Tag: dil e─čitimi

Afazi Rehabilitasyon

Afazide dil terapisi performans─▒n zay─▒f oldu─ču dil veya bili┼č moduna uyaran─▒n bir zorluk hiyerar┼čisi i├žinde tan─▒t─▒lmas─▒, beynin uyar─▒lmas─▒ ve ├Â─črenilenin ger├žek ya┼čama transfer edilmesi ┼čeklinde ger├žekle┼čir. Terapinin amac─▒ bireyin edinip kaybetti─či dili tedavi ve e─čitimle tekrar yap─▒land─▒rmaya ve d├╝zenlemeye ├žal─▒┼čmak, dili klinik bir oda i├žinde de─čil, ya┼čam i├žinde onarmak olmal─▒d─▒r.

Terapi sonunda iyile┼čme hastan─▒n uyarana g├Âsterdi─či tepki davran─▒┼č─▒ de─čil, g├╝nl├╝k ya┼čam i├žindeki spontan ve ama├žl─▒ s├Âzel ifade kullan─▒m─▒ olmal─▒d─▒r. O halde, afazi terapisi sadece dil i┼člevine s─▒n─▒rl─▒ kalmamal─▒, afazik hastan─▒n olumlu tutum kazanmas─▒n─▒ sa─člamal─▒, moralini artt─▒rmal─▒, sosyal ili┼čkilerini sa─člamal─▒, ├Âzr├╝ne bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ kazand─▒rmal─▒, iyimserlik, duygusal tutarl─▒l─▒k, ve kabul duygusu geli┼čtirmeli, bireye ├Âzg├╝ haz─▒rlanmal─▒, geli┼čime ya da ba┼čar─▒s─▒zl─▒k sinyallerine g├Âre devaml─▒ elden ge├žirilmeli, sosyal, dilsel, n├Ârolojik gereksinimlere cevap veren yarat─▒c─▒ bir s├╝re├ž olmal─▒d─▒r. K─▒saca, afazi terapisi hastan─▒n ki┼čisel, duygusal, sosyal, ailevi ve mesleki ya┼čam─▒nda fel├žin getirdi─či hasar─▒n etkilerini azaltabilmektir (Hegde, 1996). Hasta maksimum fiziksel, psikolojik, sosyal, mesleki ve ileti┼čimsel i┼člevlere ula┼čt─▒─č─▒ zaman sonland─▒r─▒labilir.
Yine de bu s├╝renin ├žok k─▒sa olaca─č─▒ s├Âylenemez.

Konu┼čma terapistinin bu s├╝re├ž i├žinde rol├╝ fazlad─▒r. Afazi terapisti sorumlu, duyarl─▒, uzman ve yetkin olmal─▒, soruna ili┼čkin verileri do─čru analiz edip sentezlemeli, basit ya da kompleks olgularda terapi planlay─▒p uygulamak i├žin ilgili bilgi, yakla┼č─▒m veya modeller yaratmal─▒, ve yapt─▒─č─▒ her uygulama i├žin bir gerek├žesi olmal─▒ ve bunu hastas─▒na a├ž─▒klamal─▒d─▒r. Terapi program─▒n─▒ ger├žek├ži planlamal─▒: zaman s─▒n─▒rl─▒l─▒klar─▒n─▒, , ara├ž-gere├ž kullan─▒m─▒n─▒, materyallerin varl─▒─č─▒n─▒ ve ├Âzellikle olgu ├Âzelli─čini g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmal─▒d─▒r. Hastan─▒n terapiye uygun olup olmad─▒─č─▒ karar─▒ ├žok ├Ânemlidir. E─čer hastan─▒n terapiye m├╝dahale edici komplike medikal sorunlar─▒ varsa hastan─▒n medikal a├ž─▒dan stabil duruma ge├žmesinin beklenmesi iyi olur. Hastane ├ž─▒k─▒┼č─▒n─▒n hemen arkas─▒nda beyinde ├Âdem devam ediyor olabilir. Bu ├Âdem azal─▒rken spontan iyile┼čme de devreye girebilir; bu durumda hasarlanan h├╝crelerin tekrar onar─▒l─▒yor olmas─▒ olas─▒d─▒r. Bu y├╝zden yo─čun bir terapi program─▒ uygulamadan ├Ânce spontan iyile┼čme d├Ânemi i├žinde neler olaca─č─▒n─▒ bekleyip g├Ârmek iyi bir d├╝┼č├╝nce olabilir.

E─čer terapi program─▒ ba┼člam─▒┼čsa, terapinin NASIL verimli, N─░├ç─░N ba┼čar─▒s─▒z oldu─čunu s─▒k aralarla sorgulamal─▒d─▒r. ├ľ─črenmede sorumluluk almal─▒, hastada uygun tutum ve beceri geli┼čtirmeyi desteklemeli, ba┼čkalar─▒na yard─▒m etme motivasyonu olmal─▒, hastas─▒ ile kar┼č─▒l─▒kl─▒ ili┼čkide g├╝ven sa─člamal─▒, sab─▒rl─▒ bir yap─▒s─▒ olmal─▒, mizah duygular─▒ geli┼čmi┼č olmal─▒, terapisini ilgin├ž ve e─členceli yapabilmelidir.

Terapi program─▒n─▒ ├žok iyi planlamak ve terapistin ├žok etkin olmas─▒, do─čru te┼čhis, de─čerlendirme, terapi ├Ânerme, ve planlama ba┼čar─▒l─▒ terapi programlar─▒n─▒n garantisi olamaz ├ž├╝nk├╝ bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda pek ├žok fakt├Âr terapinin ba┼čar─▒s─▒n─▒ etkileyecektir. ├ľrne─čin, terapinin ne s├╝rede, hangi yo─čunlukta verilece─či, Olumlu sonucun zamana terapiye veya ikisinin etkile┼čimine ba─čl─▒ olup olmad─▒─č─▒, Olgu de─či┼čkenli─či, Ya┼č fakt├Âr├╝, Afazi Tipi ve ciddiyeti program planmada d├╝┼č├╝n├╝lmesi gereken ├Âzelliklerdir.

UYGULANAN TERAP─░N─░N ETK─░S─░ (Programl─▒ ve programs─▒z terapilerin etkisi)

Terapide se├žilen yakla┼č─▒m─▒n da b├╝y├╝k ├Ânemi vard─▒r. Terapideki ileti┼čimin klinik bir ortam yerine do─čal ortamda y├╝r├╝t├╝lmesi tercih edilir. Terapiye kat─▒l─▒m ve ailenin deste─či iyile┼čtirmeyi artt─▒r─▒c─▒ fakt├Ârd├╝r. Asl─▒nda klinik zeminli terapi y├Ântemlerinin de i┼člevsel etkisi olabilece─či ge├žmi┼č terapi y├Ântemlerine bir alternatif olarak ├Âne s├╝r├╝lmektedir. ÔÇťTotal CommunicationÔÇŁ a─č─▒r afazik bireyler i├žin ileti┼čimde s├Âzel kesitsel y├Ânleri augmente eden klinik zeminli bir tekniktir. Bu t├╝r bir terapi hastaya ├Âzg├╝ bir kar─▒┼č─▒m terapiyi ├Ânermektedir; ├Ârne─čin, jest-mimik, yaz─▒l─▒, ├žizili, g├Ârsel dilsel ya da dilsel olmayan bi├žimlerden bir karma hastaya sunulabilir. B├╝t├╝n bu terapiler bir klinik ortam i├žinde ger├žekle┼čtirilebilir. Ama├ž hastalar─▒n ortak bir konu veya g├Ânderge ├╝zerinde birle┼čecekleri bir kesit bulabilmektir. Konu┼čma, yaz─▒, ├žizim ve jest-mimiklerin kombine kullan─▒m─▒n─▒ ├Â─črenmek afazik ki┼čiyi bir i├žerik d├╝zeyinde ileti┼čimsel s─▒ra almaya kat─▒l─▒m─▒n─▒ olas─▒ k─▒lacakt─▒r; aksi takdirde hepsi konu┼čma ile bir araya gelemezler.

Ara┼čt─▒rmac─▒lar ne yaz─▒k ki, etkin terapi y├Ântemleri konusunda ├že┼čitli g├Âr├╝┼čleri savunmu┼člard─▒r. ├ľrne─čin, baz─▒lar─▒ etkinli─čin cross-modal stimulasyon kullanarak korteksin kendini tekrar d├╝zenlemesini sa─člamas─▒yla ortaya ├ž─▒kaca─č─▒n─▒ ├Ânermi┼člerdir (Luria, ) Bu g├Âr├╝┼če g├Âre uyaran─▒n al─▒nmas─▒ ve ger├žekle┼čtirilmesine ili┼čkin yeni yollar geli┼čtirilmi┼čtir. Sonu├žta dil ve bellek yeterliliklerinde ciddi geli┼čmeler g├Âzlenmi┼čtir. Schuel bu kuram─▒ i┼čitmeyi e─čitmenin i┼čitsel anlamay─▒ geli┼čtirece─či g├Âr├╝┼č├╝ ile desteklemi┼čtir. Bu yolla i├ž ses organisazyonu geli┼čecek, i┼čitsel anlama da dolay─▒s─▒ ile iyile┼čecektir.

