Tag: dil geli┼čimi

D─░L VE KONU┼×MA YETERS─░ZL─░─×─░ OLAN B─░REYLER

Dil ve Konu┼čma G├╝├žl├╝─č├╝: S├Âzel ileti┼čimde farkl─▒ seviye ve bi├žimlerde ortaya ├ž─▒kan aksakl─▒klar ve d├╝zensizlikler nedeniyle dili kullanma, konu┼čmay─▒ edinme ve ileti┼čimdeki g├╝├žl├╝klerin, bireyin e─čitim performans─▒ ve sosyal uyumunu olumsuz y├Ânde etkilemesi durumudur. Konu┼čma, ho┼č olmayan bir sesle ve ya┼č─▒na uygun olmayan veya anla┼č─▒lmayan bir ┼čekilde yap─▒l─▒r, dolay─▒s─▒yla normalden ├žok farkl─▒l─▒k g├Âsterir ve dikkati konu┼čana ├žeker ise genellikle engelli konu┼čma olarak kabul edilir. Bir ba┼čka deyi┼čle konu┼čma esnas─▒nda dinleyenlerin ├žo─ču, ├žo─ču kez ne s├Âylendi─čine de─čil de nas─▒l s├Âylendi─čine dikkat ediyor, ├žo─ču konu┼čmay─▒ umduklar─▒ndan farkl─▒ buluyor ve konu┼čan ne s├Âyleyece─čini de─čil de nas─▒l s├Âyleyece─čini d├╝┼č├╝n├╝r veya o endi┼če i├žinde olur ise o konu┼čma, engelli bir konu┼čma say─▒labilir. Konu┼čma engelinin t├╝rleri

1-Gecikmi┼č Konu┼čma
2-Ses Bozuklu─ču
3-Artik├╝l├ósyon Bozuklu─ču
4-Kekemelik
5-─░┼čitme Engeline Ba─čl─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒
6-Yar─▒k Damak ve Beyin Engeline Ba─čl─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒
7-Yabanc─▒ Dil ve B├Âlgesel Konu┼čma Ayr─▒l─▒klar─▒na Ba─čl─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒
Konu┼čma engeli olan birey ├žocukluktan yeti┼čkinli─če kadar reddedilme, izole edilme (gizlenme), alay edilme ve ac─▒maya kar┼č─▒ devaml─▒ olarak sava┼čmak zorunda kalacakt─▒r. Bundan dolay─▒, nedeni organik olan konu┼čma bozukluklar─▒ gerekli tedbir al─▒nmad─▒─č─▒nda k─▒sa zamanda duygusal problemler haline gelirler.
KONU┼×MA ENGEL─░N─░N NEDENLER─░

Çocukla ilgili olan nedenler:
a- Zeka:
Konu┼čma olduk├ža karma┼č─▒k becerilerin belli bir d├╝zen i├žinde olu┼čmas─▒n─▒ gerektirir. Ara┼čt─▒rmalar, zeka gerili─činin konu┼čma engelinin tek sebebi olarak g├Âsterilemeyece─čini ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r. Zihin kabiliyeti ile dil kabiliyeti aras─▒nda olumlu bir ili┼čki oldu─ču genellikle kabul edilir. Konu┼čmay─▒ kazanmadan ├Ânce i┼čitme engelli ├žocuklardan zekaca ├╝st├╝n olanlar, konu┼čmay─▒ normal ve zihinsel engelli olan i┼čitme engellilere oranla daha erken, daha kolay ve daha iyi kazanabilmektedirler.
b-Sa─čl─▒k:
A─č─▒r ve uzun s├╝ren hastal─▒klar ├žocu─čun her t├╝rl├╝ geli┼čimini yava┼člat─▒r, bazen durdurur. Ba┼čta g─▒rtlak iltihab─▒ (larenjit) olmak ├╝zere bo─čazda yerle┼čmi┼č ├že┼čitli mikrobik hastal─▒klar ve ses telleri ├╝zerinde olu┼čan yumrucuklar da sesin k─▒s─▒k ve bo─čuk ├ž─▒kmas─▒na yol a├žarak konu┼čmay─▒ g├╝├žle┼čtirir.
c-─░┼čitme:
─░┼čitme-konu┼čma aras─▒nda ├žok s─▒k─▒ bir ili┼čki vard─▒r. Do─ču┼čtan i┼čitme engellilerin, ├Âzel e─čitime tabi tutulmazlarsa konu┼čmay─▒ ├Â─črenemedikleri bilinen bir ger├žektir.
d-Sinir-kas sa─čl─▒─č─▒ ve aralar─▒ndaki e┼čg├╝d├╝m:
Sinir ve konu┼čma engelli oldu─ču zaman ├žocuklarda konu┼čma gerili─či de g├Âr├╝lmektedir.Beyin felci ile engelli olan ├žocuklar─▒n konu┼čma ve ses geli┼čimlerinde gerilik g├Âr├╝lmektedir.
e-Konu┼čma organlar─▒:
Di┼č, dil, damak, bo─čaz ve ses bantlar─▒ engelli oldu─čunda ├žocuk muhtemelen konu┼čma g├╝├žl├╝─č├╝ ├žekecektir.
f-Olgunla┼čma:
Sinir, kas sa─čl─▒─č─▒ ve aralar─▒ndaki e┼č g├╝d├╝m normal olabilir.fakat motor geli┼čim y├Ân├╝nden belirli olgunlu─ča eri┼čemedik├že ├žocuk konu┼čamaz. ├çocuk ├žene ve dil kaslar─▒na hakim olup, onlar─▒ kullanacak d├╝zeye eri┼čmeden sesleri ├ž─▒karamaz.
g-Cinsiyet:
K─▒zlarda kekemelik oran─▒ daha azd─▒r. K─▒zlarda konu┼čma geli┼čimi daha erken ba┼člar, daha iyi geli┼čir ve daha az konu┼čma engeli g├Âr├╝l├╝r.
h-Duygusal durum:
Korkun├ž kazalar, duygusal ┼čok ge├žirenlerde konu┼čman─▒n kaybedildi─či g├Âr├╝l├╝r. ─░lk ├žocukluk devresinde ├žocu─čun kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ duygusal g├╝├žl├╝kler onun konu┼čma geli┼čimini etkiler, geciktirebilir.

