Tag: dikkat eksikli─či

├ľzel ├ľ─črenme G├╝├žl├╝─č├╝


├ľZEL ├ľ─×RENME G├ť├çL├ť─×├ť

TANIM VE BEL─░RT─░LER

TANIM

ogrenme guclugu nedir

├ľzel ├ľ─črenme G├╝├žl├╝─č├╝, bir ├žocu─čun zekas─▒ normal ya da normalin ├╝st├╝nde olmas─▒na ra─čmen, dinleme, d├╝┼č├╝nme, anlama, kendini ifade etme, okuma- yazma veya matematik becerilerinde ya┼č─▒tlar─▒na ve zekas─▒na oranla d├╝┼č├╝k ba┼čar─▒ g├Âstermesidir.┬á Okuma Bozuklu─ču, Yaz─▒l─▒ Anlat─▒m Bozuklu─ču, Matematik Bozuklu─ču ve Ba┼čka T├╝rl├╝ Adland─▒r─▒lamayan ├ľ─črenme Bozuklu─ču alt gruplar─▒n─▒ i├žerir.

├ľ─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ geli┼čimsel bir sorundur. ├ľ─črenme ve alg─▒lama sorunu ├žocu─čun do─čumu ile ba┼člar. E─čitim s├╝reci i├žinde edinilmez. Ya┼čam boyu s├╝ren bir bozukluktur. Dil geli┼čimi ve kullan─▒m─▒, konu┼čma, okuma, yazma, matematik becerilerini etkileyen bir sorun oldu─ču i├žin, bireyin e─čitimini, mesle─čini, sosyal ili┼čkilerini, g├╝nl├╝k aktivitelerini, benlik sayg─▒s─▒n─▒ etkiler.

 

EN ├çARPICI ├ľZELL─░─×─░

├çocuk s├Âz├╝ edilen becerilerde ya┼č─▒na ve zekas─▒na oranla d├╝┼č├╝k performans g├Âstermektedir. ├çocu─čun zihinsel yetene─či olmas─▒na ra─čmen, akademik a├ž─▒dan gerilik g├Âstermesi, ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝n├╝n en ├žarp─▒c─▒ ├Âzelli─čidir. Bir ├žok ├žocuk i├žin ├Â─črenme g├╝├žl├╝kleri, okula ba┼člad─▒klar─▒nda ve akademik becerileri kazanmakta ba┼čar─▒s─▒z olduklar─▒nda g├Âze ├žarpar. ├çocu─čun akademik problemlerinin belirgin hale geldi─či ya┼č, onun entelekt├╝el yetene─či, ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝n├╝n tipi ve akademik beklentilerine ba─čl─▒ olarak de─či┼čmektedir.

 

├ľzg├╝l ├Â─črenme bozuklu─ču:

  • Beyindeki baz─▒ farkl─▒l─▒klar nedeniyle ├Â─črenme s├╝re├žlerinden bir ya da birka├ž─▒nda aksama olmas─▒yla ortaya ├ž─▒kar.
  • Her ├žocu─čun iyi oldu─ču ya da zorland─▒─č─▒ alanlar vard─▒r.
  • Her ├žocuk kendine ├Âzg├╝d├╝r.
  • G├Ârme i┼čitme sorununa ba─čl─▒ de─čildir.
  • Zeka sorununa ba─čl─▒ de─čildir.

 

ogrenme guclugu─░S─░MLEND─░RME

├ľzg├╝l ├Â─črenme bozuklu─ču i├žin kullan─▒lmakta olan pek ├žok terim vard─▒r.En s─▒k kullan─▒lanlar:

  1. ├ľzel/├Âzg├╝l ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝/bozuklu─ču
  2. Okuma, yazma, aritmetik g├╝├žl├╝─č├╝
  3. Disleksi (disleksi kavram─▒ 19. yyÔÇÖ dan beri bilinen bir kavramd─▒r. Anlam─▒ okuma g├╝├žl├╝─č├╝ÔÇÖd├╝r) .

BEL─░RT─░LER

 

OKUL ├ľNCES─░ D├ľNEM BEL─░RT─░LER─░

  • Dil geli┼čiminde gecikmeler ve┬á Konu┼čma bozukluklar─▒ (konu┼čmay─▒ ├Â─črenmede g├╝├žl├╝k, kelimeleri do─čru telaffuz etmekte g├╝├žl├╝k, kelime da─čarc─▒─č─▒n─▒n yava┼č geli┼čmesi, hikaye anlatmaya ilgi duymamak)
  • Zay─▒f alg─▒sal-bili┼čsel yetenekler
  • Zay─▒f kavram geli┼čimi
  • Yetersiz motor geli┼čim ( ├Âz-bak─▒m becerilerini ├Â─črenmekte g├╝├žl├╝k, d├╝─čme iliklemeyi ├Â─črenememe, beceriksizlik (sakarl─▒k), ├žizim veya kopyalamaya kar┼č─▒ isteksizlik
  • Bellek ve dikkat problemleri (say─▒lar─▒, alfabeyi,haftan─▒n g├╝nlerini ├Â─črenmede g├╝├žl├╝k, rutin i┼člerde bellek zay─▒fl─▒─č─▒, bir i┼či s├╝rd├╝rmekte g├╝├žl├╝k)

─░LKOKUL D├ľNEM─░ BEL─░RT─░LER─░

├ľzel ├ľ─črenme G├╝├žl├╝─č├╝, bir├žok ├žocuk i├žin okula ba┼člad─▒klar─▒nda ve akademik becerileri kazanmakta ba┼čar─▒s─▒z olduklar─▒nda ortaya ├ž─▒kar.

 

Akademik ba┼čar─▒

Okul ba┼čar─▒s─▒ ya┼č─▒tlar─▒na ve zekas─▒na oranla d├╝┼č├╝kt├╝r. Ba┼čar─▒ durumu de─či┼čkendir, baz─▒ ders/alanlarda ba┼čar─▒s─▒ normal/normal ├╝st├╝ iken, baz─▒ ders/alanlarda d├╝┼č├╝kt├╝r.

 

Okuma Becerisi

  • Okuma h─▒z ve nitelik a├ž─▒s─▒ndan ya┼č─▒tlar─▒ndan geridir,
  • Harf-ses uyumu geli┼čmemi┼čtir, baz─▒ harflerin seslerini ├Â─črenemez,
  • Harfin ┼čekli ile sesini birle┼čtiremez,
  • Kelimeleri hecelerken ya da harflerine ay─▒r─▒rken zorlan─▒r,
  • S─▒n─▒f d├╝zeyinde bir par├žay─▒ okudu─čunda anlamakta zorlan─▒r, ba┼čkas─▒n─▒n okuduklar─▒n─▒ daha iyi anlar.

Yazma Becerisi

  • Ya┼č─▒tlar─▒na oranla el yaz─▒s─▒ okunaks─▒z ve ├žirkindir, s─▒n─▒f d├╝zeyine g├Âre yaz─▒ yazmas─▒ yava┼čt─▒r,
  • Tahtadaki yaz─▒y─▒ defterine ├žekerken ya da ├Â─čretmenin okudu─čunu defterine yazarken zorlan─▒r,
  • Yazarken┬á baz─▒ harf ve say─▒lar─▒, kelimeleri ters yazar, kar─▒┼čt─▒r─▒r┬á (b-d, m-n, ─▒-i, 2-5, d-t, ─č-g, g-y ,ve-ev gibi) ,
  • Yazarken baz─▒ harfleri, heceleri┬á atlar ya da harf/hece ekler,
  • S─▒n─▒f d├╝zeyine g├Âre yaz─▒l─▒ imla ve noktalama hatalar─▒ yapar, k├╝├ž├╝k-b├╝y├╝k harf, noktalama,hece b├Âlme hatalar─▒,,
  • Yazarken kelimeler aras─▒nda hi├ž bo┼čluk b─▒rakmaz ya da bir kelimeyi iki-├╝├ž par├žaya┬á b├Âlerek yazar, ka┬á┬á lem, yapa┬á bil┬á mektedir gibi.

Aritmetik Becerileri

  • Aritmetikte zorlan─▒r,
  • D├Ârt i┼člemi yaparken yava┼čt─▒r, parmak sayar, yanl─▒┼č yapar,
  • Problemi ├ž├Âz├╝me g├Ât├╝recek i┼čleme karar veremez,
  • Ya┼č─▒na uygun seviyedeki matematik problemlerini yaparken otomatik olarak tepki vermekte zorlan─▒r,
  • Say─▒ kavram─▒n─▒ anlamakta g├╝├žl├╝k ├žeker (be┼č mi bir mi b├╝y├╝kt├╝r, d├╝┼č├╝nmeden karar vermekte zorlan─▒r),
  • Baz─▒ aritmetik sembollerini ├Â─črenmekte zorlan─▒r, kar─▒┼čt─▒r─▒r,
  • S─▒n─▒f d├╝zeyine g├Âre ├žarp─▒m tablosunu ├Â─črenmekte geridir.

├çal─▒┼čma Al─▒┼čkanl─▒─č─▒

  • Ev ├Âdevlerini almaz, eksik al─▒r,
  • Ev ├Âdevlerini yaparken yava┼č ve verimsizdir,
  • Ders ├žal─▒┼č─▒rken s─▒k s─▒k ara verir, ├žabuk s─▒k─▒l─▒r, ders┬á ├žal─▒┼čmay─▒ sevmez,
  • ├ľdevlerini yaparken birilerinin yard─▒m─▒na gereksinim duyar, kendi ba┼č─▒na ├žal─▒┼čma al─▒┼čkanl─▒─č─▒ geli┼čmemi┼čtir,
  • ├ľ─črenme stratejileri eksiktir, ├Â─črenmeyi d├╝┼č├╝nd├╝kleri ┼čeyleri nas─▒l kontrol edeceklerini ve y├Ânlendireceklerini (organize edeceklerini), nas─▒l daha fazla bilgi elde edeceklerini ve ├Â─črendiklerini nas─▒l hat─▒rlayacaklar─▒n─▒ bilemezler, ├žal─▒┼čmak i├žin yard─▒m edecek birini┬á beklerler.

