Tag: dil konu┼čma e─čitimi

Speech Academy Dil ve Konu┼čma Semineri

27.05.2013 ┬áSpeech Academy ve Ba─čc─▒lar Belediyesi Ortakla┼ča Dil ve Konu┼čma Semineri D├╝zenledi.
Seminer Hafta ─░├žin Olmas─▒na Ra─čmen ─░lgi G├Ârd├╝.
T├╝rkiye’nin De─či┼čik illerinden gelen 40 kat─▒l─▒mc─▒ ile seminerden mutlu ayr─▒ld─▒lar.
Seminerde Dil ve Konu┼čma Anatomisi,
Konu┼čma Bozuklar─▒ ve tedavisi,
Dil konu┼čma terapistinde masaj ve egzersizler,
artik├╝lasyon ve
ya┼čam─▒n i├žinde ├Âzel e─čitim ve dil terapisi modeli dinleyicilere aktar─▒ld─▒.

Seminerden kareler
http://speechacademy.gen.tr/
http://ozelegitimsitesi.com/ozel-egitim-haberleri/speech-academy-dil-ve-konusma-semineri.html

Down Sendromlularda Dil Konu┼čma E─čitimi

down sendromuDown sendromlu ├žocuklar pek ├žok geli┼čim alan─▒nda oldu─ču gibi┬ádil ve konu┼čma geli┼čimi┬ábak─▒m─▒ndan da

g├╝├žl├╝kler ya┼čamaktad─▒r. Down sendromlu ├žocuklar─▒n g├╝├žl├╝ ve g├╝├žl├╝ olmayan y├Ânleri bulunmaktad─▒r. Bu
├žocuklar─▒n s├Âzc├╝k hazineleri, jest-mimik kullan─▒mlar─▒ ve sosyal y├Ânleri genellikle g├╝├žl├╝yken dil ve konu┼čma
becerileri g├╝├žl├╝ olmayan, di─čer bir ifadeyle geli┼čtirilmeye a├ž─▒k y├Ânleridir.
Gecikmi┼č ve bozuk dil-konu┼čma geli┼čimi Down sendromunun ba┼čl─▒ca ├Âzellikleri aras─▒ndad─▒r. Bu gecikme ve
bozukluk s─▒kl─▒kla erken geli┼čim evresinde g├Âr├╝lmektedir. Dil becerilerindeki geli┼čim zihinsel geli┼čime g├Âre daha
geride kal─▒r. ├ço─ču Down sendromlu ├žocuk ├╝├ž├╝nc├╝ ya┼člar─▒nda hala dil geli┼čiminin erken evrelerinde
bulunmaktad─▒r ve baz─▒lar─▒ hala konu┼čmuyor olacaklard─▒r.
Down sendromunda pek ├žok┬ádil ve konu┼čma┬áproblemi bulunmaktad─▒r. Bu problemlerden ba┼čl─▒cas─▒ sesletim
(artik├╝lasyon) ve sesbilgisi (fonoloji) problemleridir. Bu nedenle Down sendromlu ├žocuklarda konu┼čma
anla┼č─▒labilirli─či d├╝┼čmekte ve bu ├žocuklar─▒ genellikle ailesi d─▒┼č─▒ndaki ki┼čiler yeterince anlayamamaktad─▒rlar.
Bu ├žocuklarda fonolojik geli┼čimin erken a┼čamalar─▒ problemli g├Âr├╝lmemektedir. Ancak geli┼čim ilerledik├že, ├žo─ču
Down sendromlu ├žocuk, bab─▒ldama d├Âneminden ba┼člay─▒p konu┼čulan kelimelere kadar uzanan d├Ânem
i├žinde, normal geli┼čen ya┼č─▒tlar─▒n─▒n gerisine d├╝┼čmektedir. Normal akranlar─▒na g├Âre i┼čitsel k─▒sa s├╝reli bellek
g├╝├žl├╝kleri de bulunmaktad─▒r. Bu da dil edinim s├╝recini olumsuz etkilemektedir.
down dilDown sendromlu ├žocuklar─▒n dilbilgisel yap─▒lar─▒ anlamada problemleri bulunmaktad─▒r. ─░fade edici dilleri al─▒c─▒
dillerinden daha geri d├╝zeydedir. Ba┼čka bir deyi┼čle, kurduklar─▒ ileti┼čimde pek ├žok ┼čeyi anlamalar─▒na ra─čmen,
iletmek istediklerini yeterli d├╝zeyde ifade edememektedirler. Di─čer yandan bili┼čsel yetersizlikler de s├╝reci daha
da olumsuz etkileyebilmektedir.
Down sendromlu ├žocuklarda ifade edici dildeki en b├╝y├╝k problem s├Âzdizim (sentaks) ve bi├žimbilgisi
(morfoloji) alan─▒nda ya┼čanmaktad─▒r. Down sendromlu ├žocuklar s├Âzdizim bak─▒m─▒ndan daha basit yap─▒lar
