Tag: dil konu┼čma

─░┼čitme Engelliler E─čitimi Dosyas─▒

Dosya ziyaretcilerimizden istek ├╝zerine ar┼čivden toparlanm─▒┼čt─▒r.
─░┼čitme engelliler hakk─▒nda genel detayl─▒ bilgiler verilmi┼čtir.

Bilgi ve Sorular─▒n─▒z i├žin
algigelisim@gmail.com
0 546 218 6 218

dosyan─▒n kaynak g├Âsterilmeden sitelerde yay─▒nlanmas─▒ yasakt─▒r.

burdan>>>>>>>i┼čitme engelliler dosyas─▒

 

─░┼čitme Kayb─▒: Bireyin i┼čitme duyarl─▒l─▒─č─▒n─▒n onun geli┼čim, uyum ├Âzellikle de ileti┼čimdeki g├Ârevlerini yeterince yerine getirememe halidir.
─░┼čitme Engeli: Bir bireyin i┼čitme e┼čik d├╝zeyinin, herhangi bir frekansta odyogram ├╝zerindeki s─▒f─▒r e┼či─činden belirli derecede sapmas─▒ bir i┼čitme kayb─▒ g├Âsterir.
─░┼čitme testi sonucunda belli bir bireyin ald─▒─č─▒ sonu├žlar kabul edilen normal i┼čitme e┼čiklerinden belirli derecede farkl─▒ olup, bu kayb─▒n derecesi bireyin dil edinmesine ve e─čitimine engelleyici derecede ise i┼čitme engelinin varl─▒─č─▒ndan s├Âz edilir.
─░┼čitme Engelliler: ─░┼čitme engelinden dolay─▒ ├Âzel e─čitimi gerektiren ki┼čiler i┼čitme engellilerdir.
ERKEN TANININ ├ľNEM─░
*Engelin erken tan─▒lanmas─▒ i┼čitme engelli ├žocu─čun psikolojik, sosyal, zihinsel geli┼čimi y├Ân├╝nden ├žok ├Ânemlidir.
*├çocu─čun ileti┼čim becerileri artar, sosyal uyumu geli┼čir.
*Ailenin ├žocu─čun durumundan bir an ├Ânce haberdar olup, buna uyum sa─člamas─▒na yard─▒mc─▒ olur.
*├çocu─čun e─čitiminde kolayl─▒k sa─člar.
*Sa─čalt─▒m a├ž─▒s─▒ndan avantaj sa─člar.
*─░┼čitme cihazlar─▒ erken tak─▒l─▒r.
*Tedavide kolayl─▒k sa─člar.

─░┼×─░TME ENGEL─░N─░N NEDENLER─░ NELERD─░R?
─░┼čitme engeli vakalar─▒n─▒n %95ÔÇÖinin do─čum ├Âncesinde, do─čumda veya ├žocuk dili kazanmadan ├Ânce, %5ÔÇÖinin ise ├žocuk dili kazand─▒ktan sonra olu┼čtu─ču bilinmektedir.
─░┼čitme engelinin nedenlerini do─čum ├Âncesi, do─čum an─▒ ve do─čum sonras─▒ olarak s─▒n─▒fland─▒rabiliriz.
ÔÇó Do─čum ├ľncesi Nedenler
ÔÇó Do─čum An─▒ Nedenler
ÔÇó Do─čum Sonras─▒ Nedenler

─░┼čitme Kayb─▒n─▒n Nedenlerini Bilmenin Yararlar─▒
*├ľzr├╝n olu┼č zaman─▒ hakk─▒nda bilgi verir.
* Ba┼čka ├Âz├╝rler getirip getirmedi─či hakk─▒nda ipucu verir.
* Nedenin do─čru olarak de─čerlendirilmesi sorunun medikal ve e─čitsel alanlarda ortakla┼ča olarak gerekli olan i┼člemlerin yap─▒lmas─▒na temel olu┼čturur.

├çOCUKLARDA ─░┼×─░TMEZL─░K YARATAN R─░SK FAKT├ľRLER─░
*├çocu─čun ailesinde i┼čitme engelli olmas─▒.
*Annenin hamilelikte k─▒zam─▒k├ž─▒k olmas─▒.
*Annenin hamilelikte ya da do─čum s─▒ras─▒nda ge├žirdi─či enfeksiyonlar.
*Hamilelikte zehirlenme ya da toksit ila├ž kullan─▒m─▒.
*KBBÔÇÖ de formasyon bozuklu─ču, kulak kep├žesi ya da kulak kanal─▒na ili┼čkin anormallikler.
*Bebe─čin 1500 gr.ÔÇÖdan az do─čmu┼č olmas─▒.
*Y├╝ksek d├╝zerde bilirubin seviyesinin olmas─▒.
*Do─čum sonras─▒ sar─▒l─▒k nedeniyle kan de─či┼čimi.
*Menenjit hastal─▒─č─▒ ge├žirmesi.
*Yeni do─čanda toksit ila├ž kullan─▒m─▒.
*Do─čum s─▒ras─▒nda ya da sonras─▒nda ciddi solunum g├╝├žl├╝─č├╝ ya da solunum kayb─▒ ge├žirmesi.

NOT: Bu kategorideki ├žocuklar─▒n odyolojik de─čerlendirmeye al─▒nmas─▒, do─čumdan itibaren 2 ay i├žerisinde ve baz─▒ durumlarda do─ču┼čtan olmay─▒p sonradan ortaya ├ž─▒kabilece─či d├╝┼č├╝n├╝lerek periyodik aral─▒klarla ├žocuk izlenmelidir.

─░┼×─░TME ENGELL─░ ├çOCUKLARIN D─░L GEL─░┼×─░M─░N─░ ENGELLEYEN FAKT├ľRLER
*─░┼čitme kayb─▒n─▒n derecesi.
*Erken tan─▒, ├çocu─čun e─čitimi, ailenin e─čitimi ve ├žocu─čun e─čitime uymas─▒.
*├ľzr├╝n olu┼č zaman─▒.(dil ├Âncesi, dil sonras─▒)
*Ailenin e─čitim almas─▒.
*E─čitim ortam─▒n─▒n akustik olarak d├╝zenlenmesi(sesin yal─▒t─▒lmas─▒).
*Uygun ve do─čru e─čitim yakla┼č─▒mlar─▒n─▒n kullan─▒lmas─▒ (gerek s─▒n─▒f gerekse ev ortam─▒nda).
*Odyogram konfig├╝rasyonu (yap─▒lan ├Âl├ž├╝mlere g├Âre konu┼čma seslerini al─▒p almad─▒─č─▒).
*─░┼čitme cihaz─▒n─▒n tak─▒lma ya┼č─▒.
*E─čitime ba┼člama ya┼č─▒.
*Kayb─▒n tan─▒land─▒─č─▒ ya┼č.

BUNLARI UNUTMAYINIZ!!!
*─░┼čitme engelli ├žocuklar─▒n ├žo─ču normal zekaya sahiptir.─░┼čitme g├╝├žl├╝─č├╝ zeka gerili─čine de─čil ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ne sebep olur.
*─░┼čitme engeli s├Âzel dil edinimini etkiler.
*─░┼čitme kay─▒plar─▒ erken tan─▒lanabilir ve te┼čhis edilebilirse, t─▒bbi ├Ânlemler ve e─čitsel hizmetler sa─članabilir.

├ľzel ├ľzel E─čitim Kurumlar─▒ ve Rehabilitasyon Merkezleri
├ľzel ├Âzel e─čitim kurumlar─▒n─▒n ilki 1979 y─▒l─▒nda Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖ ndan kurs stat├╝s├╝nde a├ž─▒l─▒┼č izni alarak faaliyetine ba┼člam─▒┼čt─▒r. Emekli Sand─▒─č─▒ ve Sosyal Sigortalar Kurumu Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖn├╝n engelli ├žocu─ču olan ailelere e─čitim, tedavi ve rehabilitasyon yard─▒m─▒ vermeye ba┼člamas─▒yla 1997 y─▒l─▒ndan itibaren ├Âzel ├Âzel e─čitim kurumlar─▒n─▒n say─▒s─▒ h─▒zla artm─▒┼čt─▒r.
├ťlkemizde ├Âzel e─čitim hizmetleri Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒, Sosyal Hizmetler ve ├çocuk Esirgeme Kurumu Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ ve ├ťniversiteler taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝lmektedir.

 

├ľzel ├ľzel E─čitim Kurumlar─▒ ve Rehabilitasyon Merkezlerinde E─čitim Sisteminin Amac─▒
T├╝m ├žocuklar─▒n geli┼čim s├╝re├žlerindeki olas─▒ sorunlar─▒n─▒ ├ž├Âzmeye yard─▒mc─▒ olmak ve onlara gereksinim duyduklar─▒ e─čitim hizmetlerini sa─člamakt─▒r. Bu sistemin i├žerisinde bulunan ├Âzel e─čitimin amac─▒ ise, her hangi bir nedenle normal e─čitimin gereklerini yerine getiremeyen bireylere e─čitimde f─▒rsat e┼čitli─či sa─člamakt─▒r. Bunu ger├žekle┼čtirebilmek i├žin ├╝lkemizde ├Âzel e─čitimle ilgili olarak, ├Âzel e─čitime gereksinim duyan bireylerin tan─▒lanmas─▒ ( t─▒bbi ve e─čitsel tan─▒lama ), s─▒n─▒fland─▒r─▒lmas─▒ ( zihinsel, g├Ârme, i┼čitme, ortopedik, s├╝re─čen vbÔÇŽ), ├Âzel e─čitim kurumlar─▒n─▒n kurulmas─▒ ve denetlenmesi ile ├Âzel e─čitim programlar─▒n─▒n engel t├╝rlerine g├Âre haz─▒rlanmas─▒ ve/veya mevcut programlar─▒n uyarlanmas─▒na y├Ânelik ├žal─▒┼čmalar─▒n s├╝rd├╝r├╝ld├╝─č├╝ g├Âr├╝lmektedir.
Engelli bireylere hizmet vermek amac─▒yla a├ž─▒lan kurumlar bireysel e─čitim, grup e─čitimi, e─čitimci e─čitimi, aile e─čitimi, s─▒n─▒f e─čitimi gibi konularda birden fazla engel t├╝r├╝ne y├Ânelik ├Âzel e─čitim hizmeti vermektedir. Bu e─čitimler okullarda tam g├╝n, ├Âzel ├Âzel e─čitim kurumlar─▒nda ise seansl─▒d─▒r.

─░┼×─░TME ENGELL─░ ├çOCU─×U OLAN A─░LELER─░N ─░ZLEMES─░ GEREKEN S├ťRE├ç
─░┼čitme engelli ├žocu─ču olan aileler hastanelerden i┼čitme engeliyle ilgili ald─▒klar─▒ raporla oturduklar─▒ yere en yak─▒n Rehberlik ve Ara┼čt─▒rma Merkezlerine ba┼čvururlar. Rehberlik ve Ara┼čt─▒rma Merkezinde i┼čitme engelli ├žocuklar─▒n e─čitsel durumlar─▒yla ilgili olarak inceleme raporlar─▒ d├╝zenlenmektedir. Rehberlik ve Ara┼čt─▒rma Merkezince gerekli bilgiler d├╝zenlenerek yerle┼čtirme i├žin ─░l/─░l├že Milli E─čitim M├╝d├╝rl├╝─č├╝ne g├Ânderilmektedir. Yerle┼čtirme ─░lk├Â─čretim ve ├ľzel E─čitim Y├Ânetmeliklerine g├Âre y├╝r├╝t├╝lmektedir. Okul y├Ânetimlerinin bu konudaki tutumlar─▒ ─░l/─░l├že Milli E─čitim M├╝d├╝rl├╝─č├╝nce takip edilmektedir.