Organize Olma Becerileri

  • Odas─▒, ├žantas─▒, e┼čyalar─▒ ve giysileri da─č─▒n─▒kt─▒r,
  • Defter ve kitaplar─▒n─▒ k├Ât├╝ kullan─▒r ve y─▒rtar,
  • Yazarken sayfay─▒ d├╝zenli kullanamaz, gereksiz sat─▒r atlar, bo┼čluk b─▒rak─▒r, sayfan─▒n belirli bir k─▒sm─▒n─▒ kullanmaz,
  • Defter, kalem gibi ├že┼čitli ara├žlar─▒n─▒ kaybeder,
  • Zaman─▒n─▒ ayarlamakta g├╝├žl├╝k ├žeker, bir i┼či yaparken, ne kadar zamana gereksinimi oldu─čunu ya da ne kadar zaman harcad─▒─č─▒n─▒ tahmin edemez,
  • Yapt─▒─č─▒ i┼či zaman─▒nda bitirmekte g├╝├žl├╝k ├žeker,
  • ├ťzerine ald─▒─č─▒ g├Ârevleri d├╝zenlemekte zorluk ├žeker, nereden ve nas─▒l ba┼člayaca─č─▒n─▒ bilemez, ├Âncelikleri belirleyemez,

Oryantasyon (Y├Ânelim) Becerileri

  • Sa─č-sol kar─▒┼čt─▒r─▒r,
  • Y├Ân├╝n├╝ bulmakta zorlan─▒r, do─ču-bat─▒,kuzey-g├╝ney kavramlar─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r,
  • ─░┼čaret s├Âzc├╝klerini (burada, ┼čurada, orada gibi) kar─▒┼čt─▒r─▒r,
  • Alt-├╝st, ├Ân-arka kavramlar─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r,
  • Zamana ili┼čkin kavramlar─▒ (d├╝n-bug├╝n, ├Ânce-sonra gibi) kar─▒┼čt─▒r─▒r,
  • G├╝n, ay, y─▒l, mevsim kavramlar─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r (Hangi ayday─▒z denilince sal─▒, hangi mevsimdeyiz denilince ┼čubat diyebilir),
  • Saati ├Â─črenmekte zorlan─▒r.

S─▒raya Koyma Becerisi

  • Dinledi─či, okudu─ču bir ├Âyk├╝y├╝ anlatmas─▒ istendi─činde ├Âyk├╝n├╝n ba┼č─▒n─▒ sonunu kar─▒┼čt─▒r─▒r ,
  • Haftan─▒n g├╝nlerini, aylar─▒, mevsimleri do─čru saysa bile aradan soruldu─čunda (cumadan ├Ânce hangi g├╝n gelir, marttan sonra hangi ay gelir, haftan─▒n d├Ârd├╝nc├╝ g├╝n├╝ hangisidir gibi) yan─▒tlamakta zorluk ├žeker ya da yanl─▒┼č yan─▒tlar,
  • Say─▒ ve harfleri dizgilemekte g├╝├žl├╝k┬á ├žeker, (alfabenin harflerinin s─▒ras─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r; kendisinden s─▒ra ile s├Âylenmesi istenen say─▒lar─▒n yerlerini kar─▒┼čt─▒r─▒r-3865 dersiniz o size 8356 diyebilir),
  • Belirli bir s─▒ra i├žinde yap─▒lmas─▒ gereken i┼člerin s─▒ras─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒rabilir.

S├Âzel ─░fade Becerisi

  • Duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini s├Âzel olarak ifade etmekte zorlan─▒r,
  • Serbest konu┼čurken d├╝zg├╝n c├╝mleler kuramaz, heyecanlan─▒r, tak─▒l─▒r, ┼ča┼č─▒r─▒r,
  • S─▒n─▒fta s├Âzel kat─▒l─▒m─▒ azd─▒r,
  • Baz─▒ harflerin seslerini do─čru olarak telaffuz edemez (r, ┼č, j gibi harfleri s├Âyleyemez ya da yanl─▒┼č s├Âyler),
  • Soyut kavramlar─▒ anlamakta g├╝├žl├╝k ├žeker (Esprileri anlamakta zorluk ├žekebilirler).

Motor Beceriler

  • ─░p atlama, top yakalama gibi hareket ve oyunlarda ya┼č─▒tlar─▒na oranla ba┼čar─▒s─▒zd─▒r (Kaba motor beceriksizlik),
  • Sakard─▒r, d├╝┼čer, yaralan─▒r, istemeden┬á bir ┼čeyler k─▒rar,
  • ├çatal-ka┼č─▒k kullanmakta, ayakkab─▒-kravat ba─člamakta zorlan─▒r ya da bu becerileri ├Â─črenmekte zorlanm─▒┼čt─▒r,
  • ─░nce motor becerilere dayal─▒ i┼člerde (d├╝─čme ilikleme, makas kullanma, boncuk dizme gibi) zorluk ├žeker,
  • Kalemi uygun bi├žimde kavramakta g├╝├žl├╝k ├žeker,
  • Ya┼č─▒tlar─▒na oranla ├žizgileri ve ├žizimleri k├Ât├╝ ve dalgal─▒d─▒r ,
  • Yaz─▒s─▒ genellikle okunaks─▒zd─▒r,
  • Harflere ┼čeklini vermekte, harfi kapatmakta g├╝├žl├╝k ├žeker.
    kaynak: http://algigelisim.net/

Dil Konu┼čma Kontrol Listesi

Ama├ž 1. Sesin kayna─č─▒n─▒ bulur.
Davran─▒┼člar
1. Sesin kayna─č─▒na do─čru y├Ânelir.
2. Sesin kayna─č─▒n─▒ g├Âsterir.
Ama├ž 2. Sesleri ay─▒rt eder.
Davran─▒┼člar
1. Verilen iki sesten istenilen sesi se├žer.
2. Verilen ├╝├ž veya daha fazla sesten istenilen sesi se├žer.
Ama├ž 3. G├Ârsel, i┼čitsel alg─▒y─▒ geli┼čtirici ├žal─▒┼čmalar yapar.
Davran─▒┼člar
1. Yap─▒lan hareketi tekrar eder.
2. S├Âylenen tek s├Âzc├╝kl├╝ y├Ânergeleri yerine getirir.
3. S├Âylenen iki veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ y├Ânergeleri yerine getirir.
4. Duydu─ču sese ait resmi g├Âsterir.
5. Ad─▒ s├Âylenen nesnenin resmini g├Âsterir.
6. Verilen resimlerdeki yanl─▒┼čl─▒klar─▒ g├Âsterir.
7. Bulundu─ču ortamda yap─▒lan de─či┼čikliklerin neler oldu─čunu s├Âyler.

KONU┼×MA ORGANLARININ GEL─░┼×─░M─░N─░ SA─×LAYAN HAREKETLER
Ama├ž 4. Dil esnekli─čini geli┼čtirici ├žal─▒┼čmalar yapar.
Davran─▒┼člar
1. Dilini a─č─▒z i├žinden ├ž─▒kar─▒r.
2. Dilini ├ženesine dokundurmaya ├žal─▒┼č─▒r.
3. Dilini burnuna dokundurmaya ├žal─▒┼č─▒r.
4. Dilini sa─ča do─čru hareket ettirerek sa─č yana─č─▒na dokundurmaya
├žal─▒┼č─▒r.
5. Dilini sola do─čru hareket ettirerek sol yana─č─▒na dokundurmaya
├žal─▒┼č─▒r.
6. Dilinin ucunu alt dudak etraf─▒nda hareket ettirerek yiyecekleri yalar.
7. Dilinin ucunu ├╝st dudak etraf─▒nda hareket ettirerek yiyecekleri yalar.
8. Dilini dudak etraf─▒nda dairesel olarak hareket ettirir.
9. Dilini dama─č─▒n arkas─▒ndan ├Âne do─čru hareket ettirir.
10. Dondurma, ┼čeker vb. yiyecekleri yalar.
11. Dilinin ucuna konan yiyece─či a─čz─▒na al─▒r.
12. Dilini a─č─▒z d─▒┼č─▒nda yuvarlar.
Ama├ž 5. Dudak esnekli─čini geli┼čtirici ├žal─▒┼čmalar yapar.
Davran─▒┼člar
1. Dudaklar─▒n─▒ b├╝zer.
2. Dudaklar─▒n─▒ gerer.
3. Dudaklar─▒n─▒ sa─ča sola hareket ettirir.
4. ├ľpme sesi ├ž─▒kar─▒r.
5. Dudaklar─▒n─▒ kapal─▒ tutar.
Ama├ž 6. ├çene esnekli─čini geli┼čtirici ├žal─▒┼čmalar yapar.
Davran─▒┼člar
1. A─čz─▒n─▒ a├ž─▒p kapat─▒r.
2. A─čz─▒ a├ž─▒kken, ├ženesini sa─ča sola hareket ettirir.
3. A─čz─▒ kapal─▒yken, ├ženesini sa─ča sola hareket ettirir.
4. Yumu┼čak yiyecekleri yer.
5. Sert yiyecekleri yer.
6. ├çiklet ├ži─čner.
Ama├ž 7. Nefes kontrol├╝n├╝ sa─člayan ├žal─▒┼čmalar yapar.
Davran─▒┼člar
1. Derin nefes al─▒p verir.
2. Ald─▒─č─▒ nefesi uzun s├╝reli verir.
3. Balon, po┼čet vb. nesneleri ┼či┼čirir.
4. Mum, pamuk vb. nesneleri ├╝fler.
5. Fl├╝t, d├╝d├╝k vb. ara├žlardan ├╝fleyerek ses ├ž─▒kar─▒r.
Ama├ž 8. Emme ├žal─▒┼čmalar─▒ yapar.
Davran─▒┼člar
1. Pipetle s─▒v─▒ i├žer.
2. ┼×eker, ├žikolata vb. yiyecekleri emer.

KONU┼×MA
Ama├ž 9. Konu┼čma seslerini ├ž─▒karma ├žal─▒┼čmalar─▒ yapar.
Davran─▒┼člar
1. S├Âylenen ├╝nl├╝leri tekrar eder.
2. S├Âylenen ├╝ns├╝zleri tekrar eder.
3. ├ťnl├╝leri ├╝ns├╝zlere ulayarak ├ž─▒kar─▒lan sesleri tekrar eder.
4. ├ťns├╝zleri ├╝nl├╝lere ulayarak ├ž─▒kar─▒lan sesleri tekrar eder.
5. S├Âylenen s├Âzc├╝─č├╝ tekrar eder.
Ama├ž 10. Kendini ifade etmede tek s├Âzc├╝k kullan─▒r.
Davran─▒┼člar
1. Nesneyi/ki┼čiyi tek s├Âzc├╝kle adland─▒r─▒r.
2. Yap─▒lan eylemi tek s├Âzc├╝kle s├Âyler.
3. Olumsuzluk belirten durumu tek s├Âzc├╝kle s├Âyler.
4. Nesnenin/ki┼činin yerini tek s├Âzc├╝kle s├Âyler.
5. ─░ste─čini tek s├Âzc├╝kle s├Âyler.
6. S├Âzc├╝─če ├žo─čul eki getirerek s├Âyler.
Ama├ž 11.─░ki s├Âzc├╝k kullanarak t├╝mce kurar.
Davran─▒┼člar
1. ├ľzne ve eylemden olu┼čan iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
2. Nesne ve eylemden olu┼čan iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
3. Olumsuzluk belirten iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
4. Nesnenin/ki┼činin yerini belirten iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
5. ─░┼čaret s├Âzc├╝kleri i├žeren iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
6. Nesnenin/olay─▒n niteli─čini belirten iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
7. Sahiplik belirten iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
8. ─░ste─čini iki s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mceyle s├Âyler.

