Tag: disleksi

Dikkat Eksikli─či ve Hiperaktivite Yap─▒lan Ara┼čt─▒rmalar

Linkten ─░ndirebilirsiniz.

Faydal─▒ Olmas─▒ Dile─či ─░le

D─░KKAT ─░ND─░R

├ľzel ├ľ─črenme G├╝├žl├╝─č├╝

├Âzel ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝

├Âzel ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝

├ľzel ├ľ─črenme G├╝├žl├╝─č├╝: Dili yaz─▒l─▒ ya da s├Âzl├╝ anlamak ve kullanabilmek i├žin gerekli olan bilgi alma s├╝re├žlerinin birinde veya birka├ž─▒nda ortaya ├ž─▒kan ve dinleme, konu┼čma, okuma, yazma, heceleme, dikkat yo─čunla┼čt─▒rma ya da matematiksel i┼člemleri yapmada yetersizlik nedeniyle bireyin e─čitim performans─▒n─▒n ve sosyal uyumunun olumsuz y├Ânde etkilenmesi durumudur.

Yayg─▒n olarak kullan─▒lan ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ tan─▒m─▒na g├Âre: ├ľ─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ g├Âsteren ├žocuklar dinleme, d├╝┼č├╝nme, konu┼čma, okuma, yazma yada matematik problemlerini ├ž├Âzme, anlama ya da yaz─▒l─▒ ve s├Âzl├╝ dili kullanmadaki psikolojik s├╝re├žlerden birinde ya da bir ka├ž─▒nda yetersizli─čin ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ ├žocuklard─▒r.

Nedenler:

├ľzel e─čitimin di─čer b├╝t├╝n alanlar─▒nda oldu─ču gibi ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝n├╝n de nedenleri konusunda kesin veriler yoktur. Ancak bireyin ├Â─črenmesini etkileyen bir tak─▒m etmenler belirlenmi┼čtir. Bunlar: Beynin hatal─▒ i┼čleyi┼či, biyo-kimyasal bozukluklar, kal─▒t─▒m ve ├ževresel etmenler( Duygusal bozukluk, motivasyon eksikli─či, yetersiz ├Â─čretim etmenlerinden de s├Âz edilebilir.).

├ľzellikleri:

├ľzg├╝l ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ g├Âsteren ├žocuklar─▒n ├Âzellileri bak─▒m─▒ndan birbirinden ├žok farkl─▒d─▒r.Her ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ g├Âsteren ├žocu─čun kendine ├Âzg├╝ davran─▒┼č ├Âr├╝nt├╝leri bulunmaktad─▒r.Yayg─▒n olarak s├Âz├╝ edilen baz─▒ ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ g├Âsteren ├žocuklarda alg─▒sal, alg─▒sal-devimsel ve e┼čg├╝d├╝m problemleri, dikkat bozukluklar─▒ ve a┼č─▒r─▒ hareketlilik ,d├╝┼č├╝nme ve bellek problemleri g├Âr├╝lmektedir.Genel olarak s─▒rlayacak olursak ;

 

Okuma becerisi:

Dinledi─či, okudu─ču bir ├Âyk├╝y├╝ anlatmas─▒ istendi─činde ├Âyk├╝n├╝n ba┼č─▒n─▒ sonunu kar─▒┼čt─▒r─▒r ,

Haftan─▒n g├╝nlerini, aylar─▒, mevsimleri do─čru saysa bile aradan soruldu─čunda (cumadan ├Ânce hangi g├╝n gelir, marttan sonra hangi ay gelir, haftan─▒n d├Ârd├╝nc├╝ g├╝n├╝ hangisidir gibi) yan─▒tlamakta zorluk ├žeker ya da yanl─▒┼č yan─▒tlar,

Say─▒ ve harfleri dizgilemekte g├╝├žl├╝k ├žeker, (alfabenin harflerinin s─▒ras─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r; kendisinden s─▒ra ile s├Âylenmesi istenen say─▒lar─▒n yerlerini kar─▒┼čt─▒r─▒r-3865 dersiniz o size 8356 diyebilir),

Belirli bir s─▒ra i├žinde yap─▒lmas─▒ gereken i┼člerin s─▒ras─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒rabilir

Okuma h─▒z ve nitelik a├ž─▒s─▒ndan ya┼č─▒tlar─▒ndan geridir,

Harf-ses uyumu geli┼čmemi┼čtir, baz─▒ harflerin seslerini ├Â─črenemez,

Harfin ┼čekli ile sesini birle┼čtiremez,

Kelimeleri hecelerken ya da harflerine ay─▒r─▒rken zorlan─▒r,

S─▒n─▒f d├╝zeyinde bir par├žay─▒ okudu─čunda anlamakta zorlan─▒r, ba┼čkas─▒n─▒n okuduklar─▒n─▒ daha iyi anlar.