kullanmakta ve baz─▒ eklerde hata yapmakta ya da ekleri atmaktad─▒r. Her ne kadar bu ├žocuklarda s├Âzc├╝k
hazinesi genellikle iyi durumda olsa da bu konuda herhangi bir yetersizlik de bu s├╝reci olumsuz
etkilemektedir.
down dili
ya┼čad─▒klar─▒ bilinmektedir. Bu i┼čitme kay─▒plar─▒n─▒n genellikle, orta kulak iltihab─▒ kaynakl─▒ oldu─ču tespit edilmi┼čtir.
Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda, Down sendromlu ├žocuklar─▒n yakla┼č─▒k %75-80ÔÇÖi iletim tipi i┼čitme kayb─▒ ve i┼čitsel ayr─▒m
g├╝├žl├╝kleri ya┼čad─▒─č─▒ ortaya konmu┼čtur. Bu i┼čitme problemleri dil ve konu┼čma geli┼čimini ┼č├╝phesiz olumsuz
etkileyecektir. Kulak enfeksiyonlar─▒n─▒n dil becerilerini olumsuz etkileyebilece─čine ili┼čkin baz─▒ g├Âr├╝┼čler de
bulunmaktad─▒r.
Down sendromlu ├žocuklar genellikle konu┼čma geli┼čimlerini etkileyen motor sorunlar ya┼čamaktad─▒r.
Konu┼čmayla ilgili kaslar─▒n gev┼ček olmas─▒ (hypotonia), zamanlama ve koordinasyon problemleri, konu┼čma ve
bunun yan─▒nda ├ži─čneme ve beslenme becerilerini etkilemektedir. Bunun yan─▒nda baz─▒ di┼č, damak, ├žene vb.
yap─▒larda baz─▒ farkl─▒l─▒klar da g├Âr├╝lmektedir. Kapan─▒┼č bozukluklar─▒ ve dilin a─č─▒z d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmaya e─čilimli olmas─▒ da
yine s─▒kl─▒kla g├Âr├╝len bir durumdur.
down sendromu dilDown sendromlu ├žocuklar do─čum ├Âncesi ya da do─čumda tan─▒lan─▒r. Bu tan─▒n─▒n zamanlamas─▒, di─čer baz─▒
geli┼čimsel bozukluklara g├Âre olduk├ža avantajl─▒d─▒r. Bu y├╝zden aileler, ├žocuklar─▒nda dil-konu┼čma geli┼čiminde
herhangi bir muhtemel gecikmeye haz─▒rl─▒kl─▒ olabilirler. Bu da ailelere m├╝dahale konusunda erkenden giri┼čim
yapabilmek i├žin b├╝y├╝k bir avantaj sa─člar. Down sendromunda, di─čer dil ve konu┼čma bozukluklar─▒nda da s├Âz
konusu oldu─ču gibi erken m├╝dahale b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒r.
T├╝m bu nedenlerden dolay─▒ otizm vb. di─čer geli┼čimsel bozukluklara benzer ┼čekilde Down sendromlu
├žocuklar─▒n da dil ve konu┼čma terapisine ihtiyac─▒ bulunabilmektedir. Bu terapiler ├Âzetle, sesletim (artik├╝lasyon),
sesbilgisi (fonoloji) vb. bak─▒m─▒ndan dil ve konu┼čma geli┼čiminin desteklenmesine, anla┼č─▒labilirli─čin artt─▒r─▒lmas─▒na,
oral-motor sorunlarla ba┼č edilmesine, ├žocuklar─▒n s├Âzel ileti┼čime cesaretlendirilmesine ve ileti┼čim becerilerinin
geli┼čtirilmesine dayanmaktad─▒r. Down sendromlu ├žocuklar─▒n ileti┼čim i├žin hen├╝z konu┼čmay─▒ kullanamad─▒klar─▒
s├╝re├žte destekleyici ve alternatif ileti┼čim y├Ântemlerinden de destek al─▒nmaktad─▒r. Aileler, Down sendromlu bir
├žocu─ča sahip olacaklar─▒n─▒ ya da olduklar─▒n─▒ ├Â─črendiklerinde ├žocuklar─▒nda ne gibi bir dil edinimi s├╝reci
ger├žekle┼čebilece─či, ne gibi yakla┼č─▒mlar g├Âstermeleri ve hangi ev aktivite programlar─▒n─▒n uygulanmas─▒ gerekti─či
konusunda kritik d├Ânemler ka├ž─▒r─▒lmadan dan─▒┼čmanl─▒k almal─▒ ve gerekli haz─▒rl─▒klar─▒ yapmal─▒d─▒rlar.
alıntı:  http://www.ozelegitimforumu.com/konu-down-sendromunda-dil-ve-konusma-terapisi