Ama├ž 12. ├ť├ž veya daha fazla s├Âzc├╝k kullanarak t├╝mce kurar.
Davran─▒┼člar
1. ├ľzne, nesne ve eylemden olu┼čan ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce
s├Âyler.
2. Olumsuzluk belirten ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
3. Nesnenin/ki┼činin yerini belirten ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
4. ─░┼čaret s├Âzc├╝kleri i├žeren ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
5. Nesnenin/olay─▒n niteli─čini belirten ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce
s├Âyler.
6. Sahiplik belirten ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
7. ─░ste─čini ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mceyle s├Âyler.
8. ├ť├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ soru t├╝mcesi s├Âyler.
9. ┼×imdiki zaman─▒ ifade eden ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
10. Gelecek zaman─▒ ifade eden ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
11. Ge├žmi┼č zaman─▒ ifade eden ├╝├ž veya daha fazla s├Âzc├╝kl├╝ t├╝mce s├Âyler.
Ama├ž. 13. Kendini ifade etme becerisi geli┼čtirir.
Davran─▒┼člar
1. ├ľyk├╝y├╝ resimlerine bakarak anlat─▒r.
2. ─░zledi─či oyunu/filmi anlat─▒r.
3. Ba┼č─▒ndan ge├žen bir olay─▒ anlat─▒r.
4. Dinledi─či ├Âyk├╝y├╝/masal─▒ anlat─▒r.

D─░NLEME VE ─░ZLEME
Ama├ž 14. Dinleme ve izleme becerisi geli┼čtirir.
Davran─▒┼člar
1. Masal, ├Âyk├╝ vb. okuyan ki┼čiyi g├Ârebilecek ┼čekilde oturur.
2. Okunan masal─▒n, ├Âyk├╝n├╝n okunmas─▒ bitene kadar dinler.
3. Dinledi─čini jest, mimik ve hareketlerle g├Âsterir.
4. Konu┼čmac─▒y─▒ sessizce dinler.
5. Film, tiyatro vb. g├Âsterileri izler.
KONULAR
ALGI ├çALI┼×MALARI
A. Ses Kayna─č─▒n─▒ Bulma
B. Sesleri Ay─▒rt Etme
C. G├Ârsel, ─░┼čitsel Alg─▒

KONU┼×MA ORGANLARININ GEL─░┼×─░M─░N─░ SA─×LAYAN HAREKETLER
A. Dil Esnekli─čini Geli┼čtirici Hareketler
B. Dudak Esnekli─čini Geli┼čtirici Hareketler
C. ├çene Esnekli─čini Geli┼čtirici Hareketler
Ç. Nefes Kontrolü
D. Emme ├çal─▒┼čmalar─▒

KONU┼×MA
A. Konu┼čma Seslerini ├ç─▒karma
B. Tek S├Âzc├╝kle Kendini ─░fade Etme
C. ─░ki S├Âzc├╝kle Kendini ─░fade Etme
├ç. ├ť├ž ve Daha Fazla S├Âzc├╝kle Kendini ─░fade Etme

D─░NLEME VE ─░ZLEME
A. ├ľyk├╝, Masal Dinleme
B. Film, Tiyatro ─░zleme

http://www.ozelegitimsitesi.com

Dikkat Eksikli─či ve Hiperaktivite Yap─▒lan Ara┼čt─▒rmalar

Linkten ─░ndirebilirsiniz.

Faydal─▒ Olmas─▒ Dile─či ─░le

D─░KKAT ─░ND─░R

Dikkat Eksikli─či Hiperaktivite Bozuklu─čuÔÇÖnun DSM IV Tan─▒ Kriterleri

dikkat eksikli─či

dikkat eksikli─či

Dikkat eksikli─či tan─▒lama kriterleri
a) ├ço─ču zaman dikkatini ayr─▒nt─▒lara veremez, okul veya i┼č yerinde, ya da di─čer etkinliklerde dikkatsizce hatalar yapar.
G├╝ndelik hayatta, ├žocuk i├žin konu┼čursak, ├Âdevlerinde veya s─▒navlarda dikkatsizlik hatalar─▒ ├Ârne─čin; soruyu yanl─▒┼č okuma, i┼člem hatalar─▒, art─▒ eksi i┼čaretleri kar─▒┼čt─▒rma gibi d├╝┼č├╝nebiliriz.
Yeti┼čkinler i├žin konu┼čursak, toplant─▒ saatlerini kar─▒┼čt─▒rabilir, istenen bir belge yerine ba┼čka bir belge g├Ânderebilir.
b) ├žo─ču zaman ├╝zerine ald─▒─č─▒ g├Ârevlerde ya da oynad─▒─č─▒ etkinliklerde dikkati da─č─▒l─▒r.
Yine ├žocuklar i├žin ├Âdevlerini yaparken dalga ge├žtiklerini s├Âyleriz mesela, ya da bir t├╝rl├╝ odaklanamad─▒klar─▒ndan yazmalar─▒ gereken kompozisyonu yazamazlar. 1 saatte bitmesini bekledi─činiz ├Âdev saatlerce s├╝rer.
Yeti┼čkinlerde ise, al─▒┼čveri┼č yapmas─▒ gerekirken, yemek yapmas─▒ gerekirken araya ba┼čka i┼č al─▒rlar, ├ž├╝nk├╝ ilgileri o an i├žin o i┼če kaym─▒┼čt─▒r ve al─▒┼č veri┼č ertelenir, yemek yanabilir.
c) do─črudan kendisine konu┼čuldu─čunda ├žo─ču zaman dinlemiyormu┼č gibi g├Âr├╝n├╝r.
Dikkat Eksikli─či olan ki┼čilerde ├Âzg├╝ven d├╝┼č├╝kt├╝r, g├Âz temas─▒ kurmakta zorlan─▒rlar. Bir ba┼čka ├Âzellikleri ise ayn─▒ anda birka├ž i┼čle u─čra┼čmaktan keyif al─▒rlar. ├ľrne─čin en s─▒k ya┼čanan durumlardan biri; ├žocu─čunuz kimi zaman televizyon seyrederken siz arka planda dedikodu yap─▒yorsan─▒z e─čer bunlar─▒n hepsini kaydedebilir, kimi zaman ise yine televizyon ba┼č─▒ndayken ona e─čer ders ├žal─▒┼čmas─▒ tavsiyesinde bulunuyorsan─▒z sizi hi├ž duymayabilir.
E┼činize o g├╝n sizin i├žin ├Ânemli bir olay─▒ anlat─▒rken e┼činiz bir taraftan televizyonun kumandas─▒ ile zaplama yapabilir.
Bir ba┼čka durum ise ├Â─čretmenler i├žin s─▒n─▒fta ┼ču ┼čekilde ya┼čan─▒r: ├ľ─čretmen ders anlat─▒rken ├Â─črenci defterine karalama veya esim yapabilir. Ancak bu durum ├Â─črencinin ├Â─čretmenini dinlemedi─či anlam─▒na gelmez her zaman i├žin. ├ľ─črenci konsantre olabilmek i├žin karalama yapmaya ihtiya├ž duymaktad─▒r asl─▒nda.
d) ├žo─ču zaman y├Ânergeleri izlemez ve okul ├Âdevlerini, ufak tefek i┼čleri ya da i┼č yerindeki g├Ârevlerini tamamlayamaz (kar┼č─▒t olma bozuklu─čuna ya da y├Ânergeleri anlayamamaya ba─čl─▒ de─čildir).
DE/HBÔÇÖlilerin kurallarla aras─▒ yoktur. ├çabuk s─▒k─▒ld─▒klar─▒ndan, uzun y├Ânergeleri takip etmekte zorlan─▒rlar. Karma┼č─▒k bir evrak dolduruyorsan─▒z, vize ba┼čvurusu gibi ├Ârne─čin, ya da s─▒ras─▒yla izlenmesi gereken bir durum varsa, DE/HBÔÇÖli ki┼čiler bu s─▒ray─▒ takip etmekten s─▒k─▒l─▒rlar. ├çocuklar i├žin uzun zaman alan projeleri planlamak ├Ârne─čin d├Ânem ├Âdevleri, ve y├╝r├╝tmek ├žok s─▒k─▒c─▒ olaca─č─▒ndan bu durumu s├╝rekli ertelerler, ka├ž─▒n─▒rlar, yapmazlar veya yapabilmek i├žin neredeyse insan├╝st├╝ ├žaba harcarlar. Tabii bu insan├╝st├╝ ├žaba g├Âr├╝lmez, bunun yerine ki┼čiye ├žocukluktan itibaren ne kadar tembel oldu─ču, ne kadar sorumsuz oldu─ču giydirilir.
e) ├žo─ču zaman ├╝zerine ald─▒─č─▒ g├Ârevleri ve etkinlikleri d├╝zenlemekte zorluk ├žeker.
Beynimizin ├Ân k─▒sm─▒ndaki b├Âl├╝m y├Ânetici i┼člevlerden sorumludur. DE/HBÔÇÖli insanlarda bu b├Âlgedeki baz─▒ hormonlar─▒n dengesizli─činden dolay─▒ bu durum fiziksel bir durumdur. ─░┼člerimizi, yapmam─▒z gerekenleri biliriz, ancak bunlar─▒ hangi s─▒rayla yaparsak daha etkin bir i┼č ├ž─▒kar─▒r─▒z, ya da nas─▒l bir planlamayla zamandan tasarruf edebiliriz gibi hesaplamalar─▒ yapmakta zorluk ├žekerler. Bu durum kar┼č─▒s─▒nda ki┼či bazen paralize olup hi├žbir┼čey yapamazken, bazen de zay─▒f performans g├Âsterir. Zaman mefhumu ├žok geli┼čmemi┼č olan bu ki┼čiler i├žin g├Ârevlerini zaman─▒nda tamamlayamama, randevular─▒na ge├ž kalma, ├Âdevlerini yeti┼čtirememe gibi durumlar ├žok s─▒k g├╝ndeme gelir.
E─čer e┼člerden birinde DE/HB varsa, i┼člerini organize edemiyor, zaman─▒n─▒ d├╝zg├╝n kullanam─▒yor ve ayn─▒ zamanda t├╝m bu i┼čleri yapabilmek i├žin ├žok ├žaba sarf etti─čini hissederek yoruldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorsa, bir de ├╝st├╝ne ├╝stl├╝k faturalar─▒n─▒ zaman─▒nda ├Âdemeyi s─▒ks─▒k aksat─▒yorsa o zaman kendini s├╝rekli su├žlay─▒p durmas─▒ yetmiyormu┼č gibi, ili┼čkisi de hem maddi hem manevi etkilenecektir.
f) ├žo─ču zaman s├╝rekli mental ├žabay─▒ gerektiren g├Ârevlerden ka├ž─▒n─▒r, bunlar─▒ sevmez ya da bunlarda yer almaya kar┼č─▒ isteksizdir.
DE/HBÔÇÖli ki┼čiler ├žok ├žabuk dikkatleri da─č─▒ld─▒klar─▒ndan, ilgileri olmayan konularda uzun s├╝reli odaklanmada zorluk ├žekerler. Mental ├žaba gerektiren g├Ârevler e─čer ilgi alanlar─▒ dahilindeyse sorun yoktur zaten, ancak detayl─▒ bir tatili planlamak, ya da tez yazmak onlar i├žin normalden daha fazla ├žaba harcamalar─▒ anlam─▒na geldi─činden ka├ž─▒nmaya meyillidirler.
g) ├žo─ču zaman ├╝zerine ald─▒─č─▒ g├Ârevler ya da etkinlikler i├žin gerekli olan ┼čeyleri kaybeder (├Ârne─čin; oyuncaklar, okul ├Âdevleri, kalemler, kitaplar ya da gere├žler)
├ľ─črenciler i├žin s─▒k├ža ├Âdevlerini veya kitaplar─▒n─▒ unutmalar─▒, kalem silgi gibi gere├žlerini anahtarlar─▒, c├╝zdan unutma ya da kaybetmeden bahsedebiliriz. Son y─▒llarda buna cep telefonlar─▒n─▒ da ekleyebiliriz.
Burada ├Ânemli olan, hepimizin ba┼č─▒na anahtar, telefon, c├╝zdan unutmak gelebilir, ancak burada dikkat edilecek husus bunu ne s─▒kl─▒kta ya┼čad─▒─č─▒m─▒zd─▒r. Ya da bunlar─▒n ba┼č─▒m─▒za gelmemesi i├žin ne gibi ├Ânlemler ald─▒─č─▒m─▒za bakmam─▒z laz─▒m.
Bazen ├Ânemli evraklar─▒ o kadar iyi saklar─▒z ki kaybolmas─▒n diye, sonra onlar─▒ bulmak i├žin harcad─▒─č─▒m─▒z ├žaba ve maruz kald─▒─č─▒m─▒z panik duygusu ├Âmr├╝m├╝zden ├Âm├╝r ├žalar.
h) ├žo─ču zaman dikkati d─▒┼č uyaranlarla kolayl─▒kla da─č─▒l─▒r.
├ľ─črenci ├Âzellikle ilgisini ├žekmeyen bir dersin s─▒nav─▒na haz─▒rlan─▒yorsa, s─▒ks─▒k tuvalete gitme gereksinimi hisseder, karn─▒ ac─▒k─▒r, susar, kap─▒ ve telefon sesine ilk ├žal─▒┼čta ko┼čar. Kendi bedeninden gelen fiziksel ihtiya├žlar onun dikkatini da─č─▒tmaya yeter de artar bile. Ancak ayn─▒ ├Â─črenciyi ├žok sevdi─či bir bilgisayar oyununun ba┼č─▒na koyun, ya da sevdi─či bir derse ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ isteyin, neredeyse 6 saat boyunca ne karn─▒ ac─▒k─▒r, ne susar, ne de tuvalete gider. ─░nsan├╝st├╝ bir varl─▒k gibi o kadar saat boyunca sevdi─či, ilgilendi─či ┼čeyin ba┼č─▒nda oturabilir.
Yeti┼čkinlerde ise, odaklanmada ne kadar zorlan─▒yorlarsa d─▒┼č uyaranlara kar┼č─▒ hassasiyetleri o kadar artar diyebiliriz. ├ľrne─čin, telefonla konu┼čurken ayn─▒ anda evin i├žindeki bir ses, ya da ├žocuklardan birinin ayn─▒ anda bir ┼čey istemesiyle yeti┼čkin da─č─▒labilir. Ne telefona odaklanabilir, ne de ├žocu─čuna. Bu da strese yol a├žar.
Bir ba┼čka ├Ârnek, ├žocu─čunuza tam nasihat ├žekerken balkona konan bir ku┼č, ├žocu─čunuzun oda─č─▒n─▒ sizden ku┼ča do─čru ├ževirmesine sebep olabilir ki bu durum daha da sinir olman─▒za yol a├žabilir.
i) g├╝nl├╝k etkinliklerinde ├žo─ču zaman unutkand─▒r
DE/HBÔÇÖli ki┼čilerde k─▒sa s├╝reli haf─▒za zay─▒f oldu─čundan g├╝nl├╝k etkinliklerinde yapmalar─▒ gereken ┼čeyleri kolayl─▒kla unutabilirler. Bu durumda sadece yap─▒lacaklar─▒ not etmek yetmeyebilir, not ettiklerini s├╝rekli g├Ârebilecekleri bir yerde tutmalar─▒, zamanlama s├Âz konusu ise, alarm kurup, mesaj at─▒p kendilerine hat─▒rlatmalar─▒ gerekir. Di─čer t├╝rl├╝ unutulan i┼čler bir sonraki g├╝ne sarkar, bir sonraki g├╝n de unutulacak ┼čeyler oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝rsek, t├╝m bu unutulanlar toplanarak bir sonraki g├╝ne sarkarak devam eder. Sonunda da─č gibi y─▒─č─▒lm─▒┼č, unutulmu┼č i┼čler olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒karlar. Bunlara ├Ârnek olarak ├žocuklar i├žin unutulan ├Âdevler en yayg─▒n─▒d─▒r. Yeti┼čkinlerde ise ├Ârnekleri, faturalar, resmi evrak temin etmek, kuru temizlemeciden e┼čyalar─▒ almak veya b─▒rakmak, kargoya evrak vermek, berbere gitmek, ├žocuklar─▒n veya e┼čin istedi─či ┼čeyleri temin etmek, bozuk, k─▒r─▒k e┼čyalar─▒ tamir ettirmemek olarak sayabiliriz.
A┼ča─č─▒daki hiperaktivite-impulsivite semptomlar─▒ndan alt─▒s─▒ (ya da daha fazlas─▒) en az 6 ay s├╝reyle uyumsuzluk do─čurucu ve geli┼čim d├╝zeyine g├Âre ayk─▒r─▒ bir derecede s├╝rm├╝┼čt├╝r