Yazma Becerisi

Ya┼č─▒tlar─▒na oranla el yaz─▒s─▒ okunaks─▒z ve ├žirkindir, s─▒n─▒f d├╝zeyine g├Âre yaz─▒ yazmas─▒ yava┼čt─▒r,

Tahtadaki yaz─▒y─▒ defterine ├žekerken ya da ├Â─čretmenin okudu─čunu defterine yazarken zorlan─▒r,

Yazarken baz─▒ harf ve say─▒lar─▒, kelimeleri ters yazar, kar─▒┼čt─▒r─▒r (b-d, m-n, ─▒-i, 2-5, d-t, ─č-g, g-y ,ve-ev gibi) ,

Yazarken baz─▒ harfleri, heceleri atlar ya da harf/hece ekler,

S─▒n─▒f d├╝zeyine g├Âre yaz─▒l─▒ imla ve noktalama hatalar─▒ yapar, k├╝├ž├╝k-b├╝y├╝k harf, noktalama,hece b├Âlme hatalar─▒,,

Yazarken kelimeler aras─▒nda hi├ž bo┼čluk b─▒rakmaz ya da bir kelimeyi iki-├╝├ž par├žaya b├Âlerek yazar, ka lem, yapa bil mektedir gibi.

 

Aritmetik Becerileri

Aritmetikte zorlan─▒r,

D├Ârt i┼člemi yaparken yava┼čt─▒r, parmak sayar, yanl─▒┼č yapar,

Problemi ├ž├Âz├╝me g├Ât├╝recek i┼čleme karar veremez,

Ya┼č─▒na uygun seviyedeki matematik problemlerini yaparken otomatik olarak tepki vermekte zorlan─▒r,

Say─▒ kavram─▒n─▒ anlamakta g├╝├žl├╝k ├žeker (be┼č mi bir mi b├╝y├╝kt├╝r, d├╝┼č├╝nmeden karar vermekte zorlan─▒r),

Baz─▒ aritmetik sembollerini ├Â─črenmekte zorlan─▒r, kar─▒┼čt─▒r─▒r,

├çal─▒┼čma Al─▒┼čkanl─▒─č─▒

Ev ├Âdevlerini almaz, eksik al─▒r,

Ev ├Âdevlerini yaparken yava┼č ve verimsizdir,

Ders ├žal─▒┼č─▒rken s─▒k s─▒k ara verir, ├žabuk s─▒k─▒l─▒r, ders ├žal─▒┼čmay─▒ sevmez,

├ľdevlerini yaparken birilerinin yard─▒m─▒na ihtiya├ž duyar, kendi ba┼č─▒na ├žal─▒┼čma al─▒┼čkanl─▒─č─▒ geli┼čmemi┼čtir,

├ľ─črenme stratejileri eksiktir, ├Â─črenmeyi d├╝┼č├╝nd├╝kleri ┼čeyleri nas─▒l kontrol edeceklerini ve y├Ânlendireceklerini (organize edeceklerini), nas─▒l daha fazla bilgi elde edeceklerini ve ├Â─črendiklerini nas─▒l hat─▒rlayacaklar─▒n─▒ bilemezler, ├žal─▒┼čmak i├žin yard─▒m edecek birini beklerler.

Organize Olma Becerileri

Odas─▒, ├žantas─▒, e┼čyalar─▒ ve giysileri da─č─▒n─▒kt─▒r,

Defter ve kitaplar─▒n─▒ k├Ât├╝ kullan─▒r ve y─▒rtar,

Yazarken sayfay─▒ d├╝zenli kullanamaz, gereksiz sat─▒r atlar, bo┼čluk b─▒rak─▒r, sayfan─▒n belirli bir k─▒sm─▒n─▒ kullanmaz,

Defter, kalem gibi ├že┼čitli ara├žlar─▒n─▒ kaybeder,

Zaman─▒n─▒ ayarlamakta g├╝├žl├╝k ├žeker, bir i┼či yaparken, ne kadar zamana ihtiyac─▒ oldu─čunu ya da ne kadar zaman harcad─▒─č─▒n─▒ tahmin edemez,

Yapt─▒─č─▒ i┼či zaman─▒nda bitirmekte g├╝├žl├╝k ├žeker,

├ťzerine ald─▒─č─▒ g├Ârevleri d├╝zenlemekte zorluk ├žeker, nereden ve nas─▒l ba┼člayaca─č─▒n─▒

Oryantasyon (Y├Ânelim) Becerileri

Sa─č-sol kar─▒┼čt─▒r─▒r,

Y├Ân├╝n├╝ bulmakta zorlan─▒r, do─ču-bat─▒,kuzey-g├╝ney kavramlar─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r,

─░┼čaret s├Âzc├╝klerini (burada, ┼čurada, orada gibi) kar─▒┼čt─▒r─▒r,

Alt-├╝st, ├Ân-arka kavramlar─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r,

Zamana ili┼čkin kavramlar─▒ (d├╝n-bug├╝n, ├Ânce-sonra gibi) kar─▒┼čt─▒r─▒r,

G├╝n, ay, y─▒l, mevsim kavramlar─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r (Hangi ayday─▒z denilince sal─▒, hangi mevsimdeyiz denilince ┼čubat diyebilir),

Saati ├Â─črenmekte zorlan─▒r.

