Tag: dikkat e─čitimi

Dikkat Eksikli─či Hiperaktivite Bozuklu─čuÔÇÖnun DSM IV Tan─▒ Kriterleri

dikkat eksikli─či

dikkat eksikli─či

Dikkat eksikli─či tan─▒lama kriterleri
a) ├ço─ču zaman dikkatini ayr─▒nt─▒lara veremez, okul veya i┼č yerinde, ya da di─čer etkinliklerde dikkatsizce hatalar yapar.
G├╝ndelik hayatta, ├žocuk i├žin konu┼čursak, ├Âdevlerinde veya s─▒navlarda dikkatsizlik hatalar─▒ ├Ârne─čin; soruyu yanl─▒┼č okuma, i┼člem hatalar─▒, art─▒ eksi i┼čaretleri kar─▒┼čt─▒rma gibi d├╝┼č├╝nebiliriz.
Yeti┼čkinler i├žin konu┼čursak, toplant─▒ saatlerini kar─▒┼čt─▒rabilir, istenen bir belge yerine ba┼čka bir belge g├Ânderebilir.
b) ├žo─ču zaman ├╝zerine ald─▒─č─▒ g├Ârevlerde ya da oynad─▒─č─▒ etkinliklerde dikkati da─č─▒l─▒r.
Yine ├žocuklar i├žin ├Âdevlerini yaparken dalga ge├žtiklerini s├Âyleriz mesela, ya da bir t├╝rl├╝ odaklanamad─▒klar─▒ndan yazmalar─▒ gereken kompozisyonu yazamazlar. 1 saatte bitmesini bekledi─činiz ├Âdev saatlerce s├╝rer.
Yeti┼čkinlerde ise, al─▒┼čveri┼č yapmas─▒ gerekirken, yemek yapmas─▒ gerekirken araya ba┼čka i┼č al─▒rlar, ├ž├╝nk├╝ ilgileri o an i├žin o i┼če kaym─▒┼čt─▒r ve al─▒┼č veri┼č ertelenir, yemek yanabilir.
c) do─črudan kendisine konu┼čuldu─čunda ├žo─ču zaman dinlemiyormu┼č gibi g├Âr├╝n├╝r.
Dikkat Eksikli─či olan ki┼čilerde ├Âzg├╝ven d├╝┼č├╝kt├╝r, g├Âz temas─▒ kurmakta zorlan─▒rlar. Bir ba┼čka ├Âzellikleri ise ayn─▒ anda birka├ž i┼čle u─čra┼čmaktan keyif al─▒rlar. ├ľrne─čin en s─▒k ya┼čanan durumlardan biri; ├žocu─čunuz kimi zaman televizyon seyrederken siz arka planda dedikodu yap─▒yorsan─▒z e─čer bunlar─▒n hepsini kaydedebilir, kimi zaman ise yine televizyon ba┼č─▒ndayken ona e─čer ders ├žal─▒┼čmas─▒ tavsiyesinde bulunuyorsan─▒z sizi hi├ž duymayabilir.
E┼činize o g├╝n sizin i├žin ├Ânemli bir olay─▒ anlat─▒rken e┼činiz bir taraftan televizyonun kumandas─▒ ile zaplama yapabilir.
Bir ba┼čka durum ise ├Â─čretmenler i├žin s─▒n─▒fta ┼ču ┼čekilde ya┼čan─▒r: ├ľ─čretmen ders anlat─▒rken ├Â─črenci defterine karalama veya esim yapabilir. Ancak bu durum ├Â─črencinin ├Â─čretmenini dinlemedi─či anlam─▒na gelmez her zaman i├žin. ├ľ─črenci konsantre olabilmek i├žin karalama yapmaya ihtiya├ž duymaktad─▒r asl─▒nda.
d) ├žo─ču zaman y├Ânergeleri izlemez ve okul ├Âdevlerini, ufak tefek i┼čleri ya da i┼č yerindeki g├Ârevlerini tamamlayamaz (kar┼č─▒t olma bozuklu─čuna ya da y├Ânergeleri anlayamamaya ba─čl─▒ de─čildir).
DE/HBÔÇÖlilerin kurallarla aras─▒ yoktur. ├çabuk s─▒k─▒ld─▒klar─▒ndan, uzun y├Ânergeleri takip etmekte zorlan─▒rlar. Karma┼č─▒k bir evrak dolduruyorsan─▒z, vize ba┼čvurusu gibi ├Ârne─čin, ya da s─▒ras─▒yla izlenmesi gereken bir durum varsa, DE/HBÔÇÖli ki┼čiler bu s─▒ray─▒ takip etmekten s─▒k─▒l─▒rlar. ├çocuklar i├žin uzun zaman alan projeleri planlamak ├Ârne─čin d├Ânem ├Âdevleri, ve y├╝r├╝tmek ├žok s─▒k─▒c─▒ olaca─č─▒ndan bu durumu s├╝rekli ertelerler, ka├ž─▒n─▒rlar, yapmazlar veya yapabilmek i├žin neredeyse insan├╝st├╝ ├žaba harcarlar. Tabii bu insan├╝st├╝ ├žaba g├Âr├╝lmez, bunun yerine ki┼čiye ├žocukluktan itibaren ne kadar tembel oldu─ču, ne kadar sorumsuz oldu─ču giydirilir.