Artik├╝lasyon Bozuklu─ču

Konu┼čma dilindeki sesler, nefesin ses bantlarini titre┼čtirerek yada titre┼čtirmeden girtlaktan ge├žtikten sonra agiz ve burun bo┼člugunda ┼čekillenmi┼č halidir. Konu┼čma seslerini ├žikarma i┼člemine s├Âyleyi┼č (artik├╝lasyon) denir.Dinleyici konu┼čma seslerini atlanmi┼č, yer degi┼čtirmi┼č, eklemeler ve ├žarpitmalar yapilmi┼č gibi algiliyorsa s├Âyleyi┼č (artik├╝lasyon) bozuklugundan bahsedilebilir.

 
NEDENLER: Yap─▒sal Nedenler: ┬Ě A─č─▒z i├ži, dudak, dil gibi konu┼čma organlar─▒n─▒n bozuklu─ču, (Dudaklar─▒n yar─▒kl─▒─č─▒ veya duda─č─▒n ola─čan d─▒┼č─▒ gergin olmas─▒) ┬Ě

Dil kaslar─▒n─▒n normal i┼čleyi┼čten yoksun olmas─▒, ┬Ě Dil ba─č─▒ denilen ba─člant─▒n─▒n dil ucuna yak─▒n olu┼čmas─▒, ┬Ě Dama─č─▒n ├žok y├╝ksek veya d├╝z olmas─▒, damak yar─▒kl─▒─č─▒ ve burunda et olmas─▒, ┬Ě ├çene kas ve sinirlerinin bozuklu─ču, ┬Ě ─░┼čitme kayb─▒, ┬Ě Zihinsel gerilik,

G├Ârevsel Nedenler: ┬Ě Konu┼čma organlari tam ve saglikli oldugu halde, konu┼čmada ├╝stlendigi g├Ârevi tam ve saglikli olarak yerine getiremedigi durumlardir. Bu durumlar ├žogunlukla ├Âgrenme ve ali┼čkanlikla ilgilidir. ┬Ě Evde yabanc─▒ bir dil konu┼čulmas─▒ veya konu┼čulan dilin yetersiz olmas─▒, ┬Ě Konu┼čmayi kazanma ve peki┼čtirme d├Âneminde ├žocukla ilgilenecek bir yeti┼čkinin olmamasi, ┬Ě ├çocu─ča konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin izlenilen yolun yanl─▒┼č olmas─▒ (bask─▒c─▒, ele┼čtirici tutumlar gibi).

Psikolojik Nedenler: ┬Ě ├çocu─čun zihin d├╝zeyinin konu┼čmay─▒ zaman─▒nda ve do─čru kazanabilmesini engellemesi, ┬Ě ├çocu─čun duygusal bir ├žat─▒┼čma i├žinde olmas─▒, ┬Ě Anababa aras─▒nda ge├žimsizlik, maddi sorunlar, g├Â├ž gibi sorunlar, ┬Ě ├çekingen ve utanga├ž ki┼čilik, ┬Ě Konu┼čmanin kazanilmasi i├žin gereken algiya sahip olmamanin yol a├žtigi ses bellegi ve ses ayirim g├╝c├╝nde zayiflik, ┬Ě Konu┼čmasinda sonradan gerileme olu┼čan ├žocuklarda yapisal ve g├Ârevsel bulgular normal olursa konu┼čma ├Âzr├╝n├╝n nedenini psikolojik nedenlerde aramak gerekir.

BEL─░RT─░LER: ┬Ě ├çocuk ana dilinin ba─č─▒ms─▒z veya bile┼čik sesleri do─čru ve anla┼č─▒l─▒r ┼čekilde ├ž─▒karam─▒yorsa ve ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler ayn─▒ ya┼č grubundaki ├žocuklar─▒n ├ž─▒karmas─▒ gereken seslerden farkl─▒l─▒k g├Âsteriyorsa, ┬Ě E─čer artikulasyon bozuklu─ču ├žocu─čun konu┼čmas─▒n─▒ anla┼č─▒lmaz hale sokuyorsa ve konu┼čma etraf─▒n dikkatini yo─čun olarak ├žekiyorsa, ┬Ě Belirti olarak ta de─čerlendirilebilecek d├Ârt ┼čekilde g├Âr├╝lebilir:

Atlamalar: Atlama yanl─▒┼člar─▒nda s├Âzc├╝klerin yaln─▒z bir k─▒sm─▒ s├Âylenir, ├ľrnek : hayvan -ayvan ,rehberlik -reberlik ,saat -sat ,araba -arba

Yerine Koyma:S├Âzc├╝─č├╝n ba┼č─▒ ,ortas─▒ veya sonundaki bir sesin yerine ba┼čka bir ses kullan─▒l─▒r. ├ľrnek : Ar─▒ -ay─▒ ,kitap-kipat , davul-dayul

Eklemeler:.s├Âzc├╝klerdeki fazla sesleri i├žerir. ├ľrnek : A┼čagi-a┼č┼ča─č─▒ ,atm─▒┼č-altm─▒┼č ,e┼ček -e┼č┼ček, pencere -penicere ,saat- sahat ,

├çarp─▒tmalar:Sesler tam do─črru olmamakla birlikte ger├že─čine yak─▒nd─▒r. Ses, konu┼čma dilinde olmayan yeni bir ses olarak ├ž─▒kar─▒l─▒r. ├ľrnek : karag├Âz -kaxg├Âz ,ekmek -emme

 

Apraksi nedir

apraksiApraksi, istemli konu┼čman─▒n ├╝retiminde s─▒ral─▒ konu┼čma hareketlerinin motor planlanmas─▒nda olu┼čan bozukluk sonucu otaya ├ž─▒kan motor konu┼čma bozuklu─čudur. Normal kas tonusu ve koordinasyonuna ra─čmen, amaca y├Ânelik hareketler yerine getirilemez. Seslerin ├ž─▒kar─▒lmas─▒ i├žin gereken kaslar─▒n pozisyonlanmas─▒nda g├╝├žl├╝k vard─▒r. Konu┼čma organlar─▒nda amaca y├Ânelik davran─▒┼člar─▒n ortaya konulamamas─▒d─▒r. Ki┼či ifade etmek istedi─či ┼čeyi s├Âylemekte zorlanmaktad─▒r.