S├Âzel ─░fade Becerisi

Duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini s├Âzel olarak ifade etmekte zorlan─▒r,

Serbest konu┼čurken d├╝zg├╝n c├╝mleler kuramaz, heyecanlan─▒r, tak─▒l─▒r, ┼ča┼č─▒r─▒r,

S─▒n─▒fta s├Âzel kat─▒l─▒m─▒ azd─▒r,

Baz─▒ harflerin seslerini do─čru olarak telaffuz edemez (r, ┼č, j gibi harfleri s├Âyleyemez ya da yanl─▒┼č s├Âyler),

Soyut kavramlar─▒ anlamakta g├╝├žl├╝k ├žeker (Esprileri anlamakta zorluk ├žekebilirler).

Motor Beceriler

─░p atlama, ttp yakalama gibi hareket ve oyunlarda ya┼č─▒tlar─▒na oranla ba┼čar─▒s─▒zd─▒r (Kaba motor beceriksizlik),

Sakard─▒r, d├╝┼čer, yaralan─▒r, istemeden bir ┼čeyler k─▒rar,

├çatal-ka┼č─▒k kullanmakta, ayakkab─▒-kravat ba─člamakta zorlan─▒r ya da bu becerileri ├Â─črenmekte zorlanm─▒┼čt─▒r,

─░nce motor becerilere dayal─▒ i┼člerde (d├╝─čme ilikleme, makas kullanma, boncuk dizme gibi) zorluk ├žeker,

Kalemi uygun bi├žimde kavramakta g├╝├žl├╝k ├žeker,

Ya┼č─▒tlar─▒na oranla ├žizgileri ve ├žizimleri k├Ât├╝ ve dalgal─▒d─▒r ,

Yaz─▒s─▒ genellikle okunaks─▒zd─▒r,

Harflere ┼čeklini vermekte, harfi kapatmakta g├╝├žl├╝k ├žeker.

 

 

├ľ─čretmenlere ├ľneriler :

 

1-├çocu─ča bir ┼čeyin anlat─▒lmas─▒ndan ├žok yap─▒larak g├Âr├╝lmesi halinde daha ba┼čar─▒l─▒ olurlar. Teorik anlat─▒mlar yerine yaparak ├Â─črenmeyi sa─člayan pratik ├žal─▒┼čmalar daha yararl─▒ olabilir.

2- ├çocu─čun ├Â─črenmesini kolayla┼čt─▒racak olan davran─▒┼člar─▒n basitten karma┼č─▒─ča do─čru s─▒ralayarak, a┼čamal─▒ olarak ├Â─čretti─činiz taktirde ├žocu─čunuzun ├Â─črenmesi daha kolay olacakt─▒r. Yapt─▒rd─▒─č─▒n─▒z egzersizlerde yard─▒mlar─▒n─▒z─▒ ├žocu─čun ba┼čar─▒s─▒ artt─▒─č─▒ ├Âl├ž├╝de azaltman─▒z, onun cesaretlenmesine yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.

3- ├çocu─ča yeni beceriler kazand─▒r─▒rken ya da ├žocuk ├žal─▒┼čt─▒─č─▒nda, ├Â─črendi─činde onu sevindirmeyi ve ├Âd├╝llendirmeyi unutmay─▒n─▒z. ├ľd├╝l, bir ├žocu─ča davran─▒┼č─▒n arkas─▒ndan hemen verilen, onun ├žok ho┼čuna giden herhangi bir ┼čey olabilir. ├ľd├╝l verildi─či taktirde, ├žocu─ču ├Âd├╝llendiren davran─▒┼člarda art─▒┼č g├Âr├╝lecektir.

├ľd├╝l olabilecek be─čeni s├Âzleri, oyun veya sosyal nitelikteki ├Âd├╝lleri iyi se├žmelisiniz.

├ľd├╝lde en ├Ânemli kural ise; ├Âd├╝l├╝ istedi─činiz davran─▒┼č─▒n hemen arkas─▒ndan hemen verip geciktirmemek ├žocu─ča ├Âd├╝l├╝ ba┼čar─▒l─▒ davran─▒┼č─▒ndan dolay─▒ verdi─činizi hissettirmektir.

4- ├çocukla g├Âz temas─▒ ├žok ├Ânemlidir. ├ľncelikle onunla kar┼č─▒l─▒kl─▒ oturup size bakmas─▒n─▒ isteyebilirsiniz. ÔÇť Umut Emre bana bakÔÇŁ e─čer bakm─▒yorsa ├žocu─čun ├ženesinden yava┼č├ža tutup, hafif├že ba┼č─▒n─▒ kendinize do─čru ├ževiriniz. G├Âz konta─č─▒ kurabiliyorsan─▒z ÔÇťAferinÔÇŁ ya da ÔÇťBana ne g├╝zel bakt─▒nÔÇŁ gibi bir ├Âd├╝lle, ├žocukla ileti┼čim kurman─▒n en ├Ânemli ve en g├╝zel ad─▒m─▒n─▒ atm─▒┼č olacaks─▒n─▒z.