e) ├žo─ču zaman ├╝zerine ald─▒─č─▒ g├Ârevleri ve etkinlikleri d├╝zenlemekte zorluk ├žeker.
Beynimizin ├Ân k─▒sm─▒ndaki b├Âl├╝m y├Ânetici i┼člevlerden sorumludur. DE/HBÔÇÖli insanlarda bu b├Âlgedeki baz─▒ hormonlar─▒n dengesizli─činden dolay─▒ bu durum fiziksel bir durumdur. ─░┼člerimizi, yapmam─▒z gerekenleri biliriz, ancak bunlar─▒ hangi s─▒rayla yaparsak daha etkin bir i┼č ├ž─▒kar─▒r─▒z, ya da nas─▒l bir planlamayla zamandan tasarruf edebiliriz gibi hesaplamalar─▒ yapmakta zorluk ├žekerler. Bu durum kar┼č─▒s─▒nda ki┼či bazen paralize olup hi├žbir┼čey yapamazken, bazen de zay─▒f performans g├Âsterir. Zaman mefhumu ├žok geli┼čmemi┼č olan bu ki┼čiler i├žin g├Ârevlerini zaman─▒nda tamamlayamama, randevular─▒na ge├ž kalma, ├Âdevlerini yeti┼čtirememe gibi durumlar ├žok s─▒k g├╝ndeme gelir.
E─čer e┼člerden birinde DE/HB varsa, i┼člerini organize edemiyor, zaman─▒n─▒ d├╝zg├╝n kullanam─▒yor ve ayn─▒ zamanda t├╝m bu i┼čleri yapabilmek i├žin ├žok ├žaba sarf etti─čini hissederek yoruldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorsa, bir de ├╝st├╝ne ├╝stl├╝k faturalar─▒n─▒ zaman─▒nda ├Âdemeyi s─▒ks─▒k aksat─▒yorsa o zaman kendini s├╝rekli su├žlay─▒p durmas─▒ yetmiyormu┼č gibi, ili┼čkisi de hem maddi hem manevi etkilenecektir.
f) ├žo─ču zaman s├╝rekli mental ├žabay─▒ gerektiren g├Ârevlerden ka├ž─▒n─▒r, bunlar─▒ sevmez ya da bunlarda yer almaya kar┼č─▒ isteksizdir.
DE/HBÔÇÖli ki┼čiler ├žok ├žabuk dikkatleri da─č─▒ld─▒klar─▒ndan, ilgileri olmayan konularda uzun s├╝reli odaklanmada zorluk ├žekerler. Mental ├žaba gerektiren g├Ârevler e─čer ilgi alanlar─▒ dahilindeyse sorun yoktur zaten, ancak detayl─▒ bir tatili planlamak, ya da tez yazmak onlar i├žin normalden daha fazla ├žaba harcamalar─▒ anlam─▒na geldi─činden ka├ž─▒nmaya meyillidirler.
g) ├žo─ču zaman ├╝zerine ald─▒─č─▒ g├Ârevler ya da etkinlikler i├žin gerekli olan ┼čeyleri kaybeder (├Ârne─čin; oyuncaklar, okul ├Âdevleri, kalemler, kitaplar ya da gere├žler)
├ľ─črenciler i├žin s─▒k├ža ├Âdevlerini veya kitaplar─▒n─▒ unutmalar─▒, kalem silgi gibi gere├žlerini anahtarlar─▒, c├╝zdan unutma ya da kaybetmeden bahsedebiliriz. Son y─▒llarda buna cep telefonlar─▒n─▒ da ekleyebiliriz.
Burada ├Ânemli olan, hepimizin ba┼č─▒na anahtar, telefon, c├╝zdan unutmak gelebilir, ancak burada dikkat edilecek husus bunu ne s─▒kl─▒kta ya┼čad─▒─č─▒m─▒zd─▒r. Ya da bunlar─▒n ba┼č─▒m─▒za gelmemesi i├žin ne gibi ├Ânlemler ald─▒─č─▒m─▒za bakmam─▒z laz─▒m.