├çevresel nedenler: a-G├╝d├╝leme, uyar─▒m, te┼čvik:
├çevresinden gelen te┼čvik sonucu ├žocuk konu┼čmaya y├Ânelecektir. Konu┼čmas─▒ i├žin uyaranlar─▒n zengin olmas─▒ gerekir.
b-Konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin kullan─▒lan metot:
Konu┼čma e─čitmeni denen uzmanlar─▒n amac─▒ ├že┼čitli t├╝rden konu┼čma bozukluklar─▒ ya da sorunlar─▒ olan insanlara yard─▒mc─▒ olmakt─▒r. K├╝├ž├╝k bir ├žocu─ča da konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin se├žilen metot, konu┼čmaya te┼čvik edici olmal─▒ ve dilin do─čru kullan─▒larak konu┼čmada iyi bir model olunmal─▒d─▒r.
c-Di─čer ├ževresel nedenler:
Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar sosyo-ekonomik d├╝zeyi y├╝ksek ├žocuklar─▒n; sosyo-ekonomik d├╝zeyi d├╝┼č├╝k olan ├žocuklardan daha fazla kelime hazinesine sahip olduklar─▒n─▒ ve konu┼čmaya daha erken ba┼člad─▒klar─▒n─▒ g├Âstermi┼čtir. GEC─░KM─░┼× KONU┼×MA
├çocu─čun konu┼čmas─▒ kendi ya┼č─▒ndan beklenenden ├žok geri veya konu┼čma geli┼čimi ya┼č─▒tlar─▒ndan ├žok daha yava┼č ise o ├žocu─čun konu┼čmas─▒ ÔÇťgecikmi┼č konu┼čmaÔÇŁ olarak adland─▒r─▒l─▒r.
├ço─čunlukla 2-3 ya┼člar─▒nda konu┼čamayan ├žocuklar─▒n anne babalar─▒ konu┼čman─▒n gecikti─činin fark─▒na var─▒rlar. GEC─░KM─░┼× KONU┼×MANIN BEL─░RT─░LER─░
Gecikmi┼č konu┼čma problemi ├žok de─či┼čik ┼čekilde ve de─či┼čik derecelerde g├Âr├╝l├╝r. ├çocuklar normal konu┼čmaya sahip olmad─▒klar─▒ i├žin ├žal─▒┼čmalar daha ├žok g├Âzlem yoluyla veya ├ževresindekilerden al─▒nan bilgilere dayan─▒r.
Konu┼čmalar─▒ dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda belirtileri; hi├ž konu┼čmamaktan, ├žok zor anla┼č─▒l─▒r birka├ž kelime s├Âylemeye kadar de─či┼čiklik g├Âsterir. Kelime da─čarc─▒klar─▒nda eksiklik vard─▒r. ÔÇťBenÔÇŁ,ÔÇŁbenimÔÇŁ gibi zamirleri kullanmay─▒ 3 ya┼č civar─▒nda bile tam olarak ├Â─črenemezler. C├╝mle kuramazlar. Jest, mimik ve di─čer i┼čaretli hareketleri daha ├žok kullan─▒rlar. ─░steklerini ifade edemezler. Ba┼čkalar─▒n─▒n konu┼čmalar─▒na ilgi g├Âstermez ve dinlemezler. Durmadan ses ├ž─▒kar─▒rlar.
─░leri derecede gecikmi┼č konu┼čma engeli olan ├žocuklar kendi istek ve duygular─▒n─▒ direkt hareketlerle belli ederler. Ki┼čiye, e┼čyaya vurmak, itmek gibi fiziki g├╝├ž ile yap─▒l─▒r. Bu hareketlerinden dolay─▒ kendi ya┼č─▒tlar─▒yla ge├žinmeleri zordur. Dolay─▒s─▒yla uyum problemleri de g├Âr├╝l├╝r.
Bu ├žocuklar─▒n baz─▒lar─▒ topluluktan ayr─▒ kalma e─čilimindedirler. Kendi ba┼č─▒na oyun oynamak veya bir ┼čeyle me┼čgul olmak isterler.
Normal konu┼čmaya sahip ├žocuklara k─▒yasla daha ├žabuk a─člama, ba─č─▒rma, oyuncaklar─▒ k─▒rma, da─č─▒tma ve h─▒r├ž─▒nl─▒k gibi k├Âk├╝ duygusal olan hareketler g├Âr├╝lebilir. GEC─░KM─░┼× KONU┼×MANIN NEDENLER─░
Zihinsel engel:2 ya┼č─▒na kadar ├žocu─čun ├ž─▒kard─▒─č─▒ seslerle zekan─▒n ili┼čkisi olmamas─▒na kar┼č─▒n, 2 ya┼č─▒ndan sonra dil geli┼čimiyle IQ aras─▒nda s─▒k─▒ bir ili┼čki oldu─ču g├Âr├╝┼č├╝ a─č─▒r basmaktad─▒r.
Dil zekaya ba─čl─▒ olarak geli┼čir. Zihinsel engellili─či meydana getiren veya zeka geli┼čimini engelleyici sebeplerin bir ├žo─ču konu┼čma geli┼čimini engelleyici sebeplerin bir ├žo─ču konu┼čma geli┼čimini de engeller.
Zeka seviyesi tan─▒ ve terapide izlenecek yolun saptanmas─▒ i├žin ├Ânemlidir.
Sa─čl─▒k durumu:
Konu┼čma geli┼čim devresinde uzun s├╝ren ve a─č─▒r ge├žen hastal─▒klar ├žocu─čun konu┼čma geli┼čimini engeller. Hastal─▒k birinci ya┼čta olursa etkisi daha ├žok olabilir. Hasta olan bebe─čin ÔÇťbab─▒ldama ÔÇť d├Âneminde keyifli ve rahat ses ├ž─▒karmas─▒ beklenemez.B├Âylece bab─▒ldama ile kazanaca─č─▒ sesleri ├ž─▒karamaz. Ayr─▒ca b├Âyle durumlarda ├žocuk konu┼čmaya az te┼čvik edilir, kendini iyi hissetmez ve her istedi─či ├Ânceden yap─▒l─▒r buda ├žocu─čun konu┼čma ihtiyac─▒ duymamas─▒na neden olur.
─░┼čitme kayb─▒:
Konu┼čma ses alg─▒s─▒na dayand─▒─č─▒ i├žin ├žocu─čun i┼čitme engeli konu┼čma geli┼čimini etkiler. Do─ču┼čtan i┼čitme engelli olanlar ├Âzel metotlarla ├Â─čretilmedik├že konu┼čmay─▒ kazanamazlar. A─č─▒r i┼čitenler ise i┼čitme engellerinin iletisel veya sinirsel olu┼člar─▒na g├Âre artik├╝lasyon bozuklu─čundan ses bozukluklar─▒na kadar ├že┼čitli konu┼čma engeli geli┼čtirirler. ├çocu─čun i┼čitme durumu tespit edilmelidir. Odiometrik muayene ile bir odiogram─▒n─▒n ├ž─▒kar─▒lmas─▒nda fayda vard─▒r
Motor-koordinasyon g├╝├žl├╝─č├╝:
Baz─▒ ├žocuklar dil, damak, dudak gibi konu┼čma organlar─▒n─▒ kontrolde g├╝├žl├╝k ├žekerler. 5 veya 4 ya┼č─▒ndan ├Ânce ├žocuk felci ge├žirmi┼č olanlar─▒n anla┼č─▒l─▒r bir konu┼čma kazanmalar─▒ pek enderdir. Damak ve bo─čaz ├ževresinde k─▒smi fel├ž oldu─čunda yine ayn─▒ durum g├Âr├╝lebilir. Bu bak─▒mdan n├Ârolojik muayeneyi i├žine alan tam bir t─▒bbi muayene gerekmektedir.
Aile ve ├çevre Ko┼čullar─▒:
Aile ile ilgili nedenlerin ba┼č─▒nda ├žocu─čun konu┼čma i├žin gerekti─či kadar g├╝d├╝lenmeyi┼či gelir. ├çocuk konu┼čman─▒n bir i┼če yarad─▒─č─▒n─▒ hissetmezse konu┼čmay─▒ ├Â─črenmek i├žin kendini zorlamaz. ├ľ─črenmede g├╝d├╝leme ├Âd├╝l ve ceza ile olur. Ailenin ├žocu─ča konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin ne gibi bir yol izledi─čini ├Â─črenmek gerekir. Disiplin daha a─č─▒r bas─▒p ├Âd├╝l yetersiz,zamana ve duruma uygun olarak kullan─▒lm─▒yorsa konu┼čma geli┼čimi ├žok yava┼č olur. Hatta bazen hi├ž geli┼čmez.
3 ya┼č─▒ndan ├Ânce konu┼čmalar─▒nda geli┼čme g├Âr├╝lmeyen ├žocuklarla ilgili olarak yap─▒lan vaka incelemeleri bu ├žocuklar─▒n bir ya┼č─▒ndan ├Ânce tuvalet kontrol├╝ ve kendi kendilerine yemek yemeleri i├žin a┼č─▒r─▒ zorlanm─▒┼č olduklar─▒n─▒ ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r.
├çocu─čun konu┼čmay─▒ ├Â─črendi─či devrede evde iyi, a├ž─▒k ve anla┼č─▒l─▒r konu┼čma ├Ârne─čine sahip olmas─▒ ├Ânemlidir. Evde birden fazla dilin konu┼čulmas─▒ da ├žocukta dilin alg─▒lanmas─▒n─▒ g├╝├žle┼čtirir.
Duygusal ├çat─▒┼čma:
├çocuklar konu┼čmalar─▒n─▒ bir kaza, bir ┼čok veya duygusal ├žat─▒┼čma nedeniyle kaybedebilirler. Korkular, heyecanlar, aile hayat─▒ndaki b├╝y├╝k de─či┼čiklikler, yeni bir karde┼čin do─čumu gibi durumlar konu┼čmay─▒ etkiler.
Problemin giderilmesi, ├žocu─čun konu┼čmas─▒n─▒n ilerletilebilmesi i├žin te┼čhis ┼čartt─▒r. Ne ├že┼čit bir problem oldu─ču ve ayr─▒nt─▒lar─▒ bilinirse terapi s├╝recinin ba┼člat─▒l─▒p ba┼člat─▒lmayaca─č─▒na karar verilir.
─░nceleme doktorlar , psikologlar ve konu┼čma engeli uzmanlar─▒ taraf─▒ndan yap─▒l─▒r. ─░nceleme raporu haz─▒rlanarak yap─▒lacak ├žal─▒┼čmalar belirlenerek aileye bilgi verilir.

KEKEMEL─░K

 

Kekemelik konu┼čma engelleri aras─▒nda oran itibariyle az olmakla beraber etki bak─▒m─▒ndan ├žok ├Ânemli yer tutan bir engel t├╝r├╝d├╝r. Kekemelik konu┼čman─▒n t├╝m├╝n├╝ etkileyen bir engeldir.
Kekemelik, seslerin, hecelerin, s├Âzc├╝klerin s├Âylenmesinde i┼čitilebilir veya sessiz tekrar ve uzatmalar bi├žiminde s├Âzl├╝ anlat─▒m ak─▒c─▒l─▒─č─▒ndaki bozukluk olarak tan─▒mlanabilir. Bazen bu bozukluklar konu┼čma organlar─▒n─▒n hareketleri ile ilgili ya da ilgisiz beden hareketleri ile birlikte g├Âr├╝lmektedir. Bu bozukluklar s─▒kl─▒kla heyecan veya gerilim durumlar─▒n─▒n ve korkular─▒n, utanma, rahats─▒zl─▒k gibi ├Âzel duygular─▒n belirtisidir.
Kekemelik k─▒z ├žocuklara oranla erkek ├žocuklar aras─▒nda daha s─▒k g├Âr├╝lmektedir. Ayr─▒ca kekemeli─čin derecesi de erkek ├žocuklarda k─▒zlara oranla daha fazla olmakta ve problemin s├╝reklili─či de erkekler aleyhine fazla olmaktad─▒r.
Kekemelik, konu┼čmada tutukluk, bocalama ve tekrar normal konu┼čmaya d├Ân├╝┼č gibi belirtilerle 3-4 ya┼č─▒ndaki ├žocuklarda ba┼člayabilir. As─▒l kekemelik tablosunun ger├žek yerle┼čimi daha ├žok 5-6 ya┼člar─▒nda olur. S─▒n─▒fta bir ┼čey okuyaca─č─▒ s─▒rada kekeleyen ├žocuk, ┼čark─▒ s├Âylerken ya da telefonla konu┼čurken kekelemeyebilir. ├çocuklar─▒n ├žo─čunlukla 2,5 -3,5 ya┼člar─▒ aras─▒nda kekelemelerinin nedeni, bu s─▒rada ├žocu─čun ├Âzellikle heyecanl─▒yken d├╝┼č├╝nce ile dilini birbirine kar─▒┼čt─▒rmas─▒ndan kaynaklanmaktad─▒r. S├Âzc├╝k da─čarc─▒─č─▒ k─▒s─▒tl─▒ olmas─▒na kar┼č─▒n ├žok ┼čey s├Âylemek isteyen ├žocuk, konu┼čmada zorluk ├žeker ve sonu├ž olarak kekeler.