Hiperaktivite tan─▒lama kriterleri
a) ├žo─ču zaman elleri, ayaklar─▒ k─▒p─▒r k─▒p─▒rd─▒r ya da oturdu─ču yerde k─▒p─▒rdan─▒p durur.
Halk aras─▒nda hiperaktif erkeklerde olur gibi bir kan─▒ yayg─▒nd─▒r. Oysa k─▒zlarda da g├Âr├╝lebilir, ancak g├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒ erkeklerde daha yayg─▒n olarak kar┼č─▒la┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Burada ├žocuklar ├╝zerinden ├Ârnek vermek gerekirse, genellikle haraketli ├žocuklard─▒r. Enerjileri bitip t├╝kenmek bilmez. Okulda, ders boyunca s─▒rada oturmakta zorluk ├žekerler. Yeti┼čkinlerde ise durum biraz daha farkl─▒la┼č─▒r. S├╝rekli evdeki e┼čyalar─▒n yerlerini de─či┼čtirme, s─▒k├ža hareket etme ihtiyac─▒nda olduklar─▒ndan bulunduklar─▒ ortamlarda onlar─▒ kahve al─▒rken, markete giderken, ellerinde kalemle ynarken bulabiliriz.
b) ├žo─ču zaman s─▒n─▒fta ya da oturmas─▒ beklenen di─čer durumlarda oturdu─ču yerden kalkar.
Yukar─▒da da bahsedildi─či gibi, bu ├žocuklar─▒n en zorland─▒klar─▒ k─▒s─▒m ders boyunca hareket etmeden yerlerinde oturmakt─▒r. S─▒n─▒f─▒n d├╝zenini bozmakla su├žlan─▒rlar. Sorumsuz ve sayg─▒s─▒z olmakla su├žlan─▒rlar. Burada ├Â─čretmenlerin ┼čikayetleriyle ├žocuk s─▒n─▒fta yaramaz ve d├╝zen bozan olarak mimlenirken, veli ise yeterince terbiye edemedi─činden dolay─▒ utan─▒r ve su├žluluk duyar, kendini su├žlar. Bu durum, tan─▒ hen├╝z al─▒nmam─▒┼čsa ebeveyn ve ├žocuk aras─▒nda gerginli─če yol a├žar. Ebeveyn kendini su├žlu hissetti─činden, etrafa kar┼č─▒ utand─▒─č─▒ndan dolay─▒ kendine olan k─▒zg─▒nl─▒─č─▒n─▒ ├žocu─čuna yans─▒t─▒r ve i┼č ┼čiddet boyutlar─▒na kadar gidebilir. Ancak ne zamanki tan─▒ al─▒n─▒r ve bu durumun asl─▒nda ger├žekten ├žocu─čun su├žu olmad─▒─č─▒, hiperaktivitenin bir sonucu oldu─ču ortaya ├ž─▒kar ve aile durumu kabullenince ili┼čkiler rahatlar. Ara┼čt─▒rmalar, ├žocukta DE/HB var ise, aile i├žinde daha fazla huzursuzluk olabilece─čini g├Âstermektedir. Ebeveynlerin bu durum ile birbirlerini su├žlamalar─▒, zorluklar kar┼č─▒s─▒nda ├žaresiz hissetmeleri kar─▒-koca aras─▒ndaki gerginli─čin t─▒rmanmas─▒na sebep olmaktad─▒r. Ne zamanki tan─▒ konulur, aile DE/HBÔÇÖyi anlamaya ve ├Â─črenmeye ba┼člar, i┼čte o zaman ili┼čkileri geli┼čir ve derinle┼čir.
c) ├žo─ču zaman uygunsuz olan durumlarda ko┼ču┼čturup durur ya da t─▒rman─▒r (ergenlerde ya da eri┼čkinlerde ├Âznel huzursuzluk duygular─▒ ile s─▒n─▒rl─▒ olabilir).
d) ├žo─ču zaman, sakin bir bi├žimde, bo┼č zamanlar─▒ ge├žirme etkinliklere kat─▒lma ya da oyun oynama zorlu─ču vard─▒r.
Bu durum ├žocuklarda, dinlenme i├žin ayr─▒lm─▒┼č bir zaman diliminde istirahat etmeleri ya da sakin bir ┼čekilde kendilerini oyalamalar─▒ istendi─činde bu konuda olduk├ža g├╝├žl├╝k ├žekerler. Kendi kurallar─▒n─▒ koymay─▒ sevdiklerinden oyun oynama ve oyunun kurallar─▒na uymada zorluk ├žekerler, bu durum sonucunda arkada┼člar─▒ taraf─▒ndan oyun d─▒┼č─▒ b─▒rak─▒lma olarak kar┼č─▒m─▒za gelir. Bu ├žocuklar grup etkinliklerinde d├╝zen bozduklar─▒ndan fazla istenmezler. Bu durum arkada┼čl─▒k ili┼čkilerini etkiledi─činden fazla arkada┼člar─▒ yoktur. Yeti┼čkinlerde ise bu durum bo┼č zamanlar─▒ adrenalini y├╝ksek olan extreme sporlara ilgi duyma ┼čeklinde kar┼č─▒m─▒za gelebilir. Ancak bu her extreme spora ilgi duyanlar─▒n hiperaktivitesi var anlam─▒na gelmemelidir.
e) ├žo─ču zaman hareket halindedir ya da bir motor taraf─▒ndan s├╝r├╝l├╝yormu┼č gibi davran─▒r.
Bu insanlar olduk├ža y├╝ksek bir enerjiye sahiptirler. Enerjileri sanki hi├ž bitmeyecekmi┼č gibi gelir. ├çocuklar bu konuda sab─▒r s─▒n─▒rlar─▒n─▒ zorlarlar. Bu enerji sporla olumlu bir y├Âne kanalize edilebilir. DE/HB ile spor aras─▒nda olumlu bir ili┼čki vard─▒r. Spor yapan DE/HBÔÇÖlilerin daha rahat odaklanabildiklerine dair ara┼čt─▒rmalar devam etmektedir.
f) ├žo─ču zaman ├žok konu┼čur.
├çok konu┼čan bir ├žocuk, ├žok konu┼čan bir yeti┼čkin, her zaman DE/HBÔÇÖli olmasa bile, bazen hiperaktivitenin dile vurdu─ču ├žok belirgin olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar. Kimisi akl─▒ndakileri d├╝zg├╝n bir ┼čekilde ifade edebilirken, kimi da─č─▒n─▒k ifade eder. D├╝┼č├╝nmeden konu┼čabilirler, bu da onlar─▒ patavats─▒z k─▒lar. ─░li┼čkilerde yans─▒mas─▒ ise, kar┼č─▒ taraf─▒n hislerini ne kadar incittiklerinin fark─▒nda olmad─▒klar─▒ndan, ili┼čkide her zaman i├žin umursamaz, de─čer vermez taraf olarak su├žlan─▒rlar. E─čer ├žok konu┼čmuyorlarsa, ├žok fazla d├╝┼č├╝n├╝yor da olabilirler. Bazen d├╝┼č├╝nceler o kadar yo─čun ve h─▒zl─▒ gelirki adeta d├╝┼č├╝nce bombard─▒man─▒na tutulmu┼č gibi olurlar. Bu onlar i├žin asl─▒nda olduk├ža y─▒prat─▒c─▒d─▒r, ├ž├╝nk├╝ odaklanmalar─▒n─▒ daha da zorla┼čt─▒r─▒r.
─░mpulsivite (D├╝rt├╝sellik)
g) ├žo─ču zaman sorulan soru tamamlanmadan ├Ânce cevab─▒n─▒ yap─▒┼čt─▒r─▒r.
D├╝rt├╝sellik, ki┼činin isteklerini erteleyememesidir. Bu ki┼čiler sorular─▒n cevab─▒n─▒ vermekte olduk├ža sab─▒rs─▒zd─▒r. ├ľ─črenciler kendilerini ├žok zor tutarlar, hatta ├žo─ču zaman tutamazlar. Yeti┼čkinlerde de bu durum kar┼č─▒s─▒ndakinin c├╝mlelerini bitirme, konu┼čmas─▒n─▒ yar─▒da kesip hemen cevap vermeye ba┼člama gibi g├Âr├╝lebilir. Bu biraz leb demeden leblebi demek gibi g├Âr├╝nse de, bazen yanl─▒┼č anlay─▒p ba┼čka bir cevap da vermelerine yol a├žar.
h) ├žo─ču zaman s─▒ras─▒n─▒ bekleme g├╝├žl├╝─č├╝ vard─▒r.
D├╝rt├╝sellikte e─čer bu ├Âzelli─či g├Âsteriyorsa ki┼či, bu durum kar┼č─▒m─▒za ├žok ├že┼čitli ┼čekillerde ├ž─▒kabilir. Uzun banka kuyruklar─▒nda beklemeye dayanamad─▒─č─▒ndan kaynak yapmak i├žin yollar arayanlardan tutun da , trafikte beklemeye sabr─▒ olmad─▒─č─▒ i├žin gerek kendi kendilerine gerekse etraflar─▒ndaki ara├žlarla kavga eden insanlar olabilirler. Ancak burada stresli bir g├╝n├╝n ard─▒ndan tolerans─▒ azalm─▒┼č olan insanlar─▒ unutmamak laz─▒m. Yine ┼čunu s├Âylemek gerekir ki , trafikte sabr─▒ olmayan bir tan─▒d─▒─č─▒n─▒z varsa bu onun illede DE/HB oldu─čunu g├Âstermez. Burada olay─▒n b├╝t├╝n├╝n├╝ g├Âzden ka├ž─▒rmamak laz─▒m.
i) ├žo─ču zaman ba┼čkalar─▒n─▒n s├Âz├╝n├╝ keser ya da yapt─▒klar─▒n─▒n aras─▒na girer (├Ârne─čin; ba┼čkalar─▒n─▒n konu┼čmalar─▒na ya da oyunlar─▒na burnunu sokar).
Genellikle ├žocuklara s─▒k├ža ┼č├Âyle s├Âylendi─čini duyar─▒z: ÔÇťEvlad─▒m ben birisiyle konu┼čurken araya girmeÔÇŁ. ├çocuk defalarca ikaz edildi─či halde s├Âz kesip, araya girmeye devam eder. Bu durum hararetli bir konu┼čman─▒n kesilmesine neden oluyorsa ebeveyn ├žocuk aras─▒nda can s─▒k─▒c─▒ bir gerilim yaratabilir. Anne de ya da babada da DE/HB varsa, o zaman bu durum s─▒k├ža konu┼čmalar─▒n yar─▒m kalmas─▒na, s├╝rekli engellenmekten dolay─▒ k─▒zg─▒nl─▒─č─▒n uzun s├╝re devam etmesine yol a├žar. Bu t├╝r gerginlikler ufak gibi g├Âr├╝nse de ili┼čkideki yans─▒malar─▒ daha b├╝y├╝k ├žaptad─▒r.
─░┼člevsel bozulmaya yol a├žm─▒┼č olan baz─▒ hiperaktif-impulsif semptomlar ya da dikkatsizlik semptomlar─▒ 7 ya┼č─▒ndan ├Ânce de vard─▒r.
─░ki ya da daha fazla ortamda semptomlardan kaynaklanan bir i┼člevsel bozulma vard─▒r. (├Ârne─čin; okulda yada i┼čte ve evde).
Burada ├Ânemli bir nokta daha var ki, ├Ârne─čin yukar─▒daki DSM 4ÔÇÖten al─▒nt─▒ya g├Âre bu belirtilen ├Âzelliklerin en az 6 s─▒n─▒n bir arada ve hayat─▒m─▒zdaki 2 alanda g├Âr├╝lmesi DE/HB tan─▒s─▒ koymak i├žin gerekmektedir. Bu tan─▒y─▒ Uzman Psikiyatristler koyar.
Burada DE/HBÔÇÖnin genetik durumundan da bahsetmek gerekir. DE/HBÔÇÖnin %50 oran─▒nda genetik oldu─ču bilinmektedir. Yani DE/HBÔÇÖli birisinde aileye de mutlaka bakmak gerekir. Tan─▒ almam─▒┼č ├žok fazla yeti┼čkinin oldu─čunu g├Âz ├Ân├╝nde de bulundurursak, zaman zaman ebeveynler ┼č├Âyle yorumlarda bulunuyorlar, benim ├žocu─čumun sadece okulda problemi var, evdeyken sorunumuz yok. Burada ┼čunu g├Âzden ka├ž─▒rmamak gerekir, e─čer sorun yok diyen ebeveynde de DE/HB var ise, .ocu─čunun baz─▒ hareketlerini kendine benzetece─činden, ben de eskiden b├Âyleydim diyece─činden, ve genelde kendimizde bir sorun olmad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorsak, ├žocu─čun evdeki sorunlar─▒n─▒ g├Ârmezden gelerek, DE/HBÔÇÖyi atlamak gibi bir risk do─čmaktad─▒r.
Toplumsal, okuldaki ya da mesleki i┼člevsellikte klinik a├ž─▒dan belirgin bir bozulma oldu─čunun a├ž─▒k kan─▒tlar─▒ bulunmal─▒d─▒r.