5- ├ľ─črenme s─▒ras─▒nda ├žocu─čun hareketli olmas─▒ndan ziyade, bir yerde oturarak ├Â─črenme faaliyetinde bulunmas─▒ ve ├ževredeki dikkat da─č─▒t─▒c─▒ unsurlar─▒n ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ ├žocu─čun ba┼čar─▒s─▒n─▒ art─▒r─▒r, bu ortam─▒ sa─člamaya ├žal─▒┼č─▒n.

6- ├çocu─čun basit emirlerle yapaca─č─▒ i┼člere uymas─▒n─▒ sa─člay─▒n ki sizinle i┼čbirli─či yapmas─▒ koya olsun. Ev ortam─▒nda yapmayacaklar─▒, ├╝slenmeyecekleri faaliyetleri ├žocu─ča ille de yapacaks─▒n─▒z diye zorlamay─▒n. ├çocuk zora geldi─činde ortamdan ve sizden ka├žacakt─▒r.

7- Korku ile ├Â─črenme bir arada olmaz. Bask─▒ ve dayak ortam─▒nda ├Â─čretilmeye ├žal─▒┼č─▒lan faaliyetler sadece korku ortam─▒nda g├Âsterilip di─čer ortamlarda g├Âsterilmeyen ve kal─▒c─▒ olmayan faaliyetlerdir.

8- ├çocuklar─▒ akranlar─▒ ve karde┼čleriyle k─▒yaslamak, ├žocuklar─▒n ├žal─▒┼čma hevesini art─▒rmak yerine, tam tersine k─▒rar.

9- ├çekingenli─čini ├Ânlemek i├žin onun cesaretini ve kendine g├╝venini art─▒r─▒c─▒ bir tutum izlenmelidir. Kendine g├╝venen ├žocuk her zaman daha ba┼čar─▒l─▒ olur. Annesine ve Babas─▒na g├╝venen ├žocuk ise silik bir ki┼čilik olu┼čturan bir birey olacakt─▒r.

10- ├çocu─čun ba┼čar─▒l─▒ durumlar─▒n─▒ fark edip g├Âz ├Ân├╝ne getirdi─činizde yapt─▒─č─▒ faaliyetlerde daha hevesli, daha dikkatli, ba┼čarmak i├žin daha b├╝y├╝k bir ├žaba i├žinde oldu─čunu g├Âr├╝lecektir

11- Bu ├žocuklar─▒n bulunduklar─▒ ortamda kendilerini farkl─▒ hissedecekleri unsurlar─▒ ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ veya kabullenmelerinin sa─članmas─▒ onlar─▒n daha rahat olmas─▒n─▒ sa─člar. ├ľrne─čin s─▒n─▒f ortam─▒nda di─čer ├žocuklar─▒n bu gibi ├žocuklar─▒ d─▒┼člamalar─▒, dalga ge├žmeleri, kurduklar─▒ ili┼čkilerde farkl─▒ tutumlar g├Âstermeleri bu ├žocuklar─▒ ├žok rahats─▒z eder.├çocuklara olumsuz yakla┼č─▒mlar─▒n ortadan kald─▒r─▒lmas─▒na ├žaba harcanmal─▒d─▒r.

12- Bu ├žocuklar─▒n kendilerini i┼če yaramaz hissetmelerini ├Ânlemek i├žin; onlara ba┼čarabilecekleri basit sorumluluklar verilmelidir ve desteklenmelidirler.

13- S─▒n─▒f ortam─▒nda bu ├žocuklar─▒n dikkat ve ay─▒rt etme becerileri d├╝┼č├╝k oldu─čundun d├╝zeni ve iyi organize edilmi┼č bir ├žal─▒┼čma ortam─▒ ba┼čar─▒lar─▒n─▒ etkileyecektir.Bu ├žocuklar─▒n s─▒n─▒f ortam─▒nda di─čer ├žocuklar kadar ba┼čar─▒l─▒ olabileceklerine inanmalar─▒ davran─▒┼člar─▒n─▒zla ger├žekle┼čecektir.

14- Herhangi bir faaliyette ├žocuklar─▒n dikkatlerini sa─člad─▒ktan sonra yava┼č, a├ž─▒k ve basit c├╝mlelerle o faaliyeti anlat─▒rken m├╝mk├╝n oldu─ču kadar hareket g├Âstermelisiniz. ─░┼či ├Â─črenirken ├žocu─čun, fiziki olarak ta faaliyete kat─▒lmas─▒ yapabilece─čini hissetmesini sa─člayacakt─▒r. Bu da ba┼čar─▒ d├╝zeyini art─▒racakt─▒r.

15-Bu ├žocuklara bir i┼č ├╝zerinde ├žok egzersiz yapt─▒rman─▒z ├Ânceden yapt─▒klar─▒n─▒ hat─▒rlamaya yard─▒m edecektir. K─▒sa ad─▒mlarla, programda fazla h─▒zl─▒ ilerlemeden her g├╝n ├žocuktan daha fazlas─▒n─▒ beklemeniz ve ba┼čar─▒lar─▒n─▒n devam edece─či inanc─▒nda oldu─čunuzu hissettirmeniz onlarda her zaman en iyisini yapma iste─činin olu┼čmas─▒na yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.