Bilinci yerinde, anlamas─▒ normal bir ki┼činin motor, duyusal ve koordinasyon kusuru olmaks─▒z─▒n bildi─či ama├žl─▒ bir hareketi yapamamas─▒na apraksi denir. Ama├žl─▒ hareket, dominan hemisferin arka yar─▒s─▒ ve ├Âzellikle supramarginal girusta tasarlan─▒r. Buradan kalkan lifler sol motor kortekse, presentral girusa var─▒r ve sa─č ekstremitelerin praksisini sa─člar. Sol presantral girustan hareket eden lifler de corpus callosum yoluyla sa─č presantral girusa gider. Bu b├Âlge de sol elin praksisinden sorumludur.
─░deomotor apraksi : Askeri selam vermesi veya burnunu silmesi istendi─činde hasta bu hareketleri yapamaz. Oysa ayn─▒ hareketleri otomatik olarak yapabilir.
─░deasyonal apraksi : Hastadan paketinden bir sigara ├ž─▒kar─▒p ├žakt─▒─č─▒ bir kibritle yakmas─▒ istendi─činde bu hareketleri par├ža par├ža do─čru olarak yerine getirebilir, fakat s─▒ralar─▒nda yanl─▒┼čl─▒klar yapar.
Konstr├╝ksiyonel apraksi : Hasta bir ├ži├žek resmi ├žizemez, basit bir T├╝rkiye haritas─▒ yap─▒p belliba┼čl─▒ ┼čehirleri yakla┼č─▒k olarak yerlerine yerle┼čtiremez, tahta oyuncak bloklar─▒n─▒ yanyana getirip istenen ┼čekli yapamaz.
Giyinme apraksisi : Hasta ceketini veya pantalaonunu giymeyi ba┼čaramaz, elinde beceriksizce evirir ├ževirir.
Apraksisi olan bir hastan─▒n analiz ve de─čerlendirilmesi g├╝├ž bir i┼čtir. Bunun nedenlerinden biri de hastalarda apraksiyle birlikte konu┼čma kusuru ve/veya di─čer y├╝ksek kortikal fonksiyon bozukluklar─▒n─▒n da bulunabilmesidir. Praksi kusurlar─▒n─▒n anatomik lokalizasyonu da olduk├ža tart─▒┼čmal─▒ bir konudur. Russell Brain’e g├Âre sol supramarginal girus hastal─▒─č─▒nda apraksi iki tarafl─▒d─▒r. Bu b├Âlgeyle sol presantral girus aras─▒ndaki lezyonlarda apraksi sa─čda g├Âr├╝l├╝r.Corpus callosum’un ├Ân b├Âl├╝m├╝ ve sa─č frontal lobun subkortikal lezyonlar─▒nda ise sol ekstremitelerin praksisi bozulur. Giyinme apraksisi genellikle sa─č paryetal lob hastal─▒─č─▒na ba─čl─▒d─▒r. Konstr├╝ksiyonel apraksi her iki paryetal lob hastal─▒─č─▒nda da ortaya ├ž─▒kabilir. Apraksilerin beynin lokalize lezyonlar─▒nda oldu─ču gibi yayg─▒n iltihabi ve dejeneratif hastal─▒klar─▒nda da g├Âr├╝lebilece─či bilinmektedir. Paralizi jenerali ve Alzheimer hastal─▒─č─▒n─▒ bu arada sayabiliriz.

Alg─▒ Geli┼čim Merkezi

C2

Spor ├çal─▒┼čmalar─▒m─▒z

Sa─čl─▒kl─▒ birey i├žin zihin ve bedenin birlikte ├žal─▒┼čt─▒r─▒lmas─▒

├çal─▒┼čma Gruplar─▒m─▒z

Otizm
Zihinsel engelliler
Down Sendromu
Dikkat Da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒
Hiperaktivite
Fiziksel engelliler
├ľzel ├ľ─črenme G├╝├žl├╝─č├╝
Yap─▒lan ├çal─▒┼čmalar
Temel Motor Beceri Geli┼čtirme ├çal─▒┼čt─▒rmalar─▒
Aerobik ├çal─▒┼čmalar
Zihin ve Kas Koordinasyonun geli┼čtirici ├žal─▒┼čmalar
Otizmde Duyusal Entegrasyon
El G├Âz Koordinasyon ├çal─▒┼čmalar─▒
Denge ├çal─▒┼čmalar─▒
Jimnastik ├çal─▒┼čmalar─▒
At Terapisi
Yunus Terapisi
Y├╝zme
Badminton
Tenis (kort)
Masa Tenisi
Basketbol
Santran├ž
Trecking (Do─ča Y├╝r├╝y├╝┼č├╝)
Bisiklet

Ya┼čam Ko├žlu─ču
K├╝lt├╝r Sanat Aktiviteleri

Ba─č─▒ms─▒z ve ├Âzg├╝r bir hayat i├žin farkl─▒ d├╝nyalar

M├╝zik ├çal─▒┼čmalar─▒

El sanatlar─▒

E─čitim Kamplar─▒

Tarih Gezileri

Tiyatro Sinema

Drama

Trecking (Do─ča Y├╝r├╝y├╝┼č├╝)

E─čitim ├çal─▒┼čmalar─▒m─▒z

Bireyin akedemik ve sosyal becerilerini en ├╝st d├╝zeye ├ž─▒karma

├çal─▒┼čma Gruplar─▒m─▒z

Otizm

Zihinsel engelliler (Mental Retardasyon)

Down Sendromu

Dikkat Da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒

Hiperaktivite

├ľzel ├ľ─črenme G├╝├žl├╝─č├╝

Uyum Problemleri

Genetik Bozukluklar

Di─čer ├ľz├╝r Gruplar─▒

Yap─▒lan ├çal─▒┼čmalar
Dikkat Eksikli─či ve Hiperaktivite E─čitimi

Otizmde Duyusal Entegrasyon

Davran─▒┼č Problemlerine Y├Ânelik ├ç├Âz├╝mler

Sosyal ve ├ľzbak─▒m Becerileri

Toplumsal Ya┼čam Becerileri

Gecikmi┼č Konu┼čma ve Konu┼čma Terapisi

Okuma-Yazma Problemleri

Orff E─čitimi (dans, ritim, m├╝zik)

