuklar─▒n ├žo─čunlukla 2,5 -3,5 ya┼člar─▒ aras─▒nda kekelemelerinin nedeni, bu s─▒rada ├žocu─čun ├Âzellikle heyecanl─▒yken d├╝┼č├╝nce ile dilini birbirine kar─▒┼čt─▒rmas─▒ndan kaynaklanmaktad─▒r. S├Âzc├╝k da─čarc─▒─č─▒ k─▒s─▒tl─▒ olmas─▒na kar┼č─▒n ├žok ┼čey s├Âylemek isteyen ├žocuk, konu┼čmada zorluk ├žeker ve sonu├ž olarak kekeler.

Afazi nedir

afazi

afazi

afazi

afazi

Afazi ile muhtemelen ilk kez k─▒sa bir s├╝re ├Ânce kar┼č─▒la┼čt─▒n─▒z. Ba┼člang─▒├žta
afazi; afazi nedir, nas─▒l geli┼čir, ve hangi ek sorunlar─▒ beraberinde getirir gibi
sorular─▒ do─čurur.
Afazi nedir?
Her insan dil kullanmaktad─▒r. Konu┼čma, do─čru kelimeleri bulma,
anlama,okuma, yazma, ve mimik yapma dil kullan─▒m─▒n─▒n birer par├žas─▒d─▒r.
Bu par├žalardan bir veya daha ├žo─čunun beyin hasar─▒ neticesinde i┼člevini
yitirmesine afazi denilmektedir. Bu nedenle afazi bireyin s├Âylemek istedi─čini
art─▒k s├Âyleyememesi anlam─▒na gelmektedir. Ki┼či dili art─▒k kullanamamaktad─▒r.
Afazinin beraberinde fel├ž g├Âr├╝lebilir ve/veya a┼ča─č─▒dakilerle ilgili sorunlar
ya┼čanabilir:
– bilin├žli hareket etme,
– ├ževreyi g├Âzlemleme,
– odaklanma, giri┼čimde bulunma, ve haf─▒za.
Bireyler art─▒k ayn─▒ anda iki i┼či yapamaz hale gelirler.
Bir├žok insan yurtd─▒┼č─▒ tatili s─▒ras─▒nda ne demek istedi─čini a├ž─▒k├ža ifade
edememe, veya di─čer ki┼činin s├Âyledi─čini yeterince anlayamaman─▒n
s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ ya┼čamaktad─▒r. Bu sorunu dilini iyi bildi─čimiz ├╝lkelerde dahi, ├Ârne─čin
doktora gitti─čimizde, ya┼čayabiliriz. Dilini pek iyi bilmedi─čimiz ├╝lkelerde, yerel
halkla olan ileti┼čimimiz k─▒s─▒t─▒lanmaktad─▒r. Zaman zaman yemek istedi─čimiz
yeme─či bile sipari┼č edemeyebiliriz. Afazili bireyler bu sorunlar ile herg├╝n
kar┼č─▒la┼čmaktad─▒rlar. Afazi bu y├╝zden bir dil bozuklu─ču olarak tan─▒mlan─▒r.
Her afazili birey afaziyi farkl─▒ ┼čekilde hissetmektedir: afazi her bireyde
farkl─▒ ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. Afazinin ┼čiddeti ve etkileri beyin hasar─▒n─▒n yeri
ve ┼čiddetine, afazili olmadan ├Ânceki dilsel yeterlili─čine, ve bireyin ki┼čili─čine
ba─čl─▒d─▒r. Afazili baz─▒ bireyler dili iyi anlayabililer, ama do─čru kelimeleri
bulmada ve c├╝mle kurmada sorun ya┼čayabilirler. Di─čer afazili bireyler ise
olduk├ža ├žok konu┼čurlar, ama s├Âyledikleri ┼čeyler di─čer ki┼či i├žin ya anlams─▒zd─▒r
ya da anla┼č─▒lmas─▒ ├žok zordur; bu t├╝r afazili bireyler dili anlamada b├╝y├╝k
sorun ya┼čamaktad─▒rlar. Afazili bir├žok bireyin dilsel yeterlili─či bu iki u├ž nokta
aras─▒nda yer almaktad─▒r. Dikkat ediniz: afazili bireylerin zekalar─▒ genelde
tam olarak i┼člemektedir!
Afazi durumunda neredeyse her zaman dilin biraz kendi kendine
iyile┼čmesi s├Âz konusudur. Tam bir iyile┼čme ├žok nadiren olmakta veya hi├ž
olmamaktad─▒r. Yinede, ├žok al─▒┼čt─▒rma yapma, ├žaba ve azim ile ilerleme
kaydedilebilmektedir.
Afazi geli┼čimi
Afazi beyin hasar─▒ neticesinde olu┼čmaktad─▒r. Afaziye sebep olan bu t├╝r
beyin hasar─▒n─▒n nedeni genellikle kan damarlar─▒nda olu┼čan bozukluklard─▒r.
Bu t├╝r bir bozukluk ayn─▒ zamanda inme, serebral hemoraj (beyin kanamas─▒),
serebral enfarkt veya apopleksi olarakta adland─▒r─▒lmaktad─▒r.T─▒p dilinde SVO
denilmektedir: Serebro (=beyinsel) Vask├╝ler (=kan damar─▒) Olay. Afazi

Dil Konu┼čma Terapisti Ne ─░┼č Yapar

─░stanbul Dil Konu┼čma Terapisti
Alg─▒ Geli┼čim Merkezi
0546 218 6 218
http://www.algigelisim.com/

Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ bireyin ya┼čam─▒n─▒ ├Ânemli derecede etkilemesine kar┼č─▒n erken te┼čhis ve uygun m├╝dahaleler ile bireyin ya┼čam─▒ndaki olumsuz etkileri azalt─▒labilir. Do─čru tan─▒ ve uygun m├╝dahale uzman olmay─▒ gerektirir. Dil- Konu┼čma Terapisti bu konuda e─čitim alm─▒┼č uzman ki┼čidir. Dil ve konu┼čma terapisti, insan ileti┼čimi, geli┼čimi ve bozukluklar─▒n─▒n tan─▒lanmas─▒, de─čerlendirilmesi, terapisi, ile u─čra┼čan ve bu alanda bilimsel ara┼čt─▒rma faaliyetlerinde bulunan ba─č─▒ms─▒z bir meslek grubu ├╝yesidir. ─░leti┼čim dil ve konu┼čma bozukluklar─▒n─▒n tan─▒s─▒ ve tedavisinden dil ve konu┼čma bozuklu─ču uzmanlar─▒ sorumludur. Meslek ├╝nvan─▒ i├žin de─či┼čik ├╝lkelerde farkl─▒ isimler kullan─▒lmaktad─▒r. (dil ve konu┼čma terapisti, dil ve konu┼čma patalo─ču, dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ uzman─▒, logoped v.b ). ├ťlkemizde daha ├žok kullan─▒lan dil ve konu┼čma bozuklu─ču uzman─▒ ve/veya dil ve konu┼čma terapisti / patalo─čudur.
Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ uzmanlar─▒n─▒n ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ hastal─▒k gruplar─▒ s├Âzel ve s├Âzel-olmayan ileti┼čim sorunlar─▒ndan, yutma ve yeme bozukluklar─▒ olan bireylerin sa─čalt─▒m─▒na kadar geni┼č bir aral─▒─č─▒ kapsar. Geli┼čimsel dil bozukluklar─▒, ses bozukluklar─▒, artik├╝lasyon/fonolojik bozukluklar, kekemelik, dudak – damak yar─▒kl─▒klar─▒na ba─čl─▒ geli┼čen konu┼čma bozukluklar─▒, dil edinimi ger├žekle┼čtikten sonra bir kaza yada beyin kanamas─▒ sonras─▒ geli┼čen konu┼čman─▒n bozulmas─▒ yada kaybolmas─▒ (afazi), edinilmi┼č yutma bozukluklar─▒ dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ uzmanlar─▒n─▒n ├žal─▒┼čma alanlar─▒d─▒r.
Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ uzmanlar─▒ ileti┼čim bozukluklar─▒n─▒n ├Ânlenmesi, tan─▒lanmas─▒ ve sa─čalt─▒m─▒ konular─▒nda g├Ârev yapar. Bu ba─člamda klinik ve e─čitsel programlar haz─▒rlar, geli┼čtirir terapi programlar─▒n─▒ uygular, elde edilen sonu├žlar─▒ de─čerlendirir, ailelere ve ilgili meslek gruplar─▒na dan─▒┼čmanl─▒k yapar.
├ťlkemizde dil ve konu┼čma terapistli─či mesle─či yeni geli┼čmekte olan bir meslektir. T├╝rkiyeÔÇÖde uluslararas─▒ g├Ârev tan─▒mlar─▒na uygun unvana sahip ├žok az terapist bulunmaktad─▒r. Bu alanda ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ ve dil ve konu┼čma terapisti oldu─čun idda eden pek ├žok ki┼či olsa da bu alanda uzman yeti┼čtiren tek okul 2000 senesinde ├Â─čretime ba┼člayan ve ilk mezunlar─▒n─▒ 2004 senesinde veren Anadolu ├ťniversitesi b├╝nyesinde bulunan ÔÇťDil ve Konu┼čma Terapistli─čiÔÇŁ y├╝ksek lisans ve doktora program─▒d─▒r. Dil ve konu┼čma terapisti olarak ├žal─▒┼čabilmek i├žin 4 senelik lisans e─čitimi ├╝zerine dil ve konu┼čma terapistli─či alan─▒nda yap─▒lan y├╝ksek lisans e─čitimini tamamlamak ve y├╝ksek lisans e─čitimi veren kurumun ├Âng├Ârd├╝─č├╝ say─▒daki klinik uygulamay─▒ ger├žekle┼čtirmek gereklidir.
Dil ve Konu┼čma Terapistlerinin Hizmet Alanlar─▒ Nelerdir?
Dil ve konu┼čma terapistleri, bireylerin etkili ileti┼čim becerileri olu┼čturmalar─▒na yard─▒mc─▒ olmak amac─▒ ile ├že┼čitli alanlarda hizmet verir. Bunlar;
ÔÇó Artik├╝lasyon bozuklu─ču ve/veya Fonolojik bozuklu─ču olan bireylere konu┼čma seslerinin uygun ├╝retimini ├Â─čretmek.
ÔÇó Kekemelik ve ak─▒c─▒l─▒k bozuklu─ču olan bireylerin daha ak─▒c─▒ konu┼čmas─▒n─▒ sa─člamak.
ÔÇó Dil ve konu┼čma geli┼čimi geciken bireylere yard─▒mc─▒ olmak.
ÔÇó Sesi ile ilgili problem ya┼čayan ki┼čilerde ses terapileri uygulamak.
ÔÇó Afazik bireylerin dil ve konu┼čma becerilerini tekrar ├Â─črenmesi i├žin yard─▒mc─▒ olmak.
ÔÇó Yutma sorunu ya┼čayan bireylerin de─čerlendirilmesi, beslenme bi├žimlerinin ayarlanmas─▒ ve yutma becerilerinin geri kazan─▒lmas─▒na y├Ânelik tedavileri uygulamak
ÔÇó Bireylerin ileti┼čiminin etkilili─čini artt─▒rmak. S├Âzel olmayan ileti┼čim gibi g├╝nl├╝k ileti┼čim becerilerini geli┼čtirmek
ÔÇó ─░leri d├╝zeyde konu┼čma sorunu olan bireyler i├žin destekleyici ve alternatif ileti┼čim sistemlerini de─čerlendirmek, se├žmek ve geli┼čtirmek
ÔÇó Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒n─▒ ├Ânleme yollar─▒ ile ilgili topluma ve bireylere ├Ânerilerde bulunmak.
Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒nda erken m├╝dahale neden ├Ânemlidir?
Dil ve konu┼čma sorunlar─▒nda erken tan─▒ ve tedavi, ├žocu─čun zihinsel geli┼čiminde ├žok ├Ânemli rol oynar. Soruna m├╝dahale edilmesi zihinsel ve dilsel geli┼čimin d─▒┼č─▒nda, ├žocu─čun ileride sorun ya┼čamas─▒ olas─▒ di─čer alanlar olan davran─▒┼č, duygusal geli┼čim, ├Â─črenme, okuma ve sosyal alanlardaki geli┼čimini de olumlu olarak etkilemektedir.
Serkan Bengisu
Uzman Dil ve Konu┼čma Terapisti