Bazen ├Ânemli evraklar─▒ o kadar iyi saklar─▒z ki kaybolmas─▒n diye, sonra onlar─▒ bulmak i├žin harcad─▒─č─▒m─▒z ├žaba ve maruz kald─▒─č─▒m─▒z panik duygusu ├Âmr├╝m├╝zden ├Âm├╝r ├žalar.
h) ├žo─ču zaman dikkati d─▒┼č uyaranlarla kolayl─▒kla da─č─▒l─▒r.
├ľ─črenci ├Âzellikle ilgisini ├žekmeyen bir dersin s─▒nav─▒na haz─▒rlan─▒yorsa, s─▒ks─▒k tuvalete gitme gereksinimi hisseder, karn─▒ ac─▒k─▒r, susar, kap─▒ ve telefon sesine ilk ├žal─▒┼čta ko┼čar. Kendi bedeninden gelen fiziksel ihtiya├žlar onun dikkatini da─č─▒tmaya yeter de artar bile. Ancak ayn─▒ ├Â─črenciyi ├žok sevdi─či bir bilgisayar oyununun ba┼č─▒na koyun, ya da sevdi─či bir derse ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ isteyin, neredeyse 6 saat boyunca ne karn─▒ ac─▒k─▒r, ne susar, ne de tuvalete gider. ─░nsan├╝st├╝ bir varl─▒k gibi o kadar saat boyunca sevdi─či, ilgilendi─či ┼čeyin ba┼č─▒nda oturabilir.
Yeti┼čkinlerde ise, odaklanmada ne kadar zorlan─▒yorlarsa d─▒┼č uyaranlara kar┼č─▒ hassasiyetleri o kadar artar diyebiliriz. ├ľrne─čin, telefonla konu┼čurken ayn─▒ anda evin i├žindeki bir ses, ya da ├žocuklardan birinin ayn─▒ anda bir ┼čey istemesiyle yeti┼čkin da─č─▒labilir. Ne telefona odaklanabilir, ne de ├žocu─čuna. Bu da strese yol a├žar.
Bir ba┼čka ├Ârnek, ├žocu─čunuza tam nasihat ├žekerken balkona konan bir ku┼č, ├žocu─čunuzun oda─č─▒n─▒ sizden ku┼ča do─čru ├ževirmesine sebep olabilir ki bu durum daha da sinir olman─▒za yol a├žabilir.
i) g├╝nl├╝k etkinliklerinde ├žo─ču zaman unutkand─▒r
DE/HBÔÇÖli ki┼čilerde k─▒sa s├╝reli haf─▒za zay─▒f oldu─čundan g├╝nl├╝k etkinliklerinde yapmalar─▒ gereken ┼čeyleri kolayl─▒kla unutabilirler. Bu durumda sadece yap─▒lacaklar─▒ not etmek yetmeyebilir, not ettiklerini s├╝rekli g├Ârebilecekleri bir yerde tutmalar─▒, zamanlama s├Âz konusu ise, alarm kurup, mesaj at─▒p kendilerine hat─▒rlatmalar─▒ gerekir. Di─čer t├╝rl├╝ unutulan i┼čler bir sonraki g├╝ne sarkar, bir sonraki g├╝n de unutulacak ┼čeyler oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝rsek, t├╝m bu unutulanlar toplanarak bir sonraki g├╝ne sarkarak devam eder. Sonunda da─č gibi y─▒─č─▒lm─▒┼č, unutulmu┼č i┼čler olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒karlar. Bunlara ├Ârnek olarak ├žocuklar i├žin unutulan ├Âdevler en yayg─▒n─▒d─▒r. Yeti┼čkinlerde ise ├Ârnekleri, faturalar, resmi evrak temin etmek, kuru temizlemeciden e┼čyalar─▒ almak veya b─▒rakmak, kargoya evrak vermek, berbere gitmek, ├žocuklar─▒n veya e┼čin istedi─či ┼čeyleri temin etmek, bozuk, k─▒r─▒k e┼čyalar─▒ tamir ettirmemek olarak sayabiliriz.
A┼ča─č─▒daki hiperaktivite-impulsivite semptomlar─▒ndan alt─▒s─▒ (ya da daha fazlas─▒) en az 6 ay s├╝reyle uyumsuzluk do─čurucu ve geli┼čim d├╝zeyine g├Âre ayk─▒r─▒ bir derecede s├╝rm├╝┼čt├╝r