Duyu b├╝t├╝nleme terapisi

Bireysel E─čitim Deste─či

Okul destek e─čitimi

Engelli Bireylere Y├Ânelik At Terapi Binicilik Program─▒m─▒z Ba┼člad─▒

Engellilere Y├Ânelik Y├╝zme Program─▒

Ses ├ç─▒k─▒┼č─▒n─▒ D├╝zeltme

G├╝zel ve etkili konu┼čmada ├Ânemli bir konu sesin m├╝kemmel ├ž─▒k─▒┼č─▒d─▒r. Sesin m├╝kemmel ├ž─▒k─▒┼č─▒ ses ├ž─▒k─▒┼č─▒ ile nefesin kullan─▒m─▒ aras─▒nda ba┼čar─▒l─▒ bir uyum olu┼čturulmas─▒n─▒ gerektirir. D├╝zg├╝n sesin d├Ârt temel ├Âzelli─či vard─▒r. Bunlar sesin ÔÇťi┼čitilme d├╝zeyi)y├╝kseklik)ÔÇŁ, ÔÇťsesin h─▒z d├╝zeyiÔÇŁ, ÔÇťho┼ča gitme/t─▒n─▒ d├╝zeyiÔÇŁ, ÔÇťde─či┼čirlik/b├╝k├╝ml├╝l├╝k d├╝zeyiÔÇŁnden olu┼čmaktad─▒r. A┼ča─č─▒da bu ├Âzellikleri ├Â─črenelim ve geli┼čtirmeye ├žal─▒┼čal─▒m.