Dikkat eksikli─či ve hiperaktivite bozuklu─ču

davran─▒┼č de─či┼čtirme

├çocukta yedi ya┼č─▒ndan ├Ânce ba┼člayan, en az iki ortamda (ev,okul)alt─▒ ay s├╝reyle ya┼č─▒na ve geli┼čim seviyesine uygun olmayan dikkat eksikli─či, a┼č─▒r─▒ hareketlilik(hiperaktivite) ve d├╝rt├╝sellik belirtileriyle g├Âr├╝len bozuklu─ča denir.
Dikkat eksikl─či ve hiperaktivite bozuklu─ču g├Âsteren bireylerde ├Â─črenme-davran─▒┼č problemleri g├Âr├╝lmektedir.

NEDENLER─░

PS─░KO- SOSYAL ETMENLER─░ ; ─░lk ├žocukluk d├Ânemindeki e─čitim hatalar─▒,├žocuktan yapabilce─činden fazlas─▒n─▒ bekleme,korkulu olma,az yada yanl─▒┼č motivasyon,geli┼čim krizleri,olumsuz ya┼čam ┼čartlar─▒
B─░YOLOJ─░K VE GENET─░K ETMENLER;Beyin zedelenmesi,genetik etmenler,beyindeki i┼člevsel ve yap─▒sal anormallikler,biyokimyasal de─či┼čimler,merkezi sinir sistemindeki yap─▒sal ve i┼člevsel bozukl─▒klar.

TANI ├ľL├ç├ťTLER─░

1-A┼č─▒r─▒ Hareketlilik/Hiperaktivite
2-Dikkat Eksikli─či
3-─░mpulsivite(D├╝rt├╝sellik)

A┼×IRI HAREKETL─░L─░K
Asl─▒nda her ├žocu─čun hareketli olmas─▒ beklenir. ├çocuk ko┼čar,d├╝┼čer ve g├╝r├╝lt├╝ ├ž─▒kar─▒r. ancak DEHB’de ise ├žocu─čun hareketlili─či a┼č─▒r─▒d─▒r.Genellikle bu ├žocuklar bir motor taraf─▒ndan s├╝r├╝l├╝yormu┼č gibi s├╝rekli hareket halindedirler ve ├žok fazla enerjileri vard─▒r. Y├╝kseklere t─▒rman─▒rlar, koltuk tepelerinde gezer, ev i├žinde ko┼čtururlar. Ama durgun bir ┼čekilde oynamay─▒ beceremez,bir s├╝re sakin bir ┼čekilde oturamazlar.

D─░KKAT EKS─░KL─░─×─░
├çocuklarda dikkat kusuru ├Âzellikle e─čitim hayat─▒n─▒n ba┼člamas─▒yla belirgin hale gelir. Okul da ├žabuk s─▒k─▒lan ve b─▒kan ├žocuklar─▒ oyuncaklar─▒ndan dahi s─▒k─▒l─▒p k─▒sa bir s├╝re sonra ilgileri da─č─▒l─▒r. ├Âdev yapmay─▒ sevmez, ├Âdev yapmakta hayli zorlan─▒r. Masan─▒n ba┼č─▒na oturamaz, otursalar dahi ├že┼čitli bahanelerle s─▒k s─▒k masa ba┼č─▒ndan kalkarlar. Anne, babay─▒ ders ├žal─▒┼č─▒rken s├╝rekli yanlar─▒nda isterler, bir i┼či bitirmekte zorlan─▒rlar, bir i┼č bitirmeden di─čerine ge├žerler. Kendileriyle konu┼čan ki┼čiyi dinliyormu┼č g├Âr├╝nt├╝s├╝ verirler. Bir komutu birka├ž defa s├Âyledikten sonra yerine getirirler.

