Tag: engelliler sa─čl─▒k

Magnezyum eksikli─či sebep sonu├ž

magnezyum eksikli─čiMagnezyum Eksikli─činin Belirtileri Nelerdir? Magnezyum eksikli─či olduk├ža yayg─▒n bir problemdir ve d├╝zenli olarak t├╝ketti─čimiz b├╝t├╝n rafine ve i┼čleme tabi tutulmu┼č besinlerle s├╝rpriz de─čildir. Devam─▒n─▒ Oku

Bak─▒m Sigortas─▒ 2013

Ba┼čbakanl─▒k ├ľz├╝rl├╝ler ─░daresi Ba┼čkan─▒ Bekir K├Âksal, 2013 y─▒l─▒nda hayata ge├žirilecek olan ÔÇťBak─▒m Sigortas─▒ÔÇŁ ile ilgili bilgi verdi.

Ba┼čbakanl─▒k ├ľz├╝rl├╝ler ─░daresi Ba┼čkan─▒ Bekir K├Âksal, 2013 y─▒l─▒nda hayata ge├žirilecek olan ÔÇťBak─▒m Sigortas─▒ÔÇŁ ile ├Âz├╝rl├╝lerin ├Âm├╝r boyu bak─▒m─▒n─▒n sa─članaca─č─▒n─▒ s├Âyledi.

K├Âksal, 12 HaziranÔÇÖda yap─▒lacak se├žimlerde ├Âz├╝rl├╝lerin okullar─▒n giri┼č katlar─▒nda oy kullanabilmesi i├žin genelge yay─▒mlad─▒klar─▒n─▒ da a├ž─▒klad─▒.

Ba┼čbakanl─▒k ├ľz├╝rl├╝ler ─░daresi Ba┼čkan─▒ Bekir K├Âksal, May─▒s ay─▒n─▒n ikinci haftas─▒nda Sakatlar Haftas─▒ÔÇÖn─▒n ├že┼čitli etkinliklerle kutland─▒─č─▒n─▒ ve etkinliklerin yine ge├žmi┼če g├Âre artarak devam etti─čini s├Âyledi. T├╝rkiyeÔÇÖde ├Âz├╝rl├╝l├╝k politikalar─▒n─▒n 2000ÔÇ▓li y─▒llardan itibaren g├╝ndeme gelmeye ba┼člad─▒─č─▒n─▒ belirten K├Âksal, 2005 y─▒l─▒nda ├ž─▒kan ├Âzel bir kanunla ├Âz├╝rl├╝lerin ula┼č─▒labilirli─či konusunda ├Ânemli de─či┼čikliklerin yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ s├Âyledi.En b├╝y├╝k sorunlar─▒n─▒n ÔÇťula┼č─▒labilirlikÔÇŁ oldu─čunun alt─▒n─▒ ├žizen K├Âksal, belediyelere 2005 y─▒l─▒ndaki kanunla ├Âz├╝rl├╝ler i├žin gerekli d├╝zenlemeleri yapmas─▒ i├žin 7 y─▒l s├╝re verildi─čini, bu s├╝renin ise 2012 y─▒l─▒nda bitece─čine dikkat ├žekti.

ÔÇťBelediyelerin d├╝zenlemeleri yapmas─▒ i├žin gerekli te┼čviki, deste─či veriyoruzÔÇŁ diyen K├Âksal, 2012 y─▒l─▒nda ise belediyelerin kald─▒r─▒mlar─▒, otob├╝sleri ├Âz├╝rl├╝lere g├Âre d├╝zenlememesi halinde kanunun a├ž─▒k oldu─čunu ve bu durumda bir ├Âz├╝rl├╝n├╝n dava a├žma hakk─▒n─▒n do─čdu─čunu ifade etti. B├╝t├╝n belediyelere 2012 Temmuz ay─▒n─▒ beklememeleri i├žin ├ža─čr─▒da bulunan K├Âksal, ÔÇťBelediyelerin bir├žo─ču ÔÇśyapmay─▒zÔÇÖ demiyor zaten.

Bunun maliyeti bin de 7ÔÇ▓lik bir maliyet Avrupa Birli─či raporlar─▒na g├Âre. Binde 7 ekstra bir maliyeti var. Siz bunu yapmad─▒─č─▒n─▒z takdirde 2012 Temmuz ay─▒nda y─▒k─▒p tekrar yapmak zorundas─▒n─▒z. Belki maliyeti ┼ču anki maliyetin kat kat ├╝zerinde olacakÔÇŁ dedi.

Fark─▒ndal─▒─č─▒n da kendileri i├žin ├žok ├Ânemli oldu─čunu s├Âyleyen Bekir K├Âksal, fark─▒ndal─▒─č─▒n sa─članmas─▒ i├žin sivil toplum kurulu┼člar─▒n─▒n kendilerine destek sa─člamalar─▒ gerekti─čini s├Âyledi. Belediyelerin ├Âz├╝rl├╝lere sandalye da─č─▒tmas─▒na ve sivil toplum ├Ârg├╝tlerinin de ├Âz├╝rl├╝lere destek i├žin kapak toplamas─▒na tepki g├Âsteren K├Âksal, ÔÇťBunlara biz kar┼č─▒y─▒z. ─░ki t├╝rl├╝ sak─▒ncas─▒ var. ├ľz├╝rl├╝lerin hala dilenci gibi g├Âsterilmesine biz kar┼č─▒y─▒z. Bu t├╝r ├žal─▒┼čmalar─▒n, ├Âz├╝rl├╝ler i├žin yard─▒m toplanmas─▒n─▒n olmamas─▒ gerekiyor. Zaten bunun sosyal g├╝vencesi varsa, devlet bu g├╝vence kapsam─▒nda sandalyesini, i┼čitme cihaz─▒n─▒, yani b├╝t├╝n cihazlar─▒n─▒ kar┼č─▒l─▒yor zaten. Sosyal g├╝vencesi yoksa illerdeki kaymakaml─▒klar, vak─▒flar ├╝zerinden bunlar kar┼č─▒lan─▒yor. ├ľz├╝rl├╝lerin bunlara ihtiyac─▒ yok imp source. Bizim belediyeden talebimiz, kendi g├Ârevlerini yaps─▒nlar. Onlar─▒n g├Ârevi toplu ta┼č─▒ma ara├žlar─▒n─▒ ├Âz├╝rl├╝lerin ula┼čabilece─či hale getirmektir. Parklar─▒, kald─▒r─▒mlar─▒ d├╝zenlemektirÔÇŁ diye konu┼čtu.

2002 ├ľZ├ťRL├ťLER ─░├ç─░N D├ľN├ťM NOKTASI

2023 y─▒l─▒na kalmadan ├Âz├╝rl├╝ler i├žin b├╝t├╝n d├╝zenlemelerin hayata ge├žirilmesi gerekti─čini belirten K├Âksal, ├Âz├╝rl├╝lerin sporda, k├╝lt├╝rde ve her t├╝rl├╝ alanda yer almas─▒n─▒ istediklerini vurgulad─▒. 2002 y─▒l─▒n─▒n ├Âz├╝rl├╝ler i├žin d├Ân├╝m noktas─▒ oldu─čunu s├Âyleyen K├Âksal, ÔÇť2002 y─▒l─▒nda ├Âz├╝rl├╝ maa┼č─▒ alan 262 bin 378 ki┼čiyken, 2010 y─▒l─▒nda 514 bin 844 ki┼či. ─░ki kat─▒na yak─▒n bir art─▒┼č var. Ve maa┼č─▒n tutar─▒nda da birka├ž kat art─▒┼č varÔÇŁ diye konu┼čtu.