Temel bili┼čsel s├╝re├žleri ├Ânemseyen bir di─čer teknik deblockingÔÇÖtir (Kerns, 1997). de-blocking Di─čer modalitelerin kullan─▒m─▒n─▒ kolayla┼čt─▒rmak amac─▒yla kullan─▒lan bir korunmu┼č i┼člev korteksin kendini tekrar d├╝zenlemesini sa─člayacakt─▒r g├Âr├╝┼č├╝nde yola ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Yar─▒k├╝relerin ├Âzellikleri, ├Ârne─čin, sa─č yar─▒k├╝renin daha ├Ânce sol yar─▒k├╝rede olan i┼člevlerden baz─▒lar─▒na sahip oldu─ču varsay─▒m─▒ bu teknik uyumunda bir g├Âr├╝┼čt├╝r. Melodik Entonasyon Terapisi ve g├Ârsel yarat─▒c─▒l─▒k/ imajlama de-blocking tekniklerinden ├Ârneklerdir. 1945lerde ilk olarak Backus taraf─▒ndan ├Ânerilen melodik ezgi terapisi s├Âzc├╝k ve s├Âzc├╝k ├Âbeklerinin hastaya hep ayn─▒ ritmik ezgi ile tan─▒t─▒lmas─▒n─▒ ├Âng├Ârm├╝┼čt├╝. Aradan ge├žen zamanla 1973 y─▒llar─▒nda Albert ve arkada┼člar─▒ basit s├Âzc├╝k ve kal─▒p s├Âzc├╝k ezgilerinin tutuk afazilerdeki konu┼čmay─▒ kolayla┼čt─▒rd─▒─č─▒n─▒ tekrar g├╝ndeme getirdiler. Bu kuram─▒n d├╝┼č├╝ncesi sa─č hemisferde korunmu┼č baz─▒ i┼člevlerin sol hemisfer hasarl─▒ hastalr─▒n iyile┼čtirilmesinde kullan─▒labilece─či y├Ân├╝ndedir.

G├Ârsel etkinlik terapisi (Visual Action Therapy) hemisferik ├Âzelle┼čtirmenin bir ba┼čka ├Ârne─čidir ve sistemin tekrar d├╝zenlenmesi ile ilgilidir (Helm and Benson, 1978). Global afazili hastalarda bir terapi y├Ântemi olarak g├Ârsel ileti┼čimi kullanan bu kuramc─▒lar yakla┼č─▒mlar─▒n─▒ nesne ve eylemleri tan─▒mlamada kulland─▒klar─▒ el ve kol jestleri ile geli┼čtirdiler. Do─čal olarak bu y├Ântemde s├Âzel terapi uygulanmamaktad─▒r.

kaynak: Mavi┼č, ─░. N├Ârojenik Dil ve Konu┼čma Bozukluklar─▒; ed. O─čuz, H., Dursun, E., ve N,Dursun., T─▒bbi Rehabilitasyon. B├Âl.40, 797-809. Nobel T─▒p Kitapevleri, ─░stanbul, 2.bask─▒, 2004

D─░L VE KONU┼×MA YETERS─░ZL─░─×─░ OLAN B─░REYLER

Dil ve Konu┼čma G├╝├žl├╝─č├╝: S├Âzel ileti┼čimde farkl─▒ seviye ve bi├žimlerde ortaya ├ž─▒kan aksakl─▒klar ve d├╝zensizlikler nedeniyle dili kullanma, konu┼čmay─▒ edinme ve ileti┼čimdeki g├╝├žl├╝klerin, bireyin e─čitim performans─▒ ve sosyal uyumunu olumsuz y├Ânde etkilemesi durumudur. Konu┼čma, ho┼č olmayan bir sesle ve ya┼č─▒na uygun olmayan veya anla┼č─▒lmayan bir ┼čekilde yap─▒l─▒r, dolay─▒s─▒yla normalden ├žok farkl─▒l─▒k g├Âsterir ve dikkati konu┼čana ├žeker ise genellikle engelli konu┼čma olarak kabul edilir. Bir ba┼čka deyi┼čle konu┼čma esnas─▒nda dinleyenlerin ├žo─ču, ├žo─ču kez ne s├Âylendi─čine de─čil de nas─▒l s├Âylendi─čine dikkat ediyor, ├žo─ču konu┼čmay─▒ umduklar─▒ndan farkl─▒ buluyor ve konu┼čan ne s├Âyleyece─čini de─čil de nas─▒l s├Âyleyece─čini d├╝┼č├╝n├╝r veya o endi┼če i├žinde olur ise o konu┼čma, engelli bir konu┼čma say─▒labilir. Konu┼čma engelinin t├╝rleri

1-Gecikmi┼č Konu┼čma
2-Ses Bozuklu─ču
3-Artik├╝l├ósyon Bozuklu─ču
4-Kekemelik
5-─░┼čitme Engeline Ba─čl─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒
6-Yar─▒k Damak ve Beyin Engeline Ba─čl─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒
7-Yabanc─▒ Dil ve B├Âlgesel Konu┼čma Ayr─▒l─▒klar─▒na Ba─čl─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒
Konu┼čma engeli olan birey ├žocukluktan yeti┼čkinli─če kadar reddedilme, izole edilme (gizlenme), alay edilme ve ac─▒maya kar┼č─▒ devaml─▒ olarak sava┼čmak zorunda kalacakt─▒r. Bundan dolay─▒, nedeni organik olan konu┼čma bozukluklar─▒ gerekli tedbir al─▒nmad─▒─č─▒nda k─▒sa zamanda duygusal problemler haline gelirler.
KONU┼×MA ENGEL─░N─░N NEDENLER─░

Çocukla ilgili olan nedenler:
a- Zeka:
Konu┼čma olduk├ža karma┼č─▒k becerilerin belli bir d├╝zen i├žinde olu┼čmas─▒n─▒ gerektirir. Ara┼čt─▒rmalar, zeka gerili─činin konu┼čma engelinin tek sebebi olarak g├Âsterilemeyece─čini ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r. Zihin kabiliyeti ile dil kabiliyeti aras─▒nda olumlu bir ili┼čki oldu─ču genellikle kabul edilir. Konu┼čmay─▒ kazanmadan ├Ânce i┼čitme engelli ├žocuklardan zekaca ├╝st├╝n olanlar, konu┼čmay─▒ normal ve zihinsel engelli olan i┼čitme engellilere oranla daha erken, daha kolay ve daha iyi kazanabilmektedirler.
b-Sa─čl─▒k:
A─č─▒r ve uzun s├╝ren hastal─▒klar ├žocu─čun her t├╝rl├╝ geli┼čimini yava┼člat─▒r, bazen durdurur. Ba┼čta g─▒rtlak iltihab─▒ (larenjit) olmak ├╝zere bo─čazda yerle┼čmi┼č ├že┼čitli mikrobik hastal─▒klar ve ses telleri ├╝zerinde olu┼čan yumrucuklar da sesin k─▒s─▒k ve bo─čuk ├ž─▒kmas─▒na yol a├žarak konu┼čmay─▒ g├╝├žle┼čtirir.
c-─░┼čitme:
─░┼čitme-konu┼čma aras─▒nda ├žok s─▒k─▒ bir ili┼čki vard─▒r. Do─ču┼čtan i┼čitme engellilerin, ├Âzel e─čitime tabi tutulmazlarsa konu┼čmay─▒ ├Â─črenemedikleri bilinen bir ger├žektir.
d-Sinir-kas sa─čl─▒─č─▒ ve aralar─▒ndaki e┼čg├╝d├╝m:
Sinir ve konu┼čma engelli oldu─ču zaman ├žocuklarda konu┼čma gerili─či de g├Âr├╝lmektedir.Beyin felci ile engelli olan ├žocuklar─▒n konu┼čma ve ses geli┼čimlerinde gerilik g├Âr├╝lmektedir.
e-Konu┼čma organlar─▒:
Di┼č, dil, damak, bo─čaz ve ses bantlar─▒ engelli oldu─čunda ├žocuk muhtemelen konu┼čma g├╝├žl├╝─č├╝ ├žekecektir.
f-Olgunla┼čma:
Sinir, kas sa─čl─▒─č─▒ ve aralar─▒ndaki e┼č g├╝d├╝m normal olabilir.fakat motor geli┼čim y├Ân├╝nden belirli olgunlu─ča eri┼čemedik├že ├žocuk konu┼čamaz. ├çocuk ├žene ve dil kaslar─▒na hakim olup, onlar─▒ kullanacak d├╝zeye eri┼čmeden sesleri ├ž─▒karamaz.
g-Cinsiyet:
K─▒zlarda kekemelik oran─▒ daha azd─▒r. K─▒zlarda konu┼čma geli┼čimi daha erken ba┼člar, daha iyi geli┼čir ve daha az konu┼čma engeli g├Âr├╝l├╝r.
h-Duygusal durum:
Korkun├ž kazalar, duygusal ┼čok ge├žirenlerde konu┼čman─▒n kaybedildi─či g├Âr├╝l├╝r. ─░lk ├žocukluk devresinde ├žocu─čun kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ duygusal g├╝├žl├╝kler onun konu┼čma geli┼čimini etkiler, geciktirebilir.