Hiperaktivite tan─▒lama kriterleri
a) ├žo─ču zaman elleri, ayaklar─▒ k─▒p─▒r k─▒p─▒rd─▒r ya da oturdu─ču yerde k─▒p─▒rdan─▒p durur.
Halk aras─▒nda hiperaktif erkeklerde olur gibi bir kan─▒ yayg─▒nd─▒r. Oysa k─▒zlarda da g├Âr├╝lebilir, ancak g├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒ erkeklerde daha yayg─▒n olarak kar┼č─▒la┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Burada ├žocuklar ├╝zerinden ├Ârnek vermek gerekirse, genellikle haraketli ├žocuklard─▒r. Enerjileri bitip t├╝kenmek bilmez. Okulda, ders boyunca s─▒rada oturmakta zorluk ├žekerler. Yeti┼čkinlerde ise durum biraz daha farkl─▒la┼č─▒r. S├╝rekli evdeki e┼čyalar─▒n yerlerini de─či┼čtirme, s─▒k├ža hareket etme ihtiyac─▒nda olduklar─▒ndan bulunduklar─▒ ortamlarda onlar─▒ kahve al─▒rken, markete giderken, ellerinde kalemle ynarken bulabiliriz.
b) ├žo─ču zaman s─▒n─▒fta ya da oturmas─▒ beklenen di─čer durumlarda oturdu─ču yerden kalkar.
Yukar─▒da da bahsedildi─či gibi, bu ├žocuklar─▒n en zorland─▒klar─▒ k─▒s─▒m ders boyunca hareket etmeden yerlerinde oturmakt─▒r. S─▒n─▒f─▒n d├╝zenini bozmakla su├žlan─▒rlar. Sorumsuz ve sayg─▒s─▒z olmakla su├žlan─▒rlar. Burada ├Â─čretmenlerin ┼čikayetleriyle ├žocuk s─▒n─▒fta yaramaz ve d├╝zen bozan olarak mimlenirken, veli ise yeterince terbiye edemedi─činden dolay─▒ utan─▒r ve su├žluluk duyar, kendini su├žlar. Bu durum, tan─▒ hen├╝z al─▒nmam─▒┼čsa ebeveyn ve ├žocuk aras─▒nda gerginli─če yol a├žar. Ebeveyn kendini su├žlu hissetti─činden, etrafa kar┼č─▒ utand─▒─č─▒ndan dolay─▒ kendine olan k─▒zg─▒nl─▒─č─▒n─▒ ├žocu─čuna yans─▒t─▒r ve i┼č ┼čiddet boyutlar─▒na kadar gidebilir. Ancak ne zamanki tan─▒ al─▒n─▒r ve bu durumun asl─▒nda ger├žekten ├žocu─čun su├žu olmad─▒─č─▒, hiperaktivitenin bir sonucu oldu─ču ortaya ├ž─▒kar ve aile durumu kabullenince ili┼čkiler rahatlar. Ara┼čt─▒rmalar, ├žocukta DE/HB var ise, aile i├žinde daha fazla huzursuzluk olabilece─čini g├Âstermektedir. Ebeveynlerin bu durum ile birbirlerini su├žlamalar─▒, zorluklar kar┼č─▒s─▒nda ├žaresiz hissetmeleri kar─▒-koca aras─▒ndaki gerginli─čin t─▒rmanmas─▒na sebep olmaktad─▒r. Ne zamanki tan─▒ konulur, aile DE/HBÔÇÖyi anlamaya ve ├Â─črenmeye ba┼člar, i┼čte o zaman ili┼čkileri geli┼čir ve derinle┼čir.
c) ├žo─ču zaman uygunsuz olan durumlarda ko┼ču┼čturup durur ya da t─▒rman─▒r (ergenlerde ya da eri┼čkinlerde ├Âznel huzursuzluk duygular─▒ ile s─▒n─▒rl─▒ olabilir).
d) ├žo─ču zaman, sakin bir bi├žimde, bo┼č zamanlar─▒ ge├žirme etkinliklere kat─▒lma ya da oyun oynama zorlu─ču vard─▒r.