S─▒n─▒fta dersi takip etmedikleri g├Âzlenir. D─▒┼čar─▒dan gelen uyar─▒larla hemen dikkatleri da─č─▒l─▒r, ba┼čka nesnelerle ilgilenir, elindeki kalem, defter ve oyuncak gibi malzemelerle u─čra┼č─▒r, s─▒n─▒f dikkatini ve huzurunu bozacak davran─▒┼člar sergilkeyebilir.

Okuma yazma kaliteleri ya┼č─▒tlar─▒ndan k├Ât├╝, defter d├╝zeni ve yaz─▒lar─▒ bozuk olabilir. Unutkand─▒rlar. S─▒n─▒fta s─▒k s─▒k e┼čya kaybederler
.
─░MPULS─░V─░TE(D├ťRT├ťSELL─░K)
Sonucu d├╝┼č├╝nmeden eyleme ge├žme olarak tarif edilebilecek olan impulsivite bu ├žocuklar─▒ genel ├Âzelliklerindendir. Sab─▒rs─▒zl─▒klar─▒, s─▒ras─▒n─▒ beklemede g├╝├žl├╝k ├žekmeleri ve y├Ânergeleri dinlemeleri, kendisi ve ├ževresindekiler i├žin zararl─▒ olabilecek fevri hareketleri ve s─▒n─▒r tan─▒madaki zay─▒f becerileri gibi ├Âzellikleri vard─▒r. Olaylara a┼č─▒r─▒ tepkiler verebilirler.

TEDAV─░
Tedavinin ilk ┼čart─▒ aile,okul ve hekim aras─▒nda s─▒k─▒ i┼čbirli─čidir. ├ç├╝nk├╝ DEHB evde davran─▒┼č sorunlar─▒ ya┼čamas─▒na neden olur.├ľ─črenmeyle ilgili sorunlar─▒n yan─▒nda arkada┼č ili┼čkilerinde ya┼čad─▒klar─▒ g├╝├žl├╝k aile ve okulun ortak ve sa─čl─▒kl─▒ ya┼čamlar─▒yala a┼č─▒labilir.

├ľncelikle aile hiperaktivite konusunda bilgilendirilmeli. ├ç├╝nk├╝ ├žocukta var olan sorunu ba┼čka yrlerde aramak, ├ž├Âz├╝m ├╝retmeyi engelledi─či gibi, telafisi m├╝mk├╝n olmayan yanl─▒┼č uygulamalara neden olacakt─▒r. Bu y├╝zden ilk olarak ├žocu─čun davran─▒┼člar─▒ belirlenmeli ve bu davran─▒┼člar─▒ d├╝zeltmeye y├Ânelik program haz─▒rlanmal─▒d─▒r.

DEHB OLAN ├çOCUKLARIN ├ľZELL─░KLER─░
├ço─čunlukla elleri ayaklar─▒ k─▒p─▒r k─▒p─▒rd─▒r ve oturdu─ču yerde k─▒p─▒rdan─▒p durur.
├ço─ču zaman hareket halindedir.
Dikkati konu d─▒┼č─▒ uyaranlarla ├žabuk da─č─▒l─▒r.
Zihinsel ├žabay─▒ gerektiren ders dinleme, ders ├žal─▒┼čma, okuma-yazma g├Ârevlerini yerine getirmede zorluk ├žeker.
├ľdevlerde ve s─▒navlarda dikkarsizce hatalar yapar.
Sab─▒rs─▒zd─▒r, s─▒ras─▒n─▒ beklemekte zorluk ├žeker.
Kendisiyle konu┼čuldu─čunda sanki dinliyormu┼č izlenimini verir.
Sakin ve g├╝r├╝lt├╝s├╝z bi├žimde oynamakta z─▒rluk ├žeker.
├ço─ču zaman d├╝┼č├╝nmeden tehlikeli i┼člere girer.

├ľZELL─░KLER─░

B─░L─░┼×SEL GEL─░┼×─░M ├ľZELL─░KLER─░
Zekalar─▒ normal ya da normalin ├╝st├╝ne olmas─▒na ra─čmen dikkatleri ├žok k─▒sa s├╝reli ve ├žabuk da─č─▒ld─▒klar─▒ i├žin genellikle ├Â─črenme prblemleri ya┼čamaktad─▒rlar.Genellikle ba┼člad─▒klar─▒ i┼či sonland─▒rmada g├╝├žl├╝k ├žekerler.Devaml─▒ dikkat ve emek isteyen i┼člede ├žal─▒┼čmak istemezler.Dikkatlerini uygun olarak ortama y├Ânlendirmede g├╝├žl├╝k ├žekerler.├çal─▒┼čmalar─▒ plans─▒z,d├╝zensiz ve karma┼č─▒k bir bi├žimde s├╝rd├╝r├╝rler.g├╝nl├╝k i┼člerinde genellikle unutkand─▒rlar.Okuma ve yazma becerilerinde s─▒k─▒nt─▒lar ya┼čayabilmektedirler.

MOTOR GEL─░┼×─░M ├ľZELL─░KLER─░
Baz─▒ dikkat eksikli─či ve hiperaktivite bozuklu─ču olan ├žocuklarda geli┼čimsel gerilik g├Âr├╝lebilmektedir.Motor koordinasyonu bozuk olabilmektedir.Dikkat eksikli─či ve hiperaktivite bozuklu─ču olan├žocuklar─▒n ├žo─ču ince motor becerisi gerektiren i┼člerde ├Âzellikle yaz─▒ yazmada zorluk ├žekerler.

SOSYAL VE DUYGUSAL GEL─░┼×─░M ├ľZELL─░KLER─░
Dikkat s├╝relerinin k─▒sa olmas─▒ ve ├žocuklar─▒n atak olmalar─▒ sosyal kurallar─▒ ├Â─črenmelerini g├╝├žle┼čtirmektedir.Bu nedenle arkada┼č bulmakta ve kurallar─▒na g├Âre oyun oynamakta g├╝├žl├╝k ├žekebilmektedirler.E┼čyalar─▒n─▒,kitaplar─▒n─▒,kalemlerini ve oyuncaklar─▒n─▒ s─▒k s─▒k kaybetmektedirler.

D─░L VE KONU┼×MA ├ľZELL─░KLER─░
Konu┼čurken ses ve s├Âzc├╝k atlamalar─▒ g├Âr├╝lebilir.

Dikkat eksikli─činin ne oldu─čunu anlatabilir misiniz?

E─čer ├žocu─čunuzda dikkat eksikli─či var ise;

* Y├Ânergeleri ba┼č─▒ndan sonuna kadar takip edemez,
* Dikkatini yapt─▒─č─▒ i┼če veya oyununa vermekte zorlan─▒r,
* Evde veya okulda yapaca─č─▒ i┼čler ve aktiviteler i├žin gerekli malzemeleri kaybeder,
* Dinlemez,
* Detaylar─▒ g├Âzden ka├ž─▒r─▒r,
* D├╝zensiz g├Âr├╝n├╝r,
* Uzun s├╝re zihinsel ├žaba gerektiren i┼čleri yapmakta zorlan─▒r,
* Unutkand─▒r,
* ─░lgisi kolayca ba┼čka y├Ânlere kayar.

├çocuklarda dikkat kusuru ├Âzellikle e─čitim hayat─▒n─▒n ba┼člamas─▒yla belirgin hale gelir. Okul da ├žabuk s─▒k─▒lan ve b─▒kan ├žocuklar─▒ oyuncaklar─▒ndan dahi s─▒k─▒l─▒p k─▒sa bir s├╝re sonra ilgileri da─č─▒l─▒r. ├Âdev yapmay─▒ sevmez, ├Âdev yapmakta hayli zorlan─▒r. Masan─▒n ba┼č─▒na oturamaz, otursalar dahi ├že┼čitli bahanelerle s─▒k s─▒k masa ba┼č─▒ndan kalkarlar. Anne, babay─▒ ders ├žal─▒┼č─▒rken s├╝rekli yanlar─▒nda isterler, bir i┼či bitirmekte zorlan─▒rlar, bir i┼č bitirmeden di─čerine ge├žerler. Kendileriyle konu┼čan ki┼čiyi dinliyormu┼č g├Âr├╝nt├╝s├╝ verirler. Bir komutu birka├ž defa s├Âyledikten sonra yerine getirirler.

S─▒n─▒fta dersi takip etmedikleri g├Âzlenir. D─▒┼čar─▒dan gelen uyar─▒larla hemen dikkatleri da─č─▒l─▒r, ba┼čka nesnelerle ilgilenir, elindeki kalem, defter ve oyuncak gibi malzemelerle u─čra┼č─▒r, s─▒n─▒f dikkatini ve huzurunu bozacak davran─▒┼člar sergilkeyebilir.

Okuma yazma kaliteleri ya┼č─▒tlar─▒ndan k├Ât├╝, defter d├╝zeni ve yaz─▒lar─▒ bozuk olabilir. Unutkand─▒rlar. S─▒n─▒fta s─▒k s─▒k e┼čya kaybederler.

Bu ├Â─črencilerimiz gereken deste─či ald─▒klar─▒nda pek ├žok ba┼čar─▒lara imza atabilirler. Dikkat eksikli─či ve hiperaktivitesi olan pek ├žok ├╝nl├╝ bulunmaktad─▒r. Ancak ne yaz─▒kt─▒rki Dikkat eksikli─či ve hiperaktivitesi olan pek ├žok ki┼či e─čitimini kapasitesi ├Âl├ž├╝s├╝nde tamamlayamam─▒┼č ve ula┼čmas─▒ gereken ba┼čar─▒lara ula┼čamam─▒┼čt─▒r. Burada ├Âzel ve farkl─▒ olan bu ├žocuklar─▒m─▒z─▒n bir deste─če ihtiyac─▒ oldu─ču muhakkakt─▒r.

Devlet Hastanelerinden bu ├Â─črenciler i├žin heyet raporu al─▒narak kayna┼čt─▒rma program─▒na tabi olmalar─▒ sa─članmakta Rehberlik ve Ara┼čt─▒rma Merkezleri bu ├Â─črencilerin ├Âzel ├žocuklar oldu─čunu kabul etmektedir. Fakat Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ Talim Terbiye Kurulu Ba┼čkanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan onaylanm─▒┼č bir destek e─čitim program─▒ olmad─▒─č─▒ndan bu ├Â─črencilerimizin destek e─čitim ├╝cretlerini Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ ├Âdememektedir.

Bu konuda bizim tavsiyemiz alan─▒nda uzman kadrosu bulunan, bireysel ├Âzel ders, uzman rehberlik ve psikolojik dan─▒┼čma hizmeti, ofis ├žal─▒┼čma ortam─▒, zengin d├Âk├╝man, d├╝zenli ├Âl├žme de─čerlendirme ve takip hizmetleri sunan merkezlerden destek al─▒nmas─▒d─▒r. Dikkat eksikli─či olan ├Â─črencilerimizin kalabal─▒klarda kaybolmas─▒n─▒ istemeyiz. Amac─▒m─▒z onlar─▒n kapasitelerini tam ortaya koymalar─▒d─▒r.