─░┼čitilebilme-Y├╝kseklik
Baz─▒ insanlar─▒n sesleri bir metre mesafeden bile g├╝├žl├╝kle duyulabilmektedir. B├Âyle bir sesle yap─▒lan konu┼čman─▒n anla┼č─▒labilmesi son derece g├╝├žt├╝r ve dinleyiciler dinlerken psikolojik gerginlik i├žerisine girerler.
Ses dinleyiciler taraf─▒ndan i┼čitilebilecek kadar y├╝ksek olmal─▒d─▒r. Normal ses kalabal─▒k kitlenin en uza─č─▒na ula┼čt─▒r─▒lacak kadar y├╝ksek ├ž─▒kmal─▒d─▒r. Ancak y├╝ksek ses ba─č─▒rmaya d├Ân├╝┼čmemelidir. Bu anlamda e─čer mikrofon kullanm─▒yorsan─▒z ├Âzellikle konu┼čma yapt─▒─č─▒n─▒z toplulu─čun b├╝y├╝kl├╝─č├╝ne dikkat etmelisiniz. Hemen yan─▒n─▒zdaki bir arkada┼č─▒n─▒za 20 metre uzaktaki insana konu┼čur gibi konu┼čursan─▒z sesin y├╝ksekli─čini hatal─▒ kullanm─▒┼č olursunuz. Sesin y├╝ksekli─či salonun b├╝y├╝kl├╝─č├╝ne g├Âre ayarlanmal─▒d─▒r. Ancak sesi y├╝kseltirken ÔÇťba─č─▒rmaÔÇŁ tonu olu┼čturmamak ├žok ├Ânemlidir.
Dikkat edin: Ka├ž ki┼čilik bir guruba konu┼čuyorsunuz? Salonunuz ne kadar geni┼č? Ortamda g├╝r├╝lt├╝ var m─▒? Sesiniz 20 metreden rahat duyulabiliyor mu? Yoksa m─▒r─▒lt─▒ gibi mi ├ž─▒k─▒yor? sesiniz y├╝kselince ba─č─▒rmaya d├Ân├╝┼č├╝yor mu? Uygun ses y├╝ksekli─či dinleyici kitlesini tamamen ve rahatl─▒kla ku┼čatan sestir.
A┼ča─č─▒daki al─▒┼čt─▒rmalar sesimizi kontroll├╝ olarak y├╝kseltebilmek i├žin haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r. Ses y├╝ksekli─čimizi kontrol edebildi─čimiz taktirde dinleyicilerimizi de kontrol edebilece─čiz:
ALI┼×TIRMA: ─░┼×─░T─░LEB─░L─░RL─░K
a) Y├╝ksekten ses f─▒rlat─▒n─▒z: Tek nefeste 20 metre ilerideki insanlara duyurabilecek ┼čekilde : ÔÇťpa, pe,pi, po; ba, be, bi, bo; da, de, di, doÔÇŁ deyiniz. Tekrar edin.
b) Elinizle duvara dokunun soluk alarak 10ÔÇÖa kadar say─▒n. Sonra duvar─▒ kuvvetle itin, g├╝├žl├╝ tonla tekrar say─▒n. Her iki durumda ses ┼čiddeti ayn─▒ kals─▒n.
c) A┼ča─č─▒daki c├╝mleleri bir solukta ses yo─čunlu─čunu yitirmeden okuyun. Sesinizin g├╝rl├╝k derecesinin c├╝mle boyunca ayn─▒ olmas─▒n─▒ sa─člay─▒n.
– Ben gitmek istemiyorum.
– Makine m├╝hendisi daha yava┼č s├╝rmenizi istedi.
– Kalp, g├╝nde 100.800 defa ├žarpmakta ve bu devre zarf─▒nda da 130 tonluk bir a─č─▒rl─▒─č─▒n 30 cm. y├╝ksekli─če kald─▒r─▒lmas─▒na denk d├╝┼čen bir g├╝├ž sa─člamaktad─▒r.
d)A┼ča─č─▒daki ifadelerin ilk b├Âl├╝mlerini yak─▒n─▒n─▒zdaki ki┼čiyle konu┼čur gibi, ikinci b├Âl├╝mlerini 100 ki┼čiye konu┼čur gibi kuvvetli bir sesle okuyun.
-Okumak zor de─čil, yeter ki tad─▒na varal─▒m.
-├çal─▒┼čmak ne g├╝zel huy, devaml─▒ ├žal─▒┼čarak s─▒k─▒nt─▒lar─▒m─▒ yok ediyorum.
-Delik kovan─▒n suyu damla damla, m├╝srif insan─▒n zaman─▒ saniye saniye t├╝kenir.
e) Metni, 1. ├žok yava┼č bir sesle 2. k├╝├ž├╝k bir odada ola─čan bir sesle; 3. b├╝y├╝k bir salonda, daha kalabal─▒k bir dinleyici kar┼č─▒s─▒nda okuyun
Tembelli─čin ne oldu─čunu ve insanlar─▒n ba┼č─▒na nas─▒l ├žoraplar ├Ârd├╝─č├╝n├╝ d├╝┼č├╝nd├╝n├╝z m├╝? Bu soru ├žok mu ├žocuk├ža? Hemen herkes tembelli─čin k├Ât├╝ oldu─čunu bilir. Kimse tembel olmay─▒ kabullenmek istemez. Ama acaba ka├ž ki┼či ger├žekten tembel olup olmad─▒─č─▒n─▒ ara┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r? Tembellik ya zihinsel, ya bedensel ya da her ikisi birden ya┼čan─▒r. ─░nsanlar─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ zihinlerini, ├Ânemli bir k─▒sm─▒ bedenlerini ├žal─▒┼čt─▒rmazlar. Yine insanlar─▒n ├žok ├Ânemli bir k─▒sm─▒ hem bedenlerini hem de zihinlerini ├žal─▒┼čt─▒rmazlar.
f) Ellerinizle al─▒n ve ┼čaka─č─▒n─▒z─▒ tutun. ÔÇťMmmmmmÔÇŁ deyin. Sesi y├╝kseltin. Titre┼čimleri burnunuzda, aln─▒n─▒zda, ensenizde, g├Â─čs├╝n├╝zde ve ba┼č─▒n─▒z─▒n tepesinde hissedin.
Ses Perdesi-B├╝k├╝ml├╝l├╝k