K├Âksal ayr─▒ca 2002 y─▒l─▒nda kamuda 5 bin 777 memur ├žal─▒┼č─▒rken, 2010 y─▒l─▒nda bu rakam─▒n 21 bin k├╝sura ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒, fakat bu rakam─▒n yeterli olmad─▒─č─▒n─▒, kamuda 25 bin ki┼čilik bo┼č bir alan oldu─čunu s├Âyledi. Bunu doldurmak i├žin ├Âz├╝rl├╝lere merkezi bir s─▒nav sistemi getirdiklerini ve KPSS gibi s─▒nav uygulanaca─č─▒n─▒ belirten K├Âksal, ÔÇťAmac─▒m─▒z kurumlardaki bo┼č kadrolar─▒ tespit etmek, merkezi bir s─▒navla ├Âz├╝rl├╝lere bir tercih hakk─▒ vererek, tek s─▒navla s─▒nav yapmakÔÇŁ dedi. ├ľz├╝rl├╝ ailelerinin daha ├Ânce bak─▒m konusunda s─▒k─▒nt─▒lar ya┼čad─▒─č─▒na dikkat ├žeken K├Âksal, yeni uygulamayla evinde ├Âz├╝rl├╝s├╝ne bakan ailenin 570 TL maa┼č ald─▒─č─▒n─▒, ┼čuan ise 2011 Nisan ay─▒ itibariyle toplam 306 bin 909 ki┼činin bak─▒m yard─▒m─▒ndan faydaland─▒─č─▒n─▒ ifade etti.

BAKIM S─░GORTASI S─░STEM─░ GEL─░YOR

Bak─▒m Eylem Plan─▒ ├ž─▒kartt─▒klar─▒n─▒ ve bu sayede bak─▒m─▒n s├╝reklili─čini sa─člayacaklar─▒n─▒ ve ├Âm├╝r boyu bak─▒m─▒ sa─člayacaklar─▒n─▒ belirten K├Âksal, ÔÇťBak─▒m sigortas─▒ sistemi gelecek eylem plan─▒ ile beraber. 2013 y─▒l─▒ gibi hedefleniyor. Bu kapsamda bir├žok kurumla i┼čbirli─či yap─▒yoruzÔÇŁ dedi. Bak─▒mda s├╝reklili─či sa─člamak i├žin bu modelin hayata ge├žirilece─čini belirten K├Âksal, Bak─▒m Sigortas─▒ ile art─▒k herkesin bak─▒m g├╝vencesi olaca─č─▒n─▒ ve geliri olsun olmas─▒n herkesin bu sistemden yararlanabilece─čini dile getirdi. Bak─▒m konusunda T├╝rkiyeÔÇÖnin ├žok iyi durumda oldu─čunu kaydeden K├Âksal, ÔÇť┼×uan biz bak─▒m─▒n her t├╝rl├╝s├╝n├╝ T├╝rkiyeÔÇÖde yap─▒yoruzÔÇŁ diye konu┼čtu.

Yakla┼čan se├žimler ├Âncesi ├Âz├╝rl├╝ vatanda┼člara bir de s├╝rpriz yapan ├ľz├╝rl├╝ler ─░daresi Ba┼čkan─▒ Bekir K├Âksal, ilk defa b├╝t├╝n ├Âz├╝rl├╝lerin ├Âz├╝rl├╝ refakat├žilerinin ve ya┼čl─▒lar─▒n oy kullan─▒lacak okullar─▒n giri┼č katlar─▒nda oy kullanacaklar─▒n─▒ s├Âyledi. B├Âylelikle her se├žim d├Âneminde ├Âz├╝rl├╝ler i├žin bir ├žile haline gelen oy kullanma problemini a┼čmaya ├žal─▒┼čt─▒klar─▒n─▒ belirten K├Âksal, ÔÇťB├╝t├╝n valiliklere genelge yay─▒nlad─▒k. Se├žimlere kadar b├╝t├╝n okullar─▒n giri┼č katlar─▒n─▒n ├Âz├╝rl├╝lere uygun hale getirilmesi noktas─▒nda bir talimatland─▒rma yapt─▒k. ─░n┼čallah bu se├žim d├Âneminde ├Âz├╝rl├╝ler bir s─▒k─▒nt─▒ ya┼čamayacakÔÇŁ ┼čeklinde konu┼čtu.

├ľz├╝rl├╝lerin uzaktan oy kullanabilmesi i├žin Adalet Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖna kanun de─či┼čikli─či i├žin teklif g├Ânderdiklerini belirten K├Âksal, se├žim sonras─▒na kalan bu de─či┼čiklikle ├Âz├╝rl├╝lerin oy kullanma probleminin kalmayaca─č─▒n─▒ dile getirdi.

├ľz├╝rl├╝lerin 17 y─▒ll─▒k hayali

Kad─▒n ve Aileden Sorumlu Devlet Bakan─▒m─▒z Say─▒n Selma Aliye KAVAF, Birle┼čmi┼č Milletler 64. Genel Kurulu’nda, BM Engellilerin Haklar─▒na ─░li┼čkin S├Âzle┼čme’nin onay belgesinin verilmesi ve ─░htiyari Protokol├╝n imzalanmas─▒na ili┼čkin a├ž─▒klama yapm─▒┼čt─▒r.

 

Kad─▒n ve Aileden Sorumlu Devlet Bakan─▒m─▒z Selma Aliye KAVAF’─▒n, Birle┼čmi┼č Milletler 64. Genel Kurulu’nda, BM Engellilerin Haklar─▒na ─░li┼čkin S├Âzle┼čme’nin onay belgesinin verilmesi ve ─░htiyari Protokol├╝n imzalanmas─▒na ili┼čkin yapt─▒─č─▒ a├ž─▒klama ┼č├Âyledir:

“H├╝k├╝metimiz ├Âz├╝rl├╝ haklar─▒nda son olarak adeta bir devrim ger├žekle┼čtirmi┼čtir. Bunu ├Âz├╝rl├╝ vatanda┼člar─▒m─▒za m├╝jdelemekle gurur duyuyorum.

T├╝rkiye, Birle┼čmi┼č Milletler Genel Kurulu’nda ├Âz├╝rl├╝ haklar─▒na ili┼čkin tarihi bir ad─▒m atm─▒┼č; ├Âz├╝rl├╝lerin 17 y─▒ll─▒k hayali, AK PARTi iktidar─▒nda ger├že─če d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Birle┼čmi┼č Milletler 64. Genel Kurulu’nda d├╝zenlenen t├Ârende, D─▒┼či┼čleri Bakan─▒m─▒z Ahmet Davuto─člu, BM Engellilerin Haklar─▒na ─░li┼čkin S├Âzle┼čme’nin onay belgesini vermi┼č ve ─░htiyari Protokol├╝ imzalam─▒┼čt─▒r. ├ľz├╝rl├╝lerimiz bundan b├Âyle T├╝rkiye’de i├ž hukuk yollar─▒ t├╝kenince, t─▒pk─▒ Avrupa ─░nsan Haklar─▒ Mahkemesi ├Ârne─činde oldu─ču gibi, Engellilerin Haklar─▒na ─░li┼čkin Komite’ye ba┼čvurabileceklerdir. S├Âzle┼čme ile ayn─▒ zamanda di─čer s├Âzle┼čmelerde tan─▒nan haklardan ├Âz├╝rl├╝lerin tam ve e┼čit olarak yararlanmas─▒ konusunda al─▒nmas─▒ gereken tedbirler de a├ž─▒kl─▒k kazanm─▒┼č olmaktad─▒r. Bu H├╝k├╝metimizin ├Âz├╝rl├╝l├╝k alan─▒nda yapt─▒─č─▒ reformlar─▒n arkas─▒nda duraca─č─▒n─▒n taahh├╝d├╝d├╝r. AK PART─░ iktidar─▒n─▒n sessiz bir devrimidir.

Bu s├╝re├ž bug├╝n├╝n de─čil, 17 y─▒ll─▒k bir ├Âzlemin ├╝r├╝n├╝d├╝r. Bilindi─či gibi, ge├žmi┼čten g├╝n├╝m├╝ze ├Âz├╝rl├╝ler; e─čitim hakk─▒, ├Âzg├╝rce hareket edebilme, toplumda ba─č─▒ms─▒z ya┼čama, i┼č edinme, bilgiye eri┼čim, uygun sa─čl─▒k hizmetlerinden faydalanma, politik haklar─▒n─▒ kullanma, kendi kararlar─▒n─▒ alma haklar─▒ndan mahrum b─▒rak─▒lm─▒┼člard─▒r.
Engelli Ki┼čilerin Haklar─▒ S├Âzle┼čmesinin kabul├╝ne kadar Birle┼čmi┼č Milletler pek ├žok kez ├Âz├╝rl├╝l├╝k ve insan haklar─▒ konusunu m├╝zakere etmi┼čtir. Bu s├╝re├žte, 1982 y─▒l─▒nda, Genel Kurul, ├╝lkelerin geli┼čmi┼člik d├╝zeyine bak─▒lmaks─▒z─▒n ├Âz├╝rl├╝lerin toplumsal ya┼čama tam kat─▒l─▒m─▒n─▒ sa─člamak i├žin, ├ľz├╝rl├╝ler D├╝nya Eylem Program─▒n─▒ kabul etmi┼č ve 1993-1992 y─▒llar─▒n─▒ BM ├ľz├╝rl├╝ler On Y─▒l─▒ olarak ilan etmi┼čtir.