Bu durum ├žocuklarda, dinlenme i├žin ayr─▒lm─▒┼č bir zaman diliminde istirahat etmeleri ya da sakin bir ┼čekilde kendilerini oyalamalar─▒ istendi─činde bu konuda olduk├ža g├╝├žl├╝k ├žekerler. Kendi kurallar─▒n─▒ koymay─▒ sevdiklerinden oyun oynama ve oyunun kurallar─▒na uymada zorluk ├žekerler, bu durum sonucunda arkada┼člar─▒ taraf─▒ndan oyun d─▒┼č─▒ b─▒rak─▒lma olarak kar┼č─▒m─▒za gelir. Bu ├žocuklar grup etkinliklerinde d├╝zen bozduklar─▒ndan fazla istenmezler. Bu durum arkada┼čl─▒k ili┼čkilerini etkiledi─činden fazla arkada┼člar─▒ yoktur. Yeti┼čkinlerde ise bu durum bo┼č zamanlar─▒ adrenalini y├╝ksek olan extreme sporlara ilgi duyma ┼čeklinde kar┼č─▒m─▒za gelebilir. Ancak bu her extreme spora ilgi duyanlar─▒n hiperaktivitesi var anlam─▒na gelmemelidir.
e) ├žo─ču zaman hareket halindedir ya da bir motor taraf─▒ndan s├╝r├╝l├╝yormu┼č gibi davran─▒r.
Bu insanlar olduk├ža y├╝ksek bir enerjiye sahiptirler. Enerjileri sanki hi├ž bitmeyecekmi┼č gibi gelir. ├çocuklar bu konuda sab─▒r s─▒n─▒rlar─▒n─▒ zorlarlar. Bu enerji sporla olumlu bir y├Âne kanalize edilebilir. DE/HB ile spor aras─▒nda olumlu bir ili┼čki vard─▒r. Spor yapan DE/HBÔÇÖlilerin daha rahat odaklanabildiklerine dair ara┼čt─▒rmalar devam etmektedir.
f) ├žo─ču zaman ├žok konu┼čur.
├çok konu┼čan bir ├žocuk, ├žok konu┼čan bir yeti┼čkin, her zaman DE/HBÔÇÖli olmasa bile, bazen hiperaktivitenin dile vurdu─ču ├žok belirgin olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar. Kimisi akl─▒ndakileri d├╝zg├╝n bir ┼čekilde ifade edebilirken, kimi da─č─▒n─▒k ifade eder. D├╝┼č├╝nmeden konu┼čabilirler, bu da onlar─▒ patavats─▒z k─▒lar. ─░li┼čkilerde yans─▒mas─▒ ise, kar┼č─▒ taraf─▒n hislerini ne kadar incittiklerinin fark─▒nda olmad─▒klar─▒ndan, ili┼čkide her zaman i├žin umursamaz, de─čer vermez taraf olarak su├žlan─▒rlar. E─čer ├žok konu┼čmuyorlarsa, ├žok fazla d├╝┼č├╝n├╝yor da olabilirler. Bazen d├╝┼č├╝nceler o kadar yo─čun ve h─▒zl─▒ gelirki adeta d├╝┼č├╝nce bombard─▒man─▒na tutulmu┼č gibi olurlar. Bu onlar i├žin asl─▒nda olduk├ža y─▒prat─▒c─▒d─▒r, ├ž├╝nk├╝ odaklanmalar─▒n─▒ daha da zorla┼čt─▒r─▒r.
─░mpulsivite (D├╝rt├╝sellik)
g) ├žo─ču zaman sorulan soru tamamlanmadan ├Ânce cevab─▒n─▒ yap─▒┼čt─▒r─▒r.
D├╝rt├╝sellik, ki┼činin isteklerini erteleyememesidir. Bu ki┼čiler sorular─▒n cevab─▒n─▒ vermekte olduk├ža sab─▒rs─▒zd─▒r. ├ľ─črenciler kendilerini ├žok zor tutarlar, hatta ├žo─ču zaman tutamazlar. Yeti┼čkinlerde de bu durum kar┼č─▒s─▒ndakinin c├╝mlelerini bitirme, konu┼čmas─▒n─▒ yar─▒da kesip hemen cevap vermeye ba┼člama gibi g├Âr├╝lebilir. Bu biraz leb demeden leblebi demek gibi g├Âr├╝nse de, bazen yanl─▒┼č anlay─▒p ba┼čka bir cevap da vermelerine yol a├žar.
h) ├žo─ču zaman s─▒ras─▒n─▒ bekleme g├╝├žl├╝─č├╝ vard─▒r.