Dil geli┼čimine yard─▒mc─▒ olabilecek ne yapabilirsiniz.

├çocu─čunuzla ileti┼čim kurabilmek i├žin yapabilecekleriniz ┼č├Âyle s─▒ralanabilir:
Do─čumla 6 ay aras─▒
ÔÇó ┼×ark─▒ ya da ninni s├Âylerken, onun y├╝z mimiklerini taklit edin.
ÔÇó Beslenme, alt─▒n─▒ de─či┼čtirme ve banyo saatlerini konu┼čma saatlerine d├Ân├╝┼čt├╝r├╝n.
ÔÇó “ce” oyunlar─▒ gibi oyunlar─▒ oynayarak kar┼č─▒l─▒kl─▒ ileti┼čimi geli┼čtirin.
ÔÇó ─░smini s├Âyledi─činizde size bakmas─▒n─▒ te┼čvik edin.
ÔÇó ─░leti┼čim ├žabas─▒yla ├ž─▒kard─▒─č─▒ b├╝t├╝n sesler i├žin olumlu ifadeler kullan─▒n. ├ľrne─čin: “Ne g├╝zel g├╝l├╝yorsun?” gibi.
6-12 ay aras─▒
ÔÇó Seslerin fark─▒na vard─▒k├ža, (├Ârne─čin telefon ├žald─▒─č─▒nda) ne oldu─čunu anlat─▒n.
ÔÇó Ne s├Âyledi─činizi anlamas─▒ i├žin ona zaman tan─▒y─▒n.
ÔÇó G├╝nl├╝k aktivitelerinizi tan─▒mlamak i├žin ayn─▒ ifadeleri kullan─▒n.”Ay┼če’nin banyosu”, “yatma vakti” gibi.
ÔÇó Nesneleri g├Âsterip, do─čal bir konu┼čma ortam─▒nda isimlendirin.
ÔÇó Parmak oyunlar─▒ oynay─▒n.
ÔÇó Kitaplarla tan─▒┼čt─▒r─▒n; kitapta bulunan, basit ve g├╝nl├╝k ya┼čant─▒s─▒nda ├žok kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ nesneleri isimlendirin.

 

Dil geli┼čimine yard─▒mc─▒ olabilecek ne yapabilirsiniz.

A┼ča─č─▒da ├žocu─čun dil geli┼čimine yard─▒mc─▒ olabilecek ├Âneriler verilmi┼čtir:
12-18 AY ARASI
ÔÇó ├çocu─čunuzla ileti┼čiminizde basit ve k─▒sa c├╝mleler kullan─▒n.
ÔÇó Do─čal bir formda, ancak yava┼č, anla┼č─▒l─▒r ve a├ž─▒k konu┼čun.
ÔÇó ├çocu─čunuzun s├Âzc├╝k kazan─▒m─▒ i├žin, tercihli s├Âzc├╝klerle soru y├Ânelterek model olun. ├ľrne─čin; elma ya da muz ister misin? gibi.
ÔÇó Oynayabilece─či baz─▒ oyuncaklar─▒ sa─člay─▒n. ├ľrne─čin; oyuncak bir telefon, konu┼čma taklitleri yapabilece─či en iyi oyuncakt─▒r.
18-24 AY ARASI
ÔÇó Yapt─▒─č─▒n─▒z aktiviteleri ve ne oldu─čunu anlat─▒p, tan─▒mlay─▒n.
ÔÇó Birlikte baz─▒ g├╝nl├╝k aktiviteler yap─▒n, b├Âylece konu┼čacak ├žok ┼čey olacakt─▒r.
ÔÇó ├çocu─čunuzun oyun i├žinde ger├žek nesnelerle oynamas─▒n─▒ te┼čvik edin, ├Ârne─čin; ger├žek yiyecekler kullan─▒lan bir ├žay partisi gibi.
ÔÇó Resimli olay ya da nesne kartlar─▒yla grup oyunlar─▒ oynay─▒n, bulmacalar ├ž├Âz├╝n.
ÔÇó Ge├žmi┼čten, g├╝n├╝m├╝zden ve gelecekten s├Âz edin; bug├╝n ne yapt─▒n─▒z, yar─▒n b├╝y├╝kanne gelecek gibi.
ÔÇó E─čer ├žocu─čunuzun ├ž─▒karabildi─či bir ses varsa (├Ârne─čin; baa), bu sesle ba┼člayan ve ├ževresinde bulunan nesneleri ├Âncelikle s├Âzc├╝k da─čarc─▒─č─▒na kazand─▒rmay─▒ hedefleyin. ├ľrne─čin; bardak gibi. Bu s├Âzc├╝─č├╝ basit c├╝mlelerde ve duruma uygun ifadelerin i├žinde kullan─▒n.
ÔÇó Hedefledi─činiz ve ├ž─▒karabildi─či sese ili┼čkin s├Âzc├╝k kartlar─▒ olu┼čturun. Bu kartlarla evin i├žinde ├že┼čitli oyun ortamlar─▒ haz─▒rlay─▒n. Karttaki s├Âzc├╝─č├╝ g├Âstererek ismini s├Âyleyin. S├Âzc├╝─č├╝n nas─▒l s├Âylendi─čini duymas─▒na yard─▒mc─▒ olun. Bazen ona da sorarak isimlendirmesini isteyin. Her ne ┼čekilde isimlendirme yaparsa yaps─▒n, do─čru kabul edip, tekrar geri iletim sa─člay─▒n. ├ľrne─čin; Evet bu bir “bardak”. Daha sonra /b/ sesiyle ba┼člayan di─čer karta ge├žin. Unutmay─▒n, bu sadece bir oyundur, ├žocuklar─▒ zorlamak ve terapist rol├╝ oynamak ├žocu─čunuz i├žin gereksiz ve sak─▒ncal─▒ olacakt─▒r. Kendi geli┼čim s├╝reci i├žinde yaln─▒zca onu desteklemeyi hedef al─▒n.

 

Dil geli┼čimine yard─▒mc─▒ olabilecek ne yapabilirsiniz. 2-3 ya┼č
ÔÇó ├çocu─čunuza “edat” lar─▒ ├Â─čretebilece─činiz oyunlar─▒ oynay─▒n. ├ľrne─čin, “topu kutunun ‘i├žine’ koymak” ya da “masan─▒n ‘├╝st├╝nden’ atmak” gibi.
ÔÇó ├çocu─čunuza 10’a kadar saymas─▒n─▒ ├Â─čretin ve sayma oyunlar─▒ oynay─▒n.
ÔÇó Yazmay─▒ taklit edebilmesi i├žin boya kalemleri ve k├ó─č─▒t sa─člay─▒n.
ÔÇó Di─čer ├žocuklarla oyun oynayarak ileti┼čim sa─člayabilmesi i├žin f─▒rsatlar yarat─▒n.
ÔÇó Kitap i├žinde bulunan eylemleri tan─▒mlayarak, onlar─▒ k─▒sa c├╝mlelerle anlat─▒n. Anlatt─▒─č─▒n─▒z c├╝mlelerle ilgili her olaya ili┼čkin hemen soru y├Âneltin. Her ne cevap verirse versin, tekrar sorunuzun yan─▒t─▒n─▒ bir de sizden duymas─▒ ona uygun konu┼čma modeli olman─▒z a├ž─▒s─▒ndan etkili olacakt─▒r. ├ľrne─čin; “Evet ├žocuk ayakkab─▒s─▒n─▒ giyiyormu┼č” gibi.
Dil geli┼čimine yard─▒mc─▒ olabilecek ne yapabilirsiniz. 3-5 ya┼č
ÔÇó B├╝y├╝k- k├╝├ž├╝k, sert- yumu┼čak gibi z─▒tl─▒klar i├žeren oyunlar oynay─▒n.
ÔÇó Konu┼čmalar─▒n─▒za zamana ili┼čkin kavramlar kat─▒n (bug├╝n, yar─▒n, daha sonra, gelecek hafta gibi).
ÔÇó ├çocu─čunuza olaylara ili┼čkin hisleri ve duygular─▒ hakk─▒nda konu┼čma f─▒rsat─▒ tan─▒y─▒n ve payla┼č─▒mda bulunun.
ÔÇó Kendinize ait s├Âzc├╝k oyunlar─▒, tekerlemeler, hikayeler yarat─▒n.
ÔÇó S├Âzc├╝k bulma oyunlar─▒ oynay─▒n.
ÔÇó Dil ├Âtesi becerilere ili┼čkin oyunlar ├╝retebilirsiniz ( ├Ârne─čin;bir s├Âzc├╝─č├╝n hangi sesle ba┼člad─▒─č─▒n─▒n ya da bir sesle ba┼člayan s├Âzc├╝─č├╝n bulunmas─▒ gibi fonolojik fark─▒nda olmaya ili┼čkin aktiviteler).