Dil konu┼čma egzersizleri uygulama

 

dil konu┼čma egitim

dil konu┼čma egitim

D─░L HAREKETLER─░:

├ś Dili d─▒┼čar─▒ ├ž─▒karmak

├ś Dili dudaklar─▒n sa─č─▒na soluna de─čdirmek

├ś Dili d─▒┼čar─▒ i├žeri ├žekmek

├ś Dili buruna do─čru sokmak

├ś Dili ├ženeye do─čru ├ž─▒karmak

├ś Dilin ucunu alt-├╝st di┼člerle ─▒s─▒rmak

├ś Dil ile dudaklar─▒ yalama.(yuvarlayarak)

├ś Dili ├╝st ├Ân di┼člere de─čdirme

├ś Dili ┼č─▒klatma (dil ile ├╝st dama─ča vurup alt dama─ča ├žekerek ses ├ž─▒karma)

├ś Dil ucunu ├╝st di┼člerden en a┼ča─č─▒daki ve en soldakine de─čdirme ├ś Dil ucunu alt di┼člerden en sa─čdaki ve en soldaki ├╝zerine de─čdirme

├ś Dili a─č─▒z i├žinde (u) bi├žiminde k─▒v─▒rma (yanlarda)

├ś Dil ile dudaklar─▒ ─▒slatma

DUDAK HAREKETLER─░
├ś Dudaklar─▒ yanlara do─čru(alt-├╝st)├žekerek di┼čleri biti┼čik vaziyette g├Âsterme

├ś ├ťst di┼čleri g├Âsterme

├ś Alt di┼čleri g├Âsterme

├ś ├ťst duda─č─▒ ─▒s─▒rma

├ś Alt duda─č─▒ ─▒s─▒rma

├ś ─░ki duda─č─▒ da a─č─▒z i├žine almak

├ś Alt duda─č─▒ d─▒┼ča d├Ând├╝rmek

├ś U sesi ├ž─▒kar─▒r gibi dudaklar─▒ ├Âne uzatmak

├ś Dudaklar─▒ birbiriyle i├že do─čru s─▒k─▒┼čt─▒rmak

├ś Kalemi dudaklar─▒ aras─▒nda tutmak

├ś Ruju da─č─▒tt─▒─č─▒m─▒z gibi iki duda─č─▒ birbirine s├╝rtme de─čdirme

YANAK HAREKETLER─░
├ś ─░ki yana─č─▒ ayn─▒ anda ┼či┼čirme

├ś Sa─č yana─č─▒ ┼či┼čirme

├ś Sol yana─č─▒ ┼či┼čirme

├ś Soldan sa─ča sa─čdan sola s├╝rekli yanak ┼či┼čirme

├ś ─░ki yana─č─▒ di┼čler aras─▒na ├žekme

├ś Dil ile sa─č yana─č─▒ ┼či┼čirme

├ś Dil ile sol yana─č─▒ ┼či┼čirme

M─░M─░KLER
├ś Hayret ├ś G├╝lmek ├ś K─▒zmak ├ś Ciddi ├ś Korku ├ś ├ťz├╝nt├╝ ├ś Uyku ├ś A─člamak ├ś Evet ├ś Hay─▒r

ÇENE HAREKETLERİ
├ś A─čz─▒ (├ženeler gergin)a├žmak-kapatmak

├ś Alt ├ženeyi (a─č─▒z a├ž─▒k) sa─ča sola hareket ettirmek

├ś Alt ├ženeyi (a─č─▒z kapal─▒) sa─ča sola hareket ettirmek

├ś Soldan sa─ča sa─čdan sola s├╝rekli yanaklar─▒ ┼či┼čirme

├ś ─░ki yana─č─▒n─▒ di┼čler aras─▒na ├žekmek

├ś Dil ile sa─č yana─č─▒ ┼či┼čirme

├ś Dil ile sol yana─č─▒ ┼či┼čirme

BURUN HAREKETLER─░
├ś Burunu buru┼čturarak yukar─▒ ├žekmek

├ś Burun deliklerini a├žmak

D─░L GEL─░┼×─░M ALANI VE EGZERS─░ZLER─░
NEFES ALMA
├ś A─č─▒zda ├╝fleme (dudaklar kapal─▒ durumda)

├ś Burundan nefes al─▒p burundan verme

├ś Burundan nefes al─▒p a─č─▒zdan verme ├ś A─č─▒zdan nefes al─▒p burundan verme

├ś Kam─▒┼č(pipet) ile hava ├žekme

├ś Burundan iki defa nefes al─▒p, iki defa verme

├ś A─č─▒zdan iki defa nefes al─▒p iki defa a─č─▒zdan verme

├ś Ka─č─▒t,pamuk,pinpon topu vb. bol nefes ile nesneyi ├╝fleme (yak─▒n-uzak mesafe)

├ś Nefesli m├╝zik aleti ├žalma ├ś Balon ┼či┼čirme

├ś Isl─▒k ├žalma ├ś Burun ├žekmek ├ś ├ľks├╝rmek

├ś Horlama ├ś Esnemek ├ś ─░├ž ├žekmek

GIRTLAK HAREKETLER─░
├ś T├╝k├╝rerek yutkunma ├ś Su yutma

├ś Gargara yapma ├ś G─▒rtlaktan ├Âks├╝rme (ses ayarlama)

D─░L GEL─░┼×─░M EGZERS─░ZLER─░N─░N UYGULANMA Y├ľNTEMLER─░
A Konu┼čma Organlar─▒n─▒n ├çal─▒┼čt─▒r─▒lmas─▒

1- Emmek: Kam─▒┼č kullanarak de─či┼čik i├žeceklerin i├žirilmesi. E─čer kam─▒┼č─▒ ├žocuk a─čz─▒nda tutam─▒yorsa kam─▒┼č─▒n etraf─▒na lastik sararak yada farkl─▒ ┼čeylerle destekleyerek kam─▒┼č─▒n a─č─▒z k─▒sm─▒ kal─▒nla┼čt─▒r─▒labilir.- Al─▒┼čt─▒rmaya ba┼člang─▒├ž olarak 9 mm lik hortumlarda kullan─▒labilir(gerekli is

e)- Emmeyi ├Â─čretmek;Terapist kam─▒┼č─▒ meyve suyunun i├žine sokar emerek kam─▒┼ča meyve suyunu ├žeker.├ťst k─▒sm─▒ndan kam─▒┼č─▒ kapatarak kam─▒┼č─▒ bardaktan ├ž─▒kar─▒r.Kam─▒┼č─▒ d├╝z olarak ├žocu─čun a─čz─▒na sokar.├çocuk kam─▒┼č─▒n i├žindeki meyve suyunu bu ┼čekilde emer.─░kinci a┼čamada kam─▒┼č biraz daha havaya kald─▒r─▒l─▒r ve kam─▒┼č bu pozisyonda iken meyve suyunu emer.Not:Terapist ├žocu─ča emme sonras─▒ davran─▒┼člar─▒ g├Âsterir.A─čz─▒n─▒ ┼čap─▒rdat─▒r.ÔÇŁmmm ├žok g├╝zelÔÇŁgibi s├Âzel uyar─▒lar verir.