D├╝rt├╝sellikte e─čer bu ├Âzelli─či g├Âsteriyorsa ki┼či, bu durum kar┼č─▒m─▒za ├žok ├že┼čitli ┼čekillerde ├ž─▒kabilir. Uzun banka kuyruklar─▒nda beklemeye dayanamad─▒─č─▒ndan kaynak yapmak i├žin yollar arayanlardan tutun da , trafikte beklemeye sabr─▒ olmad─▒─č─▒ i├žin gerek kendi kendilerine gerekse etraflar─▒ndaki ara├žlarla kavga eden insanlar olabilirler. Ancak burada stresli bir g├╝n├╝n ard─▒ndan tolerans─▒ azalm─▒┼č olan insanlar─▒ unutmamak laz─▒m. Yine ┼čunu s├Âylemek gerekir ki , trafikte sabr─▒ olmayan bir tan─▒d─▒─č─▒n─▒z varsa bu onun illede DE/HB oldu─čunu g├Âstermez. Burada olay─▒n b├╝t├╝n├╝n├╝ g├Âzden ka├ž─▒rmamak laz─▒m.
i) ├žo─ču zaman ba┼čkalar─▒n─▒n s├Âz├╝n├╝ keser ya da yapt─▒klar─▒n─▒n aras─▒na girer (├Ârne─čin; ba┼čkalar─▒n─▒n konu┼čmalar─▒na ya da oyunlar─▒na burnunu sokar).
Genellikle ├žocuklara s─▒k├ža ┼č├Âyle s├Âylendi─čini duyar─▒z: ÔÇťEvlad─▒m ben birisiyle konu┼čurken araya girmeÔÇŁ. ├çocuk defalarca ikaz edildi─či halde s├Âz kesip, araya girmeye devam eder. Bu durum hararetli bir konu┼čman─▒n kesilmesine neden oluyorsa ebeveyn ├žocuk aras─▒nda can s─▒k─▒c─▒ bir gerilim yaratabilir. Anne de ya da babada da DE/HB varsa, o zaman bu durum s─▒k├ža konu┼čmalar─▒n yar─▒m kalmas─▒na, s├╝rekli engellenmekten dolay─▒ k─▒zg─▒nl─▒─č─▒n uzun s├╝re devam etmesine yol a├žar. Bu t├╝r gerginlikler ufak gibi g├Âr├╝nse de ili┼čkideki yans─▒malar─▒ daha b├╝y├╝k ├žaptad─▒r.
─░┼člevsel bozulmaya yol a├žm─▒┼č olan baz─▒ hiperaktif-impulsif semptomlar ya da dikkatsizlik semptomlar─▒ 7 ya┼č─▒ndan ├Ânce de vard─▒r.
─░ki ya da daha fazla ortamda semptomlardan kaynaklanan bir i┼člevsel bozulma vard─▒r. (├Ârne─čin; okulda yada i┼čte ve evde).
Burada ├Ânemli bir nokta daha var ki, ├Ârne─čin yukar─▒daki DSM 4ÔÇÖten al─▒nt─▒ya g├Âre bu belirtilen ├Âzelliklerin en az 6 s─▒n─▒n bir arada ve hayat─▒m─▒zdaki 2 alanda g├Âr├╝lmesi DE/HB tan─▒s─▒ koymak i├žin gerekmektedir. Bu tan─▒y─▒ Uzman Psikiyatristler koyar.
Burada DE/HBÔÇÖnin genetik durumundan da bahsetmek gerekir. DE/HBÔÇÖnin %50 oran─▒nda genetik oldu─ču bilinmektedir. Yani DE/HBÔÇÖli birisinde aileye de mutlaka bakmak gerekir. Tan─▒ almam─▒┼č ├žok fazla yeti┼čkinin oldu─čunu g├Âz ├Ân├╝nde de bulundurursak, zaman zaman ebeveynler ┼č├Âyle yorumlarda bulunuyorlar, benim ├žocu─čumun sadece okulda problemi var, evdeyken sorunumuz yok. Burada ┼čunu g├Âzden ka├ž─▒rmamak gerekir, e─čer sorun yok diyen ebeveynde de DE/HB var ise, .ocu─čunun baz─▒ hareketlerini kendine benzetece─činden, ben de eskiden b├Âyleydim diyece─činden, ve genelde kendimizde bir sorun olmad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorsak, ├žocu─čun evdeki sorunlar─▒n─▒ g├Ârmezden gelerek, DE/HBÔÇÖyi atlamak gibi bir risk do─čmaktad─▒r.
Toplumsal, okuldaki ya da mesleki i┼člevsellikte klinik a├ž─▒dan belirgin bir bozulma oldu─čunun a├ž─▒k kan─▒tlar─▒ bulunmal─▒d─▒r.