Sesin b├╝k├╝ml├╝ ├ž─▒k─▒┼č─▒ ses perdesinde de─či┼čiklik yapmakla m├╝mk├╝nd├╝r. ÔÇťDo-re-mi-fa-sol-la-si-do2 notalar─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝n. Her bir notay─▒ farkl─▒ bir perdeden ├ž─▒kar─▒yorsunuz. G─▒rtla─č─▒n─▒z─▒ k├╝├ž├╝lt├╝p yukar─▒ya yakla┼čt─▒rd─▒k├ža sesiniz incelir: Tersini yapt─▒k├ža sesiniz kal─▒nla┼č─▒r. Pes ve tiz sesler aras─▒nda sesinizle m├╝zik ├╝retirsiniz.
Ses ├ž─▒k─▒┼č─▒ monoton olmamal─▒d─▒r. Ses y├╝ksek al├žak tonda, h─▒zl─▒-yava┼č aras─▒nda, duraklamal─▒-duraklamas─▒z, vurgulu-vurgusuz aras─▒nda de─či┼čerek ├ž─▒kmal─▒d─▒r. Sesin de─či┼čirli─čini-b├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝n├╝ sesin m├╝zikselli─či olarak da tan─▒mlayabiliriz. Herkesin kendine ├Âzg├╝ bir konu┼čma m├╝zi─či vard─▒r.
Sese kolayca b├╝k├╝ml├╝l├╝k verebilmek i├žin ses perdesinde de─či┼čim olu┼čturma yetene─čimizi geli┼čtirmemiz gerekir. ├ť├ž teme ses perdesi ├╝zerinde dural─▒m: Pes, orta ve tiz sesler. Pes kal─▒n, tiz ise ince sestir. Her ├╝├ž perdede kendi i├žinde notalanabilir. Ses perdesi bir t├╝r notad─▒r. Notalar─▒n kelimelere uyarlanmas─▒na da ÔÇťb├╝k├╝ml├╝l├╝kÔÇŁ veya ÔÇťbo─čumlamaÔÇŁ diyebiliriz. E─čer konu┼čmac─▒ sesinde bo─čum yapam─▒yorsa bilgisayar makinesinin tek d├╝ze ├ž─▒kard─▒─č─▒ sese benzer ses ├ž─▒karacakt─▒r. Sesi bireyselle┼čtiren ve herkesi ayr─▒ bir konu┼čmac─▒ yapan as─▒l s─▒r sesin ki┼čiye g├Âre farkl─▒ bo─čumlanmas─▒d─▒r.
ALI┼×TIRMA: SES PERDES─░
A┼ča─č─▒daki al─▒┼čt─▒rmalarda ses perdesini kolayl─▒kla de─či┼čtirme ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒lacak ve geli┼čtirilen yetenek konu┼čma metinlerine uyarlanacakt─▒r.
a)Pes(kal─▒n sesinizle) ÔÇťdo, re, mi ,fa, sol, la, si, do– do, si, la, sol, fa, mi, re, doÔÇŁ kolayla┼čt─▒r─▒ncaya kadar tekrar ediniz. Ayn─▒ ├žal─▒┼čmay─▒ orta ve ince sesinizle tekrar ediniz.
b)S─▒ras─▒yla kal─▒n, orta ve ince sesinizle pe┼č pe┼če ÔÇťdo, re, miÔÇŁ deyin. Ayn─▒ ├žal─▒┼čmay─▒ nota yerine selen ile yap─▒n: ÔÇťe e, eÔÇŁ, ÔÇťa, a, aÔÇŁ, ÔÇť─▒, ─▒, ─▒ÔÇŁ
c)Yak─▒lan bir mumu dudaklar─▒n ├žok yak─▒n─▒nda tutun. (u) sesini ┼čiddeti art─▒rarak uzat─▒n. Bo─čaz─▒n─▒zdan ├ž─▒kan ses ile rasgele notalama yap─▒n. Mum ─▒┼č─▒─č─▒nda titreme ├žok az olacakt─▒r.
d) Kendi ola─čan sesinizle “a” ya da “ah” deyiniz. Sonra seslenmeyi, azar azar de─či┼čtirerek ├ž─▒kabilece─činiz en tiz, inebilece─činiz en pes-kal─▒n perdeye kadar s├╝rd├╝r├╝n. Kendinize en uygun, en g├╝├žl├╝ t─▒n─▒ d├╝zeyini bulmaya ├žal─▒┼č─▒n.
e) A┼ča─č─▒daki d├Ârtl├╝─č├╝, ├Ânce tekd├╝ze sonra da, sesi, anlama g├Âre dalgaland─▒rarak okuyun.
Buras─▒ Mu┼čtur, Yolu Yoku┼čtur
Giden gelmiyor, Acep Ne i┼čtir.
f) A┼ča─č─▒daki c├╝mleleri, ok i┼čaretiyle g├Âsterildi─či gibi, sesin perdesini y├╝kselterek ya da al├žaltarak okuyun. Bu arada ses ini┼č ├ž─▒k─▒┼č─▒ndaki de─či┼čikliklerin s├Âz i├žeri─čiyle uygunlu─čuna dikkat edin.
Gelin buraya. Ka├ž para ?
O mu sa├žma. ├çarp─▒n ellerinizi.
fakat dikkatle.┬»Kald─▒rabilirsiniz ama ├žok yoruldum.┬»Heyecan─▒n─▒ sevdim
delili budur. Eminim┬»san─▒yorum ba┼čarabilirim.
d)C├╝mlelerin gerektirdi─či duygular─▒ kullanarak okuyun.
Yoruldum, umutsuzlu─ča kap─▒ld─▒m ve ├žok ├╝z├╝ld├╝m.
Seni vicdans─▒z seni ! Bunun hesab─▒n─▒ vereceksin.
Aman dikkat ! Çıngıraklı yılan var !
Bak hele ! Seni burada g├Ârece─čimi hi├ž ummuyordum.
Kaybedersem dayanamam gibi geliyor bana.
Ho┼ča Gitme/T─▒n─▒
En g├╝zel ses hi├ž bir zorlama g├Ârmeden ├ž─▒kan sestir. ses organlar─▒ gerildik├že sesin g├╝zelli─či bozulur. Kat─▒, kulak t─▒rmalayan, h─▒r─▒lt─▒l─▒, madensel, tiz, burunsal, h─▒┼č─▒rt─▒l─▒, bu─čulu, ├žok yumu┼čak, gevrek, bi├žimden yoksun sesler, ho┼ča gitmeyen seslerdir. Gerilmi┼č bir g─▒rtlak ve a─č─▒z, gerilmi┼č kaslar sesi daha delici, daha y─▒rt─▒c─▒ bir hale getirir ve ho┼ča gidicilik ├Âzelliklerini yitirir.
G├╝zel bir t─▒n─▒ geli┼čtirmek i├žin t├╝m ses organlar─▒m─▒z─▒ gev┼četece─čiz. Gev┼čeme ile birlikte seslendirme ├žal─▒┼čmalar─▒ yapaca─č─▒z. Gev┼čeme d├╝zeyimiz artt─▒k├ža sesimizin t─▒n─▒s─▒ sakin, d├╝zg├╝n ve temiz hale gelecektir.