2- ├ťflemek: ├ľncelikle derin nefes al─▒p verme nefes al─▒rken ÔÇťf ve pÔÇŁsesini ├ž─▒karmak gibi ├žal─▒┼čmalar yap─▒lmal─▒d─▒r.

– K├╝├ž├╝k bir mumu s├Ând├╝rmek

– K├╝├ž├╝k renkli makyaj pamuklar─▒ ara├ž olarak kullan─▒labilir.Pamuk masaya konur ├žocuk ├╝fleyerek pamu─ču hareket ettirir.

– Bir kase deterjanl─▒ su haz─▒rlan─▒r.├çocuk kam─▒┼čla ├╝fleyerek balonlar yapmaya ├žal─▒┼č─▒r.

– ─░├žinde k├╝├ž├╝k bir top olan plastik d├╝d├╝k ├╝flemeye ├žal─▒┼č─▒r.

– K├╝├ž├╝k plastik bir borazan (fl├╝t)ile ├╝fleme ├žal─▒┼č─▒l─▒r.

– Bir pinpon topu ile ├╝fleyerek masada oyun oynan─▒r.

3- ├çi─čneme: ├çi─čneme dil dudak ve yanak kaslar─▒n─▒n ortakla┼ča ├žal─▒┼čmas─▒yla ortaya ├ž─▒kan bir harekettir.Yanak:Dil ├ži─čneme de a┼ča─č─▒dan yukar─▒ ,yukar─▒dan a┼ča─č─▒ do─čru dairesel hareketler yapar.Is─▒rmak:├çocu─ča elma havu├ž gibi kat─▒ yiyecekler vererek ─▒s─▒rmas─▒ istenir.

Sa─č ve Sol yanakta ├ži─čneme:Bir par├ža bisk├╝vi ├žocu─čun bir yana─č─▒n─▒n i├žine konulur.├çocuk dil yard─▒m─▒ ile bisk├╝viyi yanaktan al─▒r ve ├ži─čner.Ayn─▒ ├žal─▒┼čma di─čer yanakta da yap─▒l─▒r.A─č─▒z kapal─▒ ├ži─čnemek:Bu ├žal─▒┼čma i├žin ├žok zor bir harekettir.S├╝rekli al─▒┼čt─▒rma gerekir.(ha┼članm─▒┼č patates gibi yumu┼čak kat─▒ yiyeceklerle ├žal─▒┼č─▒l─▒r)

– ├çocu─ča 30sn s├╝re ile ├žiklet ├ži─čnetilir. Dil:├çocu─čun dilinin ucuna bir par├ža bisk├╝vi konulur.├çocuk bisk├╝viyi dil yard─▒m─▒ ile a─čz─▒n─▒n i├žine al─▒r.Bir par├ža re├žel ve ├žikolata (saralle gibi)├žocu─čun ├╝st di┼či ile duda─č─▒ aras─▒na konur,├žocuk dili yard─▒m─▒ ile bunu a─čz─▒na al─▒r ve ├ži─čner.

Dilin Y├Ân De─či┼čtirme Hareketleri:

– Bir par├ža re├žel veya ├žikolata ├žocu─čun yana─č─▒n─▒n i├žine konur.├çocuk dili ile a─čz─▒na iter ve ├ži─čner.

– Bir par├ža lokum ├žocu─ča verilir ve ├ži─čnemesi istenir.

– K├╝├ž├╝k bir par├ža bisk├╝vi ├žocu─čun yanak i├žlerine di┼č etlerinin ├╝zerine konur.├çocuk dili ile bunu al─▒p ├ži─čnemeye ├žal─▒┼č─▒r.(├Ânce bir sonra di─čer yana─ča)

– Sa─č ve sol yanak i├žine ayn─▒ anda birer par├ža bisk├╝vi konur.├çocuk yanak i├žine konan bisk├╝vilerin ikisini birden a─č─▒z i├žine al─▒p ├ži─čnemeye ├žal─▒┼č─▒r

.- K├╝├ž├╝k bir ka┼č─▒k ├žocu─čun a─čz─▒na sokulur ve ka┼č─▒k dilin ├╝zerine bast─▒r─▒l─▒r.├çocuk bunu dilini kald─▒rarak kar┼č─▒ koymak isteyecektir.├çocuk bu tepkiyi verince di┼č f─▒r├žas─▒ ile ├žocu─čun dilinin ├╝zeri hafif hafif f─▒r├žalan─▒r.

Dil ├ç─▒karma Al─▒┼čt─▒rmalar─▒:

– ├çocu─čun dudaklar─▒na re├žel s├╝r├╝l├╝r,├žocuk re├želi yalamaya ├žal─▒┼č─▒r.

– Bir lolipop al─▒n─▒p,├žocu─čun bunu yalamaya ├žal─▒┼čmas─▒ sa─član─▒r.

– Dudaklar─▒n alt ve ├╝st k─▒sm─▒na (b─▒y─▒k yerine ve ├žene ├╝st├╝ne )re├žel s├╝r├╝l├╝r.├çocuk dilini ├╝st ve alta m├╝mk├╝n oldu─ču kadar uzatmaya ├žal─▒┼čarak re├želleri yalamaya ├žal─▒┼č─▒r.

Dili ─░├že ├çekme ├çal─▒┼čmalar─▒:- ├çocu─čun dilinin ucuna bir par├ža ├žikolata bisk├╝vi konulur ├žocuk dilini i├žeri ├žekerek yiyece─či ├ži─čnemeye ├žal─▒┼č─▒r.