Dikkat eksikli─či ve Hiperaktivite nedir

dikkat eksikli─či ve hiperaktivite

dikkat eksikli─či ve hiperaktivite

Hiperaktivite Tan─▒m─▒

A┼č─▒r─▒ hareketli ├žocuklara t─▒p dilinde ÔÇťhiperaktif ├žocukÔÇŁ denir. Yuvada; yuvaya gitmediyse ilk├Â─čretim birinci s─▒n─▒fta tespit edilir. A┼č─▒r─▒ hareketlidirler, yerlerinde oturamazlar, s├╝rekli k─▒p─▒r k─▒p─▒rd─▒rlar. Halk aras─▒nda ÔÇťeli dursa aya─č─▒ durmuyorÔÇŁ ┼čeklinde ifade edilir. Bu ├žocuklarda s─▒k├ža g├Âr├╝len;

1. Yo─čunla┼čamama

2. Unutkanl─▒k, dalg─▒nl─▒k

3. D├╝rt├╝sellik

4. Uslu duramama

5. Hareket etme

6. S├Âz├╝ kesme

7. Sald─▒rgan davran─▒┼člar

 

Dikkat eksikli─či de varsa;

1. Derse hemen ba┼člayamazlar

2. Zaman─▒nda bitiremezler

3. Arkada┼člar─▒yla ili┼čkilerinde zorlan─▒rlar

4. Oyunlarda zorlan─▒rlar

5. Bir konudan di─čerine ge├žerken zorlan─▒rlar. ├ľrne─čin; matematikten T├╝rk├žeye ge├žerken zorlan─▒rlar.

6. Arkada┼člar─▒na hemen uyum sa─člayamazlar. Ya hemen vazge├žerler ya da kavga ederler.

 

Hiperaktif ├çocuklar─▒n ├ľzellikleri

 

– ├çocuk ├žok hareketlidir.

– Yerinde duramaz.

– S├Âz dinlemez.

– ├çok h─▒r├ž─▒nd─▒r.