├çevresel nedenler: a-G├╝d├╝leme, uyar─▒m, te┼čvik:
├çevresinden gelen te┼čvik sonucu ├žocuk konu┼čmaya y├Ânelecektir. Konu┼čmas─▒ i├žin uyaranlar─▒n zengin olmas─▒ gerekir.
b-Konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin kullan─▒lan metot:
Konu┼čma e─čitmeni denen uzmanlar─▒n amac─▒ ├že┼čitli t├╝rden konu┼čma bozukluklar─▒ ya da sorunlar─▒ olan insanlara yard─▒mc─▒ olmakt─▒r. K├╝├ž├╝k bir ├žocu─ča da konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin se├žilen metot, konu┼čmaya te┼čvik edici olmal─▒ ve dilin do─čru kullan─▒larak konu┼čmada iyi bir model olunmal─▒d─▒r.
c-Di─čer ├ževresel nedenler:
Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar sosyo-ekonomik d├╝zeyi y├╝ksek ├žocuklar─▒n; sosyo-ekonomik d├╝zeyi d├╝┼č├╝k olan ├žocuklardan daha fazla kelime hazinesine sahip olduklar─▒n─▒ ve konu┼čmaya daha erken ba┼člad─▒klar─▒n─▒ g├Âstermi┼čtir. GEC─░KM─░┼× KONU┼×MA
├çocu─čun konu┼čmas─▒ kendi ya┼č─▒ndan beklenenden ├žok geri veya konu┼čma geli┼čimi ya┼č─▒tlar─▒ndan ├žok daha yava┼č ise o ├žocu─čun konu┼čmas─▒ ÔÇťgecikmi┼č konu┼čmaÔÇŁ olarak adland─▒r─▒l─▒r.
├ço─čunlukla 2-3 ya┼člar─▒nda konu┼čamayan ├žocuklar─▒n anne babalar─▒ konu┼čman─▒n gecikti─činin fark─▒na var─▒rlar. GEC─░KM─░┼× KONU┼×MANIN BEL─░RT─░LER─░
Gecikmi┼č konu┼čma problemi ├žok de─či┼čik ┼čekilde ve de─či┼čik derecelerde g├Âr├╝l├╝r. ├çocuklar normal konu┼čmaya sahip olmad─▒klar─▒ i├žin ├žal─▒┼čmalar daha ├žok g├Âzlem yoluyla veya ├ževresindekilerden al─▒nan bilgilere dayan─▒r.
Konu┼čmalar─▒ dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda belirtileri; hi├ž konu┼čmamaktan, ├žok zor anla┼č─▒l─▒r birka├ž kelime s├Âylemeye kadar de─či┼čiklik g├Âsterir. Kelime da─čarc─▒klar─▒nda eksiklik vard─▒r. ÔÇťBenÔÇŁ,ÔÇŁbenimÔÇŁ gibi zamirleri kullanmay─▒ 3 ya┼č civar─▒nda bile tam olarak ├Â─črenemezler. C├╝mle kuramazlar. Jest, mimik ve di─čer i┼čaretli hareketleri daha ├žok kullan─▒rlar. ─░steklerini ifade edemezler. Ba┼čkalar─▒n─▒n konu┼čmalar─▒na ilgi g├Âstermez ve dinlemezler. Durmadan ses ├ž─▒kar─▒rlar.
─░leri derecede gecikmi┼č konu┼čma engeli olan ├žocuklar kendi istek ve duygular─▒n─▒ direkt hareketlerle belli ederler. Ki┼čiye, e┼čyaya vurmak, itmek gibi fiziki g├╝├ž ile yap─▒l─▒r. Bu hareketlerinden dolay─▒ kendi ya┼č─▒tlar─▒yla ge├žinmeleri zordur. Dolay─▒s─▒yla uyum problemleri de g├Âr├╝l├╝r.
Bu ├žocuklar─▒n baz─▒lar─▒ topluluktan ayr─▒ kalma e─čilimindedirler. Kendi ba┼č─▒na oyun oynamak veya bir ┼čeyle me┼čgul olmak isterler.
Normal konu┼čmaya sahip ├žocuklara k─▒yasla daha ├žabuk a─člama, ba─č─▒rma, oyuncaklar─▒ k─▒rma, da─č─▒tma ve h─▒r├ž─▒nl─▒k gibi k├Âk├╝ duygusal olan hareketler g├Âr├╝lebilir. GEC─░KM─░┼× KONU┼×MANIN NEDENLER─░
Zihinsel engel:2 ya┼č─▒na kadar ├žocu─čun ├ž─▒kard─▒─č─▒ seslerle zekan─▒n ili┼čkisi olmamas─▒na kar┼č─▒n, 2 ya┼č─▒ndan sonra dil geli┼čimiyle IQ aras─▒nda s─▒k─▒ bir ili┼čki oldu─ču g├Âr├╝┼č├╝ a─č─▒r basmaktad─▒r.
Dil zekaya ba─čl─▒ olarak geli┼čir. Zihinsel engellili─či meydana getiren veya zeka geli┼čimini engelleyici sebeplerin bir ├žo─ču konu┼čma geli┼čimini engelleyici sebeplerin bir ├žo─ču konu┼čma geli┼čimini de engeller.
Zeka seviyesi tan─▒ ve terapide izlenecek yolun saptanmas─▒ i├žin ├Ânemlidir.
Sa─čl─▒k durumu:
Konu┼čma geli┼čim devresinde uzun s├╝ren ve a─č─▒r ge├žen hastal─▒klar ├žocu─čun konu┼čma geli┼čimini engeller. Hastal─▒k birinci ya┼čta olursa etkisi daha ├žok olabilir. Hasta olan bebe─čin ÔÇťbab─▒ldama ÔÇť d├Âneminde keyifli ve rahat ses ├ž─▒karmas─▒ beklenemez.B├Âylece bab─▒ldama ile kazanaca─č─▒ sesleri ├ž─▒karamaz. Ayr─▒ca b├Âyle durumlarda ├žocuk konu┼čmaya az te┼čvik edilir, kendini iyi hissetmez ve her istedi─či ├Ânceden yap─▒l─▒r buda ├žocu─čun konu┼čma ihtiyac─▒ duymamas─▒na neden olur.
─░┼čitme kayb─▒:
Konu┼čma ses alg─▒s─▒na dayand─▒─č─▒ i├žin ├žocu─čun i┼čitme engeli konu┼čma geli┼čimini etkiler. Do─ču┼čtan i┼čitme engelli olanlar ├Âzel metotlarla ├Â─čretilmedik├že konu┼čmay─▒ kazanamazlar. A─č─▒r i┼čitenler ise i┼čitme engellerinin iletisel veya sinirsel olu┼člar─▒na g├Âre artik├╝lasyon bozuklu─čundan ses bozukluklar─▒na kadar ├že┼čitli konu┼čma engeli geli┼čtirirler. ├çocu─čun i┼čitme durumu tespit edilmelidir. Odiometrik muayene ile bir odiogram─▒n─▒n ├ž─▒kar─▒lmas─▒nda fayda vard─▒r
Motor-koordinasyon g├╝├žl├╝─č├╝:
Baz─▒ ├žocuklar dil, damak, dudak gibi konu┼čma organlar─▒n─▒ kontrolde g├╝├žl├╝k ├žekerler. 5 veya 4 ya┼č─▒ndan ├Ânce ├žocuk felci ge├žirmi┼č olanlar─▒n anla┼č─▒l─▒r bir konu┼čma kazanmalar─▒ pek enderdir. Damak ve bo─čaz ├ževresinde k─▒smi fel├ž oldu─čunda yine ayn─▒ durum g├Âr├╝lebilir. Bu bak─▒mdan n├Ârolojik muayeneyi i├žine alan tam bir t─▒bbi muayene gerekmektedir.
Aile ve ├çevre Ko┼čullar─▒:
Aile ile ilgili nedenlerin ba┼č─▒nda ├žocu─čun konu┼čma i├žin gerekti─či kadar g├╝d├╝lenmeyi┼či gelir. ├çocuk konu┼čman─▒n bir i┼če yarad─▒─č─▒n─▒ hissetmezse konu┼čmay─▒ ├Â─črenmek i├žin kendini zorlamaz. ├ľ─črenmede g├╝d├╝leme ├Âd├╝l ve ceza ile olur. Ailenin ├žocu─ča konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin ne gibi bir yol izledi─čini ├Â─črenmek gerekir. Disiplin daha a─č─▒r bas─▒p ├Âd├╝l yetersiz,zamana ve duruma uygun olarak kullan─▒lm─▒yorsa konu┼čma geli┼čimi ├žok yava┼č olur. Hatta bazen hi├ž geli┼čmez.
3 ya┼č─▒ndan ├Ânce konu┼čmalar─▒nda geli┼čme g├Âr├╝lmeyen ├žocuklarla ilgili olarak yap─▒lan vaka incelemeleri bu ├žocuklar─▒n bir ya┼č─▒ndan ├Ânce tuvalet kontrol├╝ ve kendi kendilerine yemek yemeleri i├žin a┼č─▒r─▒ zorlanm─▒┼č olduklar─▒n─▒ ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r.
├çocu─čun konu┼čmay─▒ ├Â─črendi─či devrede evde iyi, a├ž─▒k ve anla┼č─▒l─▒r konu┼čma ├Ârne─čine sahip olmas─▒ ├Ânemlidir. Evde birden fazla dilin konu┼čulmas─▒ da ├žocukta dilin alg─▒lanmas─▒n─▒ g├╝├žle┼čtirir.
Duygusal ├çat─▒┼čma:
├çocuklar konu┼čmalar─▒n─▒ bir kaza, bir ┼čok veya duygusal ├žat─▒┼čma nedeniyle kaybedebilirler. Korkular, heyecanlar, aile hayat─▒ndaki b├╝y├╝k de─či┼čiklikler, yeni bir karde┼čin do─čumu gibi durumlar konu┼čmay─▒ etkiler.
Problemin giderilmesi, ├žocu─čun konu┼čmas─▒n─▒n ilerletilebilmesi i├žin te┼čhis ┼čartt─▒r. Ne ├že┼čit bir problem oldu─ču ve ayr─▒nt─▒lar─▒ bilinirse terapi s├╝recinin ba┼člat─▒l─▒p ba┼člat─▒lmayaca─č─▒na karar verilir.
─░nceleme doktorlar , psikologlar ve konu┼čma engeli uzmanlar─▒ taraf─▒ndan yap─▒l─▒r. ─░nceleme raporu haz─▒rlanarak yap─▒lacak ├žal─▒┼čmalar belirlenerek aileye bilgi verilir.