Okul ├ľncesinde dil geli┼čiminin ├Ânemi

okul ├Âncesi dil geli┼čimi

okul ├Âncesi dil geli┼čimi

Dil, insanlar─▒n d├╝┼č├╝nce, duygu, istek v.b. ya┼čant─▒lar─▒n─▒ birbirlerine aktarabilmelerini d─▒┼č d├╝nyay─▒ yorumlayarak kendi d├╝nyalar─▒na getirebilmelerini sa─člar. Dil sayesinde ge├žmi┼č ve gelecek zamandan s├Âz edebilir, bilinmeyeni ke┼čfedebilir, d├╝┼č├╝ncelerimizi yorumlar, kendi kendimizi ke┼čfedebiliriz. Ruhsal ve toplumsal ki┼čili─čimizin olu┼čmas─▒na katk─▒da bulunur, k├╝lt├╝r├╝m├╝z├╝n devam─▒n─▒ sa─člayan dil ile ba┼čkalar─▒n─▒, ├žocuklar─▒m─▒z─▒, ├Â─črencilerimizi etkiler, ├Â─čretir ya da onlar─▒ y├Ânlendirebiliriz. Dil d├╝nyaya a├ž─▒lan penceremizin biricik anahtar─▒d─▒r.

T├╝m insanlar dil ├Â─črenme potansiyeli ile d├╝nyaya gelirler. Bu bir ├Âr├╝mce─čin a─č ├Ârme yetene─čine, bir ku┼čun yuva kurma yetene─čine benzetilebilir. Ancak t├╝m insanlar do─čduklar─▒ ortamda konu┼čulan dili kullan─▒rlar. S─▒n─▒rl─▒ birimlere sonsuz ifade yarat─▒labilirler. Dilin yarat─▒c─▒ ├Âzelli─či insanlar─▒n iletim ve anlat─▒m g├╝c├╝n├╝ y├╝kseltir, de─či┼čik anlamlar kurulmas─▒n─▒ sa─člar. Dil potansiyeli ile dili kullanma becerisinin i├žerikleri farkl─▒d─▒r.

Ayn─▒ toplum i├žinde bireylerin birbirinden farkl─▒ dil kullan─▒mlar─▒ vard─▒r. Bireylerin ya┼ča, e─čitimlerine, ya┼čad─▒klar─▒ b├Âlgelere, ilgili alanlar─▒na g├Âre farkl─▒ dil kullan─▒mlar─▒ dilin bireysel y├Ân├╝n├╝ olu┼čturur.

├çocuklar─▒n b├╝y├╝me ver geli┼čmeleri do─čum an─▒ndan itibaren b├╝y├╝k bir ilgiyle izlenir. B├╝y├╝menin en h─▒zl─▒ oldu─ču ya┼čam─▒n ilk y─▒l─▒ ve bunu izleyen alt─▒ ya┼ča kadar olan d├Ânem olarak kabul edilmektedir. Bu d├Ânemde ├žocuklar─▒n zihinsel, dil, sosyal ve fiziksel geli┼čim alanlar─▒nda ya┼člar─▒na uygun ├Âzellikler g├Âstermeleri beklenmektedir. Ya┼čam─▒n ilk y─▒l─▒nda en h─▒zl─▒ geli┼čim fiziksel b├╝y├╝mede g├Âr├╝l├╝rken, ikinci y─▒l dilin en h─▒zl─▒ geli┼čti─či d├Ânem olarak kabul edilmektedir.

├çocu─čun dili kullanmay─▒ ├Â─črenmesi geli┼čimin en ├Ânemli g├Âstergelerinden birdir. ├ç├╝nk├╝ dil,belirli kurallara dayal─▒ semboller sistemidir. Konu┼čma ise, dili kullanarak s├Âzl├╝ ileti┼čim kurma y├Ântemidir. Her dilin s├Âzc├╝k, ses ve gramer yap─▒lar─▒ birbirinden farkl─▒d─▒r. Geli┼čimin do─čum ├Âncesinden ba┼člad─▒─č─▒ g├Âr├╝┼č├╝ne dayan─▒larak ├žocu─čun dille ilgili becerileri de bu andan itibaren ├Â─črendi─či kabul edilmektedir.

├çocu─čun dil geli┼čimi do─čumdan it itibaren izlendi─činde do─ču┼čtan getirdi─či bir ses kapasitesinin oldu─ču g├Âr├╝lmektedir. Do─čumdan sonraki ilk aylarda bebek a─člama, g├╝lme, h─▒├žk─▒rma, ba─č─▒rma gibi kendili─činden bir tak─▒m sesler ├ž─▒kar─▒rken, d─▒┼čardan i┼čitti─či sesleri de taklit etmeye ba┼člar. Ses taklitleri, hece tekrarlar─▒ ve ilk s├Âzc├╝─č├╝n s├Âylenmesi gibi dil geli┼čimindeki belirgin a┼čamalar izlenerek ├žocu─čun konu┼čulanlar─▒ anlamas─▒ ve konu┼čmaya ba┼člamas─▒ ger├žekle┼čir.

├çocuk olgunla┼čt─▒k├ža konu┼čma mekanizmas─▒ ├╝zerindeki denetimi artmaktad─▒r. ├çocu─čun biyolojik kapasitesinin yan─▒ s─▒ra ├ževrenin ve e─čitimin geli┼čim ├╝zerindeki etkinli─či de ├Ânem kazanmaktad─▒r. Bu nedenle ├žocu─čun ana dilini kazan─▒rken ge├žirdi─či a┼čamalarda e─čitimin destekleyici rol├╝nden yararlanmak gerekmektedir. ├çocu─čun ilk d├Ânemlerde konu┼čmas─▒ i├žin desteklenmesine, uygun ortamlar yarat─▒lmas─▒na ve uyar─▒c─▒lar sunulmas─▒na gereksinimi vard─▒r. Dil kullanabilmek do─ču┼čtan getirdi─čimiz bir yetenektir ama fitili ate┼člemek i├žin uyar─▒c─▒ ├ževreye ihtiya├ž vard─▒r. DarwinÔÇÖnin de dedi─či gibi t├╝r├╝n├╝n tatl─▒ melodisi anne dili ├žocu─čun ilk donan─▒m─▒d─▒r.

├çocukta dilin geli┼čmesi hem onu olgunla┼čmas─▒na hem de ├Â─črenmesine dayan─▒r. Bebeklikten sonraki y─▒llarda b├╝t├╝n normal ├žocuklar, hatta zeka d├╝zeyi normalin alt─▒nda olan b├╝y├╝k ├žocuklar ├ževrelerinde kullan─▒lan dili ├Â─črenirler. ├çocu─čun do─čduktan bir yeti┼čken oluncaya kadar ana dilini ├Â─črenme s├╝recini (dil geli┼čimi denir) ├žocuk arzu, istek ve ihtiya├žlar─▒n─▒ c├╝mlelerle dile getirir. Dil geli┼čiminin normal olmas─▒ i├žin zeka ve duyu organlar─▒n─▒ normal yap─▒da olmas─▒ gerekir. Dil geli┼čimin niteli─či ├žocu─čun zihinsel geli┼čimini belirler. Dil zihin geli┼čiminin en sa─čl─▒kl─▒ g├Âstergesidir.

Dil y├Ân├╝nden kusurlu olan ├žocuklar kendilerini ifade etmekte g├╝├žl├╝k ├žekerler. Bu durumda ├žocukta bir ├žok sorun ortaya ├ž─▒kmas─▒na neden olur. Dilin sa─čl─▒kl─▒ bir ┼čekilde geli┼čmesi ├žocu─čun di─čer geli┼čimlerini de olumlu y├Ânde etkiler. Bu y├╝zden dil geli┼čimine ├Ânem verip en etkin oldu─ču ├ža─čda yani okul ├Âncesi d├Ânemde bu alanda bol bol ├žal─▒┼čmalar yap─▒lmal─▒d─▒r. Dilin ├žok ├Ânemli oldu─ču herkes taraf─▒ndan bilinmekle birlikte buna ├žok fazla ├Ânem verilmemektedir. En ├Ânemli unsur bu d├Ânemde ├žocuklar─▒n dil geli┼čimini ilerletmek ve bunu yaparken fark─▒ metotlar kullanarak dili daha da zenginle┼čtirmektir.