D─░L VE KONU┼×MA YETERS─░ZL─░─×─░ OLAN B─░REYLER

Dil ve Konu┼čma G├╝├žl├╝─č├╝: S├Âzel ileti┼čimde farkl─▒ seviye ve bi├žimlerde ortaya ├ž─▒kan aksakl─▒klar ve d├╝zensizlikler nedeniyle dili kullanma, konu┼čmay─▒ edinme ve ileti┼čimdeki g├╝├žl├╝klerin, bireyin e─čitim performans─▒ ve sosyal uyumunu olumsuz y├Ânde etkilemesi durumudur. Konu┼čma, ho┼č olmayan bir sesle ve ya┼č─▒na uygun olmayan veya anla┼č─▒lmayan bir ┼čekilde yap─▒l─▒r, dolay─▒s─▒yla normalden ├žok farkl─▒l─▒k g├Âsterir ve dikkati konu┼čana ├žeker ise genellikle engelli konu┼čma olarak kabul edilir. Bir ba┼čka deyi┼čle konu┼čma esnas─▒nda dinleyenlerin ├žo─ču, ├žo─ču kez ne s├Âylendi─čine de─čil de nas─▒l s├Âylendi─čine dikkat ediyor, ├žo─ču konu┼čmay─▒ umduklar─▒ndan farkl─▒ buluyor ve konu┼čan ne s├Âyleyece─čini de─čil de nas─▒l s├Âyleyece─čini d├╝┼č├╝n├╝r veya o endi┼če i├žinde olur ise o konu┼čma, engelli bir konu┼čma say─▒labilir. Konu┼čma engelinin t├╝rleri

1-Gecikmi┼č Konu┼čma
2-Ses Bozuklu─ču
3-Artik├╝l├ósyon Bozuklu─ču
4-Kekemelik
5-─░┼čitme Engeline Ba─čl─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒
6-Yar─▒k Damak ve Beyin Engeline Ba─čl─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒
7-Yabanc─▒ Dil ve B├Âlgesel Konu┼čma Ayr─▒l─▒klar─▒na Ba─čl─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒
Konu┼čma engeli olan birey ├žocukluktan yeti┼čkinli─če kadar reddedilme, izole edilme (gizlenme), alay edilme ve ac─▒maya kar┼č─▒ devaml─▒ olarak sava┼čmak zorunda kalacakt─▒r. Bundan dolay─▒, nedeni organik olan konu┼čma bozukluklar─▒ gerekli tedbir al─▒nmad─▒─č─▒nda k─▒sa zamanda duygusal problemler haline gelirler.
KONU┼×MA ENGEL─░N─░N NEDENLER─░

Çocukla ilgili olan nedenler:
a- Zeka:
Konu┼čma olduk├ža karma┼č─▒k becerilerin belli bir d├╝zen i├žinde olu┼čmas─▒n─▒ gerektirir. Ara┼čt─▒rmalar, zeka gerili─činin konu┼čma engelinin tek sebebi olarak g├Âsterilemeyece─čini ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r. Zihin kabiliyeti ile dil kabiliyeti aras─▒nda olumlu bir ili┼čki oldu─ču genellikle kabul edilir. Konu┼čmay─▒ kazanmadan ├Ânce i┼čitme engelli ├žocuklardan zekaca ├╝st├╝n olanlar, konu┼čmay─▒ normal ve zihinsel engelli olan i┼čitme engellilere oranla daha erken, daha kolay ve daha iyi kazanabilmektedirler.
b-Sa─čl─▒k:
A─č─▒r ve uzun s├╝ren hastal─▒klar ├žocu─čun her t├╝rl├╝ geli┼čimini yava┼člat─▒r, bazen durdurur. Ba┼čta g─▒rtlak iltihab─▒ (larenjit) olmak ├╝zere bo─čazda yerle┼čmi┼č ├že┼čitli mikrobik hastal─▒klar ve ses telleri ├╝zerinde olu┼čan yumrucuklar da sesin k─▒s─▒k ve bo─čuk ├ž─▒kmas─▒na yol a├žarak konu┼čmay─▒ g├╝├žle┼čtirir.
c-─░┼čitme:
─░┼čitme-konu┼čma aras─▒nda ├žok s─▒k─▒ bir ili┼čki vard─▒r. Do─ču┼čtan i┼čitme engellilerin, ├Âzel e─čitime tabi tutulmazlarsa konu┼čmay─▒ ├Â─črenemedikleri bilinen bir ger├žektir.
d-Sinir-kas sa─čl─▒─č─▒ ve aralar─▒ndaki e┼čg├╝d├╝m:
Sinir ve konu┼čma engelli oldu─ču zaman ├žocuklarda konu┼čma gerili─či de g├Âr├╝lmektedir.Beyin felci ile engelli olan ├žocuklar─▒n konu┼čma ve ses geli┼čimlerinde gerilik g├Âr├╝lmektedir.
e-Konu┼čma organlar─▒:
Di┼č, dil, damak, bo─čaz ve ses bantlar─▒ engelli oldu─čunda ├žocuk muhtemelen konu┼čma g├╝├žl├╝─č├╝ ├žekecektir.
f-Olgunla┼čma:
Sinir, kas sa─čl─▒─č─▒ ve aralar─▒ndaki e┼č g├╝d├╝m normal olabilir.fakat motor geli┼čim y├Ân├╝nden belirli olgunlu─ča eri┼čemedik├že ├žocuk konu┼čamaz. ├çocuk ├žene ve dil kaslar─▒na hakim olup, onlar─▒ kullanacak d├╝zeye eri┼čmeden sesleri ├ž─▒karamaz.
g-Cinsiyet:
K─▒zlarda kekemelik oran─▒ daha azd─▒r. K─▒zlarda konu┼čma geli┼čimi daha erken ba┼člar, daha iyi geli┼čir ve daha az konu┼čma engeli g├Âr├╝l├╝r.
h-Duygusal durum:
Korkun├ž kazalar, duygusal ┼čok ge├žirenlerde konu┼čman─▒n kaybedildi─či g├Âr├╝l├╝r. ─░lk ├žocukluk devresinde ├žocu─čun kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ duygusal g├╝├žl├╝kler onun konu┼čma geli┼čimini etkiler, geciktirebilir.

├çevresel nedenler: a-G├╝d├╝leme, uyar─▒m, te┼čvik:
├çevresinden gelen te┼čvik sonucu ├žocuk konu┼čmaya y├Ânelecektir. Konu┼čmas─▒ i├žin uyaranlar─▒n zengin olmas─▒ gerekir.
b-Konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin kullan─▒lan metot:
Konu┼čma e─čitmeni denen uzmanlar─▒n amac─▒ ├že┼čitli t├╝rden konu┼čma bozukluklar─▒ ya da sorunlar─▒ olan insanlara yard─▒mc─▒ olmakt─▒r. K├╝├ž├╝k bir ├žocu─ča da konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin se├žilen metot, konu┼čmaya te┼čvik edici olmal─▒ ve dilin do─čru kullan─▒larak konu┼čmada iyi bir model olunmal─▒d─▒r.
c-Di─čer ├ževresel nedenler:
Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar sosyo-ekonomik d├╝zeyi y├╝ksek ├žocuklar─▒n; sosyo-ekonomik d├╝zeyi d├╝┼č├╝k olan ├žocuklardan daha fazla kelime hazinesine sahip olduklar─▒n─▒ ve konu┼čmaya daha erken ba┼člad─▒klar─▒n─▒ g├Âstermi┼čtir. GEC─░KM─░┼× KONU┼×MA
├çocu─čun konu┼čmas─▒ kendi ya┼č─▒ndan beklenenden ├žok geri veya konu┼čma geli┼čimi ya┼č─▒tlar─▒ndan ├žok daha yava┼č ise o ├žocu─čun konu┼čmas─▒ ÔÇťgecikmi┼č konu┼čmaÔÇŁ olarak adland─▒r─▒l─▒r.
├ço─čunlukla 2-3 ya┼člar─▒nda konu┼čamayan ├žocuklar─▒n anne babalar─▒ konu┼čman─▒n gecikti─činin fark─▒na var─▒rlar. GEC─░KM─░┼× KONU┼×MANIN BEL─░RT─░LER─░
Gecikmi┼č konu┼čma problemi ├žok de─či┼čik ┼čekilde ve de─či┼čik derecelerde g├Âr├╝l├╝r. ├çocuklar normal konu┼čmaya sahip olmad─▒klar─▒ i├žin ├žal─▒┼čmalar daha ├žok g├Âzlem yoluyla veya ├ževresindekilerden al─▒nan bilgilere dayan─▒r.
Konu┼čmalar─▒ dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda belirtileri; hi├ž konu┼čmamaktan, ├žok zor anla┼č─▒l─▒r birka├ž kelime s├Âylemeye kadar de─či┼čiklik g├Âsterir. Kelime da─čarc─▒klar─▒nda eksiklik vard─▒r. ÔÇťBenÔÇŁ,ÔÇŁbenimÔÇŁ gibi zamirleri kullanmay─▒ 3 ya┼č civar─▒nda bile tam olarak ├Â─črenemezler. C├╝mle kuramazlar. Jest, mimik ve di─čer i┼čaretli hareketleri daha ├žok kullan─▒rlar. ─░steklerini ifade edemezler. Ba┼čkalar─▒n─▒n konu┼čmalar─▒na ilgi g├Âstermez ve dinlemezler. Durmadan ses ├ž─▒kar─▒rlar.
─░leri derecede gecikmi┼č konu┼čma engeli olan ├žocuklar kendi istek ve duygular─▒n─▒ direkt hareketlerle belli ederler. Ki┼čiye, e┼čyaya vurmak, itmek gibi fiziki g├╝├ž ile yap─▒l─▒r. Bu hareketlerinden dolay─▒ kendi ya┼č─▒tlar─▒yla ge├žinmeleri zordur. Dolay─▒s─▒yla uyum problemleri de g├Âr├╝l├╝r.
Bu ├žocuklar─▒n baz─▒lar─▒ topluluktan ayr─▒ kalma e─čilimindedirler. Kendi ba┼č─▒na oyun oynamak veya bir ┼čeyle me┼čgul olmak isterler.
Normal konu┼čmaya sahip ├žocuklara k─▒yasla daha ├žabuk a─člama, ba─č─▒rma, oyuncaklar─▒ k─▒rma, da─č─▒tma ve h─▒r├ž─▒nl─▒k gibi k├Âk├╝ duygusal olan hareketler g├Âr├╝lebilir. GEC─░KM─░┼× KONU┼×MANIN NEDENLER─░
Zihinsel engel:2 ya┼č─▒na kadar ├žocu─čun ├ž─▒kard─▒─č─▒ seslerle zekan─▒n ili┼čkisi olmamas─▒na kar┼č─▒n, 2 ya┼č─▒ndan sonra dil geli┼čimiyle IQ aras─▒nda s─▒k─▒ bir ili┼čki oldu─ču g├Âr├╝┼č├╝ a─č─▒r basmaktad─▒r.
Dil zekaya ba─čl─▒ olarak geli┼čir. Zihinsel engellili─či meydana getiren veya zeka geli┼čimini engelleyici sebeplerin bir ├žo─ču konu┼čma geli┼čimini engelleyici sebeplerin bir ├žo─ču konu┼čma geli┼čimini de engeller.
Zeka seviyesi tan─▒ ve terapide izlenecek yolun saptanmas─▒ i├žin ├Ânemlidir.
Sa─čl─▒k durumu:
Konu┼čma geli┼čim devresinde uzun s├╝ren ve a─č─▒r ge├žen hastal─▒klar ├žocu─čun konu┼čma geli┼čimini engeller. Hastal─▒k birinci ya┼čta olursa etkisi daha ├žok olabilir. Hasta olan bebe─čin ÔÇťbab─▒ldama ÔÇť d├Âneminde keyifli ve rahat ses ├ž─▒karmas─▒ beklenemez.B├Âylece bab─▒ldama ile kazanaca─č─▒ sesleri ├ž─▒karamaz. Ayr─▒ca b├Âyle durumlarda ├žocuk konu┼čmaya az te┼čvik edilir, kendini iyi hissetmez ve her istedi─či ├Ânceden yap─▒l─▒r buda ├žocu─čun konu┼čma ihtiyac─▒ duymamas─▒na neden olur.
─░┼čitme kayb─▒:
Konu┼čma ses alg─▒s─▒na dayand─▒─č─▒ i├žin ├žocu─čun i┼čitme engeli konu┼čma geli┼čimini etkiler. Do─ču┼čtan i┼čitme engelli olanlar ├Âzel metotlarla ├Â─čretilmedik├že konu┼čmay─▒ kazanamazlar. A─č─▒r i┼čitenler ise i┼čitme engellerinin iletisel veya sinirsel olu┼člar─▒na g├Âre artik├╝lasyon bozuklu─čundan ses bozukluklar─▒na kadar ├že┼čitli konu┼čma engeli geli┼čtirirler. ├çocu─čun i┼čitme durumu tespit edilmelidir. Odiometrik muayene ile bir odiogram─▒n─▒n ├ž─▒kar─▒lmas─▒nda fayda vard─▒r
Motor-koordinasyon g├╝├žl├╝─č├╝:
Baz─▒ ├žocuklar dil, damak, dudak gibi konu┼čma organlar─▒n─▒ kontrolde g├╝├žl├╝k ├žekerler. 5 veya 4 ya┼č─▒ndan ├Ânce ├žocuk felci ge├žirmi┼č olanlar─▒n anla┼č─▒l─▒r bir konu┼čma kazanmalar─▒ pek enderdir. Damak ve bo─čaz ├ževresinde k─▒smi fel├ž oldu─čunda yine ayn─▒ durum g├Âr├╝lebilir. Bu bak─▒mdan n├Ârolojik muayeneyi i├žine alan tam bir t─▒bbi muayene gerekmektedir.
Aile ve ├çevre Ko┼čullar─▒:
Aile ile ilgili nedenlerin ba┼č─▒nda ├žocu─čun konu┼čma i├žin gerekti─či kadar g├╝d├╝lenmeyi┼či gelir. ├çocuk konu┼čman─▒n bir i┼če yarad─▒─č─▒n─▒ hissetmezse konu┼čmay─▒ ├Â─črenmek i├žin kendini zorlamaz. ├ľ─črenmede g├╝d├╝leme ├Âd├╝l ve ceza ile olur. Ailenin ├žocu─ča konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin ne gibi bir yol izledi─čini ├Â─črenmek gerekir. Disiplin daha a─č─▒r bas─▒p ├Âd├╝l yetersiz,zamana ve duruma uygun olarak kullan─▒lm─▒yorsa konu┼čma geli┼čimi ├žok yava┼č olur. Hatta bazen hi├ž geli┼čmez.
3 ya┼č─▒ndan ├Ânce konu┼čmalar─▒nda geli┼čme g├Âr├╝lmeyen ├žocuklarla ilgili olarak yap─▒lan vaka incelemeleri bu ├žocuklar─▒n bir ya┼č─▒ndan ├Ânce tuvalet kontrol├╝ ve kendi kendilerine yemek yemeleri i├žin a┼č─▒r─▒ zorlanm─▒┼č olduklar─▒n─▒ ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r.
├çocu─čun konu┼čmay─▒ ├Â─črendi─či devrede evde iyi, a├ž─▒k ve anla┼č─▒l─▒r konu┼čma ├Ârne─čine sahip olmas─▒ ├Ânemlidir. Evde birden fazla dilin konu┼čulmas─▒ da ├žocukta dilin alg─▒lanmas─▒n─▒ g├╝├žle┼čtirir.
Duygusal ├çat─▒┼čma:
├çocuklar konu┼čmalar─▒n─▒ bir kaza, bir ┼čok veya duygusal ├žat─▒┼čma nedeniyle kaybedebilirler. Korkular, heyecanlar, aile hayat─▒ndaki b├╝y├╝k de─či┼čiklikler, yeni bir karde┼čin do─čumu gibi durumlar konu┼čmay─▒ etkiler.
Problemin giderilmesi, ├žocu─čun konu┼čmas─▒n─▒n ilerletilebilmesi i├žin te┼čhis ┼čartt─▒r. Ne ├že┼čit bir problem oldu─ču ve ayr─▒nt─▒lar─▒ bilinirse terapi s├╝recinin ba┼člat─▒l─▒p ba┼člat─▒lmayaca─č─▒na karar verilir.
─░nceleme doktorlar , psikologlar ve konu┼čma engeli uzmanlar─▒ taraf─▒ndan yap─▒l─▒r. ─░nceleme raporu haz─▒rlanarak yap─▒lacak ├žal─▒┼čmalar belirlenerek aileye bilgi verilir.