16.Geli┼čimleri s├╝rekli takip edilmelidir.

Disleksi ├ľ─čretmene ├ľneriler

├çok y├Ânl├╝ e─čitim metodu se├žin: S├Âzel, i┼čitsel, g├Âsel ve ya┼čayarak.

├çocu─čun s─▒n─▒fdaki yeri , tahtan─▒n tam ├Ân├╝nde , iyi ─▒┼č─▒k alacak ve dikkatini yo─čunla┼čt─▒rabilece─či bir pozisyonda olmal─▒d─▒r. Ona yard─▒mc─▒ olabilecek b─▒r arkada┼č─▒n─▒n yan─▒nda oturmas─▒na ├Âzen g├Âsterin.

├ľzellikle e─čitimin ba┼člar─▒nda ├žocu─čun ├Âzg├╝venini geli┼čtirmek amac─▒yla ba┼čar─▒ graf─▒─činin y├╝ksek olmas─▒n─▒ sa─člay─▒n.

Yap─▒lmamal─▒
X: ├ľ─črencinizi kesinlikle tembel veya ahmak olarak nitelendirmeyin. Yaz─▒l─▒ ├Âdevlerini di─čer arkada┼člar─▒n─▒nkiyle k─▒yaslamay─▒n.Yaz─▒l─▒ ├Âdev ve ├žal─▒smalar─▒n─▒ olumlu bir ┼čekilde de─čerlendirin. Ba┼č─▒r─▒l─▒ ve takdire lay─▒k yanlar─▒n─▒ bulun ve onu takdir edin.

X: ─░steksizse sesli okumas─▒ i├žin zorlamay─▒n.

X: Disleksi ├žocuklar─▒n tahtaya yazd─▒klar─▒n─▒z─▒ defterlerine ge├žirmelerini beklemeyin.

X: Disleksi ├žocuklar ezber gerektiren s─▒ralar─▒ zorlukla ├Â─črenirler. ├ľrne─čin ├žarp─▒m tablosu, aylar─▒, mevsimleri. ├ľ─črenmeleri i├žin zorlamay─▒n.

{loadposition header}

S─▒navlar
D├╝nyan─▒n bir ├žok ├╝lkesinde disleksi ├žocuklara s─▒navlarda ayr─▒cal─▒k tan─▒nmaktad─▒r.

1. Daha ├žok s├╝re tan─▒maktad─▒r.

2. S├Âzl├╝ s─▒navlar yap─▒lmaktad─▒r.

3. S─▒nav ka─č─▒d─▒n─▒ okumas─▒na yard─▒mc─▒ olunmaktad─▒r.

4. S─▒nav cevaplar─▒n─▒n yaz─▒lmas─▒nda yard─▒mc─▒ olunmaktad─▒r.

5. Bilgisayar yard─▒m─▒ ile imla hatalar─▒ d├╝zeltilmektedir.

Veliler i├žin ├Âneriler

├çocu─čunuzun g├╝├žl├╝klerini okuluna bildirin
S─▒n─▒f ├Â─čretmeninden g├Âr├╝┼čme talep edin.
├çocu─čunuz okuldan gelince ona ÔÇťG├╝n├╝n nas─▒l ge├žti?ÔÇŁ diye sormay─▒n. O isterse size anlat─▒r.
├çocu─čunuz eve gelince ├Âdevlerine ba┼člamadan ├Ânce ona yiyecek bir┼čeyler haz─▒rlay─▒n ve dinlenmesine f─▒rsat verin.
├çocu─čunuzun rahat ├žal─▒┼čabilece─či uygun bir yer haz─▒rlay─▒n (televizyondan uzak )
Sadece ba┼čar─▒lar─▒n─▒ de─čil cabalar─▒n─▒ da ├Âd├╝llendirin.
Dikkatli oluman─▒z gerekiyor, ├žocunuza sizin hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒na o─čramagac─▒n─▒ bilmeli. Ba┼čar─▒s─▒z olsa bile o hissi orta dan kald─▒rmal─▒s─▒n─▒z.

Disleksi ├ľ─črenme Bozuklu─ču

Disleksi dinleme, konu┼čma, okuma, yazma, ak─▒l y├╝r├╝tme ile matematik yeteneklerinin kazan─▒lmas─▒nda ve kullan─▒lmas─▒nda ├Ânemli g├╝├žl├╝klerle kendini g├Âsteren bir ├Â─črenme bozuklu─čudur.

─░lkokula ba┼člayan disleksili ├žocuklarda e─čitim alabilecek zihinsel geli┼čim hen├╝z tamamlanmad─▒g─▒ i├žin okuyamazlar, yazamazlar ve matematiksel i┼člemleri kavramada zorluk ├žekerler. Ancak bu onlar─▒n zeka d├╝zeylerinde bir sorun oldu─čunu g├Âstermez.