├çocuklara drama, oyun, tiyatro, ┼čiir, tekerleme, parmak oyunlar─▒, hikaye anlatma, tekrarlama, yorumlama gibi ├žal─▒┼čmalar yapt─▒rtarak hem dili d├╝zg├╝n kullanmay─▒ ├Â─čretebilir hem de bunu yaparken ├žocu─čun zevk almas─▒n─▒ sa─člayabiliriz. ├çocuk bundan zevk al─▒rsa bu ├žal─▒┼čmalar─▒ daha ├žok yapar bu sayada dil geli┼čim d├Ânemini ├žok iyi bir ┼čekilde ge├žirmi┼č olur. Yani daha iyi bir diksiyonu, daha bir kelime haznesi, daha etkili bir konu┼čmas─▒, bunlara ba─čl─▒ olarak da daha iyi bir sosyal ├ževresi olu┼čur.

0-6 ya┼č dil geli┼čimi

0 – 12 AYLAR ARASINDAK─░ ├çOCUKLARIN D─░L GEL─░┼×─░M ├ľZELL─░KLER─░

( 0 ÔÇô 1 YA┼× )

 

Bebek a─člama, hap┼č─▒rma, ├Âks├╝rme gibi do─čal sesler ├ž─▒kar─▒r.

Bebekle konu┼čuldu─ču zaman yada ┼čark─▒ s├Âylendi─činde v├╝cuduyla tepki verir. (solunum h─▒z─▒nda de─či┼čme, g├Âz hareketlerinde de─či┼čme)

Oyuncakla ses ├ž─▒kar─▒ld─▒─č─▒nda sese v├╝cudu ile tepki verir. (madde birdeki gibi)

Sesin geldi─či y├Âne bakar veya sese tepki olarak v├╝cut hareketlerini de─či┼čtirir.

Konu┼čarak veya hareketle onun dikkatini ├žekmeye ├žal─▒┼čan ki┼čiye bakar.

Yeti┼čkin sesine v├╝cut hareketleri ile veya a─čl─▒yorsa susarak tepki g├Âsterir.

├çe┼čitli rahats─▒zl─▒klara kar┼č─▒ farkl─▒ ┼čekillerde a─člar.

Yeti┼čkinin g├Âsterdi─či ilgiye g├╝l├╝mseyerek cevap verir.

Ba┼č─▒n─▒ ├ževirerek sesi takip eder.

Sesin geldi─či y├Âne do─čru ba┼č─▒n─▒ ├ževirerek sesin kayna─č─▒n─▒ arar.

Haz ald─▒─č─▒ durumlarda g─▒─č─▒ldar (mutlu sesler ├ž─▒kar─▒r).

Yeti┼čkin sesine tepki olarak kendi sesini tekrarlar.

 

 

Sesli g├╝ler.

─░lgi g├Âsterildi─činde ses ├ž─▒kararak tepki verir.

Kendi ellerine bakar, s─▒k s─▒k g├╝l├╝mser ve sesler ├ž─▒kar─▒r.
Ba┼čkas─▒ taraf─▒ndan tekrarland─▒─č─▒nda kendi seslerini ├ž─▒karmaya devam eder.

Aile aras─▒nda oldu─čunda g├╝l├╝mseyerek, ses ├ž─▒kararak veya a─čl─▒yorsa susarak tepki g├Âsterir.

Anla┼č─▒lmaz s├Âzler s├Âyler (hece serileri gibi).

Ba┼čkalar─▒n─▒n iadelerini g├╝lerek tepki verir.

Aynadaki g├Âr├╝nt├╝s├╝ne g├╝l├╝mser ve sesler ├ž─▒kar─▒r.

Yeti┼čkinin y├╝z k─▒s─▒mlar─▒na (sa├ž,burun,g├Âz) hafif├že vurur ve ├žeker.

Tan─▒d─▒─č─▒ kimselere do─čru uzan─▒r.

aynadaki g├Âr├╝nt├╝s├╝ne veya ba┼čka bebeklere uzan─▒r veya elleriyle vurur.

Eline ald─▒─č─▒ nesneleri bilin├žsizce sallayarak ve s─▒karak sesler ├ž─▒kar─▒r.

M├╝zi─če tepki olarak sesler ├ž─▒kar─▒r.

Kendisi ile 2-3 dakika ilgilenildi─či zaman s─▒k s─▒k g├Âz konta─č─▒ kurar.

Tek heceler s├Âylemeye ba┼člayabilir. (ba, de, ma, da gibi)

Dikkat ├žekmek i├žin sesler ├ž─▒kar─▒r.

Taklitle 2-3 defa ayn─▒ heceleri s├Âyler. (ma-ma-ma gibi)
Ce-cee oyununu taklit eder.

Yeti┼čkini taklit ederek el ├ž─▒rpar.

Yeti┼čkini taklit ederek ba┼č ba┼č yapar.

Yap─▒lan hareketlere el hareketleriyle kar┼č─▒l─▒k verir.

D├Ârt veya daha fazla de─či┼čik ses ├ž─▒kar─▒r.

Konu┼čanlara bakarak konu┼čulan─▒ takip eder.
Tan─▒d─▒─č─▒ ki┼čilere sar─▒l─▒r, elleri ile vurur ve ├Âper.

El hareketleri ile verilen basit emirleri yerine getirir (gel-git veya tel sarar gibi).

ÔÇťhay─▒rÔÇŁ denildi─činde yapmakta oldu─ču i┼či yapmay─▒ durdurur (%75 oran─▒nda).

Tan─▒d─▒─č─▒ nesnenin ismi s├Âylendi─činde ona bakar. (mama, baba)
─░smi ile ├ža─čr─▒ld─▒─č─▒ zaman bakarak veya uzanarak (kucak i├žin) tepki g├Âsterir.

Basit sorulara tepki olarak hareket eder. (├Âr: topun nerede?)

V├╝cut k─▒s─▒mlar─▒n─▒n birini g├Âsterir.

s├Âzl├╝ oyunda, iki farkl─▒ heceyi birle┼čtirir. (mama,baba)
Oyun oynarken g├╝ler, hafif sesle kendi kendine g├╝ler veya y├╝ksek sesle ba─č─▒r─▒r.

Birka├ž saniye i├žin resimlere bakar.

Taklit yolu ile ses ├ž─▒karmak i├žin oyuncaklar─▒ s─▒kar veya ─▒s─▒r─▒r.

Ba┼čkalar─▒n─▒n ├ž─▒kard─▒─č─▒ farkl─▒ tonlardaki sesleri taklit eder.

Hayvan sesi taklit eder.

─░├žinde-d─▒┼č─▒nda, burada-orada s├Âzc├╝klerini anlar.

Ki┼či veya nesne belirlemek i├žin tek s├Âzc├╝kl├╝ ifadeleri anlaml─▒ olarak kullan─▒r.

─░smini tekrarlar.

Yeti┼čkin konu┼čmas─▒na benzeyen ancak anla┼č─▒lmayan uzun diziler meydana getirir.

─░ki anlaml─▒ s├Âzc├╝─č├╝ kullanmaya ba┼člar.

Anne, baba diyebilir ve bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda 1-2 s├Âzc├╝k s├Âyleyebilir.

 

12 ÔÇô 24 AYLAR ARASINDAK─░ ├çOCUKLARIN D─░L GEL─░┼×─░M ├ľZELL─░KLER─░

( 1 ÔÇô 2 YA┼× )

 

─░ki ne aras─▒ndan ad─▒ s├Âylenen nesneyi se├žer.

─░stendi─činde bir nesneyi g├Âsterir.

ÔÇťBu ne?ÔÇŁ diye soruldu─čunda ya bir s├Âzc├╝kle ya da s├Âzc├╝─če benzer bir ifade ile cevap verir.

├çocuk hemen hemen s├Âylenen her ┼čeyi anlar.

Ad─▒ s├Âylenince cevap verir.

Pencereden d─▒┼čar─▒ya bak─▒p g├Ârd├╝─č├╝ nesneleri g├Âsterir.
├ť├ž nesne aras─▒ndan ad─▒ s├Âylenen nesneyi se├žer.

Ad─▒ s├Âylenen bir v├╝cut b├Âl├╝m├╝n├╝ g├Âsterir.
Bir tane basit, iki ya da ├╝├ž s├Âzc├╝kl├╝ talimat─▒ yerine getirir.

─░stenildi─činde tan─▒d─▒k bir nesneyi ├Âb├╝r odadan getirir.

Ad─▒ s├Âylenen iki v├╝cut b├Âl├╝m├╝n├╝ g├Âsterir.

Birbirine ba─čl─▒ iki emri yerine getirir.(bebe─či al, bana ver vb.)
Kayna─č─▒ saklanm─▒┼č sesleri arar.(yast─▒k alt─▒nda ├žalan saat vb.)

Aile bireylerinin adlar─▒n─▒ bilir.

Basit resimleri g├Âsterir.

Ad─▒ s├Âylenen ├╝├ž v├╝cut b├Âl├╝m├╝n├╝ g├Âsterir.