KEKEMEL─░K

 

Kekemelik konu┼čma engelleri aras─▒nda oran itibariyle az olmakla beraber etki bak─▒m─▒ndan ├žok ├Ânemli yer tutan bir engel t├╝r├╝d├╝r. Kekemelik konu┼čman─▒n t├╝m├╝n├╝ etkileyen bir engeldir.
Kekemelik, seslerin, hecelerin, s├Âzc├╝klerin s├Âylenmesinde i┼čitilebilir veya sessiz tekrar ve uzatmalar bi├žiminde s├Âzl├╝ anlat─▒m ak─▒c─▒l─▒─č─▒ndaki bozukluk olarak tan─▒mlanabilir. Bazen bu bozukluklar konu┼čma organlar─▒n─▒n hareketleri ile ilgili ya da ilgisiz beden hareketleri ile birlikte g├Âr├╝lmektedir. Bu bozukluklar s─▒kl─▒kla heyecan veya gerilim durumlar─▒n─▒n ve korkular─▒n, utanma, rahats─▒zl─▒k gibi ├Âzel duygular─▒n belirtisidir.
Kekemelik k─▒z ├žocuklara oranla erkek ├žocuklar aras─▒nda daha s─▒k g├Âr├╝lmektedir. Ayr─▒ca kekemeli─čin derecesi de erkek ├žocuklarda k─▒zlara oranla daha fazla olmakta ve problemin s├╝reklili─či de erkekler aleyhine fazla olmaktad─▒r.
Kekemelik, konu┼čmada tutukluk, bocalama ve tekrar normal konu┼čmaya d├Ân├╝┼č gibi belirtilerle 3-4 ya┼č─▒ndaki ├žocuklarda ba┼člayabilir. As─▒l kekemelik tablosunun ger├žek yerle┼čimi daha ├žok 5-6 ya┼člar─▒nda olur. S─▒n─▒fta bir ┼čey okuyaca─č─▒ s─▒rada kekeleyen ├žocuk, ┼čark─▒ s├Âylerken ya da telefonla konu┼čurken kekelemeyebilir. ├çocuklar─▒n ├žo─čunlukla 2,5 -3,5 ya┼člar─▒ aras─▒nda kekelemelerinin nedeni, bu s─▒rada ├žocu─čun ├Âzellikle heyecanl─▒yken d├╝┼č├╝nce ile dilini birbirine kar─▒┼čt─▒rmas─▒ndan kaynaklanmaktad─▒r. S├Âzc├╝k da─čarc─▒─č─▒ k─▒s─▒tl─▒ olmas─▒na kar┼č─▒n ├žok ┼čey s├Âylemek isteyen ├žocuk, konu┼čmada zorluk ├žeker ve sonu├ž olarak kekeler.

Dikkat Eksikli─či ve Hiperaktivite Yap─▒lan Ara┼čt─▒rmalar

Linkten ─░ndirebilirsiniz.

Faydal─▒ Olmas─▒ Dile─či ─░le

D─░KKAT ─░ND─░R

Dil Konu┼čma Terapisti Ne ─░┼č Yapar

─░stanbul Dil Konu┼čma Terapisti
Alg─▒ Geli┼čim Merkezi
0546 218 6 218
http://www.algigelisim.com/

Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ bireyin ya┼čam─▒n─▒ ├Ânemli derecede etkilemesine kar┼č─▒n erken te┼čhis ve uygun m├╝dahaleler ile bireyin ya┼čam─▒ndaki olumsuz etkileri azalt─▒labilir. Do─čru tan─▒ ve uygun m├╝dahale uzman olmay─▒ gerektirir. Dil- Konu┼čma Terapisti bu konuda e─čitim alm─▒┼č uzman ki┼čidir. Dil ve konu┼čma terapisti, insan ileti┼čimi, geli┼čimi ve bozukluklar─▒n─▒n tan─▒lanmas─▒, de─čerlendirilmesi, terapisi, ile u─čra┼čan ve bu alanda bilimsel ara┼čt─▒rma faaliyetlerinde bulunan ba─č─▒ms─▒z bir meslek grubu ├╝yesidir. ─░leti┼čim dil ve konu┼čma bozukluklar─▒n─▒n tan─▒s─▒ ve tedavisinden dil ve konu┼čma bozuklu─ču uzmanlar─▒ sorumludur. Meslek ├╝nvan─▒ i├žin de─či┼čik ├╝lkelerde farkl─▒ isimler kullan─▒lmaktad─▒r. (dil ve konu┼čma terapisti, dil ve konu┼čma patalo─ču, dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ uzman─▒, logoped v.b ). ├ťlkemizde daha ├žok kullan─▒lan dil ve konu┼čma bozuklu─ču uzman─▒ ve/veya dil ve konu┼čma terapisti / patalo─čudur.
Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ uzmanlar─▒n─▒n ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ hastal─▒k gruplar─▒ s├Âzel ve s├Âzel-olmayan ileti┼čim sorunlar─▒ndan, yutma ve yeme bozukluklar─▒ olan bireylerin sa─čalt─▒m─▒na kadar geni┼č bir aral─▒─č─▒ kapsar. Geli┼čimsel dil bozukluklar─▒, ses bozukluklar─▒, artik├╝lasyon/fonolojik bozukluklar, kekemelik, dudak – damak yar─▒kl─▒klar─▒na ba─čl─▒ geli┼čen konu┼čma bozukluklar─▒, dil edinimi ger├žekle┼čtikten sonra bir kaza yada beyin kanamas─▒ sonras─▒ geli┼čen konu┼čman─▒n bozulmas─▒ yada kaybolmas─▒ (afazi), edinilmi┼č yutma bozukluklar─▒ dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ uzmanlar─▒n─▒n ├žal─▒┼čma alanlar─▒d─▒r.
Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ uzmanlar─▒ ileti┼čim bozukluklar─▒n─▒n ├Ânlenmesi, tan─▒lanmas─▒ ve sa─čalt─▒m─▒ konular─▒nda g├Ârev yapar. Bu ba─člamda klinik ve e─čitsel programlar haz─▒rlar, geli┼čtirir terapi programlar─▒n─▒ uygular, elde edilen sonu├žlar─▒ de─čerlendirir, ailelere ve ilgili meslek gruplar─▒na dan─▒┼čmanl─▒k yapar.
├ťlkemizde dil ve konu┼čma terapistli─či mesle─či yeni geli┼čmekte olan bir meslektir. T├╝rkiyeÔÇÖde uluslararas─▒ g├Ârev tan─▒mlar─▒na uygun unvana sahip ├žok az terapist bulunmaktad─▒r. Bu alanda ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ ve dil ve konu┼čma terapisti oldu─čun idda eden pek ├žok ki┼či olsa da bu alanda uzman yeti┼čtiren tek okul 2000 senesinde ├Â─čretime ba┼člayan ve ilk mezunlar─▒n─▒ 2004 senesinde veren Anadolu ├ťniversitesi b├╝nyesinde bulunan ÔÇťDil ve Konu┼čma Terapistli─čiÔÇŁ y├╝ksek lisans ve doktora program─▒d─▒r. Dil ve konu┼čma terapisti olarak ├žal─▒┼čabilmek i├žin 4 senelik lisans e─čitimi ├╝zerine dil ve konu┼čma terapistli─či alan─▒nda yap─▒lan y├╝ksek lisans e─čitimini tamamlamak ve y├╝ksek lisans e─čitimi veren kurumun ├Âng├Ârd├╝─č├╝ say─▒daki klinik uygulamay─▒ ger├žekle┼čtirmek gereklidir.
Dil ve Konu┼čma Terapistlerinin Hizmet Alanlar─▒ Nelerdir?
Dil ve konu┼čma terapistleri, bireylerin etkili ileti┼čim becerileri olu┼čturmalar─▒na yard─▒mc─▒ olmak amac─▒ ile ├že┼čitli alanlarda hizmet verir. Bunlar;
ÔÇó Artik├╝lasyon bozuklu─ču ve/veya Fonolojik bozuklu─ču olan bireylere konu┼čma seslerinin uygun ├╝retimini ├Â─čretmek.
ÔÇó Kekemelik ve ak─▒c─▒l─▒k bozuklu─ču olan bireylerin daha ak─▒c─▒ konu┼čmas─▒n─▒ sa─člamak.
ÔÇó Dil ve konu┼čma geli┼čimi geciken bireylere yard─▒mc─▒ olmak.
ÔÇó Sesi ile ilgili problem ya┼čayan ki┼čilerde ses terapileri uygulamak.
ÔÇó Afazik bireylerin dil ve konu┼čma becerilerini tekrar ├Â─črenmesi i├žin yard─▒mc─▒ olmak.
ÔÇó Yutma sorunu ya┼čayan bireylerin de─čerlendirilmesi, beslenme bi├žimlerinin ayarlanmas─▒ ve yutma becerilerinin geri kazan─▒lmas─▒na y├Ânelik tedavileri uygulamak
ÔÇó Bireylerin ileti┼čiminin etkilili─čini artt─▒rmak. S├Âzel olmayan ileti┼čim gibi g├╝nl├╝k ileti┼čim becerilerini geli┼čtirmek
ÔÇó ─░leri d├╝zeyde konu┼čma sorunu olan bireyler i├žin destekleyici ve alternatif ileti┼čim sistemlerini de─čerlendirmek, se├žmek ve geli┼čtirmek
ÔÇó Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒n─▒ ├Ânleme yollar─▒ ile ilgili topluma ve bireylere ├Ânerilerde bulunmak.
Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒nda erken m├╝dahale neden ├Ânemlidir?
Dil ve konu┼čma sorunlar─▒nda erken tan─▒ ve tedavi, ├žocu─čun zihinsel geli┼čiminde ├žok ├Ânemli rol oynar. Soruna m├╝dahale edilmesi zihinsel ve dilsel geli┼čimin d─▒┼č─▒nda, ├žocu─čun ileride sorun ya┼čamas─▒ olas─▒ di─čer alanlar olan davran─▒┼č, duygusal geli┼čim, ├Â─črenme, okuma ve sosyal alanlardaki geli┼čimini de olumlu olarak etkilemektedir.
Serkan Bengisu
Uzman Dil ve Konu┼čma Terapisti

├ľzel ├ľ─črenme G├╝├žl├╝─č├╝

├Âzel ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝

├Âzel ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝

├ľzel ├ľ─črenme G├╝├žl├╝─č├╝: Dili yaz─▒l─▒ ya da s├Âzl├╝ anlamak ve kullanabilmek i├žin gerekli olan bilgi alma s├╝re├žlerinin birinde veya birka├ž─▒nda ortaya ├ž─▒kan ve dinleme, konu┼čma, okuma, yazma, heceleme, dikkat yo─čunla┼čt─▒rma ya da matematiksel i┼člemleri yapmada yetersizlik nedeniyle bireyin e─čitim performans─▒n─▒n ve sosyal uyumunun olumsuz y├Ânde etkilenmesi durumudur.