Dikkat Eksikli─či ve Hiperaktivite Bozuklu─ču

dikkat eksikli─či ve hiperaktivite sorunu

dikkat eksikli─či ve hiperaktivite sorunu

Dikkat Eksikli─či ve Hiperaktivite Bozuklu─ču

├çocukta 7 ya┼č─▒ndan ├Ânce ba┼člayan, en az iki ortamda (ev, okul) 6 ay s├╝reyle ya┼č─▒na ve geli┼čim seviyesine uygun olmayan dikkat eksikli─či, a┼č─▒r─▒ hareketlilik, hiperaktivite ve d├╝rt├╝sellik belirtileriyle g├Âr├╝len bozuklu─ča denir.

 

Dikkat Eksikli─či ve Hiperaktivite Bozuklu─ču g├Âsteren bireylerde ├Â─črenme , davran─▒┼č vb. problemler g├Âr├╝lebilmektedir.

 

DSM IV Dikkat Eksikli─či ve Hiperaktivite/ A┼č─▒r─▒

Hareketlilik Bozuklu─čunun Tan─▒ ├ľl├ž├╝tleri:

a) Dikkatsizlik

1. ├ço─ču zaman dikkatini ayr─▒nt─▒lara veremez ya da okul ├Âdevlerinde, i┼člerinde ya da di─čer etkinliklerinde dikkatsizce hatalar yapar,

2. ├ço─ču zaman ├╝zerine ald─▒─č─▒ g├Ârevlerde ya da oynad─▒─č─▒ etkinliklerde dikkati da─č─▒l─▒r,

3. Do─črudan kendisine konu┼čuldu─čunda ├žo─ču zaman dinlemiyormu┼č gibi g├Âr├╝n├╝r,

4. ├ço─ču zaman y├Ânergeleri izlemez ve okul ├Âdevlerini, ufak tefek i┼čleri ya da i┼č yerindeki g├Ârevlerini tamamlayamaz (kar┼č─▒t olma bozuklu─čuna ya da y├Ânergeleri anlayamamaya ba─čl─▒ de─čildir),

5. ├ço─ču zaman ├╝zerine ald─▒─č─▒ g├Ârevleri ve etkinlikleri d├╝zenlemekte zorluk ├žeker,

6. ├ço─ču zaman s├╝rekli zihinsel ├žabay─▒ gerektiren g├Ârevlerden ka├ž─▒n─▒r, bunlar─▒ sevmez ya da bunlarda yer almaya kar┼č─▒ isteksizdir,

7. ├ço─ču zaman ├╝zerine ald─▒─č─▒ g├Ârevler ya da etkinlikler i├žin gerekli olan ┼čeyleri kaybeder (├Ârn. Oyuncaklar, okul ├Âdevleri, kalemler, kitaplar ya da ara├ž-gere├žler),

8. ├ço─ču zaman dikkati d─▒┼č uyaranlara kolayl─▒kla da─č─▒l─▒r,

9. G├╝nl├╝k etkinliklerinde ├žo─ču zaman unutkand─▒r.

 

 

b) Hiperaktivite/ A┼č─▒r─▒ hareketlilik

1. ├ço─ču zaman elleri, ayaklar─▒ k─▒p─▒r k─▒p─▒rd─▒r ya da oturdu─ču yerde k─▒p─▒rdan─▒p durur,

2. ├ço─ču zaman s─▒n─▒fta ya da oturmas─▒ beklenen di─čer durumlarda oturdu─ču yerden kalkar,

3. ├ço─ču zaman uygunsuz olan durumlarda ko┼ču┼čturup durur ya da t─▒rman─▒r (ergenlerde ya da eri┼čkinlerde ├Âznel huzursuzluk duygular─▒ ile s─▒n─▒rl─▒ olabilir),

4. ├ço─ču zaman, sakin bir bi├žimde, bo┼č zamanlar─▒ ge├žirme etkinliklerine kat─▒lma ya da oyun oynama zorlu─ču vard─▒r,

5. ├ço─ču zaman hareket halindedir ya da bir motor taraf─▒ndan s├╝r├╝l├╝yormu┼č gibi davran─▒r,

 

c) D├╝rt├╝sellik/ Atakl─▒k

1. ├ço─ču zaman sorulan sorunun tamamlanmas─▒n─▒ beklemeden cevab─▒n─▒ verir,

2. ├ço─ču zaman s─▒ras─▒n─▒ bekleme g├╝├žl├╝─č├╝ vard─▒r,

3. ├ço─ču zaman ba┼čkalar─▒n─▒n s├Âz├╝n├╝ keser ya da yapt─▒klar─▒n─▒n aras─▒na girer.

(hiperaktivite-atakl─▒k belirtilerinden alt─▒s─▒ ya da daha fazlas─▒n─▒, en az alt─▒ ayd─▒r uyumsuzluk yaratacak ve geli┼čim d├╝zeyine uygun olmayan ┼čekilde g├Âstermesi gerekir)

├çocukta yukar─▒da yer alan tan─▒ ├Âl├ž├╝tlerinin yan─▒ s─▒ra; temel belirtilerin 7 ya┼č─▒ndan ├Ânce ba┼člamas─▒, en az iki ortamda g├Âr├╝lmesi, (okul ve evde) ve 6 ay boyunca da devam ediyor olmas─▒ Yayg─▒n geli┼čimsel bozukluk, zihinsel ve geli┼čimsel yetersizlik ve di─čer psikolojik bozukluklar─▒n ve i┼čitme ve g├Ârme yetersizliklerin olmamas─▒ gerekmektedir.
Bireylerde okul ├Âncesi d├Ânemden itibaren g├Âr├╝lmeye ba┼člayan DEHBÔÇÖnin, tan─▒s─▒n─▒ kesinle┼čtirecek bir test bulunmamaktad─▒r. Bu nedenle DEHBÔÇÖnin tan─▒s─▒n─▒n konulmas─▒ ├žok y├Ânl├╝ de─čerlendirmeyi ve farkl─▒ bilgi kaynaklar─▒n─▒n i┼č birli─čini gerekmektedir. Klinisyenin tan─▒ ara├žlar─▒, ana baba ├žocuk g├Âr├╝┼čmesi, ana baba ├žocuk g├Âzlemi, ebeveyn ve ├Â─čretmen davran─▒┼č dereceleme ├Âl├žekleri, fiziksel ve n├Ârolojik muayene, bili┼čsel testler, i┼čitme ve g├Ârme testi gibi yakla┼č─▒mlard─▒r. ├çocuk-ergen ruh sa─čl─▒─č─▒ ve hastal─▒klar─▒ kliniklerinde DEHB tan─▒s─▒, mevcut belirtilerin ya┼č ve zihinsel d├╝zeye g├Âre de─čerlendirilip ├žocuk psikiyatristleri ve klinik psikologlar taraf─▒ndan DSM-IV tan─▒ ├Âl├ž├╝tlerine g├Âre konulmaktad─▒r.

 

├ľzellikleri:

 

Bili┼čsel Geli┼čim ├ľzellikleri:

Zekalar─▒ normal ya da normalin ├╝st├╝nde olmas─▒na ra─čmen dikkatleri ├žok k─▒sa s├╝reli ve ├žabuk da─č─▒ld─▒klar─▒ i├žin genellikle ├Â─črenme problemleri ya┼čamaktad─▒rlar.

Genellikle ba┼člad─▒klar─▒ i┼či sonland─▒rmada g├╝├žl├╝k ├žekerler. Devaml─▒ dikkat ve emek isteyen i┼člerde ├žal─▒┼čmak istemezler.

Dikkatlerini uygun olarak ortama y├Ânlendirmede zorluk ya┼čamaktad─▒rlar.

├çal─▒┼čmalar─▒n─▒ plans─▒z, d├╝zensiz ve karmakar─▒┼č─▒k bir bi├žimde s├╝rd├╝r├╝rler.

G├╝nl├╝k i┼člerinde genellikle unutkand─▒rlar. Randevular─▒n─▒, beslenme saatini, e┼čyalar─▒n─▒, ├Â─čretmenin aileye g├Ânderdi─či mesajlar─▒ vb. s─▒kl─▒kla unutabilmektedirler.

Okuma ve yazma becerilerinde s─▒k─▒nt─▒lar ya┼čayabilmektedirler.

Bu ├žocuklar─▒n bellek i┼čleyi┼činde g├╝├žl├╝kleri vard─▒r. Belle─če ili┼čkin as─▒l sorun, s├Âylenen s├Âz├╝n ├žocu─čun dikkat alan─▒na girmemesi nedeniyle ├Â─črenmede yetersizlik ya┼čanmas─▒d─▒r. Aileler ve ├Â─čretmenler s─▒kl─▒kla bu ├žocuklar─▒n unutkanl─▒klar─▒ndan yak─▒nmaktad─▒rlar. Bellek sorunlar─▒ ├Âzellikle ├žocuklardan bir ┼čey yapmalar─▒ istendi─činde ya da birka├ž y├Ânerge ayn─▒ anda verildi─činde ya┼čan─▒r.

Motor Geli┼čim ├ľzellikleri:

Baz─▒ DEHB ├žocuklarda geli┼čimsel gerilik g├Âr├╝lebilmektedir. Motor koordinasyonu zay─▒f olabilmektedir. DEHB olan ├žocuklar─▒n ├žo─ču ince motor becerisi gerektiren i┼člerde ├Âzellikle yaz─▒ yazmada zorluk ya┼čarlar.

Sosyal ve Duygusal Geli┼čim ├ľzellikleri:

Dikkat s├╝relerinin k─▒sa ve atak olmalar─▒ ├žocuklar─▒n sosyal kurallar─▒ ├Â─črenmelerini g├╝├žle┼čtirmektedir. Bu nedenle arkada┼č bulmakta ve kurallar─▒na g├Âre oyun oynamakta g├╝├žl├╝k ├žekebilmektedirler.

Grup i├žinde oynarken ya da ├žal─▒┼č─▒rken s─▒ras─▒n─▒ beklemekte zorlanmaktad─▒rlar ve y├Ânergelere ve kurallara uymada zorluk ya┼čad─▒klar─▒ i├žin sosyal olarak uyumsuzluk g├Âstermektedirler.

A┼č─▒r─▒ hareketlidirler.

E┼čyalar─▒n─▒, kitaplar─▒n─▒, kalemlerini ve oyuncaklar─▒n─▒ s─▒k s─▒k kaybetmektedirler.

├ľdevlerin ve etkinliklerin d├╝zenlenmesinde s─▒kl─▒kla zorluk ├žekmektedirler. ├ço─ču kez olas─▒ sonu├žlar─▒ d├╝┼č├╝nmeden kendini fiziksel olarak tehlikeye atabilirler (sa─č─▒na soluna bakmadan caddeye f─▒rlamak gibi),

─░steklerini ertelemekte ve d├╝rt├╝lerini kontrol etmekte zorluk ├žekebilmektedirler.