– Biraz seloteyp veya band─▒ ├žocu─čun dil ucuna sar─▒l─▒r.Bu bant hafif├že ├žekilerek dil d─▒┼čar─▒ya ├ž─▒kar─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒r.

Dudak Hareketleri:Hareketlerin Taklidi:├çocu─ča ├╝zerinde ├že┼čitli y├╝z mimiklerinin bulundu─ču kartlar verilir.(a─člama,g├╝lme,k─▒zma,├╝z├╝lme vb.)ve ├žocuktan bunlar─▒ taklit etmesi istenir.Duvara as─▒l─▒ bir ayna kar┼č─▒s─▒nda ├žocuk ile birlikte ge├žilir dudak ├že┼čitli ┼čekillere sokulur ve ├žocuktan yapmas─▒ istenir.Terapist ├žocukla kar┼č─▒l─▒kl─▒ oturup, g├╝lme, k─▒zg─▒nl─▒k, somurtma, s─▒r─▒tma, ├Âpme, hap┼čurma vb. hareketlerini tekrarlar. ├çocuk d├╝─čmeyi di┼čleri ile dudak aras─▒na koyar,terapist lasti─či hafif├že ├žeker ve hafif├že lasti─če vurur lastik hareket eder,├žocuk bu hareketi dudaklar─▒nda hisseder.Ayn─▒ ├žal─▒┼čma d├╝─čme a─č─▒z i├žinde dudakta yap─▒labilir. Kam─▒┼čla meyve suyu ve ba┼čka i├žecekler i├žirilir.Bir ka┼č─▒─ča biraz yiyecek konulur,├žocu─čun a─čz─▒na do─čru uzat─▒l─▒r.├çocuk ├╝st duda─č─▒ yard─▒m─▒ ile yiyece─či ka┼č─▒ktan almaya ├žal─▒┼č─▒r.Terapist ka┼č─▒─č─▒ yava┼č├ža ├žekerek ├žocu─ča yard─▒mc─▒ olur.

A─č─▒z Al─▒┼čt─▒rmalar─▒:Terapist ├že┼čitli dil dudak ve ├žene hareketleri yaparak ├žocuktan bu hareketleri taklit etmesini ister. Bir taba─ča re├žel yada s├╝t konulur ├žocukla birlikte yalama ├žal─▒┼čmas─▒ yap─▒l─▒r. ├çocu─ča dondurma,┼čeker ve lolipop yalat─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒r. ├çocukla derin nefes alma,yanaklar─▒ ┼či┼čirme,├╝fleme ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒l─▒r.

TEMEL ALI┼×TIRMALAR
– Dili di┼č ve dudaklar aras─▒ndan ├ž─▒karma(a─č─▒z a├ž─▒k olarak)

– Dili i├žeri ├žekme

– Dili a─č─▒z d─▒┼č─▒nda sa─ča sola hareket ettirmek- Dilin arka k─▒sm─▒n─▒ yukar─▒ kald─▒rmak.

├çe┼čitli dudak hareketleri yaparak a┼ča─č─▒daki gibi sesler ├ž─▒kar─▒r.a) ÔÇťc─▒kÔÇŁsesib) b)Elini a─čz─▒na vurarak k─▒z─▒l derili gibi ÔÇťaaaÔÇŁ sesic)

c)A─č─▒z ┼čap─▒rdatma sesid) d)├ľpme sesi ├çocuk terapistin a─čz─▒na elini de─čdirip a─č─▒z kapal─▒ÔÇŁmmÔÇŁsesi ├ž─▒kar─▒l─▒r sonra ├žocu─čun a─čz─▒na eli de─čdirilir ├žocukta ayn─▒ ┼čekilde ÔÇťmmÔÇŁsesi ├ž─▒kar─▒r.

A─č─▒z Kapatma Al─▒┼čt─▒rmalar─▒
Terapist k├╝├ž├╝k bir ka─č─▒t par├žas─▒n─▒ dudaklar─▒n─▒n aras─▒na koyar ve dudaklar─▒n aras─▒nda 5-10 sn tutar. Daha sonra ayn─▒ hareketi ├žocu─čunuzdan yapmas─▒n─▒ isteyiniz. Bir oyunca─ča ip tak─▒l─▒r (tekerlekli araba gibi) ipin bir ucunda da bir d├╝─čme tak─▒l─▒r. ├çocuk d├╝─čmeyi di┼čleri ile dudaklar─▒ aras─▒nda tutar ve dudaklar─▒n─▒ s─▒k─▒ca kapat─▒r.D├╝─čmeyi dudaklar─▒ ile oyunca─č─▒ hareket ettirir Al─▒nt─▒d─▒r.

Engellilerde dil konu┼čma e─čitimi

dil konu┼čma egitim

dil konu┼čma egitim

D─░L ├ľ─×RENME
Di─čer insanlarla ileti┼čim kurma ihtiyac─▒ , insan─▒n en temel ihtiya├žlar─▒ndan biridir. Her anne-baba ileti┼čimin ├žocu─ču i├žin ne kadar ├Ânemli oldu─čunu bilir. ├ľz├╝rl├╝ ├žocuk i├žin, ihtiya├žlar─▒n─▒ ve isteklerini dile getirme becerisi kazanmas─▒ yard─▒m gerektirir ve bir├žok kap─▒ a├žar. Bu beceri ├žocu─ča, ├ževresini kontrol etme ve bu ├ževreden ÔÇť├Â─črenmekÔÇŁ f─▒rsat─▒n─▒ verir.
├ľneminin bilinmesine ra─čmen, e─čitimcilerin ileti┼čim becerilerini ├Â─črenme yollar─▒ bulmalar─▒ di─čer beceri alanlar─▒na k─▒yasla daha yava┼č oldu. Sebebi a├ž─▒k; ├žocu─čun elinden tutarak ona ka┼č─▒k tutmay─▒ veya yuvarlak ├žizmeyi ├Â─čretebilirsiniz, fakat ona konu┼čmas─▒ i├žin fiziksel olarak yard─▒m edemezsiniz. Baz─▒ yap─▒land─▒r─▒lm─▒┼č davran─▒┼č teknikleri, ├žocuklara ders saatleri s├╝resince kelime s├Âyletebilmi┼č, fakat ├žocuklara g├╝nl├╝k ya┼čant─▒lar─▒nda etkin olarak ileti┼čim kurmay─▒ ├Â─čretememi┼čtir.
Son y─▒llarda ├žocu─čun ileti┼čime olan ihtiyac─▒ i├žin ├ževresindeki insan ve e┼čyalarla ili┼čkisini hesaba katan teknikler geli┼čtirildi. Bug├╝n biliyoruz ki, dil ├Â─črenimi hayat─▒n ilk haftalar─▒ndan ba┼člayarak g├╝nl├╝k hayat─▒n bir par├žas─▒ olmal─▒. ─░leti┼čimin ne oldu─ču konusunda bilin├žli, ├žocu─čun ├Ân├╝ndeki basamaklar i├žin haz─▒r olan anne ve babalar─▒n ├žocu─čun dil kazan─▒m─▒nda ├žok fazla ├Ânemi oldu─čunu biliyoruz. E─čitimciler bu anlay─▒┼ča, bebekleriyle ileti┼čim halinde olan anne babalar─▒ g├Âzleyerek geldiler.