Yayg─▒n olarak kullan─▒lan ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ tan─▒m─▒na g├Âre: ├ľ─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ g├Âsteren ├žocuklar dinleme, d├╝┼č├╝nme, konu┼čma, okuma, yazma yada matematik problemlerini ├ž├Âzme, anlama ya da yaz─▒l─▒ ve s├Âzl├╝ dili kullanmadaki psikolojik s├╝re├žlerden birinde ya da bir ka├ž─▒nda yetersizli─čin ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ ├žocuklard─▒r.

Nedenler:

├ľzel e─čitimin di─čer b├╝t├╝n alanlar─▒nda oldu─ču gibi ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝n├╝n de nedenleri konusunda kesin veriler yoktur. Ancak bireyin ├Â─črenmesini etkileyen bir tak─▒m etmenler belirlenmi┼čtir. Bunlar: Beynin hatal─▒ i┼čleyi┼či, biyo-kimyasal bozukluklar, kal─▒t─▒m ve ├ževresel etmenler( Duygusal bozukluk, motivasyon eksikli─či, yetersiz ├Â─čretim etmenlerinden de s├Âz edilebilir.).

├ľzellikleri:

├ľzg├╝l ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ g├Âsteren ├žocuklar─▒n ├Âzellileri bak─▒m─▒ndan birbirinden ├žok farkl─▒d─▒r.Her ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ g├Âsteren ├žocu─čun kendine ├Âzg├╝ davran─▒┼č ├Âr├╝nt├╝leri bulunmaktad─▒r.Yayg─▒n olarak s├Âz├╝ edilen baz─▒ ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ g├Âsteren ├žocuklarda alg─▒sal, alg─▒sal-devimsel ve e┼čg├╝d├╝m problemleri, dikkat bozukluklar─▒ ve a┼č─▒r─▒ hareketlilik ,d├╝┼č├╝nme ve bellek problemleri g├Âr├╝lmektedir.Genel olarak s─▒rlayacak olursak ;

 

Okuma becerisi:

Dinledi─či, okudu─ču bir ├Âyk├╝y├╝ anlatmas─▒ istendi─činde ├Âyk├╝n├╝n ba┼č─▒n─▒ sonunu kar─▒┼čt─▒r─▒r ,

Haftan─▒n g├╝nlerini, aylar─▒, mevsimleri do─čru saysa bile aradan soruldu─čunda (cumadan ├Ânce hangi g├╝n gelir, marttan sonra hangi ay gelir, haftan─▒n d├Ârd├╝nc├╝ g├╝n├╝ hangisidir gibi) yan─▒tlamakta zorluk ├žeker ya da yanl─▒┼č yan─▒tlar,

Say─▒ ve harfleri dizgilemekte g├╝├žl├╝k ├žeker, (alfabenin harflerinin s─▒ras─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r; kendisinden s─▒ra ile s├Âylenmesi istenen say─▒lar─▒n yerlerini kar─▒┼čt─▒r─▒r-3865 dersiniz o size 8356 diyebilir),

Belirli bir s─▒ra i├žinde yap─▒lmas─▒ gereken i┼člerin s─▒ras─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒rabilir

Okuma h─▒z ve nitelik a├ž─▒s─▒ndan ya┼č─▒tlar─▒ndan geridir,

Harf-ses uyumu geli┼čmemi┼čtir, baz─▒ harflerin seslerini ├Â─črenemez,

Harfin ┼čekli ile sesini birle┼čtiremez,

Kelimeleri hecelerken ya da harflerine ay─▒r─▒rken zorlan─▒r,

S─▒n─▒f d├╝zeyinde bir par├žay─▒ okudu─čunda anlamakta zorlan─▒r, ba┼čkas─▒n─▒n okuduklar─▒n─▒ daha iyi anlar.

Yazma Becerisi

Ya┼č─▒tlar─▒na oranla el yaz─▒s─▒ okunaks─▒z ve ├žirkindir, s─▒n─▒f d├╝zeyine g├Âre yaz─▒ yazmas─▒ yava┼čt─▒r,

Tahtadaki yaz─▒y─▒ defterine ├žekerken ya da ├Â─čretmenin okudu─čunu defterine yazarken zorlan─▒r,

Yazarken baz─▒ harf ve say─▒lar─▒, kelimeleri ters yazar, kar─▒┼čt─▒r─▒r (b-d, m-n, ─▒-i, 2-5, d-t, ─č-g, g-y ,ve-ev gibi) ,

Yazarken baz─▒ harfleri, heceleri atlar ya da harf/hece ekler,

S─▒n─▒f d├╝zeyine g├Âre yaz─▒l─▒ imla ve noktalama hatalar─▒ yapar, k├╝├ž├╝k-b├╝y├╝k harf, noktalama,hece b├Âlme hatalar─▒,,

Yazarken kelimeler aras─▒nda hi├ž bo┼čluk b─▒rakmaz ya da bir kelimeyi iki-├╝├ž par├žaya b├Âlerek yazar, ka lem, yapa bil mektedir gibi.

 

Aritmetik Becerileri

Aritmetikte zorlan─▒r,

D├Ârt i┼člemi yaparken yava┼čt─▒r, parmak sayar, yanl─▒┼č yapar,

Problemi ├ž├Âz├╝me g├Ât├╝recek i┼čleme karar veremez,

Ya┼č─▒na uygun seviyedeki matematik problemlerini yaparken otomatik olarak tepki vermekte zorlan─▒r,

Say─▒ kavram─▒n─▒ anlamakta g├╝├žl├╝k ├žeker (be┼č mi bir mi b├╝y├╝kt├╝r, d├╝┼č├╝nmeden karar vermekte zorlan─▒r),

Baz─▒ aritmetik sembollerini ├Â─črenmekte zorlan─▒r, kar─▒┼čt─▒r─▒r,

├çal─▒┼čma Al─▒┼čkanl─▒─č─▒

Ev ├Âdevlerini almaz, eksik al─▒r,

Ev ├Âdevlerini yaparken yava┼č ve verimsizdir,

Ders ├žal─▒┼č─▒rken s─▒k s─▒k ara verir, ├žabuk s─▒k─▒l─▒r, ders ├žal─▒┼čmay─▒ sevmez,

├ľdevlerini yaparken birilerinin yard─▒m─▒na ihtiya├ž duyar, kendi ba┼č─▒na ├žal─▒┼čma al─▒┼čkanl─▒─č─▒ geli┼čmemi┼čtir,

├ľ─črenme stratejileri eksiktir, ├Â─črenmeyi d├╝┼č├╝nd├╝kleri ┼čeyleri nas─▒l kontrol edeceklerini ve y├Ânlendireceklerini (organize edeceklerini), nas─▒l daha fazla bilgi elde edeceklerini ve ├Â─črendiklerini nas─▒l hat─▒rlayacaklar─▒n─▒ bilemezler, ├žal─▒┼čmak i├žin yard─▒m edecek birini beklerler.

Organize Olma Becerileri

Odas─▒, ├žantas─▒, e┼čyalar─▒ ve giysileri da─č─▒n─▒kt─▒r,

Defter ve kitaplar─▒n─▒ k├Ât├╝ kullan─▒r ve y─▒rtar,

Yazarken sayfay─▒ d├╝zenli kullanamaz, gereksiz sat─▒r atlar, bo┼čluk b─▒rak─▒r, sayfan─▒n belirli bir k─▒sm─▒n─▒ kullanmaz,

Defter, kalem gibi ├že┼čitli ara├žlar─▒n─▒ kaybeder,

Zaman─▒n─▒ ayarlamakta g├╝├žl├╝k ├žeker, bir i┼či yaparken, ne kadar zamana ihtiyac─▒ oldu─čunu ya da ne kadar zaman harcad─▒─č─▒n─▒ tahmin edemez,

Yapt─▒─č─▒ i┼či zaman─▒nda bitirmekte g├╝├žl├╝k ├žeker,

├ťzerine ald─▒─č─▒ g├Ârevleri d├╝zenlemekte zorluk ├žeker, nereden ve nas─▒l ba┼člayaca─č─▒n─▒

Oryantasyon (Y├Ânelim) Becerileri

Sa─č-sol kar─▒┼čt─▒r─▒r,

Y├Ân├╝n├╝ bulmakta zorlan─▒r, do─ču-bat─▒,kuzey-g├╝ney kavramlar─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r,

─░┼čaret s├Âzc├╝klerini (burada, ┼čurada, orada gibi) kar─▒┼čt─▒r─▒r,

Alt-├╝st, ├Ân-arka kavramlar─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r,

Zamana ili┼čkin kavramlar─▒ (d├╝n-bug├╝n, ├Ânce-sonra gibi) kar─▒┼čt─▒r─▒r,

G├╝n, ay, y─▒l, mevsim kavramlar─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r (Hangi ayday─▒z denilince sal─▒, hangi mevsimdeyiz denilince ┼čubat diyebilir),

Saati ├Â─črenmekte zorlan─▒r.

S├Âzel ─░fade Becerisi

Duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini s├Âzel olarak ifade etmekte zorlan─▒r,

Serbest konu┼čurken d├╝zg├╝n c├╝mleler kuramaz, heyecanlan─▒r, tak─▒l─▒r, ┼ča┼č─▒r─▒r,

S─▒n─▒fta s├Âzel kat─▒l─▒m─▒ azd─▒r,

Baz─▒ harflerin seslerini do─čru olarak telaffuz edemez (r, ┼č, j gibi harfleri s├Âyleyemez ya da yanl─▒┼č s├Âyler),

Soyut kavramlar─▒ anlamakta g├╝├žl├╝k ├žeker (Esprileri anlamakta zorluk ├žekebilirler).