a) ├ťst-alt dudak kaslar─▒n─▒z─▒ gev┼četin. ├çenenizi iyice a┼ča─č─▒ya b─▒rak─▒n. al─▒n ve ┼čakaklar─▒n─▒z─▒, yanak ve g├Âz kaslar─▒n─▒z─▒ gev┼četin. Dilinizi gev┼ček b─▒rak─▒n. Hafif├že soluyun. ald─▒─č─▒n─▒z hava ├╝fler gibi a─čz─▒n─▒zda dama─č─▒n─▒za ├žarps─▒n, a─čz─▒n─▒zdan ve burnunuzdan birlikte ├ž─▒ks─▒n. 10 defa bu ┼čekilde soluyun.
b)A─čz─▒n─▒z kapal─▒, g─▒rtla─č─▒n─▒z─▒ hi├ž s─▒kmadan burnunuzdan ├ž─▒kan hava ile ÔÇťMmmmÔÇŁ deyin. Bunu yaparken sesin titre┼čimini g├Â─čs├╝n├╝zde, ba┼č─▒n─▒zda aln─▒n─▒zda, burun kemiklerinizde ve burun deliklerinizde, kulaklar─▒n─▒zda, ensenizde ve ba┼č─▒n─▒z─▒n tepesinde hissedin. T├╝m bu b├Âlgelerinizi ayr─▒ ayr─▒ gev┼četerek sesinizin titre┼čimlerinin artmas─▒n─▒ sa─člay─▒n.
c) Alt ├žene kaslar─▒n─▒z─▒ iyice gev┼četip a─čz─▒n─▒z─▒ alabildi─či kadar a├žarak ├ženenizi gev┼ček bir halde sark─▒t─▒n. ├ľnce yava┼č, sonra h─▒z─▒n─▒ art─▒ra art─▒ra birka├ž kez “bob” deyin. Gev┼čeyin ve solu─čunuzun, dudaklar─▒n─▒z─▒ itebildi─či kadar d─▒┼čar─▒ya itmesini sa─člay─▒n. Yanak kaslar─▒n─▒z─▒ gev┼četin, yanaklar─▒n─▒z─▒ ┼či┼čirin yava┼čtan ba┼člat─▒p h─▒z─▒n─▒z─▒ gitgide art─▒rarak “bob” deyin.
d)”ha, ho, hu” hecelerini, a┼ča─č─▒daki do─črultularda, be┼čer kez yineleyin : G─▒rtlakta y├╝ksek ses ile; Gev┼čemi┼č g─▒rtlak sesi ile; Sesi a─č─▒z bo┼člu─čunda ├ž─▒kan havan─▒n a─č─▒z bo┼člu─čuna ├žarpmas─▒ suretiyle ├ž─▒kararak.
e)”Ah” hecesini, f─▒s─▒lt─▒ ile ba┼člay─▒p gitgide tonlayarak y├╝ksek bir ses elde edinceye dek yineleyin; daha sonra, y├╝ksek sesten f─▒s─▒lt─▒ya inin.
f) Para say─▒yormu┼č├žas─▒na; ar─▒zal─▒ bir telefonda, kar┼č─▒n─▒zdakine telefon numaras─▒n─▒ bildiriyormu┼č├žas─▒na, y─▒k─▒lan boks├Âr├╝n ba┼č─▒nda say─▒yormu┼č├žas─▒na ona kadar say─▒n.
g) “Ben sevin├ž ve heyecan doluyum!” c├╝mlesini;
G─▒rtla─č─▒ zorlayarak f─▒s─▒lday─▒n, Burun sesi ile f─▒s─▒lday─▒n, Gev┼čemi┼č kaslarla, rahat s├Âyleyin.
S├Âyleme H─▒z─▒
Dinleyicilerin alg─▒lama h─▒z─▒nda -dakikada 90-130 kelime aras─▒-s├Âylenmeli konu┼čma an─▒ndaki duygulara, ki┼čili─če, yere ve dinleyicinin niteli─čine g├Âre de─či┼čimler g├Âstermelidir. Heyecan, korku, tela┼č, ├Âfke gibi durumlarda konu┼čma h─▒z─▒ artar; sevgi, ├╝z├╝nt├╝, sayg─▒ gibi durumlarda h─▒z azal─▒r. D├╝┼č├╝nce ve heyecanda s├╝kunet varsa orta h─▒z─▒n tercih edilmesi gerekir.
ALI┼×TIRMA: S├ľYLEME HIZI
a) A┼ča─č─▒daki paragraf─▒, ├Ânce yava┼č, k├╝├ž├╝k bir toplulu─čun i┼čitebilece─či tonda fakat elinizden geldi─čince h─▒zl─▒; sonra da, b├╝y├╝k bir toplulu─ča hitap ediyormu┼č├žas─▒na ve yava┼č s├Âyleyin.
Acaba kendilerini ├žocuklar─▒na duyduklar─▒ ┼čefkatte kaybeden annelerin tatt─▒klar─▒ mutluluk hissedi┼činden daha y├╝kseklere t─▒rmanabilenler var m─▒d─▒r? Be┼čeri ili┼čkiler ├žer├ževesinde yoktur ┼č├╝phesiz. Ancak insan, ┼čefkati sadece anne-├žocuk ili┼čkisiyle s─▒n─▒rlayarak hayat─▒ boyunca muhta├ž oldu─ču y├╝ksek huzurdan mahrum olmamal─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝ 80 ya┼č─▒nda ihtiyarlardan 8 g├╝nl├╝k bebeklere kadar b├╝t├╝n insanlar ┼čefkat edilmeye muhta├žt─▒rlar ve Rablerinin engin ┼čefkati alt─▒nda kar┼č─▒l─▒ks─▒z korunurlar.
b) A┼ča─č─▒daki c├╝mleleri, ├Ânce, tekd├╝ze bir tonla, sonra, c├╝mlelerin duygu y├Ânlerini dikkate alarak yanlar─▒nda belirtilen h─▒zlarda s├Âyleyin :
– Ne g├╝zel bir gece, de─čil mi? (yava┼č)
– Ben bu adam─▒ nerede g├Ârd├╝─č├╝m├╝ bir hat─▒rlayabilsem. (h─▒zl─▒)
– B├Âyle bir hileye ba┼č vuracak kadar al├žalaca─č─▒n hi├ž akl─▒ma gelmezdi. (h─▒zl─▒)
– Bir daha y├╝z├╝n├╝ g├Ârmek istemiyorum senin. Defol kar┼č─▒mdan. (h─▒zl─▒)
– Bu derece iyi bir insan─▒ ├Âmr├╝mde g├Ârmedim. (yava┼č)
– Dikkat et ! Arabaya ├žarpacaks─▒n ! (h─▒zl─▒)
-─░├žeri girebilir miyim? (yava┼č)
Yazar: Muhammet Bozda─č