D─░L ├ľ─×RENME VE ├ľ─×RETME NEY─░ KAPSAR ?

Dil (veya ileti┼čim) sadece konu┼čmaktan daha ├žok ┼čey kapsar. Konu┼čamayan ama ├žok etkin bir ileti┼čim sa─člayan bir├žok insan vard─▒r (├ľrne─čin i┼čaret diliyle). Ayn─▒ zamanda konu┼čabilen ama ileti┼čim kuramayan insanlar da vard─▒r.

Konu┼čmayla birlikte dil;
* Dinleme ve anlama.
* Di─čer ki┼čilerin dillerine cevap verme.
* ─░leti┼čim i├žinde ÔÇťs─▒raÔÇŁ ile konu┼čmay─▒ da i├žerir.

Bu beceriler, konu┼čmak i├žin daha zaman─▒ olan bebekler i├žin de ge├žerlidir. Dil geli┼čtik├že ├žocuklar ┼čunlar─▒ kazan─▒rlar :
* T├╝rl├╝ ihtiya├žlar─▒n kar┼č─▒lanmas─▒ (sosyal, duygusal ve maddi).
* Ba┼čta i┼čaretler sonra s├Âzc├╝kler ve daha sonra s├Âzc├╝klerin birle┼čmesiyle, de─či┼čik anlamlar ifade etme yetene─či.
* Dil bilgisi formlar─▒n─▒ kullanmak yoluyla, daha detayl─▒ anlamlar ifade etme becerisi, d├╝zg├╝n s├Âzc├╝k s─▒ras─▒ (├žo─čullar, zamanlar gibi).
* T├╝rl├╝ sesler ├ž─▒karma becerisi.
* Bir konu┼čmay─▒ ba┼člatabilme ve izleyebilme becerisi.
Bu beceriler dinleme, anlama, cevap verme ve s─▒ra alma gibi yukar─▒da ad─▒ ge├žen yetenekleri i├žerir.
Belki b├╝t├╝n bunlar biraz karma┼č─▒k g├Âz├╝k├╝yor. Asl─▒nda karma┼č─▒k da…├çocuklar ├žo─ču dilin karma┼č─▒kl─▒─č─▒n─▒ ├ž├Âzebiliyorlar; ama bu otomatik olarak halledilmiyor. ├ľnemli olan ÔÇťplanlamakt─▒rÔÇŁ. Ama├žlar─▒n se├žimi ve hangi tekniklerin kullan─▒laca─č─▒n─▒ planlamak vaktinizin ├žo─čunu alacakt─▒r.

ÇOCUKTAN CEVAP BEKLEYİN

├çocuk, y├╝z├╝n├╝ze bakmay─▒ ├Â─črenen bir bebek de olsa, c├╝mle kuran okul ├Âncesi bir ├žocuk da olsa, tav─▒rlar─▒n─▒zla, her zaman onun cevap verece─čini umdu─čunuzu g├Âsterin, ona zaman tan─▒y─▒n. E─čer dikkati ba┼čka yerlerde de─čilse, cevap vermesini ÔÇťbekleyinÔÇŁ.
Ona ileti┼čimi ba┼člatma f─▒rsat─▒ ve zaman─▒ da verin. E─čer her zaman siz konu┼čuyor, insiyatifi her zaman siz al─▒yorsan─▒z, ├žocuk ileti┼čim s├╝recindeki rol├╝n├╝ ke┼čfetme f─▒rsat─▒ bulamayacakt─▒r.
├çocukla konu┼čmak ├žok ├Ânemlidir; fakat ├žocuk bak─▒p dinliyorsa bile iki y├Ânl├╝ bir ileti┼čime kat─▒l─▒rcas─▒na konu┼čun. Cevaplar─▒ sezmek anlamak i├žin susun, bekleyin. Ona zaman tan─▒y─▒n, size kat─▒laca─č─▒n─▒ umun; kat─▒lacakt─▒r.

├çOCU─×U ─░LG─░LEND─░REN ┼×EYLER HAKKINDA KONU┼×UN

Canl─▒ bir bebekle a┼ča─č─▒ yukar─▒ her┼čey hakk─▒nda konu┼čabilirsiniz. Cevap vermeyen, sessiz bir bebekle konu┼čmay─▒ zor bulan anne babalar vard─▒r. ÔÇťSizinÔÇŁ ne yapt─▒─č─▒n─▒zla ilgili konu┼čmak iyi bir ba┼člang─▒├žt─▒r; ├ž├╝nk├╝ her┼čeye ra─čmen siz en ├Ânde gelen ilgi kayna─č─▒s─▒n─▒z.
├çocuk dikkatini objelere ve etraf─▒nda geli┼čen hareketlere vermeye ba┼člad─▒─č─▒nda, ipu├žlar─▒n─▒ onun oyuncak se├žiminden ve neye g├╝l├╝msedi─činden al─▒n. Daha aktif ve oyuncu oldu─čunda, se├žebildi─činiz konular artacakt─▒r. Tercihleri ne ile ilgili konu┼čmak istedi─čini g├Âsterecektir. Konu┼čmuyorsa ona sevdi─či ┼čeylerin isimlerini ├Â─čretin. Sevdi─či ┼čeyler kelime ├Â─črenmek i├žin harika bir kaynak sa─člar. Kendinizi isimler hakk─▒nda konu┼čma ile s─▒n─▒rlamay─▒n. Hareketler, renkler ve sesler hakk─▒nda da konu┼čun.