Motor Beceriler

─░p atlama, ttp yakalama gibi hareket ve oyunlarda ya┼č─▒tlar─▒na oranla ba┼čar─▒s─▒zd─▒r (Kaba motor beceriksizlik),

Sakard─▒r, d├╝┼čer, yaralan─▒r, istemeden bir ┼čeyler k─▒rar,

├çatal-ka┼č─▒k kullanmakta, ayakkab─▒-kravat ba─člamakta zorlan─▒r ya da bu becerileri ├Â─črenmekte zorlanm─▒┼čt─▒r,

─░nce motor becerilere dayal─▒ i┼člerde (d├╝─čme ilikleme, makas kullanma, boncuk dizme gibi) zorluk ├žeker,

Kalemi uygun bi├žimde kavramakta g├╝├žl├╝k ├žeker,

Ya┼č─▒tlar─▒na oranla ├žizgileri ve ├žizimleri k├Ât├╝ ve dalgal─▒d─▒r ,

Yaz─▒s─▒ genellikle okunaks─▒zd─▒r,

Harflere ┼čeklini vermekte, harfi kapatmakta g├╝├žl├╝k ├žeker.

 

 

├ľ─čretmenlere ├ľneriler :

 

1-├çocu─ča bir ┼čeyin anlat─▒lmas─▒ndan ├žok yap─▒larak g├Âr├╝lmesi halinde daha ba┼čar─▒l─▒ olurlar. Teorik anlat─▒mlar yerine yaparak ├Â─črenmeyi sa─člayan pratik ├žal─▒┼čmalar daha yararl─▒ olabilir.

2- ├çocu─čun ├Â─črenmesini kolayla┼čt─▒racak olan davran─▒┼člar─▒n basitten karma┼č─▒─ča do─čru s─▒ralayarak, a┼čamal─▒ olarak ├Â─čretti─činiz taktirde ├žocu─čunuzun ├Â─črenmesi daha kolay olacakt─▒r. Yapt─▒rd─▒─č─▒n─▒z egzersizlerde yard─▒mlar─▒n─▒z─▒ ├žocu─čun ba┼čar─▒s─▒ artt─▒─č─▒ ├Âl├ž├╝de azaltman─▒z, onun cesaretlenmesine yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.

3- ├çocu─ča yeni beceriler kazand─▒r─▒rken ya da ├žocuk ├žal─▒┼čt─▒─č─▒nda, ├Â─črendi─činde onu sevindirmeyi ve ├Âd├╝llendirmeyi unutmay─▒n─▒z. ├ľd├╝l, bir ├žocu─ča davran─▒┼č─▒n arkas─▒ndan hemen verilen, onun ├žok ho┼čuna giden herhangi bir ┼čey olabilir. ├ľd├╝l verildi─či taktirde, ├žocu─ču ├Âd├╝llendiren davran─▒┼člarda art─▒┼č g├Âr├╝lecektir.

├ľd├╝l olabilecek be─čeni s├Âzleri, oyun veya sosyal nitelikteki ├Âd├╝lleri iyi se├žmelisiniz.

├ľd├╝lde en ├Ânemli kural ise; ├Âd├╝l├╝ istedi─činiz davran─▒┼č─▒n hemen arkas─▒ndan hemen verip geciktirmemek ├žocu─ča ├Âd├╝l├╝ ba┼čar─▒l─▒ davran─▒┼č─▒ndan dolay─▒ verdi─činizi hissettirmektir.

4- ├çocukla g├Âz temas─▒ ├žok ├Ânemlidir. ├ľncelikle onunla kar┼č─▒l─▒kl─▒ oturup size bakmas─▒n─▒ isteyebilirsiniz. ÔÇť Umut Emre bana bakÔÇŁ e─čer bakm─▒yorsa ├žocu─čun ├ženesinden yava┼č├ža tutup, hafif├že ba┼č─▒n─▒ kendinize do─čru ├ževiriniz. G├Âz konta─č─▒ kurabiliyorsan─▒z ÔÇťAferinÔÇŁ ya da ÔÇťBana ne g├╝zel bakt─▒nÔÇŁ gibi bir ├Âd├╝lle, ├žocukla ileti┼čim kurman─▒n en ├Ânemli ve en g├╝zel ad─▒m─▒n─▒ atm─▒┼č olacaks─▒n─▒z.

5- ├ľ─črenme s─▒ras─▒nda ├žocu─čun hareketli olmas─▒ndan ziyade, bir yerde oturarak ├Â─črenme faaliyetinde bulunmas─▒ ve ├ževredeki dikkat da─č─▒t─▒c─▒ unsurlar─▒n ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ ├žocu─čun ba┼čar─▒s─▒n─▒ art─▒r─▒r, bu ortam─▒ sa─člamaya ├žal─▒┼č─▒n.

6- ├çocu─čun basit emirlerle yapaca─č─▒ i┼člere uymas─▒n─▒ sa─člay─▒n ki sizinle i┼čbirli─či yapmas─▒ koya olsun. Ev ortam─▒nda yapmayacaklar─▒, ├╝slenmeyecekleri faaliyetleri ├žocu─ča ille de yapacaks─▒n─▒z diye zorlamay─▒n. ├çocuk zora geldi─činde ortamdan ve sizden ka├žacakt─▒r.

7- Korku ile ├Â─črenme bir arada olmaz. Bask─▒ ve dayak ortam─▒nda ├Â─čretilmeye ├žal─▒┼č─▒lan faaliyetler sadece korku ortam─▒nda g├Âsterilip di─čer ortamlarda g├Âsterilmeyen ve kal─▒c─▒ olmayan faaliyetlerdir.

8- ├çocuklar─▒ akranlar─▒ ve karde┼čleriyle k─▒yaslamak, ├žocuklar─▒n ├žal─▒┼čma hevesini art─▒rmak yerine, tam tersine k─▒rar.

9- ├çekingenli─čini ├Ânlemek i├žin onun cesaretini ve kendine g├╝venini art─▒r─▒c─▒ bir tutum izlenmelidir. Kendine g├╝venen ├žocuk her zaman daha ba┼čar─▒l─▒ olur. Annesine ve Babas─▒na g├╝venen ├žocuk ise silik bir ki┼čilik olu┼čturan bir birey olacakt─▒r.

10- ├çocu─čun ba┼čar─▒l─▒ durumlar─▒n─▒ fark edip g├Âz ├Ân├╝ne getirdi─činizde yapt─▒─č─▒ faaliyetlerde daha hevesli, daha dikkatli, ba┼čarmak i├žin daha b├╝y├╝k bir ├žaba i├žinde oldu─čunu g├Âr├╝lecektir

11- Bu ├žocuklar─▒n bulunduklar─▒ ortamda kendilerini farkl─▒ hissedecekleri unsurlar─▒ ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ veya kabullenmelerinin sa─članmas─▒ onlar─▒n daha rahat olmas─▒n─▒ sa─člar. ├ľrne─čin s─▒n─▒f ortam─▒nda di─čer ├žocuklar─▒n bu gibi ├žocuklar─▒ d─▒┼člamalar─▒, dalga ge├žmeleri, kurduklar─▒ ili┼čkilerde farkl─▒ tutumlar g├Âstermeleri bu ├žocuklar─▒ ├žok rahats─▒z eder.├çocuklara olumsuz yakla┼č─▒mlar─▒n ortadan kald─▒r─▒lmas─▒na ├žaba harcanmal─▒d─▒r.

12- Bu ├žocuklar─▒n kendilerini i┼če yaramaz hissetmelerini ├Ânlemek i├žin; onlara ba┼čarabilecekleri basit sorumluluklar verilmelidir ve desteklenmelidirler.

13- S─▒n─▒f ortam─▒nda bu ├žocuklar─▒n dikkat ve ay─▒rt etme becerileri d├╝┼č├╝k oldu─čundun d├╝zeni ve iyi organize edilmi┼č bir ├žal─▒┼čma ortam─▒ ba┼čar─▒lar─▒n─▒ etkileyecektir.Bu ├žocuklar─▒n s─▒n─▒f ortam─▒nda di─čer ├žocuklar kadar ba┼čar─▒l─▒ olabileceklerine inanmalar─▒ davran─▒┼člar─▒n─▒zla ger├žekle┼čecektir.

14- Herhangi bir faaliyette ├žocuklar─▒n dikkatlerini sa─člad─▒ktan sonra yava┼č, a├ž─▒k ve basit c├╝mlelerle o faaliyeti anlat─▒rken m├╝mk├╝n oldu─ču kadar hareket g├Âstermelisiniz. ─░┼či ├Â─črenirken ├žocu─čun, fiziki olarak ta faaliyete kat─▒lmas─▒ yapabilece─čini hissetmesini sa─člayacakt─▒r. Bu da ba┼čar─▒ d├╝zeyini art─▒racakt─▒r.

15-Bu ├žocuklara bir i┼č ├╝zerinde ├žok egzersiz yapt─▒rman─▒z ├Ânceden yapt─▒klar─▒n─▒ hat─▒rlamaya yard─▒m edecektir. K─▒sa ad─▒mlarla, programda fazla h─▒zl─▒ ilerlemeden her g├╝n ├žocuktan daha fazlas─▒n─▒ beklemeniz ve ba┼čar─▒lar─▒n─▒n devam edece─či inanc─▒nda oldu─čunuzu hissettirmeniz onlarda her zaman en iyisini yapma iste─činin olu┼čmas─▒na yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.

16.Geli┼čimleri s├╝rekli takip edilmelidir.