Konu┼čma s─▒ras─▒nda konu┼čan─▒n y├╝z├╝ne bakar ve konu┼čmas─▒n─▒ bitirirken tekrar dinleyenin y├╝z├╝ne bakar. Kendisine bir nesne verildi─činde nesne ile ilgili istenen iki etkinli─či yerine geitirir.
Odan─▒n d─▒┼č─▒ndan gelen seslerin kayna─č─▒n─▒ arar.

S─▒k s─▒k ÔÇťbu ne?ÔÇŁ diye sorar.

─░sim ve fiili c├╝mleler kurar.

├ť├ž farkl─▒ y├Ânlendirmeyi uygular.(topu al, bana at, otur vb.)
Ad─▒ s├Âylenen d├Ârt v├╝cut b├Âl├╝m├╝n├╝ g├Âsterir.

─░smi s├Âylenen ki┼čiyi resimde g├Âsterir.

Duyduklar─▒n─▒ tekrarlar.

Kendisine bir nesne verildi─činde nesne ile ilgili istenilen ├╝├ž etkinli─či yerine getirir.

D├Ârt resim aras─▒ndan ismi s├Âylenen resmi se├žer.

Ad─▒ s├Âylenen ├╝├ž ├že┼čit giysiyi se├žer.

K─▒sa hikayeler dinler.(5 dak.)

Okumay─▒ taklit eder.

K─▒sa bir ├Âyk├╝y├╝ sonuna kadar dinler.

Tuvalete girmesi gerekti─činde haber verir.

Yiyecek ve i├žecekleri sorar.

Kendine y├Ânelik olarak ÔÇťbenÔÇŁder.

ÔÇťBir adetÔÇŁ ve ÔÇť├žokÔÇŁ ayr─▒m─▒n─▒ yapar.

├çocu─čun ismi s├Âylenerek(ÔÇŽ nerede?) ┼čeklinde soruldu─čunda kendini g├Âsterir.

 

24 ÔÇô 36 . AYLAR ARASINDAK─░ ├çOCUKLARIN D─░L GEL─░┼×─░M ├ľZELL─░KLER─░

( 2 ÔÇô 3 YA┼× )

 

─░stenilen nesneyi ba┼čka bir odadan getirir, g├Ât├╝r├╝r.

─░stenilen ki┼čiyi ├ža─č─▒r─▒r.

M├╝zik veya hikaye etkinli─čine 5-10 dakika s├╝reyle kat─▒l─▒r.

Kendisine hat─▒rlat─▒ld─▒─č─▒nda ÔÇťl├╝tfenÔÇŁ ve ÔÇťte┼čekk├╝r ederimÔÇŁ der.
Basit ev i┼člerine yard─▒m etmeye ├žal─▒┼č─▒r. (fara┼č tutmak)

Hareket bildiren s├Âzc├╝kleri anlad─▒─č─▒n─▒ hareketi yaparak g├Âsterir.

Soruldu─čunda bir se├žim, tercih yapabilir.
Bildi─či s─▒fatlar i├žin uygun tepkiyi g├Âsterir. (mutlu, mutsuz, yorgun, uzun, s─▒cakÔÇŽ.)

olay s─▒ras─▒na uygun olarak taklidi oyunlar oynar. (bebe─čini beslemek, y─▒kamak, uyutmak ÔÇŽ)

─░stenildi─činde nesneyi bir ba┼čka nesnenin i├žine, d─▒┼č─▒na, alt─▒na koyar.

Bilinen s─▒fatlar─▒ kullan─▒r. (s─▒cak, so─čuk, uzun, k─▒saÔÇŽ)

Hareket ve i┼č belirten resimleri isimlendirir. (yemek, i├žmek, uyumakÔÇŽ)

Basit faaliyetler i├žin ÔÇť ÔÇŽ.(isim) ne yap─▒yor ?ÔÇŁ sorusunu cevaplar.

2 s├Âzc├╝kl├╝ dizelerde isim + s─▒fat veya isim + isim birle┼čtirir. (b├╝y├╝k top, top sandalyeÔÇŽ)

2 s├Âzc├╝kl├╝ dizelerde nesne ve fiili birle┼čtirir. (yemek pi┼čir, ├žay i├žÔÇŽ)
2 s├Âzc├╝kl├╝ dizelerde isim + fiili birle┼čtirir. (baba gitÔÇŽ)

Tan─▒─č─▒ bir ┼čark─▒daki her dizenin son s├Âzc├╝─č├╝n├╝ tekrarlar ve hareketle g├Âsterir.
Tuvalet ihtiyac─▒n─▒ s├Âzel olarak bildirir.

2 s├Âzc├╝kl├╝ ifadelerde ÔÇťburadaÔÇŁ veya ÔÇťoradaÔÇŁ s├Âzc├╝klerini isim ya da fiille birle┼čtirir. (sandalye buradaÔÇŽ)
M├╝lkiyeti ifade etmek i├žin iki s├Âzc├╝─č├╝ birle┼čtirir. (baba arabaÔÇŽ)

Resimlerdeki detaylar─▒ g├Âr├╝r. (d├╝kkan, sokakÔÇŽ)

S├Âzel ipu├žlar─▒ verildi─činde taklit oyununa kat─▒l─▒r.

Kullan─▒┼č─▒ tan─▒mland─▒─č─▒nda ├Ânceden tan─▒d─▒─č─▒ nesneyi se├žer. (hangisi ile i├žeriz ?, hangisi ile yeriz ?…)

Nerede sorusunu cevaplar.(alt─▒nda, ├╝st├╝nde, yan─▒ndaÔÇŽ.)

Tan─▒d─▒─č─▒ ├ževresel (do─čadaki) sesleri isimlendirir. (bu ne sesi? Tren, araba, ku┼čÔÇŽ)
3 s├Âzc├╝kl├╝ dizilerde isim , fiil ve s─▒fat─▒ birle┼čtirir.(baba i┼če gitti,ÔÇŽ)

Kim ister? sorusuna kendi ismini s├Âyleyerek cevap verir.

Kullan─▒l─▒┼č─▒ tan─▒mland─▒─č─▒nda do─čru nesnenin ismini s├Âyler. (ne ile yemek yeriz? Ka┼č─▒k; neyin ├╝st├╝nde otururuz?, sandalyeÔÇŽ)
Basit hikayeleri dinler.(10 dak.)

Ya┼č─▒n─▒ s├Âylemek i├žin parmaklar─▒n─▒ kullan─▒r.

Soruldu─čunda cinsiyetini s├Âyler.

┼×imdiki zaman ekini kullan─▒r. (ko┼čuyorumÔÇŽ)

Taklit oyunlar─▒ s─▒ras─▒nda yeti┼čkinle konu┼čur.

Televizyon seyrederken tan─▒d─▒─č─▒ televizyon kahramanlar─▒n─▒n isimlerini s├Âyler.

Yeti┼čkinin k─▒yafetlerini giyerek oyun oynar.

S├Âzc├╝klerin ├žo─čul hallerini kullan─▒r.

Ge├žmi┼č zaman ekini uygun yerlerde kullan─▒r.(-di, -mi┼č ekleri )

Karma┼č─▒k resimleri anlat─▒r.

Sesinin tonunu %90 oran─▒nda kontrol eder.

Sohbet s─▒ras─▒nda ÔÇť bu (o) nedir ?ÔÇŁ diye sorar.

Kurall─▒ c├╝mleler kurar.

─░smi yerine ÔÇť ben, benimÔÇŁ ifadelerini kullan─▒r.

─░stemedi─čini ÔÇťhay─▒rÔÇŁ ile ifade eder.

ÔÇťKim?ÔÇŁ sorusuna isim s├Âyleyerek cevap verir.

ÔÇťKimin?ÔÇŁ sorusuna ÔÇťÔÇŽ.inÔÇŁ Diyerek cevap verir.

Nesneleri isimlendirir ve nesnenin ├Âzelli─či ile ilgili cevap verir.(Bu nedir? Masa,kitap)

Baz─▒ s─▒n─▒f ifadelerini kullan─▒r. (oyuncak, yiyecek, hayvanÔÇŽ)

Bazen istek ve rica belirten ifadeleri kullan─▒r.(l├╝tfen, yapabilir miyim?)

Ritmik seslere el ├ž─▒rparak, aya─č─▒n─▒ yere vurarak kat─▒l─▒r.

 

37- 48 AYLAR ARASINDAK─░ ├çOCUKLARIN D─░L GEL─░┼×─░M ├ľZELL─░KLER─░

(3-4 YA┼×)

 

4-5 S├Âzc├╝kl├╝ diziler kurarak konu┼čur.

M├╝zik e┼čli─činde dans edip ┼čark─▒ s├Âyler.

M├╝zikli oyunlarda y├╝ksek al├žak sesleri ay─▒rt eder.
Di─čer ├žocuklar─▒ taklit ederek kurallara uyar.

Kendisine hat─▒rlat─▒lmadan da tan─▒d─▒─č─▒ yeti┼čkinleri selamlar.

Basit bir sohbete kat─▒l─▒r.