KEKEMEL─░K

 

Kekemelik konu┼čma engelleri aras─▒nda oran itibariyle az olmakla beraber etki bak─▒m─▒ndan ├žok ├Ânemli yer tutan bir engel t├╝r├╝d├╝r. Kekemelik konu┼čman─▒n t├╝m├╝n├╝ etkileyen bir engeldir.
Kekemelik, seslerin, hecelerin, s├Âzc├╝klerin s├Âylenmesinde i┼čitilebilir veya sessiz tekrar ve uzatmalar bi├žiminde s├Âzl├╝ anlat─▒m ak─▒c─▒l─▒─č─▒ndaki bozukluk olarak tan─▒mlanabilir. Bazen bu bozukluklar konu┼čma organlar─▒n─▒n hareketleri ile ilgili ya da ilgisiz beden hareketleri ile birlikte g├Âr├╝lmektedir. Bu bozukluklar s─▒kl─▒kla heyecan veya gerilim durumlar─▒n─▒n ve korkular─▒n, utanma, rahats─▒zl─▒k gibi ├Âzel duygular─▒n belirtisidir.
Kekemelik k─▒z ├žocuklara oranla erkek ├žocuklar aras─▒nda daha s─▒k g├Âr├╝lmektedir. Ayr─▒ca kekemeli─čin derecesi de erkek ├žocuklarda k─▒zlara oranla daha fazla olmakta ve problemin s├╝reklili─či de erkekler aleyhine fazla olmaktad─▒r.
Kekemelik, konu┼čmada tutukluk, bocalama ve tekrar normal konu┼čmaya d├Ân├╝┼č gibi belirtilerle 3-4 ya┼č─▒ndaki ├žocuklarda ba┼člayabilir. As─▒l kekemelik tablosunun ger├žek yerle┼čimi daha ├žok 5-6 ya┼člar─▒nda olur. S─▒n─▒fta bir ┼čey okuyaca─č─▒ s─▒rada kekeleyen ├žocuk, ┼čark─▒ s├Âylerken ya da telefonla konu┼čurken kekelemeyebilir. ├çocuklar─▒n ├žo─čunlukla 2,5 -3,5 ya┼člar─▒ aras─▒nda kekelemelerinin nedeni, bu s─▒rada ├žocu─čun ├Âzellikle heyecanl─▒yken d├╝┼č├╝nce ile dilini birbirine kar─▒┼čt─▒rmas─▒ndan kaynaklanmaktad─▒r. S├Âzc├╝k da─čarc─▒─č─▒ k─▒s─▒tl─▒ olmas─▒na kar┼č─▒n ├žok ┼čey s├Âylemek isteyen ├žocuk, konu┼čmada zorluk ├žeker ve sonu├ž olarak kekeler.

Kekemeli─čin Nedenleri

DNA BrainKekemeli─čin nedenleri konusunda bug├╝n bir birlik ve beraberlik yoktur. Kekemeli─čin nedenleri ile ilgili ileri s├╝r├╝len g├Âr├╝┼čler olduk├ža de─či┼čiktir ve ├žoktur. Her g├Âr├╝┼č├╝ savunan kendisini destekleyecek baz─▒ ara┼čt─▒rma sonu├žlar─▒n─▒ da vermektedir. Bu bak─▒mdan burada, g├Âr├╝┼čleri olabildi─či kadar birle┼čtirerek, k├╝meler halinde a├ž─▒klama yoluna gidilecektir. De─či┼čik g├Âr├╝┼čler burada be┼č alt ba┼čl─▒k alt─▒nda ele al─▒nacakt─▒r.Bunlar kekemeli─či:

Yap─▒sal bir problem olarak ele alanlar;
├ľ─črenilmi┼č bir davran─▒┼č olarak kabul edenler;
Ki┼čilik bozuklulu─ču oldu─čunu ileri s├╝renler;
Perseverasyon – direnme ile a├ž─▒klamaya ├žal─▒┼čanlar ve
Bunlar aras─▒nda orta ya da karma bir yol tutanlar─▒n kuramlar─▒d─▒r.
1. Kekemelik Yap─▒sal Nedenli Bir Poblemdir:
Bu k├╝medekiler kekemeli─či bedensel, fizyolojik ya da n├Ârolojik bir nedene ba─člamaya ├žal─▒┼č─▒rlar. Bu g├Âr├╝┼č ├žok eski ├ža─člardan beri s├╝r├╝p gelen bir a├ž─▒klamad─▒r. Kekemeli─čin dildeki bir ├Âzre, han├žeredeki ses bantlar─▒ndaki bozuklu─ča, n├Ârolojik nedene ba─člayanlar olmu┼čtur. Beynin sa─č ve sol yar─▒ k├╝relerinden birinde konu┼čma merkezi ba┼čat hale gelmezse, konu┼čma i┼či beynin iki yar─▒ k├╝resi aras─▒nda s├╝r├╝ncemede kald─▒─č─▒n─▒, bu durumun kekemelik olu┼čturdu─čunu s├Âyleyenler, beyin sinirleri ile ses ├ž─▒karma organlar─▒n─▒ devindiren sinir ve kaslar aras─▒nda yeterli uygunluk ve beraberlik olmay─▒┼č─▒ndan kaynakland─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyenler de vard─▒r.
Bu g├Âr├╝┼čte olanlara g├Âre kekeme olan bireyler asl─▒nda kekemeli─če uygun, yatk─▒nd─▒rlar. E─čer ├ževre ko┼čullar─▒ kekemeli─či ├Ânleyecek durumdaysa mesele yoktur. ├çocuk kekeme olmadan d├Ânemi ge├žirir. Fakat ├ževre ko┼čular─▒ ├žocu─čun b├╝nyesiyle ba─čda┼č─▒rsa kekemelik geli┼čir.
Kekemelik soy ve ├Âzge├žmi┼čleri ├╝zerinde yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar─▒n bulgular─▒n─▒ kendi g├Âr├╝┼člerini desteklemek i├žin kullan─▒l─▒r bu k├╝medekiler. Bu konuda yap─▒lan ara┼čt─▒rmalara g├Âre kekeme ki┼čilerin soyunda kekeme ki┼čiler vard─▒r. Solakl─▒k kekemeler aras─▒nda daha ├žoktur. Kekemelik ikiz do─čum yapan ailelerde ikiz do─čum olmayan ailelerden daha fazla g├Âr├╝l├╝r. Yine, ikiz do─čum kekeme olan ailelerde kekeme olmayan ailelere oranla daha fazlad─▒r. Yani ikizler aras─▒nda kekemelik daha ├žok g├Âr├╝l├╝r. Kekemelerin dil geli┼čimleri incelendi─činde “gecikmi┼č konu┼čma” problemi g├Âr├╝l├╝r. Kekemeler aras─▒nda sinir sistemini etkileyecek bi├žimde uzun s├╝ren ate┼čli hastal─▒k ge├žirenlerin say─▒s─▒ oran olarak fazla g├Âr├╝lmektedir.
K─▒saca, bu g├Âr├╝┼čte olanlara g├Âre fizik yap─▒ kemeli─če uygun ortam haz─▒rlar. Bu ortam di─čer ko┼čullarla birle┼čti─činde kekemelik geli┼čir.
2. Kekemelik ├ľ─črenilmi┼č Bir Davran─▒┼čt─▒r:
Bu g├Âr├╝┼č├╝ savunanlar kekemeleri bir k├╝me olarak, kekeme olmayanlardan ayr─▒ g├Âren ya da g├Âsterenlere kar┼č─▒d─▒rlar. Bu g├Âr├╝┼čt├╝kleri g├Âre kekemelerle kekeme olmayanlar aras─▒nda k├╝me olarak kal─▒t─▒m, fizik geli┼čim, sa─čl─▒k geli┼čimi, zek├ó ya da kekemeli─če neden olabilecek tek etken y├Ân├╝nden hi├ž bir ayr─▒cal─▒k yoktur. Kekemelik ├Â─črenilen bir davran─▒┼čt─▒r. Asl─▒nda konu┼čman─▒n kendisi ├Â─črenilen bir s├╝re├žtir.
Konu┼čma geli┼čimi s─▒ras─▒nda ├Âyle bir d├Ânem gelir ki, o d├Ânemde her ├žocu─čun konu┼čmas─▒ndaki ak─▒c─▒l─▒k sekteye u─črar. Kekemeler bu d├Ânemde konu┼čman─▒n ak─▒c─▒l─▒─č─▒ndaki tutuklu─čun yanl─▒┼č de─čerlendirilmesi sonucu, bu ├Âzr├╝n zorla kazand─▒r─▒ld─▒─č─▒ bireylerdir. ├ľyleyse kekemelik bir yap─▒sal ├Âzelli─če bakmaks─▒z─▒n, herkesin ba┼č─▒na gelebilecek bir ├Âz├╝rd├╝r. Konu┼čma geli┼čimindeki bu kritik d├Ânemde ana baba, ├Â─čretmen ve di─čer yeti┼čkinler tutulma ve duraklamaya kar┼č─▒ a┼č─▒r─▒ duyarl─▒k g├Âsterir, endi┼čelenir, tela┼član─▒rlar. Bunu ├žocu─ča aktar─▒rlar. B├Âylece ├žocuk d├╝zg├╝n, engelsiz bi├žimde atlatabilece─či bir d├Ânemden, tutulma, duraklama gibi kekemelik belirtilerini benimser, bilin├žli hale getirir ve kekeme olarak ├ž─▒kar.
Bu g├Âr├╝┼čte olanlara g├Âre kekemelik herhangi bir yap─▒sal ├Âzre ba─članmaz. Aristotle zaman─▒ndan bu yana, kekemelik ile ilgili inan├žlar─▒ ele alarak tek tek onlar─▒n yanl─▒┼č yanlar─▒n─▒ ortaya ├ž─▒karmaya ├žal─▒┼č─▒r bu g├Âr├╝┼čte olanlar. Orta derecede bir kekemenin konu┼čmas─▒n─▒n ancak %10 nunda kekeledi─čini ortaya ├ž─▒karanlar bunlard─▒r. E─čer yap─▒sal bir ├Âz├╝r kekemeli─čin nedeni olsayd─▒ konu┼čman─▒n geriye kalan %90 da kekeleyerek yap─▒lmas─▒ gerekirdi. Kekeme konu┼čma s─▒ras─▒nda 1 – 2 saniye ya da daha az s├╝rmektedir. E─čer organik bir ├Âzre dayansayd─▒, o organik ├Âzr├╝n konu┼čmay─▒ her zaman etkilemesi gerekirdi. Organik ├Âzr├╝n bir di─čer dayana─č─▒ da ayn─▒ bi├žimde kekeleyen iki kekeme bulman─▒n olanaks─▒z oldu─čudur.
Kekemeli─čin soy kovalamas─▒ onun kal─▒tsal oldu─čunu g├Âstermez. Zaten soy kovalanmas─▒ da ileri s├╝r├╝ld├╝─č├╝ kadar y├╝ksek de─čildir. Ayn─▒ ailede g├Âr├╝len kekemelik olgular─▒n─▒n nedeni, genlere ba─čl─▒ kal─▒tsal olmaktan ├žok, geleneksel bir hal olmas─▒ndand─▒r.
Yine, bu g├Âr├╝┼čte olanlar─▒ yapt─▒klar─▒ ara┼čt─▒rmalardan ├ž─▒kar─▒lan sonu├ž, kekemelikle psikonevroz ya da a─č─▒r derecede ki┼čilik bozuklu─ču aras─▒nda bir ba─člant─▒ kurulamayaca─č─▒d─▒r.
3. Kekemelik Bir Ki┼čilik Bozuklu─čudur:
Bu k├╝mede, ├žo─čunlukla ruhbilimci ve ruhsal sa─čalt─▒mc─▒lar toplanmaktad─▒r. Onlara g├Âre, kekemelik ki┼čilik bozuklu─čunun bir belirtisidir. Kekemelik bir konu┼čma bozuklu─ču de─čildir. Kekemelik benlik ve rol ├žat─▒┼čmas─▒d─▒r. Kekeme, kekeleyerek konu┼čmakla d├╝zg├╝n bi├žimde konu┼čtu─čunda doyuramad─▒─č─▒ birtak─▒m ruhsal gereksinmelerini doyurmaktad─▒r.
Kekemelerde belirli baz─▒ ki┼čilik ├Âzellikleri vard─▒r. Bebeksi, zorlay─▒c─▒, ├žekingen, endi┼čeli, g├╝vensiz, ba─č─▒ml─▒, yaln─▒z, utanga├ž gibi s─▒fatlardan biri ya da birka├ž─▒ ile tan─▒mlanabilecek ki┼čilik ├Âzellikleri g├Âsterir kekemeler.
G├Âkay ve Kasatura yapt─▒klar─▒ ara┼čt─▒rmada kekemeler ile nevrotikler aras─▒nda baz─▒ benzerlikler bulunmu┼člard─▒r. Aile i├ži ├žat─▒┼čmalar bak─▒m─▒ndan kekemeler ile nevrotikler aras─▒nda %70 gibi bir benzerlik g├Âr├╝lmektedir. Bunu sinirlilik, endi┼če, kayg─▒ izlemektedir. Di─čer ├Âzelikler bak─▒m─▒ndan da anlaml─▒ bir fark bulunmam─▒┼čt─▒r. Kekemelerin ailelerinde ana babalar a┼č─▒r─▒ titiz, kuralc─▒ olmakta ve kekemelikte ruhsal etkenlerin pay─▒ b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de g├Âr├╝lmektedir. E─čer bir ├žocu─ču kekeme yapmak istiyorsan─▒z, onu ├žok kesin kurallara g├Âre, hi├ž yan─▒lg─▒s─▒z ve yanl─▒┼čs─▒z davranmas─▒ i├žin zorlay─▒n. Kurallar─▒n─▒z─▒ hi├ž bozmay─▒n, bi├žiminde ters ├Ârnekle kekemeli─čin olumsuz ruhsal ortamda geli┼čti─čini g├Âstermeye ├žal─▒┼čanlar vard─▒r.
Bu g├Âr├╝┼čte olanlar─▒n baz─▒lar─▒na g├Âre insan v├╝cudu biyolojik y├Ânden bir denge i├žinde geli┼čir. G├Ârevlerini de dengeleme bi├žiminde y├╝r├╝t├╝r. D─▒┼č ve i├ž ─▒s─▒ olmas─▒ gerekenden fazla olursa v├╝cut terlemeye ba┼člar. Bu terlemeyle dengeyi sa─člamaya ├žal─▒┼č─▒r. So─čukta b├╝z├╝l├╝r, t├╝yler diken diken olur. Bu da dengeyi sa─člama ├žabas─▒d─▒r. Bunlara benzer nice de─či┼čmeler vard─▒r ki hep dengeyi sa─člamak ve korumak i├žindir. Bunlar, durumsal bask─▒lara, s─▒k─▒nt─▒lara kar┼č─▒ dengeyi koruyabilmek i├žin v├╝cudun kar┼č─▒ tepkileridir. Hangi t├╝rden olursa olsun, bask─▒ ve g├╝├žl├╝k alt─▒nda kald─▒─č─▒nda v├╝cudun g├Ârevlerinde bir uyumsuzluk, ├ž├Âz├╝lme meydana gelir. Bir bask─▒ ya da g├╝├ž duruma kar┼č─▒ b├╝nyeden gelen tepki ├žo─čunlukta tek bir bi├žimde olmaz. Baz─▒ durumlarda bask─▒ya b├╝t├╝n v├╝cut tepki g├Âsterir yani b├╝t├╝n v├╝cuttaki denge bozulur. Buraya kadar s├Âylenenler i├žg├╝d├╝sel i┼člevlerde meydana gelen de─či┼čmeler ya da ├ž├Âz├╝lmelerdir. ─░nsano─člunda ├Â─črenilmi┼č, sonradan kazan─▒lm─▒┼č olan i┼člevler de vard─▒r. Y├╝r├╝me, ko┼čma konu┼čma v.b gibi. Genel olarak bu i┼člevler iyi kazan─▒lm─▒┼čsa, yerle┼čmi┼čse, bask─▒ ve g├╝├žl├╝k kar┼č─▒s─▒nda hemen ├ž├Âz├╝lmezler. Onlar daha kararl─▒ ve s├╝reklidirler. Ama zay─▒f kazan─▒lm─▒┼č olan i┼člevler ├žok ├žabuk ve hafif bask─▒lar kar┼č─▒s─▒nda hemen ├ž├Âz├╝l├╝verir.
Konu┼čma kazan─▒lm─▒┼č, ├Â─črenilmi┼č olan i┼člevlerden biridir. ┼×ayet ├Â─črenilme d├Âneminde, i┼člev iyice peki┼čmeden, g├╝├žlenmeden bir bask─▒yla kar┼č─▒la┼č─▒rsa konu┼čma bozuk olabilir. Bu, birinci d├Ânem kekemeli─či bi├žiminde g├Âr├╝l├╝r. Konu┼čma kazan─▒ld─▒ktan sonra her hangi bir bask─▒ kar┼č─▒s─▒nda ├ž├Âz├╝l├╝r, bozulursa bu ikinci d├Ânem kekemeli─či bi├žiminde g├Âr├╝l├╝r.
4. Bir Direni┼č (Perseverasyon) Belirtisi Olarak Kekemelik:
Bu g├Âr├╝┼čte olanlar─▒n hareket noktas─▒, insano─člunda de─či┼čikli─če kar┼č─▒ bir direnmenin var olu┼čudur. De─či┼čiklik fizyolojik-organik oldu─ču gibi ruhsal ve sosyal olabilir. ─░nsan, organizma olarak, kendini bir ├Ânceki duruma al─▒┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r. ├ľnceki durum de─či┼čse, etkisi ortadan kalsa bile, organizma bir s├╝re onu hissetmeye devam eder. Trenle uzun bir yolculuk yapan ki┼činin trenden indikten sonra, bir s├╝re yine kendisini trendeymi┼č gibi hissetmesi bunun ├Ârneklerinden biridir. Heyecanl─▒ bir olayla kar┼č─▒la┼čan ki┼činin olay yerinden ayr─▒ld─▒ktan sonra bir s├╝re sonra hala ayn─▒ heyecan─▒ duymas─▒ da di─čer bir ├Ârnektir. ─░nsan─▒n g├╝nl├╝k ya┼čam─▒nda bu gibi etkiler ├žoktur. Fakat ├žo─čunlukla bu gibi durumlar vard─▒r ki etkisi ve direnme uzun s├╝rer. Duygusal gerginlik ve kayg─▒lar bunlar aras─▒ndad─▒r.
E─čer birey direnmeye neden olan bir durumun etkisi alt─▒ndayken konu┼čmaya zorlan─▒r ya da ki┼či kendini konu┼čmak i├žin zorunlu hissederse, direnme etkisini onun konu┼čmas─▒nda g├Âsterir. Yani direnme ve tepki, konu┼čmada irkilme, tutulma, yineleme ya da uzatma bi├žiminde ortaya ├ž─▒kar.
5. Kekemelik Tek Bir Nedene Ba─članmaz:
Bu g├Âr├╝┼čte olanlara g├Âre, kekemelik her zaman bir tek nedene ba─članarak a├ž─▒klanamaz. Ger├ži yukarda a├ž─▒klanan g├Âr├╝┼člerin hepsinin do─čruluk pay─▒ vard─▒r. Bunlar─▒n birini kabul edip di─čerlerini atmak ya da onlara kar┼č─▒ gelmek olanaks─▒zd─▒r. Neden bireyden bireye de─či┼čir. Bazen bir, bazen birden fazla neden bulunabilir kekemelikte. Bu g├Âr├╝┼č├╝n ba┼č─▒n─▒ ├žekenlere g├Âre kekeme ├žocuklar, duygusal ├žat─▒┼čmalar olan bir ge├žmi┼če; ola─čan say─▒labilecek tutuklu─ču kekemelik diye tan─▒layan-damgalayan bir b├╝nyeye; konu┼čmalar─▒n─▒n ak─▒c─▒l─▒─č─▒n─▒ engelleyen bir ├ževreye ve s─▒n─▒rl─▒ ho┼čg├Âr├╝ye sahiptirler.
├ľzet olarak, daha kesin bilgilerle donat─▒l─▒ncaya kadar bu son g├Âr├╝┼č daha fazla kabul olacakt─▒r denebilir.

Dil konu┼čma yetersizli─či olan bireyler

Dil ve Konu┼čma G├╝├žl├╝─č├╝: S├Âzel ileti┼čimde farkl─▒ seviye ve bi├žimlerde ortaya ├ž─▒kan aksakl─▒klar ve d├╝zensizlikler nedeniyle dili kullanma, konu┼čmay─▒ edinme ve ileti┼čimdeki g├╝├žl├╝klerin, bireyin e─čitim performans─▒ ve sosyal uyumunu olumsuz y├Ânde etkilemesi durumudur.

Konu┼čma, ho┼č olmayan bir sesle ve ya┼č─▒na uygun olmayan veya anla┼č─▒lmayan bir ┼čekilde yap─▒l─▒r, dolay─▒s─▒yla normalden ├žok farkl─▒l─▒k g├Âsterir ve dikkati konu┼čana ├žeker ise genellikle engelli konu┼čma olarak kabul edilir. Bir ba┼čka deyi┼čle konu┼čma esnas─▒nda dinleyenlerin ├žo─ču, ├žo─ču kez ne s├Âylendi─čine de─čil de nas─▒l s├Âylendi─čine dikkat ediyor, ├žo─ču konu┼čmay─▒ umduklar─▒ndan farkl─▒ buluyor ve konu┼čan ne s├Âyleyece─čini de─čil de nas─▒l s├Âyleyece─čini d├╝┼č├╝n├╝r veya o endi┼če i├žinde olur ise o konu┼čma, engelli bir konu┼čma say─▒labilir.