Engellilerde dil konu┼čma e─čitimi

dil konu┼čma egitim

dil konu┼čma egitim

D─░L ├ľ─×RENME
Di─čer insanlarla ileti┼čim kurma ihtiyac─▒ , insan─▒n en temel ihtiya├žlar─▒ndan biridir. Her anne-baba ileti┼čimin ├žocu─ču i├žin ne kadar ├Ânemli oldu─čunu bilir. ├ľz├╝rl├╝ ├žocuk i├žin, ihtiya├žlar─▒n─▒ ve isteklerini dile getirme becerisi kazanmas─▒ yard─▒m gerektirir ve bir├žok kap─▒ a├žar. Bu beceri ├žocu─ča, ├ževresini kontrol etme ve bu ├ževreden ÔÇť├Â─črenmekÔÇŁ f─▒rsat─▒n─▒ verir.
├ľneminin bilinmesine ra─čmen, e─čitimcilerin ileti┼čim becerilerini ├Â─črenme yollar─▒ bulmalar─▒ di─čer beceri alanlar─▒na k─▒yasla daha yava┼č oldu. Sebebi a├ž─▒k; ├žocu─čun elinden tutarak ona ka┼č─▒k tutmay─▒ veya yuvarlak ├žizmeyi ├Â─čretebilirsiniz, fakat ona konu┼čmas─▒ i├žin fiziksel olarak yard─▒m edemezsiniz. Baz─▒ yap─▒land─▒r─▒lm─▒┼č davran─▒┼č teknikleri, ├žocuklara ders saatleri s├╝resince kelime s├Âyletebilmi┼č, fakat ├žocuklara g├╝nl├╝k ya┼čant─▒lar─▒nda etkin olarak ileti┼čim kurmay─▒ ├Â─čretememi┼čtir.
Son y─▒llarda ├žocu─čun ileti┼čime olan ihtiyac─▒ i├žin ├ževresindeki insan ve e┼čyalarla ili┼čkisini hesaba katan teknikler geli┼čtirildi. Bug├╝n biliyoruz ki, dil ├Â─črenimi hayat─▒n ilk haftalar─▒ndan ba┼člayarak g├╝nl├╝k hayat─▒n bir par├žas─▒ olmal─▒. ─░leti┼čimin ne oldu─ču konusunda bilin├žli, ├žocu─čun ├Ân├╝ndeki basamaklar i├žin haz─▒r olan anne ve babalar─▒n ├žocu─čun dil kazan─▒m─▒nda ├žok fazla ├Ânemi oldu─čunu biliyoruz. E─čitimciler bu anlay─▒┼ča, bebekleriyle ileti┼čim halinde olan anne babalar─▒ g├Âzleyerek geldiler.

D─░L ├ľ─×RENME VE ├ľ─×RETME NEY─░ KAPSAR ?

Dil (veya ileti┼čim) sadece konu┼čmaktan daha ├žok ┼čey kapsar. Konu┼čamayan ama ├žok etkin bir ileti┼čim sa─člayan bir├žok insan vard─▒r (├ľrne─čin i┼čaret diliyle). Ayn─▒ zamanda konu┼čabilen ama ileti┼čim kuramayan insanlar da vard─▒r.

Konu┼čmayla birlikte dil;
* Dinleme ve anlama.
* Di─čer ki┼čilerin dillerine cevap verme.
* ─░leti┼čim i├žinde ÔÇťs─▒raÔÇŁ ile konu┼čmay─▒ da i├žerir.

Bu beceriler, konu┼čmak i├žin daha zaman─▒ olan bebekler i├žin de ge├žerlidir. Dil geli┼čtik├že ├žocuklar ┼čunlar─▒ kazan─▒rlar :
* T├╝rl├╝ ihtiya├žlar─▒n kar┼č─▒lanmas─▒ (sosyal, duygusal ve maddi).
* Ba┼čta i┼čaretler sonra s├Âzc├╝kler ve daha sonra s├Âzc├╝klerin birle┼čmesiyle, de─či┼čik anlamlar ifade etme yetene─či.
* Dil bilgisi formlar─▒n─▒ kullanmak yoluyla, daha detayl─▒ anlamlar ifade etme becerisi, d├╝zg├╝n s├Âzc├╝k s─▒ras─▒ (├žo─čullar, zamanlar gibi).
* T├╝rl├╝ sesler ├ž─▒karma becerisi.
* Bir konu┼čmay─▒ ba┼člatabilme ve izleyebilme becerisi.
Bu beceriler dinleme, anlama, cevap verme ve s─▒ra alma gibi yukar─▒da ad─▒ ge├žen yetenekleri i├žerir.
Belki b├╝t├╝n bunlar biraz karma┼č─▒k g├Âz├╝k├╝yor. Asl─▒nda karma┼č─▒k da…├çocuklar ├žo─ču dilin karma┼č─▒kl─▒─č─▒n─▒ ├ž├Âzebiliyorlar; ama bu otomatik olarak halledilmiyor. ├ľnemli olan ÔÇťplanlamakt─▒rÔÇŁ. Ama├žlar─▒n se├žimi ve hangi tekniklerin kullan─▒laca─č─▒n─▒ planlamak vaktinizin ├žo─čunu alacakt─▒r.

ÇOCUKTAN CEVAP BEKLEYİN

├çocuk, y├╝z├╝n├╝ze bakmay─▒ ├Â─črenen bir bebek de olsa, c├╝mle kuran okul ├Âncesi bir ├žocuk da olsa, tav─▒rlar─▒n─▒zla, her zaman onun cevap verece─čini umdu─čunuzu g├Âsterin, ona zaman tan─▒y─▒n. E─čer dikkati ba┼čka yerlerde de─čilse, cevap vermesini ÔÇťbekleyinÔÇŁ.
Ona ileti┼čimi ba┼člatma f─▒rsat─▒ ve zaman─▒ da verin. E─čer her zaman siz konu┼čuyor, insiyatifi her zaman siz al─▒yorsan─▒z, ├žocuk ileti┼čim s├╝recindeki rol├╝n├╝ ke┼čfetme f─▒rsat─▒ bulamayacakt─▒r.
├çocukla konu┼čmak ├žok ├Ânemlidir; fakat ├žocuk bak─▒p dinliyorsa bile iki y├Ânl├╝ bir ileti┼čime kat─▒l─▒rcas─▒na konu┼čun. Cevaplar─▒ sezmek anlamak i├žin susun, bekleyin. Ona zaman tan─▒y─▒n, size kat─▒laca─č─▒n─▒ umun; kat─▒lacakt─▒r.

├çOCU─×U ─░LG─░LEND─░REN ┼×EYLER HAKKINDA KONU┼×UN

Canl─▒ bir bebekle a┼ča─č─▒ yukar─▒ her┼čey hakk─▒nda konu┼čabilirsiniz. Cevap vermeyen, sessiz bir bebekle konu┼čmay─▒ zor bulan anne babalar vard─▒r. ÔÇťSizinÔÇŁ ne yapt─▒─č─▒n─▒zla ilgili konu┼čmak iyi bir ba┼člang─▒├žt─▒r; ├ž├╝nk├╝ her┼čeye ra─čmen siz en ├Ânde gelen ilgi kayna─č─▒s─▒n─▒z.
├çocuk dikkatini objelere ve etraf─▒nda geli┼čen hareketlere vermeye ba┼člad─▒─č─▒nda, ipu├žlar─▒n─▒ onun oyuncak se├žiminden ve neye g├╝l├╝msedi─činden al─▒n. Daha aktif ve oyuncu oldu─čunda, se├žebildi─činiz konular artacakt─▒r. Tercihleri ne ile ilgili konu┼čmak istedi─čini g├Âsterecektir. Konu┼čmuyorsa ona sevdi─či ┼čeylerin isimlerini ├Â─čretin. Sevdi─či ┼čeyler kelime ├Â─črenmek i├žin harika bir kaynak sa─člar. Kendinizi isimler hakk─▒nda konu┼čma ile s─▒n─▒rlamay─▒n. Hareketler, renkler ve sesler hakk─▒nda da konu┼čun.

AKT─░F ├çOCU─×A D─░KKAT─░N─░ YO─×UNLA┼×TIRMASINDA YARDIMCI OLMAK

K├╝├ž├╝k ├žocu─čun dikkati, bir ┼čeyden ba┼čka bir ┼čeye kolayca kayabilir. Sadece onun dikkat etti─či ┼čeyleri izlerseniz, ├Â─črenmesi gereken ┼čeylerin anlamlar─▒na dikkatini toplamas─▒ g├╝├ž olur. Di─čer yandan dil ├Â─čretimi i├žin dikkatini ├žekmek istiyorsunuzdur. Bu problemi, ├žocukla oynamaya ay─▒rd─▒─č─▒n─▒z zaman─▒, s─▒n─▒rl─▒ say─▒da oyuncak ve aktiviteleri bulundu─ču, daha ├Ânceden haz─▒rlad─▒─č─▒n─▒z bir ortamda ge├žirmekle ├ž├Âzebilirsiniz. Onun sevdi─čini bildi─činiz oyuncak ve aktiviteleri se├žin ama dikkat da─č─▒t─▒c─▒ ┼čeyleri uzak tutun. Ayn─▒ amaca ├že┼čitli yollardan ula┼čabilirsiniz. Diyelim ki ÔÇťtopÔÇŁ kelimesini ├Â─črenmesini istiyorsunuz, bah├žede ├že┼čitli renkte toplar─▒ koydu─čunuz bir kutu ile oturabilirsiniz. Bu toplar─▒, yuvarlayarak, atarak, sakla bul oynayarak kullanabilirsiniz. ├çocuk hangi topu se├žece─čine ve bununla nas─▒l oynayaca─č─▒na kendi karar verebilir; ama ayn─▒ zamanda siz, onun dikkatini, amac─▒n─▒za y├Ânelik tutmay─▒ ba┼čar─▒rs─▒n─▒z.

DO─×AL B─░R CESARETLEND─░RME D─░L─░ KULLANIN

ÔÇť─░yi ├žocukÔÇŁ veya ÔÇťiyi konu┼čmaÔÇŁ gibi ifadelerden ka├ž─▒n─▒n. Biz konu┼čurken kimse bize b├Âyle ┼čeyler s├Âylemez. Bunun yerine ├žocu─ča onu anlad─▒─č─▒n─▒z─▒ ve kabul ederek cevap verin. E─čer size, ├žok rastlan─▒r bir ileti┼čim yolu olarak, oyunca─č─▒n─▒ uzat─▒rsa, al─▒n ve onunla oynay─▒n. Sizden bir ┼čey istedi─činde e─čer bu verebilece─činiz bir ┼čeyse, ona verin; ama veremeyece─činiz bir ┼čeyse, en az─▒ndan anlad─▒─č─▒n─▒z─▒ g├Âsterin.