B├╝y├╝k ve k├╝├ž├╝k nesneleri isimlendirir.(ÔÇťbu nas─▒l topÔÇŁ sorusuna uygun cevab─▒ verir.

S├Âzel direktif verildi─činde 10 v├╝cut k─▒sm─▒n─▒ g├Âsterir.

S├Âzel direktif verildi─činde resimden k─▒z ve erke─či g├Âsterir.

Kendisine model olundu─čunda 3ÔÇÖe kadar sayar.

Basit ve s─▒k tekrarlanan bir hikayede ÔÇť sonra ne oldu ?ÔÇŁ sorusuna beklenen cevab─▒ verir.

Arkada┼č─▒ndan onun oynad─▒─č─▒ oyuncakla oynamak i├žin izin ister.

Kendili─činden ÔÇť l├╝tfen ÔÇŁ ve ÔÇť te┼čekk├╝r ederim ÔÇŁ der. (% 50 oran─▒nda)

Telefona cevap verir. Yeti┼čkini telefona ├ža─č─▒r─▒r veya tan─▒d─▒k ki┼čiyle telefonla konu┼čur.

ÔÇťNerede ve kimÔÇŁ ile ba┼člayan sorular sorar.

Soru c├╝mlesi i├žin ÔÇťmiÔÇŁ ekini kullan─▒r (annem geldi mi?)

D├╝zenli olarak uygulanan ├Âyk├╝ saatine 5 dakika s├╝re ile kat─▒l─▒r.

─░├žinde, d─▒┼č─▒nda, arkas─▒nda, ├╝st├╝nde ifadelerini anlar ve ona g├Âre davran─▒r.

S├Âz ve hareket i├žeren ├že┼čitli parmak oyunlar─▒n─▒ tekrarlar.

Kendisine model olundu─čunda 10 nesneyi sayar.

Yeti┼čkinin y├Ânetti─či grup oyunlar─▒nda kurallara uyar.

Daha b├╝y├╝k ├žocuklar─▒n liderli─čini yapt─▒─č─▒ grup oyunlar─▒nda, kurallara uyar.

Kendi projesi ├╝zerinde ├žal─▒┼č─▒rken, di─čer ├žocuklar─▒n yan─▒nda oynar ve onlarla konu┼čur (30dakika)
ÔÇťni├žin?ÔÇŁ ile ba┼člayan sorular sorar ve yeti┼čkinin cevab─▒n─▒ dinler.

─░stendi─činde 3 rengi isimlendirir.

Kare, daire ve ├╝├žgeni isimlendirir.

─░ki ba─č─▒ms─▒z emri yerine getirir. (topu al , kitab─▒ ver)

─░stendi─činde ad─▒n─▒ ve soyad─▒n─▒ s├Âyler.

ÔÇťnas─▒l?ÔÇŁ sorusuna cevap verir.

Sesleri bir s─▒raya veya alet serisine g├Âre tekrarlar. (davula vurma, ├ž─▒ng─▒rak sallama, ├želik ├╝├žgene vurma.)

Ge├žmi┼č zamanla ilgili ifadeleri kullan─▒r.

Nesnelerin benzer ve farkl─▒ oldu─čunu s├Âyleyebilir (├Âzelliklerine ve i┼člevlerine g├Âre)

Tan─▒d─▒─č─▒ durumlarda b├╝y├╝kl├╝kle ilgili s─▒fatlar─▒ kullan─▒r.

Taklit oyunlar─▒nda yeti┼čkin rollerini al─▒r.

Oyun geli┼čtik├že daha sonra neler olaca─č─▒n─▒ planlay─▒p anlat─▒r (yemek haz─▒rlama, yemek yeme, bula┼č─▒k y─▒kama)

En son yapt─▒─č─▒ deneyimleri anlat─▒r.

Hikayedeki olaylarla ilgili ÔÇťni├žin?ÔÇŁ sorusunu cevaplar.

Nesnelerin nas─▒l kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ s├Âyler (bardakla ne yap─▒l─▒r)

Gelecekle ilgili olaylar─▒ anlat─▒r.( yapaca─č─▒m, yapmak istiyorum, yapmam gerek)

├ço─čul eklerini yerinde ve do─čru kullan─▒r.

Olu┼č s─▒ras─▒na g├Âre iki olay─▒ anlat─▒r.

Malzemelere uygun taklidi oyunlar geli┼čtirebilir. ( piknik sepetini g├Âr├╝nce pikni─če doktor setini g├Âr├╝nce doktora gitmeyi canland─▒r─▒r.)

Konu┼čmas─▒ yabanc─▒lar taraf─▒ndan anla┼č─▒l─▒r.

 

48 – 60 AYLAR ARASINDAK─░ ├çOCUKLARIN D─░L GEL─░┼×─░M ├ľZELL─░KLER─░

(4 ÔÇô 5 YA┼×)

 

Birbirini takip eden ├╝├ž i┼či yapar.

Edilgin c├╝mleleri anlar (kap─▒ Ahmet taraf─▒ndan a├ž─▒ld─▒).

─░stenildi─činde bir nesnenin veya resmin e┼čini bulur.

Konu┼čurken ÔÇťl├╝tfen, yapar m─▒yd─▒n─▒z, yapabilir misiniz ÔÇŁ gibi s├Âzel ifadeleri kullan─▒r.

Birle┼čik c├╝mleler kullan─▒r (topa vurdum, top yuvarland─▒).

─░stendi─činde nesnenin ├╝st├╝n├╝ ve alt─▒n─▒ g├Âsterir.

─░stendi─činde bir ├žal─▒┼čma sayfas─▒ndaki nesnenin, ├╝st├╝ndeki ve alt─▒ndaki nesne resimlerini g├Âsterir.

K─▒saltmalar kullan─▒r (biliyorum,istiyorum).

Resimdeki mant─▒ks─▒zl─▒klar─▒ ve sa├žmal─▒klar─▒ g├Âsterir.

K─▒z karde┼č, erkek karde┼č, anneanne, babaanne ve dede gibi kelimeleri kullan─▒r.

Z─▒tl─▒klarla ilgili kar┼č─▒la┼čt─▒rmalarda en son kelimeyi s├Âyler.(hangisi b├╝y├╝k, hangisi k├╝├ž├╝k? ─░fadesinde b├╝y├╝k ve k├╝├ž├╝k nesnelerden ├Ânce k├╝├ž├╝k olan─▒ g├Âsterir.)

Resimli ipucu olmadan bildi─či hikayeleri anlat─▒r.

Belirli bir s─▒fata ait olmayan resmi (hayvan olmayan─▒) g├Âsterir.

─░ki kelimenin kafiyeli olup olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âyler. (atk─▒-ask─▒, kitap-├Ârdek)

Karma┼č─▒k c├╝mleler kullan─▒r. (├ž├╝nk├╝ÔÇŽ.)

Sesin y├╝ksek mi al├žak m─▒ oldu─čunu s├Âyler.

├ť┼č├╝d├╝─č├╝n zaman ne yapars─▒n?, Yoruldu─čun zaman ne yapars─▒n? Ac─▒kt─▒─č─▒n zaman ne yapars─▒n? ┼čeklindeki sorular─▒ cevaplar.

Gramer kullan─▒m─▒ daha iyidir.

Ge├žmi┼č zaman─▒ daha kurall─▒ kullan─▒r.

Çok soru sorar.

1500-2100 kelime bilir.

Konu┼čmas─▒ tam olarak anla┼č─▒l─▒r.

Konu┼čmas─▒ ak─▒c─▒d─▒r.

Adresini, telefon numaras─▒n─▒ bilir.

Belli ba┼čl─▒ olaylar─▒ olay s─▒ras─▒na g├Âre s─▒ralar.

C├╝mlenin anlam─▒n─▒ bozan s├Âzc├╝─č├╝ s├Âyler.

Tamamlanmam─▒┼č olarak verilen hikayeyi ├Âzg├╝n bir ┼čekilde tamamlar.

 

 

 

60 – 72 AYLAR ARASINDAK─░ ├çOCUKLARIN D─░L GEL─░┼×─░M ├ľZELL─░KLER─░

(5 – 6 YA┼×)

 

Bozuk paralar─▒ tan─▒r.

Ad─▒n─▒ ve soyad─▒n─▒ s├Âyler.

Ailesindeki ki┼čilerin isimlerini s├Âyler.

Soruldu─čunda kendisine ait bilgileri verir.

Haftan─▒n g├╝nlerini s─▒ras─▒yla s├Âyler.

4-7 s├Âzc├╝kle c├╝mle kurar.

G├╝nl├╝k deneyimlerini anlat─▒r.

3 veya 5 b├Âl├╝ml├╝k hikayeyi birle┼čtirir ve anlat─▒r.

Say─▒lar─▒ ritmik sayar.

Az-├žok kavramlar─▒n─▒n anlam─▒n─▒ bilir ve g├Âsterir.

Birka├žÔÇÖ─▒n anlam─▒n─▒ bilir.

ÔÇťd├╝nÔÇŁ ve ÔÇťyar─▒nÔÇŁ─▒ anlaml─▒ olarak kullan─▒r.