 

Dil ve Konu┼čma ├ľzellikleri:

Konu┼čurken ses ve s├Âzc├╝k atlamalar─▒ g├Âr├╝lebilir.

 

Nedenleri:

 

DEHB’nin s─▒kl─▒─č─▒ DSM IV (K├Âro─člu, 1994)’├╝n verilerine g├Âre toplumda %3-5 aras─▒nda, erkek ├žocuklarda k─▒zlara oranla 3 kat daha fazla oldu─ču tespit edilmi┼čtir. DEHB’nin nedenleri tam olarak bilinmese de psiko-sosyal ve biyolojik fakt├Ârlerin etkili oldu─ču belirlenmi┼čtir.

Psiko-sosyal Etmenler:─░lk ├žocukluk d├Ânemindeki e─čitim hatalar─▒, a┼č─▒r─▒ beklenti (├žocuktan yapabilece─činden fazlas─▒n─▒ bekleme) ,korkulu olma, az ya da yanl─▒┼č motivasyon, geli┼čim krizleri, olumsuz ya┼čam ┼čartlar─▒,

Biyolojik ve Genetik Etmenler: Beyin zedelenmesi , genetik etkenler, beyindeki yap─▒sal ve i┼člevsel anormallikler, biyokimyasal de─či┼čimler,merkezi sinir sistemindeki yap─▒sal ve i┼člevsel bozukluklar.

 

├ľ─čretmenlere ├ľneriler:

 

Size yard─▒mc─▒ olabilecek kaynaklar─▒ harekete ge├žirin.okulun ve anne baban─▒n deste─čini isteyin.bir sorun ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒nda dan─▒┼čabilece─činiz bu konuda bilgili bir profesyonelle(psikolog,dan─▒┼čman v.b) i┼č birli─či yapmal─▒s─▒n─▒z.
├ľ─črencinizi size en yak─▒n noktaya oturtun ve s├╝rekli g├Âz g├Âze gelerek dikkati da─č─▒lan ├Â─črencinizin dikkatini her an ├╝zerinizde tutabilirsiniz
├ľ─črenmenizi duygusal y├Ân├╝n├╝ g├Âz ard─▒ etmeyin.Bu ├žocuklar s─▒n─▒ftaki faaliyetlerin e─člendirici y├Ân├╝n├╝ bulmak, ba┼čar─▒s─▒zl─▒k ya da becerisizlik yerine ba┼čar─▒l─▒ olman─▒n tad─▒na varmak, korku yada s─▒k─▒nt─▒ yerine heyecan ya┼čamak ihtiyac─▒ndad─▒rlar.
Dikkat eksikli─či olan ├Â─črenciler d├╝zenli ortamlara ihtiya├ž duyarlar. Kendi ba┼člar─▒na i├ž d├╝nyalar─▒n─▒ d├╝zenleyemedikleri i├žin d─▒┼č d├╝nyalar─▒n─▒n ba┼čkalar─▒ taraf─▒ndan d├╝zenlenmesini isterler.Ne yapacaklar─▒n─▒ bilmeyen ya da unutan ├žocuklar ├Ânceden haz─▒rlanm─▒┼č listelerden faydalanabilirler. Onlar─▒n hat─▒rlat─▒lmaya, prova yapmaya, tekrar yapmaya, y├Ânlendirilmeye, s─▒n─▒rlar konulmas─▒na ve d├╝zene ihtiya├žlar─▒ vard─▒r.
Kurallar─▒ yaz─▒n ve her dakika g├Âz ├Ân├╝nde olaca─č─▒ bir yere as─▒n.├çocuklar kendilerinden ne beklendi─činden emin olduklar─▒nda, ├ževrelerindeki ki┼čilere daha fazla g├╝ven duyacaklard─▒r.
─░┼člerin nas─▒l yap─▒lmas─▒ gerekti─čini tekrarlay─▒n,yaz─▒n,s├Âyleyin.
S─▒n─▒rlar koymaktan ├žekinmeyin.S─▒n─▒rlar ├žocuklara ceza vermek i├žin de─čil,onlar─▒ rahatlatt─▒─č─▒ ve ├ževrelerine g├╝ven duymalar─▒n─▒ sa─člad─▒─č─▒ i├žin konur.
├ľnceden belirlenmi┼č bir programa dakik bir bi├žimde sad─▒k kalmas─▒n─▒ sa─člay─▒n.Bu program─▒ tahtaya yada ├Â─črencinin s─▒ras─▒na yap─▒┼čt─▒rabilir ve s─▒k s─▒k bakmas─▒ i├žin uyarabilirsiniz.
Okul sonras─▒nda yapmas─▒ gerekenleri yazmas─▒ i├žin yard─▒mc─▒ olun.
├ľdevleri kontrol ederken , miktardan ├žok ├Âdevin kalitesine bak─▒n.
├çocu─čun neler ├Â─črendi─čini s─▒k s─▒k kontrol edin..
B├╝y├╝k projeleri, k├╝├ž├╝k ve bitirilmesi kolay par├žalara b├Âl├╝n.B├╝y├╝k projeler dikkat eksikli─či olan ├Â─črencileri hemen y─▒ld─▒r─▒r ve ÔÇśben bunu bilmiyorum , bitirmeyi asla ba┼čaramamÔÇÖ demelerine neden olur.Oysa b├╝y├╝k bir i┼či kolayca ba┼čar─▒labilir k├╝├ž├╝k par├žalara b├Âlmek, onlar─▒ ├╝rk├╝tmeyecektir.
S─▒n─▒fta ┼čakac─▒, al─▒┼č─▒lm─▒┼č─▒n d─▒┼č─▒nda , ne┼čeli biri olmaya ├žal─▒┼čmal─▒s─▒n─▒z.Bu ├žocuklar e─členceye bay─▒l─▒rlar ve hemen kat─▒l─▒rlar.Bu da dikkatlerini toplamalar─▒na neden olur.Bu arada ├žocuklar─▒ fazla heyecanland─▒rmaktan da ka├ž─▒nmal─▒s─▒n─▒z
├çocu─čun ba┼čar─▒lar─▒n─▒ yakalamak ve ├Âvmek i├žin hep tetikte olun.Dikkat eksikli─či olan ├žocuklar, o kadar fazla ba┼čar─▒s─▒zl─▒k ya┼čarlar ki, verebilece─činiz her t├╝rl├╝ olumlu tepkiye ihtiya├žlar─▒ vard─▒r.├ľvg├╝ye ├žok olumlu tepki verirler; ├Âvg├╝ almad─▒klar─▒ durumda siner ve i├žine kapan─▒rlar,g├╝venlerini kaybederler.
├ľ─čretirken konu ba┼čl─▒klar─▒n─▒ kullan─▒n, ana fikri ├ž─▒karmay─▒ ├Â─čretin.
Neler s├Âyleyece─činizi s├Âylemeden ├Ânce anons edin, sonra s├Âylemek istedi─činizi s├Âyleyin.
Y├Ânergelerinizi basitle┼čtirin.Se├žilecek ┼č─▒klar─▒ basitle┼čtirin.Basit c├╝mleleri kavratmak daha kolayd─▒r.Ama renkli c├╝mleler kullan─▒n,renkli bir dil dikkat toplamaya yard─▒mc─▒ olur.
Kendilerini de─čerlendirebilmeleri i├žin onlara yard─▒mc─▒ olun.├ço─ču zaman nas─▒l davrand─▒klar─▒n─▒n ya da bulunduklar─▒ noktaya nas─▒l geldiklerinin fark─▒nda de─čildirler.Kendi kendisini tan─▒mas─▒na yard─▒mc─▒ olacak sorular sormal─▒s─▒n─▒z.
Davran─▒┼člar─▒n y├Ânlendirilmesini sa─člamak i├žin daha b├╝y├╝k ├žocuklarda puanlama sistemi ve daha b├╝y├╝k ├žocuklarda ├Âd├╝llendirme sistemi geli┼čtirin.
E─čer ├žocuk sosyal i┼čaretlerden ÔÇôv├╝cut dili, ses tonu, zamanlama vb.- anlam─▒yorsa, o zaman tedbirli bir ┼čekilde bunlar─▒ anlamay─▒ ona ├Â─čretmelisiniz.
S─▒nav tamamlamay─▒ ├Â─čretin.
├çocuklar─▒ ├žifter ya da ├╝├žer gruplar halinde ay─▒r─▒n.Birlikte ├žal─▒┼čabilecek grup ┼čeklini bulana kadar denemekten vazge├žmeyin.
Grubuna ba─čl─▒ kalmas─▒na dikkat edin.Bu ├žocuklar bir gruba ait olmak ve i┼člev sahibi olmak ihtiyac─▒ duyarlar.
Olanak bulduk├ža ├žocu─ča sorumlulu─čunu verin.
Evden ÔÇôokula-eve bir ├Âdev defteri tutturun.Bu y├Ântem ev ile okul aras─▒nda s├╝rekli bir ileti┼čim sa─člar.
G├╝nl├╝k karne sistemi geli┼čtirin.├çocuk k├╝├ž├╝kse karne eve, daha b├╝y├╝kse direkt olarak ├žocu─ča okunmal─▒d─▒r. G├╝nl├╝k karne disiplin ama├žl─▒ de─čil, cesaret verici olmal─▒d─▒r.
├ľv├╝n, s─▒rt s─▒vazlay─▒n, onaylay─▒n, cesaret verin, umutland─▒r─▒n.
Daha b├╝y├╝k ├žocuklara, ├Â─črendiklerini daha sonra hat─▒rlayabilmek i├žin k├╝├ž├╝k notlar yazmalar─▒n─▒ ├Ânerin.
Bir senfoniyi y├Âneten bir orkestra ┼čefi gibi davran─▒n. Orkestran─▒n senfoni ba┼člamadan ├Ânce dikkatini toplamas─▒n─▒ sa─člay─▒n.
Olanak bulduk├ža, birlikte ├žal─▒┼čabilmeleri i├žin onlar─▒ her ders i├žin bir ├žal─▒┼čma arkada┼č─▒ se├žmeye ve telefon numaras─▒n─▒ yazmaya te┼čvik edin.
├çocu─čun arkada┼člar─▒ taraf─▒ndan damgalanmas─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin, s─▒n─▒f arkada┼člar─▒na durumu a├ž─▒klay─▒n ve normal davranmalar─▒n─▒ sa─člay─▒n.
Anne ve babayla s─▒k s─▒k g├Âr├╝┼č├╝n.Onlarla yaln─▒zca sorun ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒nda g├Âr├╝┼čmekten ka├ž─▒n─▒n.
Evde y├╝ksek sele kitap okumas─▒n─▒ ├Ânerin.S─▒n─▒fta olanak bulduk├ža y├╝ksek sesle okuyun.├çocu─čun tek bir konu ├╝zerinde odaklanmas─▒n─▒ sa─člay─▒n.
S─▒k s─▒k tekrar yap─▒n.