KONU┼×AB─░LEN ├çOCUK ─░├ç─░N

Yukar─▒da anlat─▒lan alanlar, konu┼čmay─▒ ├Â─črenen ├žocuk i├žin ├Ânemini s├╝rd├╝r├╝r. Yeni kelimeler ├Â─črenmede taklit ├žok ├Ânemli bir yoldur. ├çocuk yava┼č yava┼č istek ve ihtiya├žlar─▒n─▒ belirtmek i├žin, kelimeleri kullanmay─▒ ├Â─črenir.
Bu a┼čamada ayr─▒ca ┼ču alanlar ├Ânem kazan─▒r :

DE─×─░┼×─░K T├ťRDE ANLAMLARI ─░FADE ETMEK

├çocuk, geni┼č bir kelime bilgisinden daha ├žok ┼čeye ihtiya├ž duyar. Tabi ki bir├žok kelime ├Â─črenmesini isteriz; fakat ├Â─črendiklerinin ona de─či┼čik ┼čeyler hakk─▒nda konu┼čma f─▒rsat─▒ vermesi gerekir. ├ľrne─čin, bir ├žocuk 50 kelime biliyor olabilir, ama bu kelimeler sadece obje isimleriyle (araba, top gibi), bu objelerin ne yapt─▒klar─▒ hakk─▒nda konu┼čamayacakt─▒r, veya neye benzediklerini s├Âyleyemeyecektir.

D─░LB─░LG─░S─░ KALIPLARINI KULLANMAK

├çocuk, bir noktaya kadar dilbigisi a├ž─▒s─▒ndan do─čru olmasada , kendini ifade edebilir. Yani, bir s├╝re dilbilgisi hatalar─▒ ├╝zerinde durman─▒za gerek yok; fakat ileride daha ince ayr─▒nt─▒lar ├╝zerinde konu┼čaca─č─▒ zaman, bu kurallar─▒ ├Â─črenmek zorunda kalacakt─▒r.

A─×IZ HAREKETLER─░ VE S├ľZC├ťKLER─░ TELAFFUZ ETMEK

Bu alan, di─čer ileti┼čim becerilerini ├Â─črenmi┼č olsalar bile bir├žok ├Âz├╝rl├╝ ├žocuk i├žin g├╝├žl├╝k yarat─▒r.

KONU┼×MAYI BA┼×LATMAK VE DEVAM ETT─░RMEK

Olgunla┼čm─▒┼č bir konu┼čma becerisi, konu┼čma ba┼člatma ve di─čer ki┼čilerin konu┼čtuklar─▒na cevap verme aras─▒nda bir denge i├žerir. S─▒ra alma becerileri iyi geli┼čmi┼č ├žocuklar, bu dengeyi ├Âzel bir e─čitim almadan ba┼čar─▒rlar; fakat bazen b├Âyle bir denge do─čal olarak geli┼čmez. Baz─▒ ├žocuklar vard─▒r, ilgilerini ├žeken konular hakk─▒nda uzun s├╝re gevezelik edebilirler; ama di─čer insanlar─▒n s├Âylediklerine dikkat etmezler, dinlemezler. Ayr─▒ca sadece onlarla konu┼čuldu─čunda konu┼čan ve ├žok nadir olarak kendi ba┼člar─▒na konu┼čma ba┼člatan ├žocuklar da vard─▒r. ─░ki u├ž da etkin bir ileti┼čime izin vermez. Bu vakalarda bir denge bulmay─▒ ├Â─čretmek ├Ânemli bir aland─▒r.

D─░L ├ľ─×RETMEK ─░├ç─░N TEMEL PRENS─░PLER

* ├çocu─ča, cevap vermek i├žin s├╝re tan─▒y─▒n, dinleyin, bekleyin,
* ├çocukla onu ilgilendiren ┼čeyler hakk─▒nda konu┼čun,
* Planlanm─▒┼č aktiviteler e┼čli─činde, ├žocu─čun dikkatini belli ama├žlara y├Âneltin,
* ├çocu─ču do─čal bir bi├žimde te┼čvik edin.

NASIL ├ľ─×RETMEL─░ ?

ÔÇťNe ├Â─čretmeli?ÔÇŁ listesi size ├žok uzun geliyorsa, bu becerilerin ayn─▒ anda ├Â─čretebilece─čini bilmek, tam olarak neyi ama├žlad─▒─č─▒n─▒z─▒ akl─▒n─▒zdan ├ž─▒karmad─▒─č─▒n─▒z s├╝rece sizi rahatlatacakt─▒r. Dahas─▒, dil ├Â─čretmenin b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒, g├╝nl├╝k aktivitelerin bir par├žas─▒d─▒r ve ├Âyle olmal─▒d─▒r. Bu ├žocukla oynanan oyunlar─▒n ve ona verilen bak─▒m─▒n do─čal bir uzant─▒s─▒ olmal─▒d─▒r. ├çocu─čun geli┼čiminin baz─▒ d├Ânemlerinde, belli ama├žlara ve aktivitelere y├Ânelip, bunlara ayr─▒ bir ├Ânem vermek gerekir.

NE ├ľ─×RET─░LECEK ?

HEN├ťZ KONU┼×MAYAN ├çOCUK

* Dinleme ve oyun becerileri : Bebekler kelimeleri kullanabilmeden ├žok ├Ânce, konu┼čmalara kat─▒labilirler. Bunu yapmak i├žin, di─čer ki┼čilerin ne yapt─▒─č─▒na dikkat etmeli ve oyundaki objelere dikkat etmeliler. Bebekler b├╝y├╝d├╝k├že ├ževrelerini tan─▒mak i├žin oyun becerilerini kullan─▒r ve b├Âylece ileti┼čim kurmak istedikleri ┼čeyleri ke┼čfederler.

*S─▒ra almak : ─░leti┼čim iki y├Ânl├╝ bir s├╝re├žtir ve konu┼čmayla birlikte, dinleme ve beklemeyi de i├žerir. Bebeklik ├ža─č─▒, sesler, hareketler veya basit oyunlar ile ÔÇťs─▒ra almay─▒ÔÇŁ ├Â─črenmek i├žin ideal ├ža─čd─▒r. Konu┼čamayan daha b├╝y├╝k ├žocuklar da ÔÇťs─▒ra almaÔÇŁ ├žal─▒┼čmalar─▒ndan yararlanabilirler.

* Taklit etmek : Taklit, yeni sesler ├Â─črenmede b├╝y├╝k rol oynar (ileride kelime ├╝retmede kullan─▒lacak olan sesler). Bebeklerin pek ├žo─ču taklit etmekten ho┼član─▒rlar. Birka├ž g├╝nl├╝k bebeklerin bile, annelerinin y├╝z ifadelerini taklit ettikleri g├Âzlemlenmi┼čtir. Taklit sadece seslerle k─▒s─▒tlanmamal─▒d─▒r, hareketler de taklit edilebilir.

* Sesleri ve jestleri de─či┼čik ama├žlarla kullanmak : ├çocuklar, ├ž─▒kard─▒klar─▒ seslerin ve yapt─▒klar─▒ hareketlerin, ├ževrelerindeki insanlar─▒n hareketlerini etkiledi─čini ve bulunduklar─▒ ortam─▒ kontrol etti─čini ├Â─črenmelidirler. Sesler ve jestler istenmeyen bir yiyece─či, oyunca─č─▒ reddetmek i├žin yard─▒m istemek i├žin veya ÔÇťmerhabaÔÇŁ demek i├žin kullan─▒labilir.

*Anlamak : Hen├╝z konu┼čamayan ├žocuklar ki┼čileri, objeleri, olaylar─▒ betimleyen kelimeleri anlamay─▒ ├Â─črenebilirler.
├çocu─čun ├Âz├╝r├╝, ileti┼čim becerilerini ├Â─črenmesini engelliyorsa, anne-baban─▒n ve e─čitmenin, bu konuda daha duyarl─▒ olmas─▒ gerekir. ├ľzellikle, ├žocu─čun ileti┼čimine y├Ânlendirecek oyun ├že┼čitlerinden ve bu t├╝r durumlardan haberdar olmalar─▒ gerekir. Kendi konu┼čmalar─▒n─▒n, dinleme ve cevap vermelerinin, ├žocu─čun dil ├Â─črenmesinde ne kadar ├Ânemli oldu─čunu g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmal─▒d─▒r. Ak─▒lda tutacak ve d├╝┼č├╝necek ├žok ┼čey var gibi g├Âz├╝k├╝yor ama MacquarieÔÇÖde ├žal─▒┼čan anne babalar, b├╝t├╝n bu d├╝┼č├╝nce tarz─▒n─▒n do─čal gelmeye ba┼člad─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yorlar. Dil ├Â─čretme teknikleri, anne babalar─▒n ├žocuklar─▒yla ileti┼čim kuru┼č ┼čekilleri ├╝zerine kuruludur. Bu konuda okuyacaklar─▒n─▒z asl─▒nda bize yabanc─▒ olmayan, sa─čduyuyla bulunabilecek ┼čeyler.

BU ├çOCUK KONU┼×MAYI ├ľ─×RENEB─░L─░R M─░ ?

A─č─▒r derecede ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar dahil, ├žocuklar─▒n bir├žo─ču konu┼čmay─▒ ├Â─črenebilir. ├ľ─črenilmedi─či nadir vakalarda , konu┼čman─▒n yerine i┼čaret dili ├Â─čretilebilir.
├çocuk daha k├╝├ž├╝kse (bebekse) hareket veya i┼čaret dilinde mi daha rahat olaca─č─▒na karar vermek i├žin ├žok zaman─▒n─▒z var demektir. 2. konuda sunulan erken dil ├Â─črenimi yakla┼č─▒m─▒ size yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.