Bu s├╝recin sonucunda haz─▒rlanan ve amac─▒; ├Âz├╝rl├╝lerin t├╝m insan hak ve temel ├Âzg├╝rl├╝klerinden tam ve e┼čit ┼čekilde yararlanmas─▒n─▒ te┼čvik etmek, korumak ve sa─člamak, varl─▒klar─▒ndan kaynaklanan onurlar─▒na sayg─▒y─▒ g├╝├žlendirmek olan Birle┼čmi┼č Milletler “Engellilerin Haklar─▒na ─░li┼čkin S├Âzle┼čme”sini; ├╝lkemiz Birle┼čmi┼č Milletler taraf─▒ndan imzaya a├ž─▒ld─▒─č─▒ tarih olan 30 Mart 2007 tarihinde 80 ├╝lke ile birlikte imzalam─▒┼čt─▒r. S├Âzle┼čmeye ilk imza atan ├╝lkeler aras─▒nda yer almam─▒z─▒n yan─▒ s─▒ra, konuya verdi─čimiz ├Ânemin gere─či olarak s├Âzle┼čme’nin 3 Aral─▒k 2008 D├╝nya ├ľz├╝rl├╝ler G├╝n├╝’nde 5825 say─▒l─▒ Kanunla onaylanmas─▒ uygun bulunmu┼č ve Bakanlar Kurulu’nun 27.5.2009 tarih ve 2009/15137 say─▒l─▒ karar─▒yla da onaylanm─▒┼čt─▒r.

Birle┼čmi┼č Milletler “Engellilerin Haklar─▒na ─░li┼čkin S├Âzle┼čme’sinin ihtiyari protokol├╝n imzalanmas─▒ s├╝reci ise, Bakanl─▒─č─▒ma ba─čl─▒ ├ľz├╝rl├╝ler ─░daresi Ba┼čkanl─▒─č─▒’n─▒n, s├Âz konusu S├Âzle┼čmenin, ├╝lkemizin insan haklar─▒ temelli ├Âz├╝rl├╝l├╝k politikalar─▒n─▒n geli┼čmesi ve g├╝├žlenmesine katk─▒ sa─člayaca─č─▒ y├Ân├╝ndeki de─čerlendirmesi ├žer├ževesinde, 22.09.2008 tarih ve 1964 say─▒l─▒ yaz─▒m─▒zla ba┼člat─▒lm─▒┼čt─▒r. S├Âzle┼čmenin Say─▒n Cumhurba┼čkan─▒m─▒z taraf─▒ndan imzalanarak onay s├╝recinin tamamlanmas─▒ sonucunda, Birle┼čmi┼č Milletler 64. Genel Kurulu S├Âzle┼čme Etkinli─či kapsam─▒nda d├╝zenlenen t├Ârende, D─▒┼či┼čleri Bakan─▒m─▒z Say─▒n Ahmet Davuto─člu, BM Engellilerin Haklar─▒na ─░li┼čkin S├Âzle┼čme’nin T├╝rkiye’nin onay belgesini vermi┼č ve ─░htiyari Protokol├╝ imzalam─▒┼čt─▒r. ─░htiyari Protokol ile ki┼či ve gruplara s├Âzle┼čmenin uygulanmas─▒n─▒ denetlemek ├╝zere kurulan Engellilerin Haklar─▒na ─░li┼čkin Komite’ye, i├ž hukuk yollar─▒ t├╝kendikten sonra ba┼čvuru imk├ón─▒ tan─▒nmas─▒ bu alanda at─▒lm─▒┼č ├žok ├Ânemli bir ad─▒md─▒r.
H├╝k├╝metimizin ve y├╝ce meclisimizin konuya olan deste─či, ├Âz├╝rl├╝lerin toplumsal hayata onurlu, ├╝retken ve ba─č─▒ms─▒z bireyler olarak tam ve e┼čit kat─▒l─▒m─▒n─▒n sa─članmas─▒na y├Ânelik ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒z─▒ daha ileriye ta┼č─▒mak a├ž─▒s─▒ndan g├╝├ž kayna─č─▒ olmu┼čtur. ├ç├╝nk├╝ S├Âzle┼čme ile di─čer s├Âzle┼čmelerde tan─▒nan haklardan ├Âz├╝rl├╝ ki┼čilerin tam ve e┼čit olarak yararlanmas─▒ konusunda al─▒nmas─▒ gereken tedbirler de a├ž─▒kl─▒k kazanm─▒┼čt─▒r.

├ľz├╝rl├╝ ki┼čilerin ekonomik, sosyal, siyasi ve k├╝lt├╝rel ya┼čamdaki insan haklar─▒n─▒n korunmas─▒ ve geli┼čtirilmesi kapsam─▒nda ┼čekillenmesine katk─▒ yapacak olan S├Âzle┼čme, onlar─▒n toplumsal ya┼čamda di─čer bireylerle e┼čit ko┼čullarda yer almas─▒n─▒ te┼čvik etmesi ve s├╝rd├╝r├╝lebilir kalk─▒nma i├žin vazge├žilmez bir grup oldu─čunu vurgulamas─▒ bak─▒m─▒ndan b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r. G├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi, T├╝rkiye’nin ├Ânemli sosyal sorunlar─▒ndan biri olan ├Âz├╝rl├╝l├╝k alan─▒nda da ├ža─čda┼č yakla┼č─▒mlara uygun ┼čekilde sa─člam ve kararl─▒ ad─▒mlarla ilerlemekteyiz.

H├╝k├╝metimiz d├Âneminde olu┼čturulan ve ├Âz├╝rl├╝l├╝k alan─▒nda ├Ânemli kazan─▒mlar sa─člayan reform niteli─čindeki mevzuat─▒n; e─čitim, sa─čl─▒k, rehabilitasyon, istihdam, ula┼č─▒labilirlik, uygun ya┼čam standard─▒ ve sosyal koruma gibi bir ├žok alanda BM ├ľz├╝rl├╝ Ki┼čilerin Haklar─▒ S├Âzle┼čmesi ile uyumlu olmas─▒; S├Âzle┼čmenin imzalanmas─▒, onaylanmak ├╝zere TBMM Genel Kuruluna getirilmesi ve ihtiyari protokol├╝n imzalanmas─▒ s├╝recini olduk├ža k─▒saltm─▒┼čt─▒r. Bu vesile ile i├ž hukukumuzun evrensel ilkeler paralelinde d├╝zenlenmi┼č oldu─čunu g├Ârmemiz bizi ayr─▒ca mutlu etmi┼čtir.

H├╝k├╝met olarak temel hedefimiz, ├Âz├╝rl├╝lerle ilgili t├╝m sorun alanlar─▒n─▒n, temel insan haklar─▒ ├žer├ževesinde, f─▒rsat e┼čitli─či sa─članarak, ayr─▒mc─▒ uygulamalara yer vermeksizin ├ž├Âz├╝mlenmesi; ├Âz├╝rl├╝lerin ├╝retken, istihdam edilen, sayg─▒de─čer ve e┼čit haklara sahip birer birey olarak toplumsal ya┼čama tam kat─▒l─▒mlar─▒n─▒n sa─čland─▒─č─▒ bir T├╝rkiye’nin olu┼čturulmas─▒d─▒r. Bu b├╝y├╝k hedefe giden yolda destek veren herkese te┼čekk├╝r eder, Birle┼čmi┼č Milletler “Engellilerin Haklar─▒na ─░li┼čkin S├Âzle┼čme’ sinin ve ─░htiyari Protokol├╝n, ├Âz├╝rl├╝ bireylerin topluma e┼čit ve tam olarak kat─▒lmalar─▒na katk─▒ sa─člamas─▒ dile─či ile ├ťlkemize hay─▒rl─▒ olmas─▒n─▒ temenni ederim.”