AKT─░F ├çOCU─×A D─░KKAT─░N─░ YO─×UNLA┼×TIRMASINDA YARDIMCI OLMAK

K├╝├ž├╝k ├žocu─čun dikkati, bir ┼čeyden ba┼čka bir ┼čeye kolayca kayabilir. Sadece onun dikkat etti─či ┼čeyleri izlerseniz, ├Â─črenmesi gereken ┼čeylerin anlamlar─▒na dikkatini toplamas─▒ g├╝├ž olur. Di─čer yandan dil ├Â─čretimi i├žin dikkatini ├žekmek istiyorsunuzdur. Bu problemi, ├žocukla oynamaya ay─▒rd─▒─č─▒n─▒z zaman─▒, s─▒n─▒rl─▒ say─▒da oyuncak ve aktiviteleri bulundu─ču, daha ├Ânceden haz─▒rlad─▒─č─▒n─▒z bir ortamda ge├žirmekle ├ž├Âzebilirsiniz. Onun sevdi─čini bildi─činiz oyuncak ve aktiviteleri se├žin ama dikkat da─č─▒t─▒c─▒ ┼čeyleri uzak tutun. Ayn─▒ amaca ├že┼čitli yollardan ula┼čabilirsiniz. Diyelim ki ÔÇťtopÔÇŁ kelimesini ├Â─črenmesini istiyorsunuz, bah├žede ├že┼čitli renkte toplar─▒ koydu─čunuz bir kutu ile oturabilirsiniz. Bu toplar─▒, yuvarlayarak, atarak, sakla bul oynayarak kullanabilirsiniz. ├çocuk hangi topu se├žece─čine ve bununla nas─▒l oynayaca─č─▒na kendi karar verebilir; ama ayn─▒ zamanda siz, onun dikkatini, amac─▒n─▒za y├Ânelik tutmay─▒ ba┼čar─▒rs─▒n─▒z.

DO─×AL B─░R CESARETLEND─░RME D─░L─░ KULLANIN

ÔÇť─░yi ├žocukÔÇŁ veya ÔÇťiyi konu┼čmaÔÇŁ gibi ifadelerden ka├ž─▒n─▒n. Biz konu┼čurken kimse bize b├Âyle ┼čeyler s├Âylemez. Bunun yerine ├žocu─ča onu anlad─▒─č─▒n─▒z─▒ ve kabul ederek cevap verin. E─čer size, ├žok rastlan─▒r bir ileti┼čim yolu olarak, oyunca─č─▒n─▒ uzat─▒rsa, al─▒n ve onunla oynay─▒n. Sizden bir ┼čey istedi─činde e─čer bu verebilece─činiz bir ┼čeyse, ona verin; ama veremeyece─činiz bir ┼čeyse, en az─▒ndan anlad─▒─č─▒n─▒z─▒ g├Âsterin.

KONU┼×AB─░LEN ├çOCUK ─░├ç─░N

Yukar─▒da anlat─▒lan alanlar, konu┼čmay─▒ ├Â─črenen ├žocuk i├žin ├Ânemini s├╝rd├╝r├╝r. Yeni kelimeler ├Â─črenmede taklit ├žok ├Ânemli bir yoldur. ├çocuk yava┼č yava┼č istek ve ihtiya├žlar─▒n─▒ belirtmek i├žin, kelimeleri kullanmay─▒ ├Â─črenir.
Bu a┼čamada ayr─▒ca ┼ču alanlar ├Ânem kazan─▒r :

DE─×─░┼×─░K T├ťRDE ANLAMLARI ─░FADE ETMEK

├çocuk, geni┼č bir kelime bilgisinden daha ├žok ┼čeye ihtiya├ž duyar. Tabi ki bir├žok kelime ├Â─črenmesini isteriz; fakat ├Â─črendiklerinin ona de─či┼čik ┼čeyler hakk─▒nda konu┼čma f─▒rsat─▒ vermesi gerekir. ├ľrne─čin, bir ├žocuk 50 kelime biliyor olabilir, ama bu kelimeler sadece obje isimleriyle (araba, top gibi), bu objelerin ne yapt─▒klar─▒ hakk─▒nda konu┼čamayacakt─▒r, veya neye benzediklerini s├Âyleyemeyecektir.

D─░LB─░LG─░S─░ KALIPLARINI KULLANMAK

├çocuk, bir noktaya kadar dilbigisi a├ž─▒s─▒ndan do─čru olmasada , kendini ifade edebilir. Yani, bir s├╝re dilbilgisi hatalar─▒ ├╝zerinde durman─▒za gerek yok; fakat ileride daha ince ayr─▒nt─▒lar ├╝zerinde konu┼čaca─č─▒ zaman, bu kurallar─▒ ├Â─črenmek zorunda kalacakt─▒r.

A─×IZ HAREKETLER─░ VE S├ľZC├ťKLER─░ TELAFFUZ ETMEK

Bu alan, di─čer ileti┼čim becerilerini ├Â─črenmi┼č olsalar bile bir├žok ├Âz├╝rl├╝ ├žocuk i├žin g├╝├žl├╝k yarat─▒r.

KONU┼×MAYI BA┼×LATMAK VE DEVAM ETT─░RMEK

Olgunla┼čm─▒┼č bir konu┼čma becerisi, konu┼čma ba┼člatma ve di─čer ki┼čilerin konu┼čtuklar─▒na cevap verme aras─▒nda bir denge i├žerir. S─▒ra alma becerileri iyi geli┼čmi┼č ├žocuklar, bu dengeyi ├Âzel bir e─čitim almadan ba┼čar─▒rlar; fakat bazen b├Âyle bir denge do─čal olarak geli┼čmez. Baz─▒ ├žocuklar vard─▒r, ilgilerini ├žeken konular hakk─▒nda uzun s├╝re gevezelik edebilirler; ama di─čer insanlar─▒n s├Âylediklerine dikkat etmezler, dinlemezler. Ayr─▒ca sadece onlarla konu┼čuldu─čunda konu┼čan ve ├žok nadir olarak kendi ba┼člar─▒na konu┼čma ba┼člatan ├žocuklar da vard─▒r. ─░ki u├ž da etkin bir ileti┼čime izin vermez. Bu vakalarda bir denge bulmay─▒ ├Â─čretmek ├Ânemli bir aland─▒r.