Hatta zeka d├╝zeyi ├žok y├╝ksek ├žocuklarda da g├Âr├╝lmektedir. Fakat bazen hastal─▒k farkedilmeyebilir.Disleksililer zeka d├╝zeyleri d├╝┼č├╝k olmad─▒─č─▒ gibi ├Âzel yeteneklere de sahip olabilirler. Buna ├Ânemli kan─▒t disleksili oldu─ču bilinen bilim adamlar─▒ ve sanat├ž─▒lard─▒r: ─░zafiyet teorisini ortaya ├ž─▒karan b├╝y├╝k bilgin Albert Einstein, kalipso m├╝zi─činin kral─▒ Harry Belafonte, b├╝y├╝k mimar, heykeltra┼č ve Mona LisaÔÇÖy─▒ resim d├╝nyas─▒na arma─čan eden ressam Leonardo da Vinci, ─░rlandal─▒ yazar Yeats, ba┼čta ÔÇťD├╝┼č├╝nen adamÔÇŁolmak ├╝zere pek ├žok ├Ânemli eserin sahibi heykeltra┼č Rodin, sinema oyuncusu Tom Crouse, ┼čark─▒c─▒ ve sinema oyuncusu Cher disleksili ├╝nl├╝ler aras─▒ndad─▒r.

 

DisleksiÔÇÖli ├žocuklarda dikkat bozuklu─ču da g├Âr├╝l├╝r. Bu nedenle bu ├žocuklara bir uzman taraf─▒ndan sistemli bir dikkat e─čitimi verilmelidir.S├Âzel, i┼čitsel, g├Ârsel e─čitim metodlar─▒ se├žilmelidir. S─▒nav sorular─▒n─▒ ├žabuk okuyamazlar ve cevaplar─▒ yazamazlar. Bu nedenle bu ├žocuklara s├Âzl├╝ s─▒nav yap─▒lmas─▒ daha etkin olur. ├çoktan se├žmeli s─▒navlarda (test) daha ba┼čar─▒l─▒ olurlar.

 

D─░SLEKS─░ T├ťRLER─░

Disleksi do─ču┼čtan gelen geli┼čimsel ve travmaya ba─čl─▒ disleksi olarak ikiye ayr─▒l─▒r. Do─ču┼čtan gelen disleksi do─čum ├Âncesi ,do─čum s─▒ras─▒nda ve do─čum sonras─▒ komplikasyonlara ba─čl─▒ olarak ├╝├že ayr─▒l─▒r.
Do─čum ├Âncesi disleksiye, yetersiz ve dengesiz beslenme, gebelik s─▒ras─▒nda ge├žirilen enfeksiyonlar ve bilin├žsiz ila├ž kullan─▒m─▒ etken olabilir.Uzun ve zor do─čum plesenta anomalileri do─čum s─▒ras─▒nda olu┼čan disleksiye ,do─čumdan sonra bebe─čin nefes almas─▒ndaki gecikme ve ge├žirdi─či ate┼čli hastal─▒klar da do─čum sonras─▒ olu┼čan disleksi sebeplerindendir. Kal─▒tsal etmenlere ba─čl─▒ olarakda disleksi ortaya ├ž─▒kabilir.

 

 

Beyin Kelimeleri Nas─▒l Okur ?

Beyin ├╝zerinde yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar normal beyinlerin sa─č beyin yar─▒m k├╝resinin sol beyin yar─▒mk├╝resine g├Âre daha k├╝├ž├╝kt├╝r. Normal bir bireyde beyinin i┼čleyi┼č ┼čekli ┼č├Âyledir :

 

Ses birimi ├╝retimi : (sol inferior frontal gyrus)

Beyinin bu b├Âl├╝m├╝ sesli veya sessiz olarak kelimeleri seslendirmeye yard─▒mc─▒ olur. Bu b├Âl├╝m ayr─▒ca kelimeleri olu┼čturan k├╝├ž├╝k sesleri analiz eder. Bu b├Âl├╝m daha ├žok yeni okumaya ba┼člayanlarda daha aktiftir.

 

Kelime ├ž├Âz├╝mleyiciler : ( sol parieto temporal b├Âlge)

Beyinin bu b├Âl├╝m├╝ daha ├žok yaz─▒l─▒ kelimelerin analizini yapar. Bu b├Âl├╝mde kelimeyi olu┼čturan hece, ses ve harfler uygun bir ┼čekilde seslendirilir.

Otomatik Dedekt├Âr bulucu : ( sol occipito temporol b├Âlge)

Beyinin bu b├Âl├╝m├╝n├╝n g├Ârevi kelimelerin otomatik olarak tan─▒nmas─▒n─▒ sa─člamaktad─▒r. Otomatik bulucu aktive edilir ve okuyucu h─▒zl─▒ bir ┼čekilde kelimeyi alg─▒lar.