 

ozida.gow.tr

Afazi Rehabilitasyon

Afazide dil terapisi performans─▒n zay─▒f oldu─ču dil veya bili┼č moduna uyaran─▒n bir zorluk hiyerar┼čisi i├žinde tan─▒t─▒lmas─▒, beynin uyar─▒lmas─▒ ve ├Â─črenilenin ger├žek ya┼čama transfer edilmesi ┼čeklinde ger├žekle┼čir. Terapinin amac─▒ bireyin edinip kaybetti─či dili tedavi ve e─čitimle tekrar yap─▒land─▒rmaya ve d├╝zenlemeye ├žal─▒┼čmak, dili klinik bir oda i├žinde de─čil, ya┼čam i├žinde onarmak olmal─▒d─▒r.

Terapi sonunda iyile┼čme hastan─▒n uyarana g├Âsterdi─či tepki davran─▒┼č─▒ de─čil, g├╝nl├╝k ya┼čam i├žindeki spontan ve ama├žl─▒ s├Âzel ifade kullan─▒m─▒ olmal─▒d─▒r. O halde, afazi terapisi sadece dil i┼člevine s─▒n─▒rl─▒ kalmamal─▒, afazik hastan─▒n olumlu tutum kazanmas─▒n─▒ sa─člamal─▒, moralini artt─▒rmal─▒, sosyal ili┼čkilerini sa─člamal─▒, ├Âzr├╝ne bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ kazand─▒rmal─▒, iyimserlik, duygusal tutarl─▒l─▒k, ve kabul duygusu geli┼čtirmeli, bireye ├Âzg├╝ haz─▒rlanmal─▒, geli┼čime ya da ba┼čar─▒s─▒zl─▒k sinyallerine g├Âre devaml─▒ elden ge├žirilmeli, sosyal, dilsel, n├Ârolojik gereksinimlere cevap veren yarat─▒c─▒ bir s├╝re├ž olmal─▒d─▒r. K─▒saca, afazi terapisi hastan─▒n ki┼čisel, duygusal, sosyal, ailevi ve mesleki ya┼čam─▒nda fel├žin getirdi─či hasar─▒n etkilerini azaltabilmektir (Hegde, 1996). Hasta maksimum fiziksel, psikolojik, sosyal, mesleki ve ileti┼čimsel i┼člevlere ula┼čt─▒─č─▒ zaman sonland─▒r─▒labilir.
Yine de bu s├╝renin ├žok k─▒sa olaca─č─▒ s├Âylenemez.

Konu┼čma terapistinin bu s├╝re├ž i├žinde rol├╝ fazlad─▒r. Afazi terapisti sorumlu, duyarl─▒, uzman ve yetkin olmal─▒, soruna ili┼čkin verileri do─čru analiz edip sentezlemeli, basit ya da kompleks olgularda terapi planlay─▒p uygulamak i├žin ilgili bilgi, yakla┼č─▒m veya modeller yaratmal─▒, ve yapt─▒─č─▒ her uygulama i├žin bir gerek├žesi olmal─▒ ve bunu hastas─▒na a├ž─▒klamal─▒d─▒r. Terapi program─▒n─▒ ger├žek├ži planlamal─▒: zaman s─▒n─▒rl─▒l─▒klar─▒n─▒, , ara├ž-gere├ž kullan─▒m─▒n─▒, materyallerin varl─▒─č─▒n─▒ ve ├Âzellikle olgu ├Âzelli─čini g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmal─▒d─▒r. Hastan─▒n terapiye uygun olup olmad─▒─č─▒ karar─▒ ├žok ├Ânemlidir. E─čer hastan─▒n terapiye m├╝dahale edici komplike medikal sorunlar─▒ varsa hastan─▒n medikal a├ž─▒dan stabil duruma ge├žmesinin beklenmesi iyi olur. Hastane ├ž─▒k─▒┼č─▒n─▒n hemen arkas─▒nda beyinde ├Âdem devam ediyor olabilir. Bu ├Âdem azal─▒rken spontan iyile┼čme de devreye girebilir; bu durumda hasarlanan h├╝crelerin tekrar onar─▒l─▒yor olmas─▒ olas─▒d─▒r. Bu y├╝zden yo─čun bir terapi program─▒ uygulamadan ├Ânce spontan iyile┼čme d├Ânemi i├žinde neler olaca─č─▒n─▒ bekleyip g├Ârmek iyi bir d├╝┼č├╝nce olabilir.

E─čer terapi program─▒ ba┼člam─▒┼čsa, terapinin NASIL verimli, N─░├ç─░N ba┼čar─▒s─▒z oldu─čunu s─▒k aralarla sorgulamal─▒d─▒r. ├ľ─črenmede sorumluluk almal─▒, hastada uygun tutum ve beceri geli┼čtirmeyi desteklemeli, ba┼čkalar─▒na yard─▒m etme motivasyonu olmal─▒, hastas─▒ ile kar┼č─▒l─▒kl─▒ ili┼čkide g├╝ven sa─člamal─▒, sab─▒rl─▒ bir yap─▒s─▒ olmal─▒, mizah duygular─▒ geli┼čmi┼č olmal─▒, terapisini ilgin├ž ve e─členceli yapabilmelidir.

Terapi program─▒n─▒ ├žok iyi planlamak ve terapistin ├žok etkin olmas─▒, do─čru te┼čhis, de─čerlendirme, terapi ├Ânerme, ve planlama ba┼čar─▒l─▒ terapi programlar─▒n─▒n garantisi olamaz ├ž├╝nk├╝ bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda pek ├žok fakt├Âr terapinin ba┼čar─▒s─▒n─▒ etkileyecektir. ├ľrne─čin, terapinin ne s├╝rede, hangi yo─čunlukta verilece─či, Olumlu sonucun zamana terapiye veya ikisinin etkile┼čimine ba─čl─▒ olup olmad─▒─č─▒, Olgu de─či┼čkenli─či, Ya┼č fakt├Âr├╝, Afazi Tipi ve ciddiyeti program planmada d├╝┼č├╝n├╝lmesi gereken ├Âzelliklerdir.

UYGULANAN TERAP─░N─░N ETK─░S─░ (Programl─▒ ve programs─▒z terapilerin etkisi)

Terapide se├žilen yakla┼č─▒m─▒n da b├╝y├╝k ├Ânemi vard─▒r. Terapideki ileti┼čimin klinik bir ortam yerine do─čal ortamda y├╝r├╝t├╝lmesi tercih edilir. Terapiye kat─▒l─▒m ve ailenin deste─či iyile┼čtirmeyi artt─▒r─▒c─▒ fakt├Ârd├╝r. Asl─▒nda klinik zeminli terapi y├Ântemlerinin de i┼člevsel etkisi olabilece─či ge├žmi┼č terapi y├Ântemlerine bir alternatif olarak ├Âne s├╝r├╝lmektedir. ÔÇťTotal CommunicationÔÇŁ a─č─▒r afazik bireyler i├žin ileti┼čimde s├Âzel kesitsel y├Ânleri augmente eden klinik zeminli bir tekniktir. Bu t├╝r bir terapi hastaya ├Âzg├╝ bir kar─▒┼č─▒m terapiyi ├Ânermektedir; ├Ârne─čin, jest-mimik, yaz─▒l─▒, ├žizili, g├Ârsel dilsel ya da dilsel olmayan bi├žimlerden bir karma hastaya sunulabilir. B├╝t├╝n bu terapiler bir klinik ortam i├žinde ger├žekle┼čtirilebilir. Ama├ž hastalar─▒n ortak bir konu veya g├Ânderge ├╝zerinde birle┼čecekleri bir kesit bulabilmektir. Konu┼čma, yaz─▒, ├žizim ve jest-mimiklerin kombine kullan─▒m─▒n─▒ ├Â─črenmek afazik ki┼čiyi bir i├žerik d├╝zeyinde ileti┼čimsel s─▒ra almaya kat─▒l─▒m─▒n─▒ olas─▒ k─▒lacakt─▒r; aksi takdirde hepsi konu┼čma ile bir araya gelemezler.