 

Konu┼čma engelinin t├╝rleri

1-Gecikmi┼č Konu┼čma

2-Ses Bozuklu─ču

3-Artik├╝l├ósyon Bozuklu─ču

4-Kekemelik

5-─░┼čitme Engeline Ba─čl─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒

6-Yar─▒k Damak ve Beyin Engeline Ba─čl─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒

7-Yabanc─▒ Dil ve B├Âlgesel Konu┼čma Ayr─▒l─▒klar─▒na Ba─čl─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒

 

Konu┼čma engeli olan birey ├žocukluktan yeti┼čkinli─če kadar reddedilme, izole edilme (gizlenme), alay edilme ve ac─▒maya kar┼č─▒ devaml─▒ olarak sava┼čmak zorunda kalacakt─▒r. Bundan dolay─▒, nedeni organik olan konu┼čma bozukluklar─▒ gerekli tedbir al─▒nmad─▒─č─▒nda k─▒sa zamanda duygusal problemler haline gelirler.

 

KONU┼×MA ENGEL─░N─░N NEDENLER─░

 

Çocukla ilgili olan nedenler:

a- Zeka: Konu┼čma olduk├ža karma┼č─▒k becerilerin belli bir d├╝zen i├žinde olu┼čmas─▒n─▒ gerektirir. Ara┼čt─▒rmalar, zeka gerili─činin konu┼čma engelinin tek sebebi olarak g├Âsterilemeyece─čini ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r. Zihin kabiliyeti ile dil kabiliyeti aras─▒nda olumlu bir ili┼čki oldu─ču genellikle kabul edilir. Konu┼čmay─▒ kazanmadan ├Ânce i┼čitme engelli ├žocuklardan zekaca ├╝st├╝n olanlar, konu┼čmay─▒ normal ve zihinsel engelli olan i┼čitme engellilere oranla daha erken, daha kolay ve daha iyi kazanabilmektedirler.

b-Sa─čl─▒k:A─č─▒r ve uzun s├╝ren hastal─▒klar ├žocu─čun her t├╝rl├╝ geli┼čimini yava┼člat─▒r, bazen durdurur. Ba┼čta g─▒rtlak iltihab─▒ (larenjit) olmak ├╝zere bo─čazda yerle┼čmi┼č ├že┼čitli mikrobik hastal─▒klar ve ses telleri ├╝zerinde olu┼čan yumrucuklar da sesin k─▒s─▒k ve bo─čuk ├ž─▒kmas─▒na yol a├žarak konu┼čmay─▒ g├╝├žle┼čtirir.

c-─░┼čitme:─░┼čitme-konu┼čma aras─▒nda ├žok s─▒k─▒ bir ili┼čki vard─▒r. Do─ču┼čtan i┼čitme engellilerin, ├Âzel e─čitime tabi tutulmazlarsa konu┼čmay─▒ ├Â─črenemedikleri bilinen bir ger├žektir.

d-Sinir-kas sa─čl─▒─č─▒ ve aralar─▒ndaki e┼čg├╝d├╝m:Sinir ve konu┼čma engelli oldu─ču zaman ├žocuklarda konu┼čma gerili─či de g├Âr├╝lmektedir.Beyin felci ile engelli olan ├žocuklar─▒n konu┼čma ve ses geli┼čimlerinde gerilik g├Âr├╝lmektedir.

e-Konu┼čma organlar─▒: Di┼č, dil, damak, bo─čaz ve ses bantlar─▒ engelli oldu─čunda ├žocuk muhtemelen konu┼čma g├╝├žl├╝─č├╝ ├žekecektir.

f-Olgunla┼čma: Sinir, kas sa─čl─▒─č─▒ ve aralar─▒ndaki e┼č g├╝d├╝m normal olabilir.fakat motor geli┼čim y├Ân├╝nden belirli olgunlu─ča eri┼čemedik├že ├žocuk konu┼čamaz. ├çocuk ├žene ve dil kaslar─▒na hakim olup, onlar─▒ kullanacak d├╝zeye eri┼čmeden sesleri ├ž─▒karamaz.

g-Cinsiyet: K─▒zlarda kekemelik oran─▒ daha azd─▒r. K─▒zlarda konu┼čma geli┼čimi daha erken ba┼člar, daha iyi geli┼čir ve daha az konu┼čma engeli g├Âr├╝l├╝r.

h-Duygusal durum: Korkun├ž kazalar, duygusal ┼čok ge├žirenlerde konu┼čman─▒n kaybedildi─či g├Âr├╝l├╝r. ─░lk ├žocukluk devresinde ├žocu─čun kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ duygusal g├╝├žl├╝kler onun konu┼čma geli┼čimini etkiler, geciktirebilir.

 

Çevresel nedenler:

a-G├╝d├╝leme, uyar─▒m, te┼čvik: ├çevresinden gelen te┼čvik sonucu ├žocuk konu┼čmaya y├Ânelecektir. Konu┼čmas─▒ i├žin uyaranlar─▒n zengin olmas─▒ gerekir.

b-Konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin kullan─▒lan metot: Konu┼čma e─čitmeni denen uzmanlar─▒n amac─▒ ├že┼čitli t├╝rden konu┼čma bozukluklar─▒ ya da sorunlar─▒ olan insanlara yard─▒mc─▒ olmakt─▒r. K├╝├ž├╝k bir ├žocu─ča da konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin se├žilen metot, konu┼čmaya te┼čvik edici olmal─▒ ve dilin do─čru kullan─▒larak konu┼čmada iyi bir model olunmal─▒d─▒r.

c-Di─čer ├ževresel nedenler: Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar sosyo-ekonomik d├╝zeyi y├╝ksek ├žocuklar─▒n; sosyo-ekonomik d├╝zeyi d├╝┼č├╝k olan ├žocuklardan daha fazla kelime hazinesine sahip olduklar─▒n─▒ ve konu┼čmaya daha erken ba┼člad─▒klar─▒n─▒ g├Âstermi┼čtir.

 

GEC─░KM─░┼× KONU┼×MA

 

├çocu─čun konu┼čmas─▒ kendi ya┼č─▒ndan beklenenden ├žok geri veya konu┼čma geli┼čimi ya┼č─▒tlar─▒ndan ├žok daha yava┼č ise o ├žocu─čun konu┼čmas─▒ ÔÇťgecikmi┼č konu┼čmaÔÇŁ olarak adland─▒r─▒l─▒r.

├ço─čunlukla 2-3 ya┼člar─▒nda konu┼čamayan ├žocuklar─▒n anne babalar─▒ konu┼čman─▒n gecikti─činin fark─▒na var─▒rlar.

 

GEC─░KM─░┼× KONU┼×MANIN BEL─░RT─░LER─░

Gecikmi┼č konu┼čma problemi ├žok de─či┼čik ┼čekilde ve de─či┼čik derecelerde g├Âr├╝l├╝r. ├çocuklar normal konu┼čmaya sahip olmad─▒klar─▒ i├žin ├žal─▒┼čmalar daha ├žok g├Âzlem yoluyla veya ├ževresindekilerden al─▒nan bilgilere dayan─▒r.

Konu┼čmalar─▒ dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda belirtileri; hi├ž konu┼čmamaktan, ├žok zor anla┼č─▒l─▒r birka├ž kelime s├Âylemeye kadar de─či┼čiklik g├Âsterir. Kelime da─čarc─▒klar─▒nda eksiklik vard─▒r. ÔÇťBenÔÇŁ,ÔÇŁbenimÔÇŁ gibi zamirleri kullanmay─▒ 3 ya┼č civar─▒nda bile tam olarak ├Â─črenemezler. C├╝mle kuramazlar. Jest, mimik ve di─čer i┼čaretli hareketleri daha ├žok kullan─▒rlar. ─░steklerini ifade edemezler. Ba┼čkalar─▒n─▒n konu┼čmalar─▒na ilgi g├Âstermez ve dinlemezler. Durmadan ses ├ž─▒kar─▒rlar.

─░leri derecede gecikmi┼č konu┼čma engeli olan ├žocuklar kendi istek ve duygular─▒n─▒ direkt hareketlerle belli ederler. Ki┼čiye, e┼čyaya vurmak, itmek gibi fiziki g├╝├ž ile yap─▒l─▒r. Bu hareketlerinden dolay─▒ kendi ya┼č─▒tlar─▒yla ge├žinmeleri zordur. Dolay─▒s─▒yla uyum problemleri de g├Âr├╝l├╝r.

Bu ├žocuklar─▒n baz─▒lar─▒ topluluktan ayr─▒ kalma e─čilimindedirler. Kendi ba┼č─▒na oyun oynamak veya bir ┼čeyle me┼čgul olmak isterler.

Normal konu┼čmaya sahip ├žocuklara k─▒yasla daha ├žabuk a─člama, ba─č─▒rma, oyuncaklar─▒ k─▒rma, da─č─▒tma ve h─▒r├ž─▒nl─▒k gibi k├Âk├╝ duygusal olan hareketler g├Âr├╝lebilir.

 

GEC─░KM─░┼× KONU┼×MANIN NEDENLER─░

 

Zihinsel engel:2 ya┼č─▒na kadar ├žocu─čun ├ž─▒kard─▒─č─▒ seslerle zekan─▒n ili┼čkisi olmamas─▒na kar┼č─▒n, 2 ya┼č─▒ndan sonra dil geli┼čimiyle IQ aras─▒nda s─▒k─▒ bir ili┼čki oldu─ču g├Âr├╝┼č├╝ a─č─▒r basmaktad─▒r.

Dil zekaya ba─čl─▒ olarak geli┼čir. Zihinsel engellili─či meydana getiren veya zeka geli┼čimini engelleyici sebeplerin bir ├žo─ču konu┼čma geli┼čimini engelleyici sebeplerin bir ├žo─ču konu┼čma geli┼čimini de engeller.

Zeka seviyesi tan─▒ ve terapide izlenecek yolun saptanmas─▒ i├žin ├Ânemlidir.

 

Sa─čl─▒k durumu: Konu┼čma geli┼čim devresinde uzun s├╝ren ve a─č─▒r ge├žen hastal─▒klar ├žocu─čun konu┼čma geli┼čimini engeller. Hastal─▒k birinci ya┼čta olursa etkisi daha ├žok olabilir. Hasta olan bebe─čin ÔÇťbab─▒ldama ÔÇť d├Âneminde keyifli ve rahat ses ├ž─▒karmas─▒ beklenemez.B├Âylece bab─▒ldama ile kazanaca─č─▒ sesleri ├ž─▒karamaz. Ayr─▒ca b├Âyle durumlarda ├žocuk konu┼čmaya az te┼čvik edilir, kendini iyi hissetmez ve her istedi─či ├Ânceden yap─▒l─▒r buda ├žocu─čun konu┼čma ihtiyac─▒ duymamas─▒na neden olur.

─░┼čitme kayb─▒: Konu┼čma ses alg─▒s─▒na dayand─▒─č─▒ i├žin ├žocu─čun i┼čitme engeli konu┼čma geli┼čimini etkiler. Do─ču┼čtan i┼čitme engelli olanlar ├Âzel metotlarla ├Â─čretilmedik├že konu┼čmay─▒ kazanamazlar. A─č─▒r i┼čitenler ise i┼čitme engellerinin iletisel veya sinirsel olu┼člar─▒na g├Âre artik├╝lasyon bozuklu─čundan ses bozukluklar─▒na kadar ├že┼čitli konu┼čma engeli geli┼čtirirler. ├çocu─čun i┼čitme durumu tespit edilmelidir. Odiometrik muayene ile bir odiogram─▒n─▒n ├ž─▒kar─▒lmas─▒nda fayda vard─▒r.

Motor-koordinasyon g├╝├žl├╝─č├╝: Baz─▒ ├žocuklar dil, damak, dudak gibi konu┼čma organlar─▒n─▒ kontrolde g├╝├žl├╝k ├žekerler. 5 veya 4 ya┼č─▒ndan ├Ânce ├žocuk felci ge├žirmi┼č olanlar─▒n anla┼č─▒l─▒r bir konu┼čma kazanmalar─▒ pek enderdir. Damak ve bo─čaz ├ževresinde k─▒smi fel├ž oldu─čunda yine ayn─▒ durum g├Âr├╝lebilir. Bu bak─▒mdan n├Ârolojik muayeneyi i├žine alan tam bir t─▒bbi muayene gerekmektedir.

Aile ve ├çevre Ko┼čullar─▒:Aile ile ilgili nedenlerin ba┼č─▒nda ├žocu─čun konu┼čma i├žin gerekti─či kadar g├╝d├╝lenmeyi┼či gelir. ├çocuk konu┼čman─▒n bir i┼če yarad─▒─č─▒n─▒ hissetmezse konu┼čmay─▒ ├Â─črenmek i├žin kendini zorlamaz. ├ľ─črenmede g├╝d├╝leme ├Âd├╝l ve ceza ile olur. Ailenin ├žocu─ča konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin ne gibi bir yol izledi─čini ├Â─črenmek gerekir. Disiplin daha a─č─▒r bas─▒p ├Âd├╝l yetersiz,zamana ve duruma uygun olarak kullan─▒lm─▒yorsa konu┼čma geli┼čimi ├žok yava┼č olur. Hatta bazen hi├ž geli┼čmez.