Renk,b├╝y├╝kl├╝k,┼čekil ve say─▒ kavramlar─▒n─▒ anlar.

Kelimeleri tan─▒mlar.

Basit ┼čakalar yapar.

Yer veya hareket tarif eder (ÔÇŽ..ya do─čru, oradanÔÇŽ. Oraya, uzakta gibi).

ÔÇťni├žinÔÇŁ sorusunu a├ž─▒klayarak cevaplar.

ÔÇť bana tersini s├ÂyleÔÇŁ sorusunu yan─▒tlar.

E─čer ÔÇŽÔÇŽ..olsayd─▒ ne olurdu? Sorusunu cevaplar.

Nesnelerin konumunu s├Âyler. (alt─▒nda, ├╝st├╝nde, yan─▒nda gibi)

ÔÇť-ebilirdi,ÔÇŁ ÔÇť ÔÇôacakt─▒ÔÇŁ ifadelerini kullan─▒r.

Somut nesneleri yap─▒lar─▒na g├Âre daha ayr─▒nt─▒l─▒ olarak tan─▒mlayabilir.

Soyut nesnelerin anlamlar─▒n─▒ s├Âyleyebilir

.Z─▒t anlaml─▒ somut kelimeleri s├Âyleyebilir.

Z─▒t anlaml─▒ soyut kelimeleri s├Âyleyebilir

Yeni ve bilmedi─či kelimelerin anlamlar─▒n─▒ sorar.

S─▒fatlar─▒ rahat kullanmaya ba┼člar.

C├╝mlelerde d├╝n ve yar─▒n, sabah ve ak┼čam kavramlar─▒n─▒ anlaml─▒ olarak kullan─▒r.

C├╝mle yap─▒s─▒ ve ┼čekli hemen hemen yeti┼čkininkine benzer.

Okul ├Âncesinde dil geli┼čiminin ├Ânemi


Dil
┬ápotansiyeli ile dili kullanma becerisinin i├žerikleri farkl─▒d─▒r. Ayn─▒ toplum i├žinde
bireylerin birbirinden farkl─▒ dil kullan─▒mlar─▒ vard─▒r. Bireylerin ya┼ča, e─čitimlerine, ya┼čad─▒klar─▒

b├Âlgelere, ilgili alanlar─▒na g├Âre farkl─▒ dil kullan─▒mlar─▒ dilin bireysel y├Ân├╝n├╝ olu┼čturur.

├çocuklar─▒n b├╝y├╝me ver geli┼čmeleri do─čum an─▒ndan itibaren b├╝y├╝k bir ilgiyle izlenir.

B├╝y├╝menin en h─▒zl─▒ oldu─ču ya┼čam─▒n ilk y─▒l─▒ ve bunu izleyen alt─▒ ya┼ča kadar olan d├Ânem olarak

kabul edilmektedir. Bu d├Ânemde ├žocuklar─▒n zihinsel, dil, sosyal ve fiziksel geli┼čim alanlar─▒nda

ya┼člar─▒na uygun ├Âzellikler g├Âstermeleri beklenmektedir. Ya┼čam─▒n ilk y─▒l─▒nda en h─▒zl─▒ geli┼čim

fiziksel b├╝y├╝mede g├Âr├╝l├╝rken, ikinci y─▒l dilin en h─▒zl─▒ geli┼čti─či d├Ânem olarak kabul

edilmektedir. ├çocu─čun dili kullanmay─▒ ├Â─črenmesi geli┼čimin en ├Ânemli g├Âstergelerinden birdir.

├ç├╝nk├╝ dil,belirli kurallara dayal─▒ semboller sistemidir. Konu┼čma ise, dili kullanarak s├Âzl├╝

ileti┼čim kurma y├Ântemidir. Her dilin s├Âzc├╝k, ses ve gramer yap─▒lar─▒ birbirinden farkl─▒d─▒r.

Geli┼čimin do─čum ├Âncesinden ba┼člad─▒─č─▒ g├Âr├╝┼č├╝ne dayan─▒larak ├žocu─čun dille ilgili becerileri de

bu andan itibaren ├Â─črendi─či kabul edilmektedir.

├çocu─čun┬ádil geli┼čimi┬ádo─čumdan it itibaren izlendi─činde do─ču┼čtan getirdi─či bir ses

kapasitesinin oldu─ču g├Âr├╝lmektedir. Do─čumdan sonraki ilk aylarda bebek a─člama, g├╝lme,

h─▒├žk─▒rma, ba─č─▒rma gibi kendili─činden bir tak─▒m sesler ├ž─▒kar─▒rken, d─▒┼čardan i┼čitti─či sesleri de

taklit etmeye ba┼člar. Ses taklitleri, hece tekrarlar─▒ ve ilk s├Âzc├╝─č├╝n s├Âylenmesi gibi dil

geli┼čimindeki belirgin a┼čamalar izlenerek ├žocu─čun konu┼čulanlar─▒ anlamas─▒ ve konu┼čmaya

ba┼člamas─▒ ger├žekle┼čir. ├çocuk olgunla┼čt─▒k├ža konu┼čma mekanizmas─▒ ├╝zerindeki denetimi

artmaktad─▒r. ├çocu─čun biyolojik kapasitesinin yan─▒ s─▒ra ├ževrenin ve e─čitimin geli┼čim

├╝zerindeki etkinli─či de ├Ânem kazanmaktad─▒r. Bu nedenle ├žocu─čun ana dilini kazan─▒rken

ge├žirdi─či a┼čamalarda e─čitimin destekleyici rol├╝nden yararlanmak gerekmektedir. ├çocu─čun ilk

d├Ânemlerde konu┼čmas─▒ i├žin desteklenmesine, uygun ortamlar yarat─▒lmas─▒na ve uyar─▒c─▒lar

sunulmas─▒na gereksinimi vard─▒r.

Dil kullanabilmek do─ču┼čtan getirdi─čimiz bir yetenektir ama fitili ate┼člemek i├žin uyar─▒c─▒

├ževreye ihtiya├ž vard─▒r. DarwinÔÇÖnin de dedi─či gibi t├╝r├╝n├╝n tatl─▒ melodisi anne dili ├žocu─čun ilk

donan─▒m─▒d─▒r.

├çocukta┬ádilin geli┼čmesi┬áhem onu olgunla┼čmas─▒na hem de ├Â─črenmesine dayan─▒r.

Bebeklikten sonraki y─▒llarda b├╝t├╝n normal ├žocuklar, hatta zeka d├╝zeyi normalin alt─▒nda olan

b├╝y├╝k ├žocuklar ├ževrelerinde kullan─▒lan dili ├Â─črenirler. ├çocu─čun do─čduktan bir yeti┼čken

oluncaya kadar ana dilini ├Â─črenme s├╝recini (dil geli┼čimi denir) ├žocuk arzu, istek ve

ihtiya├žlar─▒n─▒ c├╝mlelerle dile getirir. Dil geli┼čiminin normal olmas─▒ i├žin zeka ve duyu

organlar─▒n─▒ normal yap─▒da olmas─▒ gerekir. Dil geli┼čimin niteli─či ├žocu─čun zihinsel geli┼čimini

belirler. Dil zihin geli┼čiminin en sa─čl─▒kl─▒ g├Âstergesidir. Dil y├Ân├╝nden kusurlu olan ├žocuklar

kendilerini ifade etmekte g├╝├žl├╝k ├žekerler. Bu durumda ├žocukta bir ├žok sorun ortaya

├ž─▒kmas─▒na neden olur. Dilin sa─čl─▒kl─▒ bir ┼čekilde geli┼čmesi ├žocu─čun di─čer geli┼čimlerini de

olumlu y├Ânde etkiler.

Bu y├╝zden dil geli┼čimine ├Ânem verip en etkin oldu─ču ├ža─čda yani okul ├Âncesi d├Ânemde bu

alanda bol bol ├žal─▒┼čmalar yap─▒lmal─▒d─▒r. Dilin ├žok ├Ânemli oldu─ču herkes taraf─▒ndan bilinmekle

birlikte buna ├žok fazla ├Ânem verilmemektedir.

En ├Ânemli unsur bu d├Ânemde ├žocuklar─▒n dil geli┼čimini ilerletmek ve bunu yaparken fark─▒

metotlar kullanarak dili daha da zenginle┼čtirmektir. ├çocuklara┬ádrama, oyun, tiyatro, ┼čiir,

tekerleme, parmak oyunlar─▒, hikaye anlatma, tekrarlama, yorumlama gibi ├žal─▒┼čmalar

yapt─▒rtarak hem dili d├╝zg├╝n kullanmay─▒ ├Â─čretebilir hem de bunu yaparken ├žocu─čun zevk

almas─▒n─▒ sa─člayabiliriz.

├çocuk bundan zevk al─▒rsa bu ├žal─▒┼čmalar─▒ daha ├žok yapar bu sayada dil geli┼čim d├Ânemini

├žok iyi bir ┼čekilde ge├žirmi┼č olur. Yani daha iyi bir diksiyonu, daha bir kelime haznesi, daha

etkili bir konu┼čmas─▒, bunlara ba─čl─▒ olarak da daha iyi bir sosyal ├ževresi olu┼čur.