Ara┼čt─▒rmac─▒lar ne yaz─▒k ki, etkin terapi y├Ântemleri konusunda ├že┼čitli g├Âr├╝┼čleri savunmu┼člard─▒r. ├ľrne─čin, baz─▒lar─▒ etkinli─čin cross-modal stimulasyon kullanarak korteksin kendini tekrar d├╝zenlemesini sa─člamas─▒yla ortaya ├ž─▒kaca─č─▒n─▒ ├Ânermi┼člerdir (Luria, ) Bu g├Âr├╝┼če g├Âre uyaran─▒n al─▒nmas─▒ ve ger├žekle┼čtirilmesine ili┼čkin yeni yollar geli┼čtirilmi┼čtir. Sonu├žta dil ve bellek yeterliliklerinde ciddi geli┼čmeler g├Âzlenmi┼čtir. Schuel bu kuram─▒ i┼čitmeyi e─čitmenin i┼čitsel anlamay─▒ geli┼čtirece─či g├Âr├╝┼č├╝ ile desteklemi┼čtir. Bu yolla i├ž ses organisazyonu geli┼čecek, i┼čitsel anlama da dolay─▒s─▒ ile iyile┼čecektir.

Temel bili┼čsel s├╝re├žleri ├Ânemseyen bir di─čer teknik deblockingÔÇÖtir (Kerns, 1997). de-blocking Di─čer modalitelerin kullan─▒m─▒n─▒ kolayla┼čt─▒rmak amac─▒yla kullan─▒lan bir korunmu┼č i┼člev korteksin kendini tekrar d├╝zenlemesini sa─člayacakt─▒r g├Âr├╝┼č├╝nde yola ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Yar─▒k├╝relerin ├Âzellikleri, ├Ârne─čin, sa─č yar─▒k├╝renin daha ├Ânce sol yar─▒k├╝rede olan i┼člevlerden baz─▒lar─▒na sahip oldu─ču varsay─▒m─▒ bu teknik uyumunda bir g├Âr├╝┼čt├╝r. Melodik Entonasyon Terapisi ve g├Ârsel yarat─▒c─▒l─▒k/ imajlama de-blocking tekniklerinden ├Ârneklerdir. 1945lerde ilk olarak Backus taraf─▒ndan ├Ânerilen melodik ezgi terapisi s├Âzc├╝k ve s├Âzc├╝k ├Âbeklerinin hastaya hep ayn─▒ ritmik ezgi ile tan─▒t─▒lmas─▒n─▒ ├Âng├Ârm├╝┼čt├╝. Aradan ge├žen zamanla 1973 y─▒llar─▒nda Albert ve arkada┼člar─▒ basit s├Âzc├╝k ve kal─▒p s├Âzc├╝k ezgilerinin tutuk afazilerdeki konu┼čmay─▒ kolayla┼čt─▒rd─▒─č─▒n─▒ tekrar g├╝ndeme getirdiler. Bu kuram─▒n d├╝┼č├╝ncesi sa─č hemisferde korunmu┼č baz─▒ i┼člevlerin sol hemisfer hasarl─▒ hastalr─▒n iyile┼čtirilmesinde kullan─▒labilece─či y├Ân├╝ndedir.

G├Ârsel etkinlik terapisi (Visual Action Therapy) hemisferik ├Âzelle┼čtirmenin bir ba┼čka ├Ârne─čidir ve sistemin tekrar d├╝zenlenmesi ile ilgilidir (Helm and Benson, 1978). Global afazili hastalarda bir terapi y├Ântemi olarak g├Ârsel ileti┼čimi kullanan bu kuramc─▒lar yakla┼č─▒mlar─▒n─▒ nesne ve eylemleri tan─▒mlamada kulland─▒klar─▒ el ve kol jestleri ile geli┼čtirdiler. Do─čal olarak bu y├Ântemde s├Âzel terapi uygulanmamaktad─▒r.

kaynak: Mavi┼č, ─░. N├Ârojenik Dil ve Konu┼čma Bozukluklar─▒; ed. O─čuz, H., Dursun, E., ve N,Dursun., T─▒bbi Rehabilitasyon. B├Âl.40, 797-809. Nobel T─▒p Kitapevleri, ─░stanbul, 2.bask─▒, 2004

Dil Konu┼čma Kontrol Listesi

Ama├ž 1. Sesin kayna─č─▒n─▒ bulur.
Davran─▒┼člar
1. Sesin kayna─č─▒na do─čru y├Ânelir.
2. Sesin kayna─č─▒n─▒ g├Âsterir.
Ama├ž 2. Sesleri ay─▒rt eder.
Davran─▒┼člar
1. Verilen iki sesten istenilen sesi se├žer.
2. Verilen ├╝├ž veya daha fazla sesten istenilen sesi se├žer.
Ama├ž 3. G├Ârsel, i┼čitsel alg─▒y─▒ geli┼čtirici ├žal─▒┼čmalar yapar.
Davran─▒┼člar
1. Yap─▒lan hareketi tekrar eder.
2. S├Âylenen tek s├Âzc├╝kl├╝ y├Ânergeleri yerine getirir.
3. S├Âylenen iki veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ y├Ânergeleri yerine getirir.
4. Duydu─ču sese ait resmi g├Âsterir.
5. Ad─▒ s├Âylenen nesnenin resmini g├Âsterir.
6. Verilen resimlerdeki yanl─▒┼čl─▒klar─▒ g├Âsterir.
7. Bulundu─ču ortamda yap─▒lan de─či┼čikliklerin neler oldu─čunu s├Âyler.

KONU┼×MA ORGANLARININ GEL─░┼×─░M─░N─░ SA─×LAYAN HAREKETLER
Ama├ž 4. Dil esnekli─čini geli┼čtirici ├žal─▒┼čmalar yapar.
Davran─▒┼člar
1. Dilini a─č─▒z i├žinden ├ž─▒kar─▒r.
2. Dilini ├ženesine dokundurmaya ├žal─▒┼č─▒r.
3. Dilini burnuna dokundurmaya ├žal─▒┼č─▒r.
4. Dilini sa─ča do─čru hareket ettirerek sa─č yana─č─▒na dokundurmaya
├žal─▒┼č─▒r.
5. Dilini sola do─čru hareket ettirerek sol yana─č─▒na dokundurmaya
├žal─▒┼č─▒r.
6. Dilinin ucunu alt dudak etraf─▒nda hareket ettirerek yiyecekleri yalar.
7. Dilinin ucunu ├╝st dudak etraf─▒nda hareket ettirerek yiyecekleri yalar.
8. Dilini dudak etraf─▒nda dairesel olarak hareket ettirir.
9. Dilini dama─č─▒n arkas─▒ndan ├Âne do─čru hareket ettirir.
10. Dondurma, ┼čeker vb. yiyecekleri yalar.
11. Dilinin ucuna konan yiyece─či a─čz─▒na al─▒r.
12. Dilini a─č─▒z d─▒┼č─▒nda yuvarlar.
Ama├ž 5. Dudak esnekli─čini geli┼čtirici ├žal─▒┼čmalar yapar.
Davran─▒┼člar
1. Dudaklar─▒n─▒ b├╝zer.
2. Dudaklar─▒n─▒ gerer.
3. Dudaklar─▒n─▒ sa─ča sola hareket ettirir.
4. ├ľpme sesi ├ž─▒kar─▒r.
5. Dudaklar─▒n─▒ kapal─▒ tutar.
Ama├ž 6. ├çene esnekli─čini geli┼čtirici ├žal─▒┼čmalar yapar.
Davran─▒┼člar
1. A─čz─▒n─▒ a├ž─▒p kapat─▒r.
2. A─čz─▒ a├ž─▒kken, ├ženesini sa─ča sola hareket ettirir.
3. A─čz─▒ kapal─▒yken, ├ženesini sa─ča sola hareket ettirir.
4. Yumu┼čak yiyecekleri yer.
5. Sert yiyecekleri yer.
6. ├çiklet ├ži─čner.
Ama├ž 7. Nefes kontrol├╝n├╝ sa─člayan ├žal─▒┼čmalar yapar.
Davran─▒┼člar
1. Derin nefes al─▒p verir.
2. Ald─▒─č─▒ nefesi uzun s├╝reli verir.
3. Balon, po┼čet vb. nesneleri ┼či┼čirir.
4. Mum, pamuk vb. nesneleri ├╝fler.
5. Fl├╝t, d├╝d├╝k vb. ara├žlardan ├╝fleyerek ses ├ž─▒kar─▒r.
Ama├ž 8. Emme ├žal─▒┼čmalar─▒ yapar.
Davran─▒┼člar
1. Pipetle s─▒v─▒ i├žer.
2. ┼×eker, ├žikolata vb. yiyecekleri emer.