3 ya┼č─▒ndan ├Ânce konu┼čmalar─▒nda geli┼čme g├Âr├╝lmeyen ├žocuklarla ilgili olarak yap─▒lan vaka incelemeleri bu ├žocuklar─▒n bir ya┼č─▒ndan ├Ânce tuvalet kontrol├╝ ve kendi kendilerine yemek yemeleri i├žin a┼č─▒r─▒ zorlanm─▒┼č olduklar─▒n─▒ ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r.

├çocu─čun konu┼čmay─▒ ├Â─črendi─či devrede evde iyi, a├ž─▒k ve anla┼č─▒l─▒r konu┼čma ├Ârne─čine sahip olmas─▒ ├Ânemlidir. Evde birden fazla dilin konu┼čulmas─▒ da ├žocukta dilin alg─▒lanmas─▒n─▒ g├╝├žle┼čtirir.

Duygusal ├çat─▒┼čma: ├çocuklar konu┼čmalar─▒n─▒ bir kaza, bir ┼čok veya duygusal ├žat─▒┼čma nedeniyle kaybedebilirler. Korkular, heyecanlar, aile hayat─▒ndaki b├╝y├╝k de─či┼čiklikler, yeni bir karde┼čin do─čumu gibi durumlar konu┼čmay─▒ etkiler.

Problemin giderilmesi, ├žocu─čun konu┼čmas─▒n─▒n ilerletilebilmesi i├žin te┼čhis ┼čartt─▒r. Ne ├že┼čit bir problem oldu─ču ve ayr─▒nt─▒lar─▒ bilinirse terapi s├╝recinin ba┼člat─▒l─▒p ba┼člat─▒lmayaca─č─▒na karar verilir.

─░nceleme doktorlar , psikologlar ve konu┼čma engeli uzmanlar─▒ taraf─▒ndan yap─▒l─▒r. ─░nceleme raporu haz─▒rlanarak yap─▒lacak ├žal─▒┼čmalar belirlenerek aileye bilgi verilir.

 

KEKEMEL─░K

Kekemelik konu┼čma engelleri aras─▒nda oran itibariyle az olmakla beraber etki bak─▒m─▒ndan ├žok ├Ânemli yer tutan bir engel t├╝r├╝d├╝r. Kekemelik konu┼čman─▒n t├╝m├╝n├╝ etkileyen bir engeldir.

Kekemelik, seslerin, hecelerin, s├Âzc├╝klerin s├Âylenmesinde i┼čitilebilir veya sessiz tekrar ve uzatmalar bi├žiminde s├Âzl├╝ anlat─▒m ak─▒c─▒l─▒─č─▒ndaki bozukluk olarak tan─▒mlanabilir. Bazen bu bozukluklar konu┼čma organlar─▒n─▒n hareketleri ile ilgili ya da ilgisiz beden hareketleri ile birlikte g├Âr├╝lmektedir. Bu bozukluklar s─▒kl─▒kla heyecan veya gerilim durumlar─▒n─▒n ve korkular─▒n, utanma, rahats─▒zl─▒k gibi ├Âzel duygular─▒n belirtisidir.

Kekemelik k─▒z ├žocuklara oranla erkek ├žocuklar aras─▒nda daha s─▒k g├Âr├╝lmektedir. Ayr─▒ca kekemeli─čin derecesi de erkek ├žocuklarda k─▒zlara oranla daha fazla olmakta ve problemin s├╝reklili─či de erkekler aleyhine fazla olmaktad─▒r.

Kekemelik, konu┼čmada tutukluk, bocalama ve tekrar normal konu┼čmaya d├Ân├╝┼č gibi belirtilerle 3-4 ya┼č─▒ndaki ├žocuklarda ba┼člayabilir. As─▒l kekemelik tablosunun ger├žek yerle┼čimi daha ├žok 5-6 ya┼člar─▒nda olur. S─▒n─▒fta bir ┼čey okuyaca─č─▒ s─▒rada kekeleyen ├žocuk, ┼čark─▒ s├Âylerken ya da telefonla konu┼čurken kekelemeyebilir. ├çocuklar─▒n ├žo─čunlukla 2,5 -3,5 ya┼člar─▒ aras─▒nda kekelemelerinin nedeni, bu s─▒rada ├žocu─čun ├Âzellikle heyecanl─▒yken d├╝┼č├╝nce ile dilini birbirine kar─▒┼čt─▒rmas─▒ndan kaynaklanmaktad─▒r. S├Âzc├╝k da─čarc─▒─č─▒ k─▒s─▒tl─▒ olmas─▒na kar┼č─▒n ├žok ┼čey s├Âylemek isteyen ├žocuk, konu┼čmada zorluk ├žeker ve sonu├ž olarak kekeler.

 

├ľ─čretmene ├ľneriler:

 

Konu┼čma ├Â─črenilen bir beceridir ve konu┼čma konu┼čtuk├ža geli┼čen ve peki┼čtirilen bir beceridir. ├ľ─čretmen s─▒n─▒fta konu┼čmas─▒yla iyi bir model olmal─▒d─▒r.├çocu─ča konu┼čman─▒n kendi dilek ve duygular─▒n─▒ ifade etmeye yarayan bir ileti┼čim arac─▒ oldu─ču hissettirilmelidir. ├çocuk konu┼čmaya istekli hale getirilmelidir. D├╝zg├╝n konu┼čtu─čunda bunun ├Â─čretmeni taraf─▒ndan fark edilip takdir edildi─čini ve her zaman edilece─čini bilmelidir. S─▒n─▒f i├žerisinde grup ├Ân├╝nde o veya arkada┼člar─▒ konu┼čmalar─▒ndan dolay─▒ sert bir ┼čekilde ele┼čtirilmemelidir. Bu ├žocukta konu┼čmaya kar┼č─▒ tepki yaratabilir, korku geli┼čtirmesine neden olabilir. ├çocuk konu┼čurken ilgiyle ve sab─▒rla dinlenmelidir. Nas─▒l konu┼čtu─čuna de─čil ne anlatmak istedi─čine yo─čunla┼č─▒lmal─▒ ve anla┼č─▒ld─▒─č─▒ hissettirilmelidir. Sosyal uyumu ve kendine olan g├╝veninin geli┼čimi i├žin ilgi, yetenek ve becerileri do─črultusunda kald─▒rabilece─či sorumluluklar verilmelidir. ├çocu─čun s─▒n─▒f i├žinde alay konusu olmamas─▒ yada rencide edilmemesi i├žin di─čer ├Â─črencilerle uygun bir s─▒rada konu┼čulmal─▒ ve s─▒n─▒f i├žinde ki davran─▒┼člarla olumlu ├Ârnek olunmal─▒d─▒r. Ders esnas─▒nda s├Âz hakk─▒ ├Âncelikli verilmeli ve beklerken ya┼čayaca─č─▒ gerginlik azalt─▒lmal─▒d─▒r.

Fonolojik Bozukluk (Artik├╝lasyon Bozuklu─ču)

Konu┼čma seslerinin yanl─▒┼č ├ž─▒kart─▒lmas─▒ ve dilde farkl─▒ bir anlam yaratan seslerin olu┼čturulmas─▒nda zorlu─ču i├žerir. Ki┼či, ya┼č─▒na ve leh├žesine uygun, geli┼čimsel olarak ├ž─▒kartmas─▒ beklenen sesleri ├ž─▒kartamaz. Bu durum, okul ya da mesleki ba┼čar─▒s─▒n─▒, toplumsal ileti┼čimini bozmaktad─▒r.

Bozuklu─čun ┼čiddeti, konu┼čmada k├╝├ž├╝k ve ├Ânemsiz aksakl─▒klardan tamamen anla┼č─▒lmayan bir konu┼čmaya kadar de─či┼čebilir. S├Âylenmesinde yanl─▒┼čl─▒klar─▒n en s─▒k yap─▒ld─▒─č─▒ sesler ya┼čla d├╝zelmesi beklenen seslerdir (l,r,s,z,┼č,├ž). Ayn─▒ zamanda, heceler ve s├Âzc├╝kler i├žindeki seslerin s─▒ralanma ve se├žilme hatalar─▒n─▒ (├Âr.sor yerine ros gibi ) da i├žerir.

─░┼čitme bozuklu─ču, konu┼čma organlar─▒ndaki bozukluklar (├Âr. yar─▒k damak), n├Ârolojik durumlar, zeka engeli ya da psikolojik sorunlar, artik├╝lasyon bozuklu─čuna e┼člik edebilir. 6-7 ya┼čta % 2-3,17 ya┼č─▒n ├╝zerinde % 0.5 oran─▒nda ve erkeklerde daha s─▒k g├Âr├╝lmektedir. Yeni Y├ÂntemKonu┼čma bozukluklar─▒ ÔÇťBio-feedbackÔÇŁ y├Ântemi ile ki┼činin geri bildirimi al─▒narak beyin konu┼čma merkezinin yeniden yap─▒lanmas─▒ sa─članmaktad─▒r. Son y─▒llarda Bat─▒ da yo─čun olarak kullan─▒lmaya ba┼člayan bir y├Ântemdir.

Kekemelik Konu┼čman─▒n ak─▒c─▒l─▒─č─▒nda duraklama, tekrar, uzatma ve ├žo─ču kez bunlara e┼člik eden tiklerle g├Âr├╝len konu┼čma ritminin aksamas─▒d─▒r.

Genellikle 2-7 ya┼č aras─▒nda ortaya ├ž─▒kar, en ├žok 3-5 ya┼č aras─▒nda g├Âr├╝l├╝r.

Erkek ├žocuklarda daha a─č─▒r seyreder. K─▒z-erkek oran─▒ 1/5 tir. Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalara g├Âre kekemelik g├Âr├╝len ki┼čilerin ailelerinde de kekemelik oran─▒ y├╝ksektir. Sorunu ya┼čayan ki┼či, konu┼čma oran─▒n─▒ de─či┼čtirerek, toplum i├žinde konu┼čmaktan ka├ž─▒narak, baz─▒ ses ve s├Âzc├╝kleri engelleyerek kekemeli─či yenmeye ├žal─▒┼č─▒r. Gerginlik ve kayg─▒ kekemeli─či art─▒r─▒r. Kekemelik ba┼člad─▒ktan sonra; t─▒rnak yeme, tikler, gece-g├╝nd├╝z i┼čemeleri, korkular, obsesif davran─▒┼člar, h─▒r├ž─▒nl─▒k gibi ek belirtilerde g├Âr├╝lebilir.

Afazi, ├žocuk beyin felci, dikkat eksikli─či /hiperaktivite bozuklu─ču, ├Â─črenme g├╝├žl├╝klerinde de konu┼čma ile ilgili bozukluklar g├Âr├╝lmektedir. AfaziAfazi, ├Ânceden konu┼čmas─▒ normal olarak ortaya ├ž─▒kan ki┼čilerde ge├žirilmi┼č beyin hastal─▒─č─▒na ba─čl─▒ olarak ortaya ├ž─▒kan bir dil bozuklu─ču olup, sadece konu┼čmay─▒ etkilemez.

Ayn─▒ zamanda anlama, okuma ve yazmay─▒ da etkiler. Ve di─čer konu┼čma bozukluklar─▒ndan bu fark─▒ nedeniyle, afazilerde sadece konu┼čma rehabilitasyonu yapmak yeterli de─čildir. Merkezimizde anlama, okuma ve yazmay─▒ da geli┼čtirici ├Âzel y├Ântemler uygulan─▒r.