 
Bu durum disleksilerde daha farkl─▒d─▒r. Sa─č beyin yar─▒mk├╝resinin, sol beyin yar─▒mk├╝resine e┼čit b├╝y├╝kl├╝kte ya da sol beyin yar─▒m k├╝resinin daha k├╝├ž├╝k oldu─čunu ortaya koyar. Disleksilerin sol beyin yar─▒mk├╝resindeki farkl─▒l─▒klar─▒n bu bozuklu─čun nedeni oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝l├╝yor.

Disleksi okuma sorunu, yazmada meydana gelen ve matematiksel i┼člemlerde meydana gelen i┼člemler olarak ayr─▒l─▒r ve farkl─▒ adlar al─▒r.

 

 

Okuma sorunlar─▒ reading disorder di─čer ad─▒yla Dyslexia
Yazma sorunu Disgraphia

Matematiksel i┼člemlerden kaynaklanan sorunlar dyscalculia terimleri ile adland─▒r─▒l─▒r.

Disleksi ├╝zerine ilk ├žal─▒┼čan n├Ârologlardan Samuel T. ORTON disleksinin s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan ├Âzelliklerini ┼č├Âyle belirlemi┼čtir.

 

Yaz─▒l─▒ kelimeleri ├Â─črenme ve hat─▒rlamada zorluk.

b ve d, p ve q harflerini, 6 ve 9 gibi say─▒lar─▒ ters alg─▒lama; kelimelerdeki harfleri yada say─▒lar─▒ kar─▒┼č─▒k alg─▒lama, neÔÇÖyi en; 3ÔÇÖ├╝ E; 12ÔÇÖyi 21 olarak alg─▒lamak gibi.
Okurken kelime atlamak.
Hecelerin seslerini kar─▒┼čt─▒rmak ya da sessiz harflerin yerini de─či┼čtirmek, s─▒kl─▒kla yaz─▒m hatas─▒ yapmak.
Yaz─▒ yazmada zorluk.
Gecikmi┼č ya da yetersiz konu┼čma.
Konu┼čurken anlama en uygun kelimeyi se├žmede zorluk.
Y├Ân (yukar─▒, a┼ča─č─▒ gibi) ve zaman (├Ânce, sonra, d├╝n, yar─▒n gibi) kavramlar─▒ konusunda sorunlar.
Elleri kullanmada hantall─▒k ve beceriksizlik.

 

Erken tan─▒ bu ├žocuklar─▒n gelecekte alacaklar─▒ e─čitimin tespiti a├ž─▒s─▒ndan ├žok ├Ânemlidir.Bu konuda ├žocu─ča yard─▒mc─▒ ve destek olunmal─▒d─▒r.

Bu da veli-├Â─čretmen-psikolog i┼čbirli─či ile olmal─▒d─▒r.

 

 

 

 

Konuyu Haz─▒rlayanlar: Hem.Yasemin Yazg├╝no─člu – Y├╝k.Bio. Olcay Irmak

Dil Terapisti Kimdir Ne i┼č yapar

─░stanbul Dil Konu┼čma Terapisti
Alg─▒ Geli┼čim Merkezi
0546 218 6 218
http://www.algigelisim.com/

Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ bireyin ya┼čam─▒n─▒ ├Ânemli derecede etkilemesine kar┼č─▒n erken te┼čhis ve uygun m├╝dahaleler ile bireyin ya┼čam─▒ndaki olumsuz etkileri azalt─▒labilir. Do─čru tan─▒ ve uygun m├╝dahale uzman olmay─▒ gerektirir. Dil- Konu┼čma Terapisti bu konuda e─čitim alm─▒┼č uzman ki┼čidir. Dil ve konu┼čma terapisti, insan ileti┼čimi, geli┼čimi ve bozukluklar─▒n─▒n tan─▒lanmas─▒, de─čerlendirilmesi, terapisi, ile u─čra┼čan ve bu alanda bilimsel ara┼čt─▒rma faaliyetlerinde bulunan ba─č─▒ms─▒z bir meslek grubu ├╝yesidir. ─░leti┼čim dil ve konu┼čma bozukluklar─▒n─▒n tan─▒s─▒ ve tedavisinden dil ve konu┼čma bozuklu─ču uzmanlar─▒ sorumludur. Meslek ├╝nvan─▒ i├žin de─či┼čik ├╝lkelerde farkl─▒ isimler kullan─▒lmaktad─▒r. (dil ve konu┼čma terapisti, dil ve konu┼čma patalo─ču, dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ uzman─▒, logoped v.b ). ├ťlkemizde daha ├žok kullan─▒lan dil ve konu┼čma bozuklu─ču uzman─▒ ve/veya dil ve konu┼čma terapisti / patalo─čudur.
Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ uzmanlar─▒n─▒n ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ hastal─▒k gruplar─▒ s├Âzel ve s├Âzel-olmayan ileti┼čim sorunlar─▒ndan, yutma ve yeme bozukluklar─▒ olan bireylerin sa─čalt─▒m─▒na kadar geni┼č bir aral─▒─č─▒ kapsar. Geli┼čimsel dil bozukluklar─▒, ses bozukluklar─▒, artik├╝lasyon/fonolojik bozukluklar, kekemelik, dudak – damak yar─▒kl─▒klar─▒na ba─čl─▒ geli┼čen konu┼čma bozukluklar─▒, dil edinimi ger├žekle┼čtikten sonra bir kaza yada beyin kanamas─▒ sonras─▒ geli┼čen konu┼čman─▒n bozulmas─▒ yada kaybolmas─▒ (afazi), edinilmi┼č yutma bozukluklar─▒ dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ uzmanlar─▒n─▒n ├žal─▒┼čma alanlar─▒d─▒r.
Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ uzmanlar─▒ ileti┼čim bozukluklar─▒n─▒n ├Ânlenmesi, tan─▒lanmas─▒ ve sa─čalt─▒m─▒ konular─▒nda g├Ârev yapar. Bu ba─člamda klinik ve e─čitsel programlar haz─▒rlar, geli┼čtirir terapi programlar─▒n─▒ uygular, elde edilen sonu├žlar─▒ de─čerlendirir, ailelere ve ilgili meslek gruplar─▒na dan─▒┼čmanl─▒k yapar.
├ťlkemizde dil ve konu┼čma terapistli─či mesle─či yeni geli┼čmekte olan bir meslektir. T├╝rkiyeÔÇÖde uluslararas─▒ g├Ârev tan─▒mlar─▒na uygun unvana sahip ├žok az terapist bulunmaktad─▒r. Bu alanda ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ ve dil ve konu┼čma terapisti oldu─čun idda eden pek ├žok ki┼či olsa da bu alanda uzman yeti┼čtiren tek okul 2000 senesinde ├Â─čretime ba┼člayan ve ilk mezunlar─▒n─▒ 2004 senesinde veren Anadolu ├ťniversitesi b├╝nyesinde bulunan ÔÇťDil ve Konu┼čma Terapistli─čiÔÇŁ y├╝ksek lisans ve doktora program─▒d─▒r. Dil ve konu┼čma terapisti olarak ├žal─▒┼čabilmek i├žin 4 senelik lisans e─čitimi ├╝zerine dil ve konu┼čma terapistli─či alan─▒nda yap─▒lan y├╝ksek lisans e─čitimini tamamlamak ve y├╝ksek lisans e─čitimi veren kurumun ├Âng├Ârd├╝─č├╝ say─▒daki klinik uygulamay─▒ ger├žekle┼čtirmek gereklidir.
Dil ve Konu┼čma Terapistlerinin Hizmet Alanlar─▒ Nelerdir?
Dil ve konu┼čma terapistleri, bireylerin etkili ileti┼čim becerileri olu┼čturmalar─▒na yard─▒mc─▒ olmak amac─▒ ile ├že┼čitli alanlarda hizmet verir. Bunlar;
ÔÇó Artik├╝lasyon bozuklu─ču ve/veya Fonolojik bozuklu─ču olan bireylere konu┼čma seslerinin uygun ├╝retimini ├Â─čretmek.
ÔÇó Kekemelik ve ak─▒c─▒l─▒k bozuklu─ču olan bireylerin daha ak─▒c─▒ konu┼čmas─▒n─▒ sa─člamak.
ÔÇó Dil ve konu┼čma geli┼čimi geciken bireylere yard─▒mc─▒ olmak.
ÔÇó Sesi ile ilgili problem ya┼čayan ki┼čilerde ses terapileri uygulamak.
ÔÇó Afazik bireylerin dil ve konu┼čma becerilerini tekrar ├Â─črenmesi i├žin yard─▒mc─▒ olmak.
ÔÇó Yutma sorunu ya┼čayan bireylerin de─čerlendirilmesi, beslenme bi├žimlerinin ayarlanmas─▒ ve yutma becerilerinin geri kazan─▒lmas─▒na y├Ânelik tedavileri uygulamak
ÔÇó Bireylerin ileti┼čiminin etkilili─čini artt─▒rmak. S├Âzel olmayan ileti┼čim gibi g├╝nl├╝k ileti┼čim becerilerini geli┼čtirmek
ÔÇó ─░leri d├╝zeyde konu┼čma sorunu olan bireyler i├žin destekleyici ve alternatif ileti┼čim sistemlerini de─čerlendirmek, se├žmek ve geli┼čtirmek
ÔÇó Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒n─▒ ├Ânleme yollar─▒ ile ilgili topluma ve bireylere ├Ânerilerde bulunmak.
Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒nda erken m├╝dahale neden ├Ânemlidir?
Dil ve konu┼čma sorunlar─▒nda erken tan─▒ ve tedavi, ├žocu─čun zihinsel geli┼čiminde ├žok ├Ânemli rol oynar. Soruna m├╝dahale edilmesi zihinsel ve dilsel geli┼čimin d─▒┼č─▒nda, ├žocu─čun ileride sorun ya┼čamas─▒ olas─▒ di─čer alanlar olan davran─▒┼č, duygusal geli┼čim, ├Â─črenme, okuma ve sosyal alanlardaki geli┼čimini de olumlu olarak etkilemektedir.
Serkan Bengisu
Uzman Dil ve Konu┼čma Terapisti