KONU┼×MA
Ama├ž 9. Konu┼čma seslerini ├ž─▒karma ├žal─▒┼čmalar─▒ yapar.
Davran─▒┼člar
1. S├Âylenen ├╝nl├╝leri tekrar eder.
2. S├Âylenen ├╝ns├╝zleri tekrar eder.
3. ├ťnl├╝leri ├╝ns├╝zlere ulayarak ├ž─▒kar─▒lan sesleri tekrar eder.
4. ├ťns├╝zleri ├╝nl├╝lere ulayarak ├ž─▒kar─▒lan sesleri tekrar eder.
5. S├Âylenen s├Âzc├╝─č├╝ tekrar eder.
Ama├ž 10. Kendini ifade etmede tek s├Âzc├╝k kullan─▒r.
Davran─▒┼člar
1. Nesneyi/ki┼čiyi tek s├Âzc├╝kle adland─▒r─▒r.
2. Yap─▒lan eylemi tek s├Âzc├╝kle s├Âyler.
3. Olumsuzluk belirten durumu tek s├Âzc├╝kle s├Âyler.
4. Nesnenin/ki┼činin yerini tek s├Âzc├╝kle s├Âyler.
5. ─░ste─čini tek s├Âzc├╝kle s├Âyler.
6. S├Âzc├╝─če ├žo─čul eki getirerek s├Âyler.
Ama├ž 11.─░ki s├Âzc├╝k kullanarak t├╝mce kurar.
Davran─▒┼člar
1. ├ľzne ve eylemden olu┼čan iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
2. Nesne ve eylemden olu┼čan iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
3. Olumsuzluk belirten iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
4. Nesnenin/ki┼činin yerini belirten iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
5. ─░┼čaret s├Âzc├╝kleri i├žeren iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
6. Nesnenin/olay─▒n niteli─čini belirten iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
7. Sahiplik belirten iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
8. ─░ste─čini iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mceyle s├Âyler.

Ama├ž 12. ├ť├ž veya daha fazla s├Âzc├╝k kullanarak t├╝mce kurar.
Davran─▒┼člar
1. ├ľzne, nesne ve eylemden olu┼čan ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce
s├Âyler.
2. Olumsuzluk belirten ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
3. Nesnenin/ki┼činin yerini belirten ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
4. ─░┼čaret s├Âzc├╝kleri i├žeren ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
5. Nesnenin/olay─▒n niteli─čini belirten ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce
s├Âyler.
6. Sahiplik belirten ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
7. ─░ste─čini ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mceyle s├Âyler.
8. ├ť├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ soru t├╝mcesi s├Âyler.
9. ┼×imdiki zaman─▒ ifade eden ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
10. Gelecek zaman─▒ ifade eden ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
11. Ge├žmi┼č zaman─▒ ifade eden ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
Ama├ž. 13. Kendini ifade etme becerisi geli┼čtirir.
Davran─▒┼člar
1. ├ľyk├╝y├╝ resimlerine bakarak anlat─▒r.
2. ─░zledi─či oyunu/filmi anlat─▒r.
3. Ba┼č─▒ndan ge├žen bir olay─▒ anlat─▒r.
4. Dinledi─či ├Âyk├╝y├╝/masal─▒ anlat─▒r.

D─░NLEME VE ─░ZLEME
Ama├ž 14. Dinleme ve izleme becerisi geli┼čtirir.
Davran─▒┼člar
1. Masal, ├Âyk├╝ vb. okuyan ki┼čiyi g├Ârebilecek ┼čekilde oturur.
2. Okunan masal─▒n, ├Âyk├╝n├╝n okunmas─▒ bitene kadar dinler.
3. Dinledi─čini jest, mimik ve hareketlerle g├Âsterir.
4. Konu┼čmac─▒y─▒ sessizce dinler.
5. Film, tiyatro vb. g├Âsterileri izler.
KONULAR
ALGI ├çALI┼×MALARI
A. Ses Kayna─č─▒n─▒ Bulma
B. Sesleri Ay─▒rt Etme
C. G├Ârsel, ─░┼čitsel Alg─▒

KONU┼×MA ORGANLARININ GEL─░┼×─░M─░N─░ SA─×LAYAN HAREKETLER
A. Dil Esnekli─čini Geli┼čtirici Hareketler
B. Dudak Esnekli─čini Geli┼čtirici Hareketler
C. ├çene Esnekli─čini Geli┼čtirici Hareketler
Ç. Nefes Kontrolü
D. Emme ├çal─▒┼čmalar─▒

KONU┼×MA
A. Konu┼čma Seslerini ├ç─▒karma
B. Tek S├Âzc├╝kle Kendini ─░fade Etme
C. ─░ki S├Âzc├╝kle Kendini ─░fade Etme
├ç. ├ť├ž ve Daha Fazla S├Âzc├╝kle Kendini ─░fade Etme

D─░NLEME VE ─░ZLEME
A. ├ľyk├╝, Masal Dinleme
B. Film, Tiyatro ─░zleme

http://www.ozelegitimsitesi.com

├ť├žl├╝ Test Nedir Nas─▒l uygulan─▒r

Gebelikte ├╝├žl├╝ test

Gebelikte ├╝├žl├╝ test

Her anne baba aday─▒n─▒n hayali sa─čl─▒kl─▒ ve problemsiz bir bebe─če sahip olmakt─▒r. Bu amaca ula┼čabilmek i├žin t├╝m hamilelikleri boyunca doktor kontrol├╝ne girerler ve doktorlar─▒n─▒n ├Ânerilerine harfiyen uyarlar.

Ancak do─ča bazen ├žok ac─▒mas─▒d─▒r. Hamileliklerin ├žok b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ sorunsuz seyredip sa─čl─▒kl─▒ ve sa─člam bir bebe─čin do─čumuyla yani mutlu sonla biterken baz─▒ hamileliklerde ciddi hatta zaman zaman hayat─▒ tehdit eden durumlar ya┼čanabilir. Zaman zaman ise bebekler umuldu─ču gibi sa─čl─▒kl─▒ de─čil ├že┼čitli problemler ile do─čarlar.

Do─čum ile ilgilenen hekimlerin ilk plandaki amac─▒ anne aday─▒n─▒n ve bebe─čin sa─čl─▒─č─▒n─▒ kontrol alt─▒na almak ve olas─▒ problemlerde m├╝dahalede bulunarak hem anne ve bebe─čin sa─čl─▒─č─▒n─▒ korumakt─▒r.

Sa─člam ve sa─čl─▒kl─▒ bir bebe─čin d├╝nyaya gelmesine yard─▒mc─▒ olmak i├žin doktorlar gebelik takipleri s─▒ras─▒nda bilimsel veriler ─▒┼č─▒─č─▒nda baz─▒ incelemeler gerek duyarlar. Bu incelemelerin amac─▒ olas─▒ bir problemi m├╝mk├╝n olan en erken d├Ânemde fark ederek ├Ânlem almak ve e─čer olanakl─▒ ise tedavi etmektir.

Anne karn─▒ndaki bebe─čin durumunu de─čerlendirmede kullan─▒lan modern y├Ântemlerden birisi de ├╝├žl├╝ test ad─▒ verilen incelemedir.

├ť├žl├╝ test nedir?
├ť├žl├╝ test olarak adland─▒r─▒lan inceleme down sendromu (trizomi 21), n├Âral t├╝p defekti ve trizomi 18 ad─▒ verilen genetik hastal─▒─č─▒n bebekte olma olas─▒l─▒─č─▒n─▒ saptayan bir kan incelemesidir.