Dikkat Eksikli─či Hiperaktivite Bozuklu─čuÔÇÖnun DSM IV Tan─▒ Kriterleri

dikkat eksikli─či

dikkat eksikli─či

Dikkat eksikli─či tan─▒lama kriterleri
a) ├ço─ču zaman dikkatini ayr─▒nt─▒lara veremez, okul veya i┼č yerinde, ya da di─čer etkinliklerde dikkatsizce hatalar yapar.
G├╝ndelik hayatta, ├žocuk i├žin konu┼čursak, ├Âdevlerinde veya s─▒navlarda dikkatsizlik hatalar─▒ ├Ârne─čin; soruyu yanl─▒┼č okuma, i┼člem hatalar─▒, art─▒ eksi i┼čaretleri kar─▒┼čt─▒rma gibi d├╝┼č├╝nebiliriz.
Yeti┼čkinler i├žin konu┼čursak, toplant─▒ saatlerini kar─▒┼čt─▒rabilir, istenen bir belge yerine ba┼čka bir belge g├Ânderebilir.
b) ├žo─ču zaman ├╝zerine ald─▒─č─▒ g├Ârevlerde ya da oynad─▒─č─▒ etkinliklerde dikkati da─č─▒l─▒r.
Yine ├žocuklar i├žin ├Âdevlerini yaparken dalga ge├žtiklerini s├Âyleriz mesela, ya da bir t├╝rl├╝ odaklanamad─▒klar─▒ndan yazmalar─▒ gereken kompozisyonu yazamazlar. 1 saatte bitmesini bekledi─činiz ├Âdev saatlerce s├╝rer.
Yeti┼čkinlerde ise, al─▒┼čveri┼č yapmas─▒ gerekirken, yemek yapmas─▒ gerekirken araya ba┼čka i┼č al─▒rlar, ├ž├╝nk├╝ ilgileri o an i├žin o i┼če kaym─▒┼čt─▒r ve al─▒┼č veri┼č ertelenir, yemek yanabilir.
c) do─črudan kendisine konu┼čuldu─čunda ├žo─ču zaman dinlemiyormu┼č gibi g├Âr├╝n├╝r.
Dikkat Eksikli─či olan ki┼čilerde ├Âzg├╝ven d├╝┼č├╝kt├╝r, g├Âz temas─▒ kurmakta zorlan─▒rlar. Bir ba┼čka ├Âzellikleri ise ayn─▒ anda birka├ž i┼čle u─čra┼čmaktan keyif al─▒rlar. ├ľrne─čin en s─▒k ya┼čanan durumlardan biri; ├žocu─čunuz kimi zaman televizyon seyrederken siz arka planda dedikodu yap─▒yorsan─▒z e─čer bunlar─▒n hepsini kaydedebilir, kimi zaman ise yine televizyon ba┼č─▒ndayken ona e─čer ders ├žal─▒┼čmas─▒ tavsiyesinde bulunuyorsan─▒z sizi hi├ž duymayabilir.
E┼činize o g├╝n sizin i├žin ├Ânemli bir olay─▒ anlat─▒rken e┼činiz bir taraftan televizyonun kumandas─▒ ile zaplama yapabilir.
Bir ba┼čka durum ise ├Â─čretmenler i├žin s─▒n─▒fta ┼ču ┼čekilde ya┼čan─▒r: ├ľ─čretmen ders anlat─▒rken ├Â─črenci defterine karalama veya esim yapabilir. Ancak bu durum ├Â─črencinin ├Â─čretmenini dinlemedi─či anlam─▒na gelmez her zaman i├žin. ├ľ─črenci konsantre olabilmek i├žin karalama yapmaya ihtiya├ž duymaktad─▒r asl─▒nda.
d) ├žo─ču zaman y├Ânergeleri izlemez ve okul ├Âdevlerini, ufak tefek i┼čleri ya da i┼č yerindeki g├Ârevlerini tamamlayamaz (kar┼č─▒t olma bozuklu─čuna ya da y├Ânergeleri anlayamamaya ba─čl─▒ de─čildir).
DE/HBÔÇÖlilerin kurallarla aras─▒ yoktur. ├çabuk s─▒k─▒ld─▒klar─▒ndan, uzun y├Ânergeleri takip etmekte zorlan─▒rlar. Karma┼č─▒k bir evrak dolduruyorsan─▒z, vize ba┼čvurusu gibi ├Ârne─čin, ya da s─▒ras─▒yla izlenmesi gereken bir durum varsa, DE/HBÔÇÖli ki┼čiler bu s─▒ray─▒ takip etmekten s─▒k─▒l─▒rlar. ├çocuklar i├žin uzun zaman alan projeleri planlamak ├Ârne─čin d├Ânem ├Âdevleri, ve y├╝r├╝tmek ├žok s─▒k─▒c─▒ olaca─č─▒ndan bu durumu s├╝rekli ertelerler, ka├ž─▒n─▒rlar, yapmazlar veya yapabilmek i├žin neredeyse insan├╝st├╝ ├žaba harcarlar. Tabii bu insan├╝st├╝ ├žaba g├Âr├╝lmez, bunun yerine ki┼čiye ├žocukluktan itibaren ne kadar tembel oldu─ču, ne kadar sorumsuz oldu─ču giydirilir.
e) ├žo─ču zaman ├╝zerine ald─▒─č─▒ g├Ârevleri ve etkinlikleri d├╝zenlemekte zorluk ├žeker.
Beynimizin ├Ân k─▒sm─▒ndaki b├Âl├╝m y├Ânetici i┼člevlerden sorumludur. DE/HBÔÇÖli insanlarda bu b├Âlgedeki baz─▒ hormonlar─▒n dengesizli─činden dolay─▒ bu durum fiziksel bir durumdur. ─░┼člerimizi, yapmam─▒z gerekenleri biliriz, ancak bunlar─▒ hangi s─▒rayla yaparsak daha etkin bir i┼č ├ž─▒kar─▒r─▒z, ya da nas─▒l bir planlamayla zamandan tasarruf edebiliriz gibi hesaplamalar─▒ yapmakta zorluk ├žekerler. Bu durum kar┼č─▒s─▒nda ki┼či bazen paralize olup hi├žbir┼čey yapamazken, bazen de zay─▒f performans g├Âsterir. Zaman mefhumu ├žok geli┼čmemi┼č olan bu ki┼čiler i├žin g├Ârevlerini zaman─▒nda tamamlayamama, randevular─▒na ge├ž kalma, ├Âdevlerini yeti┼čtirememe gibi durumlar ├žok s─▒k g├╝ndeme gelir.
E─čer e┼člerden birinde DE/HB varsa, i┼člerini organize edemiyor, zaman─▒n─▒ d├╝zg├╝n kullanam─▒yor ve ayn─▒ zamanda t├╝m bu i┼čleri yapabilmek i├žin ├žok ├žaba sarf etti─čini hissederek yoruldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorsa, bir de ├╝st├╝ne ├╝stl├╝k faturalar─▒n─▒ zaman─▒nda ├Âdemeyi s─▒ks─▒k aksat─▒yorsa o zaman kendini s├╝rekli su├žlay─▒p durmas─▒ yetmiyormu┼č gibi, ili┼čkisi de hem maddi hem manevi etkilenecektir.
f) ├žo─ču zaman s├╝rekli mental ├žabay─▒ gerektiren g├Ârevlerden ka├ž─▒n─▒r, bunlar─▒ sevmez ya da bunlarda yer almaya kar┼č─▒ isteksizdir.
DE/HBÔÇÖli ki┼čiler ├žok ├žabuk dikkatleri da─č─▒ld─▒klar─▒ndan, ilgileri olmayan konularda uzun s├╝reli odaklanmada zorluk ├žekerler. Mental ├žaba gerektiren g├Ârevler e─čer ilgi alanlar─▒ dahilindeyse sorun yoktur zaten, ancak detayl─▒ bir tatili planlamak, ya da tez yazmak onlar i├žin normalden daha fazla ├žaba harcamalar─▒ anlam─▒na geldi─činden ka├ž─▒nmaya meyillidirler.
g) ├žo─ču zaman ├╝zerine ald─▒─č─▒ g├Ârevler ya da etkinlikler i├žin gerekli olan ┼čeyleri kaybeder (├Ârne─čin; oyuncaklar, okul ├Âdevleri, kalemler, kitaplar ya da gere├žler)
├ľ─črenciler i├žin s─▒k├ža ├Âdevlerini veya kitaplar─▒n─▒ unutmalar─▒, kalem silgi gibi gere├žlerini anahtarlar─▒, c├╝zdan unutma ya da kaybetmeden bahsedebiliriz. Son y─▒llarda buna cep telefonlar─▒n─▒ da ekleyebiliriz.
Burada ├Ânemli olan, hepimizin ba┼č─▒na anahtar, telefon, c├╝zdan unutmak gelebilir, ancak burada dikkat edilecek husus bunu ne s─▒kl─▒kta ya┼čad─▒─č─▒m─▒zd─▒r. Ya da bunlar─▒n ba┼č─▒m─▒za gelmemesi i├žin ne gibi ├Ânlemler ald─▒─č─▒m─▒za bakmam─▒z laz─▒m.
Bazen ├Ânemli evraklar─▒ o kadar iyi saklar─▒z ki kaybolmas─▒n diye, sonra onlar─▒ bulmak i├žin harcad─▒─č─▒m─▒z ├žaba ve maruz kald─▒─č─▒m─▒z panik duygusu ├Âmr├╝m├╝zden ├Âm├╝r ├žalar.
h) ├žo─ču zaman dikkati d─▒┼č uyaranlarla kolayl─▒kla da─č─▒l─▒r.
├ľ─črenci ├Âzellikle ilgisini ├žekmeyen bir dersin s─▒nav─▒na haz─▒rlan─▒yorsa, s─▒ks─▒k tuvalete gitme gereksinimi hisseder, karn─▒ ac─▒k─▒r, susar, kap─▒ ve telefon sesine ilk ├žal─▒┼čta ko┼čar. Kendi bedeninden gelen fiziksel ihtiya├žlar onun dikkatini da─č─▒tmaya yeter de artar bile. Ancak ayn─▒ ├Â─črenciyi ├žok sevdi─či bir bilgisayar oyununun ba┼č─▒na koyun, ya da sevdi─či bir derse ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ isteyin, neredeyse 6 saat boyunca ne karn─▒ ac─▒k─▒r, ne susar, ne de tuvalete gider. ─░nsan├╝st├╝ bir varl─▒k gibi o kadar saat boyunca sevdi─či, ilgilendi─či ┼čeyin ba┼č─▒nda oturabilir.
Yeti┼čkinlerde ise, odaklanmada ne kadar zorlan─▒yorlarsa d─▒┼č uyaranlara kar┼č─▒ hassasiyetleri o kadar artar diyebiliriz. ├ľrne─čin, telefonla konu┼čurken ayn─▒ anda evin i├žindeki bir ses, ya da ├žocuklardan birinin ayn─▒ anda bir ┼čey istemesiyle yeti┼čkin da─č─▒labilir. Ne telefona odaklanabilir, ne de ├žocu─čuna. Bu da strese yol a├žar.
Bir ba┼čka ├Ârnek, ├žocu─čunuza tam nasihat ├žekerken balkona konan bir ku┼č, ├žocu─čunuzun oda─č─▒n─▒ sizden ku┼ča do─čru ├ževirmesine sebep olabilir ki bu durum daha da sinir olman─▒za yol a├žabilir.
i) g├╝nl├╝k etkinliklerinde ├žo─ču zaman unutkand─▒r
DE/HBÔÇÖli ki┼čilerde k─▒sa s├╝reli haf─▒za zay─▒f oldu─čundan g├╝nl├╝k etkinliklerinde yapmalar─▒ gereken ┼čeyleri kolayl─▒kla unutabilirler. Bu durumda sadece yap─▒lacaklar─▒ not etmek yetmeyebilir, not ettiklerini s├╝rekli g├Ârebilecekleri bir yerde tutmalar─▒, zamanlama s├Âz konusu ise, alarm kurup, mesaj at─▒p kendilerine hat─▒rlatmalar─▒ gerekir. Di─čer t├╝rl├╝ unutulan i┼čler bir sonraki g├╝ne sarkar, bir sonraki g├╝n de unutulacak ┼čeyler oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝rsek, t├╝m bu unutulanlar toplanarak bir sonraki g├╝ne sarkarak devam eder. Sonunda da─č gibi y─▒─č─▒lm─▒┼č, unutulmu┼č i┼čler olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒karlar. Bunlara ├Ârnek olarak ├žocuklar i├žin unutulan ├Âdevler en yayg─▒n─▒d─▒r. Yeti┼čkinlerde ise ├Ârnekleri, faturalar, resmi evrak temin etmek, kuru temizlemeciden e┼čyalar─▒ almak veya b─▒rakmak, kargoya evrak vermek, berbere gitmek, ├žocuklar─▒n veya e┼čin istedi─či ┼čeyleri temin etmek, bozuk, k─▒r─▒k e┼čyalar─▒ tamir ettirmemek olarak sayabiliriz.
A┼ča─č─▒daki hiperaktivite-impulsivite semptomlar─▒ndan alt─▒s─▒ (ya da daha fazlas─▒) en az 6 ay s├╝reyle uyumsuzluk do─čurucu ve geli┼čim d├╝zeyine g├Âre ayk─▒r─▒ bir derecede s├╝rm├╝┼čt├╝r