D─░L ├ľ─×RETMEK ─░├ç─░N TEMEL PRENS─░PLER

* ├çocu─ča, cevap vermek i├žin s├╝re tan─▒y─▒n, dinleyin, bekleyin,
* ├çocukla onu ilgilendiren ┼čeyler hakk─▒nda konu┼čun,
* Planlanm─▒┼č aktiviteler e┼čli─činde, ├žocu─čun dikkatini belli ama├žlara y├Âneltin,
* ├çocu─ču do─čal bir bi├žimde te┼čvik edin.

NASIL ├ľ─×RETMEL─░ ?

ÔÇťNe ├Â─čretmeli?ÔÇŁ listesi size ├žok uzun geliyorsa, bu becerilerin ayn─▒ anda ├Â─čretebilece─čini bilmek, tam olarak neyi ama├žlad─▒─č─▒n─▒z─▒ akl─▒n─▒zdan ├ž─▒karmad─▒─č─▒n─▒z s├╝rece sizi rahatlatacakt─▒r. Dahas─▒, dil ├Â─čretmenin b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒, g├╝nl├╝k aktivitelerin bir par├žas─▒d─▒r ve ├Âyle olmal─▒d─▒r. Bu ├žocukla oynanan oyunlar─▒n ve ona verilen bak─▒m─▒n do─čal bir uzant─▒s─▒ olmal─▒d─▒r. ├çocu─čun geli┼čiminin baz─▒ d├Ânemlerinde, belli ama├žlara ve aktivitelere y├Ânelip, bunlara ayr─▒ bir ├Ânem vermek gerekir.

NE ├ľ─×RET─░LECEK ?

HEN├ťZ KONU┼×MAYAN ├çOCUK

* Dinleme ve oyun becerileri : Bebekler kelimeleri kullanabilmeden ├žok ├Ânce, konu┼čmalara kat─▒labilirler. Bunu yapmak i├žin, di─čer ki┼čilerin ne yapt─▒─č─▒na dikkat etmeli ve oyundaki objelere dikkat etmeliler. Bebekler b├╝y├╝d├╝k├že ├ževrelerini tan─▒mak i├žin oyun becerilerini kullan─▒r ve b├Âylece ileti┼čim kurmak istedikleri ┼čeyleri ke┼čfederler.

*S─▒ra almak : ─░leti┼čim iki y├Ânl├╝ bir s├╝re├žtir ve konu┼čmayla birlikte, dinleme ve beklemeyi de i├žerir. Bebeklik ├ža─č─▒, sesler, hareketler veya basit oyunlar ile ÔÇťs─▒ra almay─▒ÔÇŁ ├Â─črenmek i├žin ideal ├ža─čd─▒r. Konu┼čamayan daha b├╝y├╝k ├žocuklar da ÔÇťs─▒ra almaÔÇŁ ├žal─▒┼čmalar─▒ndan yararlanabilirler.

* Taklit etmek : Taklit, yeni sesler ├Â─črenmede b├╝y├╝k rol oynar (ileride kelime ├╝retmede kullan─▒lacak olan sesler). Bebeklerin pek ├žo─ču taklit etmekten ho┼član─▒rlar. Birka├ž g├╝nl├╝k bebeklerin bile, annelerinin y├╝z ifadelerini taklit ettikleri g├Âzlemlenmi┼čtir. Taklit sadece seslerle k─▒s─▒tlanmamal─▒d─▒r, hareketler de taklit edilebilir.

* Sesleri ve jestleri de─či┼čik ama├žlarla kullanmak : ├çocuklar, ├ž─▒kard─▒klar─▒ seslerin ve yapt─▒klar─▒ hareketlerin, ├ževrelerindeki insanlar─▒n hareketlerini etkiledi─čini ve bulunduklar─▒ ortam─▒ kontrol etti─čini ├Â─črenmelidirler. Sesler ve jestler istenmeyen bir yiyece─či, oyunca─č─▒ reddetmek i├žin yard─▒m istemek i├žin veya ÔÇťmerhabaÔÇŁ demek i├žin kullan─▒labilir.

*Anlamak : Hen├╝z konu┼čamayan ├žocuklar ki┼čileri, objeleri, olaylar─▒ betimleyen kelimeleri anlamay─▒ ├Â─črenebilirler.
├çocu─čun ├Âz├╝r├╝, ileti┼čim becerilerini ├Â─črenmesini engelliyorsa, anne-baban─▒n ve e─čitmenin, bu konuda daha duyarl─▒ olmas─▒ gerekir. ├ľzellikle, ├žocu─čun ileti┼čimine y├Ânlendirecek oyun ├že┼čitlerinden ve bu t├╝r durumlardan haberdar olmalar─▒ gerekir. Kendi konu┼čmalar─▒n─▒n, dinleme ve cevap vermelerinin, ├žocu─čun dil ├Â─črenmesinde ne kadar ├Ânemli oldu─čunu g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmal─▒d─▒r. Ak─▒lda tutacak ve d├╝┼č├╝necek ├žok ┼čey var gibi g├Âz├╝k├╝yor ama MacquarieÔÇÖde ├žal─▒┼čan anne babalar, b├╝t├╝n bu d├╝┼č├╝nce tarz─▒n─▒n do─čal gelmeye ba┼člad─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yorlar. Dil ├Â─čretme teknikleri, anne babalar─▒n ├žocuklar─▒yla ileti┼čim kuru┼č ┼čekilleri ├╝zerine kuruludur. Bu konuda okuyacaklar─▒n─▒z asl─▒nda bize yabanc─▒ olmayan, sa─čduyuyla bulunabilecek ┼čeyler.

BU ├çOCUK KONU┼×MAYI ├ľ─×RENEB─░L─░R M─░ ?

A─č─▒r derecede ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar dahil, ├žocuklar─▒n bir├žo─ču konu┼čmay─▒ ├Â─črenebilir. ├ľ─črenilmedi─či nadir vakalarda , konu┼čman─▒n yerine i┼čaret dili ├Â─čretilebilir.
├çocuk daha k├╝├ž├╝kse (bebekse) hareket veya i┼čaret dilinde mi daha rahat olaca─č─▒na karar vermek i├žin ├žok zaman─▒n─▒z var demektir. 2. konuda sunulan erken dil ├Â─črenimi yakla┼č─▒m─▒ size yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.