Ad─▒ndan da anla┼č─▒ld─▒─č─▒ ├╝zere anne aday─▒ndan al─▒nan kan ├Ârne─činde 3 de─či┼čik maddenin incelemesi yap─▒l─▒r. Bunlar

beta-hCG
Alfa-feto protein (AFP)
Estriol (E3)’dir
Human chorionic gonadotropin (hCG) gebeli─čin temel hormonudur. Hamileli─čin erken d├Ânemlerinde y├╝kselmeye ba┼člar 14-16. haftalar aras─▒nda en y├╝ksek de─čerine ula┼čt─▒ktan sonra yava┼č yava┼č azal─▒r

Alfa feto protein bebe─čin karaci─čerinden salg─▒lanan bir protiendir. Bebekten amniyon s─▒v─▒s─▒na oradan da anne aday─▒n─▒ kan─▒na ge├žer. Gebeli─čin seyri s─▒ras─▒nda anne aday─▒n─▒n kan─▒ndaki d├╝zeyi yava┼č ama d├╝zenli bir art─▒┼č g├Âsterir.

Estriol ise yine bebe─če ait bir doku olan plasentadan salg─▒lanan bir ├že┼čit ├Âstrojen hormonudur.

Bu maddelerin anne kan─▒ndaki d├╝zeyleri normal olmayan hamileliklerde sapmalar g├Âsterir.

├ľrne─čin n├Âral t├╝p defektlerinde a├ž─▒k olan sinir siteminden y├╝ksek miktarlarda alfa fetoprotein amniyon s─▒v─▒s─▒na kar─▒┼čt─▒─č─▒ i├žin anne aday─▒n─▒n kan─▒ndaki d├╝zeyi de normalden fazla olur. ├ľte yandan down sendromunda ise de─čer beklenilenden daha d├╝┼č├╝kt├╝r.

Down sendromu varl─▒─č─▒nda beta-hCG de─čerleri normalden y├╝ksek olarak bulunurken E3 ve AFP d├╝zeyi daha d├╝┼č├╝kt├╝r.

Trizomi 18 varl─▒─č─▒nda ise her 3 maddenin d├╝zeyi de beklenilenden daha d├╝┼č├╝k bulunur.

Ne zaman yap─▒l─▒r?
├ť├žl├╝ test hamileli─čin 15 ile 22. haftalar─▒ aras─▒nda yap─▒labilir. Ancak en tatminkar sonu├žlar 16-18. haftalarda yap─▒lan incelemelerde elde edilmetedir. Bu nedenle testin bu haftalar i├žinde yap─▒lmas─▒ idealdir.

├ť├žl├╝ test nas─▒l de─čerlendirilir?
Al─▒nan kan ├Ârne─činde yap─▒lan inceleme ile elde edilen d├╝zeyler daha sonra bil bilgisayar yard─▒m─▒ ile i┼členir. Bu a┼čamada kandaki maddelerin d├╝zeyini direkt olarak etkileyebilecek olan anne aday─▒n─▒n sigara kullan─▒m─▒, kilosu ve boyu gibi de─či┼čkenler de hesaba kat─▒l─▒r.

Kanda ├Âl├ž├╝m├╝ yap─▒lan maddelerin d├╝zeyini etkileyebilecek olan en ├Ânemli de─či┼čken incelemenin yap─▒ld─▒─č─▒ tarihteki gebelik haftas─▒d─▒r. Bu nedenle gebelik ya┼č─▒n─▒ yani son adet tarihini do─čru bilmek son derece ├Ânemlidir. Son adet tarihi yanl─▒┼č verildi─činde ├Ârne─čin gebelik ya┼č─▒ oldu─čundan daha k├╝├ž├╝k olarak hesaplamaya kat─▒ld─▒─č─▒nda ger├žekte bebe─čin i├žinde bulundu─ču hafta i├žin normal olan bir de─čer daha d├╝┼č├╝k ya da y├╝ksek olarak bulunabilir ve testin yorumlanmas─▒nda hatalara yol a├žabilir.

Test de─čerlendirilirken dikkate al─▒nan di─čer noktalar ise hastal─▒klar─▒n g├Âr├╝lme riskini direkt etkileyebilecek olan anne aday─▒n─▒n ya┼č─▒ ve daha ├Ânceden anomalili do─čum ├Âyk├╝s├╝ olup olmad─▒─č─▒d─▒r.

Elde edilen ham d├╝zeyler daha sonra bilgisayar program─▒na girilerek risk hesaplamas─▒ yap─▒l─▒r.

Bu programlar geli┼čtirilirken daha ├Ânceden binlerce anne aday─▒ndan elde edilen verilerin ─▒┼č─▒─č─▒nda normal de─čerlerin alt ve ├╝st s─▒n─▒rlar─▒ belirlenmi┼čtir. Bu s─▒n─▒rlar belirlenirken kolayl─▒k sa─člamas─▒ a├ž─▒s─▒ndan ortalaman─▒n katlar─▒ (multiples of median, MoM) olarak birimlendirilirler. MoM de─čeri inceleme yap─▒lan ki┼čideki de─čerin normal olan pop├╝lasyonun ortalamas─▒ndan ne kadar sapma g├Âsterdi─čini belirler. ├ľrne─čin 1.0 ┼čeklindeki bir MoM de─čeri o ki┼čideki madde d├╝zeyinin normal bebeklerde g├Âr├╝len de─čerin tam ortas─▒na denk geldi─čini g├Âsterirken 2.0 MoM’luk bir de─čer ├Âl├ž├╝m yap─▒lan ki┼čideki madde d├╝zeyinin normal ortalaman─▒n 2 kat─▒ oldu─čunu belirler.

MoM de─čerleri ile birlikte di─čer de─či┼čkenler de dikkate al─▒narak tirozmi 21, n├Âral t├╝p defekti ve trizomi 18 a├ž─▒s─▒ndan risk oranlar─▒ belirlenir.

├ť├žl├╝ testin yorumlanmas─▒
Bilgisayar program─▒ taraf─▒ndan yap─▒lan de─čerlendirme sonucu elde risk oran─▒n─▒n kabul edilebilir s─▒n─▒rlarda olup olmamas─▒na g├Âre ileri tetkike gerek olup olmad─▒─č─▒na karar verilir.

├ť├žl├╝ test ile ilgili olarak ak─▒lda tutulmas─▒ gereken en ├Ânemli nokta bunun tan─▒ koyduran bir test de─čil sadece y├╝ksek risk ta┼č─▒yan ve kesin tan─▒ koyduracak ileri testlerin yap─▒lmas─▒na gerek olan bireyleri belirlemeye yarayan bir tarama testi oldu─čudur.

─░leri test ile kastedilen amniyosentezdir. Amniyosentez her hamile kad─▒nda yap─▒lmas─▒ gerekli olan bir test de─čildir. Kimlerde yap─▒l─▒p kimlerde yap─▒lmayaca─č─▒na karar verirken ├╝├žl├╝test, ikili test, ultrason bulgular─▒, aile ya da t─▒bbi ├Âzge├žmi┼č dikkate al─▒narak karar verilir.

Tekrarlamak gerekir ise ├╝├žl├╝ test sonucunda y├╝ksek risk saptanmas─▒ bebekte kesinlikle problem oldu─čunu g├Âztermedi─či gibi riskin az hatta ├žok d├╝┼č├╝k ├ž─▒kmas─▒ da bebe─čin sa─čl─▒kl─▒ oldu─čunu garanti etmez.

Bir ├Ârnek ile a├ž─▒klamak gerekir ise: Yap─▒lan test sonucu Down sendromu riskinin 1:2048 olarak rapor edildi─čini kabul edelim. Bu sonu├ž bize bebekte Down sendromu olup olmad─▒─č─▒n─▒ belirtmez. Bu raporda ├Ârnekteki anne aday─▒ ile ayn─▒ ├Âzelliklere sahip 2048 kad─▒ndan sedece 1 tanesinin Down sendromlu bebek do─čurdu─ču bu nedenle bu annenin de Down sendromlu bebek do─čurma ihtimalinin 2048 de bir oldu─ču s├Âylenmektedir.

Down sendromu i├žin kabul edilen s─▒n─▒r 1:280’dir. Riskin daha y├╝ksek ├ž─▒kmas─▒ durumunda (├Ârne─čin 1:100 ya da 1:40) ileri tetkik olan amniyosentez ├Ânerilir. Risk 1:40 olarak belirlenmi┼č olsa bile bebe─čin sa─čl─▒kl─▒ olma olas─▒l─▒─č─▒ Down sendromu olma olas─▒l─▒─č─▒ndan yakla┼č─▒k 40 kat fazlad─▒r.