Hiperaktivite tan─▒lama kriterleri
a) ├žo─ču zaman elleri, ayaklar─▒ k─▒p─▒r k─▒p─▒rd─▒r ya da oturdu─ču yerde k─▒p─▒rdan─▒p durur.
Halk aras─▒nda hiperaktif erkeklerde olur gibi bir kan─▒ yayg─▒nd─▒r. Oysa k─▒zlarda da g├Âr├╝lebilir, ancak g├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒ erkeklerde daha yayg─▒n olarak kar┼č─▒la┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Burada ├žocuklar ├╝zerinden ├Ârnek vermek gerekirse, genellikle haraketli ├žocuklard─▒r. Enerjileri bitip t├╝kenmek bilmez. Okulda, ders boyunca s─▒rada oturmakta zorluk ├žekerler. Yeti┼čkinlerde ise durum biraz daha farkl─▒la┼č─▒r. S├╝rekli evdeki e┼čyalar─▒n yerlerini de─či┼čtirme, s─▒k├ža hareket etme ihtiyac─▒nda olduklar─▒ndan bulunduklar─▒ ortamlarda onlar─▒ kahve al─▒rken, markete giderken, ellerinde kalemle ynarken bulabiliriz.
b) ├žo─ču zaman s─▒n─▒fta ya da oturmas─▒ beklenen di─čer durumlarda oturdu─ču yerden kalkar.
Yukar─▒da da bahsedildi─či gibi, bu ├žocuklar─▒n en zorland─▒klar─▒ k─▒s─▒m ders boyunca hareket etmeden yerlerinde oturmakt─▒r. S─▒n─▒f─▒n d├╝zenini bozmakla su├žlan─▒rlar. Sorumsuz ve sayg─▒s─▒z olmakla su├žlan─▒rlar. Burada ├Â─čretmenlerin ┼čikayetleriyle ├žocuk s─▒n─▒fta yaramaz ve d├╝zen bozan olarak mimlenirken, veli ise yeterince terbiye edemedi─činden dolay─▒ utan─▒r ve su├žluluk duyar, kendini su├žlar. Bu durum, tan─▒ hen├╝z al─▒nmam─▒┼čsa ebeveyn ve ├žocuk aras─▒nda gerginli─če yol a├žar. Ebeveyn kendini su├žlu hissetti─činden, etrafa kar┼č─▒ utand─▒─č─▒ndan dolay─▒ kendine olan k─▒zg─▒nl─▒─č─▒n─▒ ├žocu─čuna yans─▒t─▒r ve i┼č ┼čiddet boyutlar─▒na kadar gidebilir. Ancak ne zamanki tan─▒ al─▒n─▒r ve bu durumun asl─▒nda ger├žekten ├žocu─čun su├žu olmad─▒─č─▒, hiperaktivitenin bir sonucu oldu─ču ortaya ├ž─▒kar ve aile durumu kabullenince ili┼čkiler rahatlar. Ara┼čt─▒rmalar, ├žocukta DE/HB var ise, aile i├žinde daha fazla huzursuzluk olabilece─čini g├Âstermektedir. Ebeveynlerin bu durum ile birbirlerini su├žlamalar─▒, zorluklar kar┼č─▒s─▒nda ├žaresiz hissetmeleri kar─▒-koca aras─▒ndaki gerginli─čin t─▒rmanmas─▒na sebep olmaktad─▒r. Ne zamanki tan─▒ konulur, aile DE/HBÔÇÖyi anlamaya ve ├Â─črenmeye ba┼člar, i┼čte o zaman ili┼čkileri geli┼čir ve derinle┼čir.
c) ├žo─ču zaman uygunsuz olan durumlarda ko┼ču┼čturup durur ya da t─▒rman─▒r (ergenlerde ya da eri┼čkinlerde ├Âznel huzursuzluk duygular─▒ ile s─▒n─▒rl─▒ olabilir).
d) ├žo─ču zaman, sakin bir bi├žimde, bo┼č zamanlar─▒ ge├žirme etkinliklere kat─▒lma ya da oyun oynama zorlu─ču vard─▒r.
Bu durum ├žocuklarda, dinlenme i├žin ayr─▒lm─▒┼č bir zaman diliminde istirahat etmeleri ya da sakin bir ┼čekilde kendilerini oyalamalar─▒ istendi─činde bu konuda olduk├ža g├╝├žl├╝k ├žekerler. Kendi kurallar─▒n─▒ koymay─▒ sevdiklerinden oyun oynama ve oyunun kurallar─▒na uymada zorluk ├žekerler, bu durum sonucunda arkada┼člar─▒ taraf─▒ndan oyun d─▒┼č─▒ b─▒rak─▒lma olarak kar┼č─▒m─▒za gelir. Bu ├žocuklar grup etkinliklerinde d├╝zen bozduklar─▒ndan fazla istenmezler. Bu durum arkada┼čl─▒k ili┼čkilerini etkiledi─činden fazla arkada┼člar─▒ yoktur. Yeti┼čkinlerde ise bu durum bo┼č zamanlar─▒ adrenalini y├╝ksek olan extreme sporlara ilgi duyma ┼čeklinde kar┼č─▒m─▒za gelebilir. Ancak bu her extreme spora ilgi duyanlar─▒n hiperaktivitesi var anlam─▒na gelmemelidir.
e) ├žo─ču zaman hareket halindedir ya da bir motor taraf─▒ndan s├╝r├╝l├╝yormu┼č gibi davran─▒r.
Bu insanlar olduk├ža y├╝ksek bir enerjiye sahiptirler. Enerjileri sanki hi├ž bitmeyecekmi┼č gibi gelir. ├çocuklar bu konuda sab─▒r s─▒n─▒rlar─▒n─▒ zorlarlar. Bu enerji sporla olumlu bir y├Âne kanalize edilebilir. DE/HB ile spor aras─▒nda olumlu bir ili┼čki vard─▒r. Spor yapan DE/HBÔÇÖlilerin daha rahat odaklanabildiklerine dair ara┼čt─▒rmalar devam etmektedir.
f) ├žo─ču zaman ├žok konu┼čur.
├çok konu┼čan bir ├žocuk, ├žok konu┼čan bir yeti┼čkin, her zaman DE/HBÔÇÖli olmasa bile, bazen hiperaktivitenin dile vurdu─ču ├žok belirgin olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar. Kimisi akl─▒ndakileri d├╝zg├╝n bir ┼čekilde ifade edebilirken, kimi da─č─▒n─▒k ifade eder. D├╝┼č├╝nmeden konu┼čabilirler, bu da onlar─▒ patavats─▒z k─▒lar. ─░li┼čkilerde yans─▒mas─▒ ise, kar┼č─▒ taraf─▒n hislerini ne kadar incittiklerinin fark─▒nda olmad─▒klar─▒ndan, ili┼čkide her zaman i├žin umursamaz, de─čer vermez taraf olarak su├žlan─▒rlar. E─čer ├žok konu┼čmuyorlarsa, ├žok fazla d├╝┼č├╝n├╝yor da olabilirler. Bazen d├╝┼č├╝nceler o kadar yo─čun ve h─▒zl─▒ gelirki adeta d├╝┼č├╝nce bombard─▒man─▒na tutulmu┼č gibi olurlar. Bu onlar i├žin asl─▒nda olduk├ža y─▒prat─▒c─▒d─▒r, ├ž├╝nk├╝ odaklanmalar─▒n─▒ daha da zorla┼čt─▒r─▒r.
─░mpulsivite (D├╝rt├╝sellik)
g) ├žo─ču zaman sorulan soru tamamlanmadan ├Ânce cevab─▒n─▒ yap─▒┼čt─▒r─▒r.
D├╝rt├╝sellik, ki┼činin isteklerini erteleyememesidir. Bu ki┼čiler sorular─▒n cevab─▒n─▒ vermekte olduk├ža sab─▒rs─▒zd─▒r. ├ľ─črenciler kendilerini ├žok zor tutarlar, hatta ├žo─ču zaman tutamazlar. Yeti┼čkinlerde de bu durum kar┼č─▒s─▒ndakinin c├╝mlelerini bitirme, konu┼čmas─▒n─▒ yar─▒da kesip hemen cevap vermeye ba┼člama gibi g├Âr├╝lebilir. Bu biraz leb demeden leblebi demek gibi g├Âr├╝nse de, bazen yanl─▒┼č anlay─▒p ba┼čka bir cevap da vermelerine yol a├žar.
h) ├žo─ču zaman s─▒ras─▒n─▒ bekleme g├╝├žl├╝─č├╝ vard─▒r.
D├╝rt├╝sellikte e─čer bu ├Âzelli─či g├Âsteriyorsa ki┼či, bu durum kar┼č─▒m─▒za ├žok ├že┼čitli ┼čekillerde ├ž─▒kabilir. Uzun banka kuyruklar─▒nda beklemeye dayanamad─▒─č─▒ndan kaynak yapmak i├žin yollar arayanlardan tutun da , trafikte beklemeye sabr─▒ olmad─▒─č─▒ i├žin gerek kendi kendilerine gerekse etraflar─▒ndaki ara├žlarla kavga eden insanlar olabilirler. Ancak burada stresli bir g├╝n├╝n ard─▒ndan tolerans─▒ azalm─▒┼č olan insanlar─▒ unutmamak laz─▒m. Yine ┼čunu s├Âylemek gerekir ki , trafikte sabr─▒ olmayan bir tan─▒d─▒─č─▒n─▒z varsa bu onun illede DE/HB oldu─čunu g├Âstermez. Burada olay─▒n b├╝t├╝n├╝n├╝ g├Âzden ka├ž─▒rmamak laz─▒m.
i) ├žo─ču zaman ba┼čkalar─▒n─▒n s├Âz├╝n├╝ keser ya da yapt─▒klar─▒n─▒n aras─▒na girer (├Ârne─čin; ba┼čkalar─▒n─▒n konu┼čmalar─▒na ya da oyunlar─▒na burnunu sokar).
Genellikle ├žocuklara s─▒k├ža ┼č├Âyle s├Âylendi─čini duyar─▒z: ÔÇťEvlad─▒m ben birisiyle konu┼čurken araya girmeÔÇŁ. ├çocuk defalarca ikaz edildi─či halde s├Âz kesip, araya girmeye devam eder. Bu durum hararetli bir konu┼čman─▒n kesilmesine neden oluyorsa ebeveyn ├žocuk aras─▒nda can s─▒k─▒c─▒ bir gerilim yaratabilir. Anne de ya da babada da DE/HB varsa, o zaman bu durum s─▒k├ža konu┼čmalar─▒n yar─▒m kalmas─▒na, s├╝rekli engellenmekten dolay─▒ k─▒zg─▒nl─▒─č─▒n uzun s├╝re devam etmesine yol a├žar. Bu t├╝r gerginlikler ufak gibi g├Âr├╝nse de ili┼čkideki yans─▒malar─▒ daha b├╝y├╝k ├žaptad─▒r.
─░┼člevsel bozulmaya yol a├žm─▒┼č olan baz─▒ hiperaktif-impulsif semptomlar ya da dikkatsizlik semptomlar─▒ 7 ya┼č─▒ndan ├Ânce de vard─▒r.
─░ki ya da daha fazla ortamda semptomlardan kaynaklanan bir i┼člevsel bozulma vard─▒r. (├Ârne─čin; okulda yada i┼čte ve evde).
Burada ├Ânemli bir nokta daha var ki, ├Ârne─čin yukar─▒daki DSM 4ÔÇÖten al─▒nt─▒ya g├Âre bu belirtilen ├Âzelliklerin en az 6 s─▒n─▒n bir arada ve hayat─▒m─▒zdaki 2 alanda g├Âr├╝lmesi DE/HB tan─▒s─▒ koymak i├žin gerekmektedir. Bu tan─▒y─▒ Uzman Psikiyatristler koyar.
Burada DE/HBÔÇÖnin genetik durumundan da bahsetmek gerekir. DE/HBÔÇÖnin %50 oran─▒nda genetik oldu─ču bilinmektedir. Yani DE/HBÔÇÖli birisinde aileye de mutlaka bakmak gerekir. Tan─▒ almam─▒┼č ├žok fazla yeti┼čkinin oldu─čunu g├Âz ├Ân├╝nde de bulundurursak, zaman zaman ebeveynler ┼č├Âyle yorumlarda bulunuyorlar, benim ├žocu─čumun sadece okulda problemi var, evdeyken sorunumuz yok. Burada ┼čunu g├Âzden ka├ž─▒rmamak gerekir, e─čer sorun yok diyen ebeveynde de DE/HB var ise, .ocu─čunun baz─▒ hareketlerini kendine benzetece─činden, ben de eskiden b├Âyleydim diyece─činden, ve genelde kendimizde bir sorun olmad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorsak, ├žocu─čun evdeki sorunlar─▒n─▒ g├Ârmezden gelerek, DE/HBÔÇÖyi atlamak gibi bir risk do─čmaktad─▒r.
Toplumsal, okuldaki ya da mesleki i┼člevsellikte klinik a├ž─▒dan belirgin bir bozulma oldu─čunun a├ž─▒k kan─▒tlar─▒ bulunmal─▒d─▒r.