Risk kabul edilen s─▒n─▒rdan daha y├╝ksek oldu─čunda test pozitif olarak de─čerlendirilir.

├ť├žl├╝ testin g├╝venilirli─či
T├╝m t─▒bbi incelemelerde ve tarama testlerinde oldu─ču gibi ├╝├žl├╝ testin de yan─▒lma olas─▒l─▒─č─▒ vard─▒r ve hatal─▒ pozitif ya da hatal─▒ negatif sonu├žlar elde edilebilir.

Hatal─▒ pozitif sonu├ž bebek normal oldu─ču halde testin pozitif ├ž─▒kmas─▒ yani riskin y├╝ksek olarak bulunmas─▒d─▒r.

Hatal─▒ negatif sonu├ž ise risk d├╝┼č├╝k yani test negatif oldu─ču halde bebekte down sendromu, trizomi 18 ya da n├Âral t├╝p defekti anomalilerinden biri ya da daha fazlas─▒n─▒n olmas─▒d─▒r.

├ť├žl├╝ testin Down sendromunu yakalama olas─▒l─▒─č─▒ %60 civar─▒nda olup %5 kadar hatal─▒ pozitif olma olas─▒l─▒─č─▒ vard─▒r.

Bu oranlar anne ya┼č─▒ ile direkt olarak ilgilidir. Otuzbe┼č ya┼č─▒n alt─▒ndaki kad─▒nlarda hatal─▒ pozitif oran─▒ %4 iken Down sendromunu yakalama oran─▒ %50 civar─▒ndad─▒r. Beklenen do─čum tarihinde 35 ya┼č─▒n ├╝zerinde olan anne adaylar─▒nda ise yakalama oran─▒ %80 iken hatal─▒ pozitif oran─▒ %25’lere kadar ├ž─▒kmaktad─▒r. Bu say─▒lar kesin de─čerler olmay─▒p farkl─▒ ├žal─▒┼čmalarda de─či┼čik sonu├žlar bildirilmi┼čtir.

├ť├žl├╝ test kimlere yap─▒lmal─▒d─▒r?
Down sendromlu yani mongol bebek do─čurma riski anne ya┼č─▒ ile birlikte artmas─▒na ra─čmen bu bebeklerin ├žo─ču 35 ya┼č─▒ndan k├╝├ž├╝k annelerden d├╝nyaya gelmektedir. Bu nedenle her gebe kad─▒nda mutlaka ├╝├žl├╝ test yap─▒lmal─▒d─▒r.

Anomalileri daha erken d├Ânemde ve daha y├╝ksek duyarl─▒l─▒kta saptamak amac─▒yla de─či┼čik tarama testlerinin geli┼čtirilmesi devam etmektedir. Bu testlerden en g├╝ncel olan─▒ 11-14. gebelik haftalar─▒nda yap─▒lan ikili test ve fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒ ├Âl├ž├╝mleridir. 11-14 testinin duyarl─▒l─▒─č─▒ ├╝├žl├╝ testten daha y├╝ksektir. Ancak burada yap─▒lan ense kal─▒nl─▒─č─▒ ├Âl├ž├╝m├╝ k─▒smen subjektif bir de─čerlendirme oldu─čundan yan─▒lma ve hatal─▒ risk hesaplamalar─▒ s├Âz konusu olabilir.

Ayr─▒ca ikili testte AFP ├Âl├ž├╝m├╝ yap─▒lmad─▒─č─▒ndan ├╝├žl├╝ testten farkl─▒ olarak n├Âral t├╝p defekti i├žin risk hesaplamas─▒ yap─▒lamaz.

─░kili test yap─▒lan hastada ├╝├žl├╝ testin gerekli olup olmad─▒─č─▒ bilimsel ├ževrelerde tart─▒┼č─▒lan ve ortak bir g├Âr├╝┼če var─▒lamayan konulardan birisidir. N├Âral t├╝p defektlerinin ├Ânemli bir k─▒sm─▒n─▒n ultrason ile saptanmas─▒, yine benzer ┼čekilde Down sendromu varl─▒─č─▒nda, duruma e┼člik eden pek├žok ultrason bulgusunun da olmas─▒ nedeni ile ikili test sonucu normal ├ž─▒kan anne adaylar─▒nda ├╝├žl├╝ teste gerek olmad─▒─č─▒n─▒ savunan pek├žok ara┼čt─▒rmac─▒ vard─▒r.

Benim ki┼čisel g├Âr├╝┼č├╝m ise hem ikili test ile elde edilen normal riski teyit etmek, hem ense kal─▒nl─▒─č─▒ ve di─čer ultrason incelemelerinden do─čan subjektiviteyi ortadan kald─▒rmak hem de n├Âral t├╝p defekti riskini belirlemek amac─▒yla hem ikili hem de ├╝├žl├╝ testi yapmakt─▒r.

Pozitif test varl─▒─č─▒nda ne yap─▒lmal─▒d─▒r?
Bir tarama testi olan ├╝├žl├╝ testin pozitif ├ž─▒kmas─▒ yani riskin y├╝ksek olarak saptanmas─▒ durumunda izlenebilecek birka├ž alternatif yol vard─▒r.

Bunlardan ilki anne ya┼č─▒ ve ultrason bulgusu ne olursa olsun amniyosentez yapmak ve Down sendromu olup olmad─▒─č─▒n─▒u kesin olarak saptamakt─▒r. Pozitif test varl─▒─č─▒nda en s─▒k tercih edilen y├Ântem budur.

─░kinci se├ženek ise detayl─▒ ultrason incelemesi yaparak testin pozitif ├ž─▒kmas─▒na yol a├žan durum ile ilgili olabilecek ultrason bulgular─▒n─▒ aramak ve bu bulgular─▒n ─▒┼č─▒─č─▒nda amniyosenteze karar vermektir. Bu y├Ânteme ancak riskin s─▒n─▒rda oldu─ču ya da anne aday─▒n─▒n amniyosenteze s─▒cak bakmad─▒─č─▒ durumlarda ba┼čvurulmal─▒d─▒r.

├ço─čul gebeliklerde durum
├ť├žl├╝ test ikiz gebeliklerde de uygulanmakta ve tekiz gebeliklerde elde edilene benzer oranlarda ba┼čar─▒ sa─člamaktad─▒r. ├ť├ž├╝z ya da daha fazla say─▒da bebek i├žeren gebelikler i├žinse elde yeterli veri olmad─▒─č─▒ndan yap─▒lmaz.

35 ya┼č ├╝zeri kad─▒nlarda ├╝├žl├╝ test
Down Sendromlu bebek do─čurma riski beklenen do─čum tarihindeki anne ya┼č─▒ ile paralel olarak art─▒┼č g├Âstermektedirve bu risk art─▒┼č─▒ndaki en keskin s─▒n─▒r 35 ya┼čt─▒r.

Sosyal ya┼čamdaki de─či┼čiklikler ile birlikte k─▒saca t├╝p bebek olarak adland─▒r─▒lan y├Ântemlerdeki geli┼čmeler ilk anne olma ya┼č─▒n─▒n giderek y├╝kselmesine neden olmaktad─▒r ve g├╝n├╝m├╝zde 35 ya┼č─▒n ├╝zerindeki hamile kad─▒n say─▒s─▒ giderek artmaktad─▒r.

Bu kad─▒nlarda Down sendromu ve di─čer anomalileri saptamak amac─▒yla nas─▒l bir yol izlenmesinin do─čru olaca─č─▒ konusu son zamanlarda en s─▒k tart─▒┼č─▒lan konulardan birisidir.

Bir g├Âr├╝┼č 35 ya┼č ├╝zeri her kad─▒na amniyosentez yap─▒lmas─▒n─▒ savunurken, kar┼č─▒ g├Âr├╝┼č invazif bir giri┼čim olan amniyosentezin bu kadar liberal kullan─▒lmas─▒na s─▒cak bakmamaktad─▒r.

Her iki g├Âr├╝┼č de yanl─▒┼č olmay─▒p, 35 ya┼č ├╝zeri kad─▒nlarda bir genellemeye gerek duymadan hasta baz─▒nda karar vermek kan─▒mca en do─čru yakla┼č─▒md─▒r