– Zarar verici olabilir.

– Kurallara uymakta zorlan─▒r.

– Kendini ve davran─▒┼člar─▒n─▒ kontrol edemez.

– S├╝rekli olarak bir yerlerini sa─ča sola ├žarpar.

– Yemek yerken ├žo─čunlukla ├╝zerine d├Âker.

– S─▒k s─▒k ufak ev kazalar─▒ ya┼čar.

– Pek ├žok yerde ÔÇťyaramazÔÇŁ diye ad─▒ ├ž─▒kar.

– ─░┼člemedi─či su├žlar da ├╝zerine kalabilir.

– Her ┼čeyi mutlaka ellemek, tutmak, eline almak ister.

– Arkada┼člar─▒yla uyumlu oynama s├╝resi s─▒n─▒rl─▒d─▒r.

– Yuvaya gitti─činde di─čer ├žocuklardan farkl─▒ y├Ânleri oldu─ču fark edilir.

– ─░lkokula ba┼člad─▒─č─▒nda zeki olmas─▒na ra─čmen zorlan─▒r.

– Harfleri ve say─▒lar─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r.

– Harfleri ve say─▒lar─▒ ters yazar ve okur.

– ├ľdevlerini kaydetmeyi beceremez.

– ├ľdevlerini yanl─▒┼č anlar ve yanl─▒┼č yapar.

– ├ľdevlerini yapt─▒─č─▒ halde evde unutur.

– Okulda e┼čyalar─▒ b─▒rak─▒r ya da unutur.

– ├ľ─čretmenleri ondan ┼čikayet├ži olur.

– Serviste arkada┼člar─▒n─▒ rahats─▒z etti─či i├žin s─▒k s─▒k ┼čikayetler gelir.

 

Bu ├Âzelliklerden 10 tanesi ├žocuk i├žin ge├žerliyse psikolo─ča ba┼čvurmak gerekir.

 

Hiperaktif ├çocuklar─▒n Olumsuz ├ľzellikleri

 

1. Dalg─▒n, dikkatsiz, unutkan, sakar ve kazalara a├ž─▒kt─▒r.

2. Alg─▒lama g├╝├žl├╝kleri ya┼čarlar.

Bilgi beyine 5 duyunun t├╝m├╝n├╝ kullanarak gelir. ├ľ─črenmede ├Ânemli olanlar: g├Ârsel ve

i┼čitsel duyulard─▒r.

G├Ârsel alg─▒lama g├╝├žl├╝─č├╝ g├Ârsel bilgileri kar─▒┼čt─▒rmas─▒na sebep olabilir. ÔÇťcÔÇŁ yerine ÔÇťeÔÇŁ, ÔÇťbÔÇŁ yerine ÔÇťdÔÇŁ, ÔÇťmÔÇŁ yerine ÔÇťnÔÇŁ, ÔÇťbÔÇŁ yerine ÔÇťpÔÇŁ gibi… G├Ârsel motor problemleri olan ├žocuk top yakalama ya da f─▒rlatmada, bulmaca ├ž├Âzmede, ip atlamada, ├žeki├ž ve ├živi kullanma da sorun ya┼čar.

ÔÇťFig├╝r yerle┼čtirmeÔÇŁ problemi olabilir: okurken kelime ve sat─▒rlar─▒ atlayabilir.

Derinli─či yanl─▒┼č de─čerlendirebilir; bu y├╝zden e┼čyalara ├žarpabilir, sandalyeden

d├╝┼čebilir.

─░┼čitsel alg─▒lama g├╝├žl├╝─č├╝: hafif ses farkl─▒l─▒klar─▒n─▒ ay─▒rt etmede g├╝├žl├╝k ya┼čayabilir. ├ľrne─čin; ba┼čka ├žocuklar─▒n oyun oynad─▒─č─▒ odada tv izliyorsa, sizin ona: ÔÇť Buraya gel ve sofray─▒ kurÔÇŁ dedi─činizi duymayabilir. Bunun nedeni sizin sesinizi (fig├╝r) di─čer seslerden (fon) ay─▒rt edememesidir. B├Âylece sizi dinlemiyormu┼č gibi g├Âr├╝n├╝r.

B├╝t├╝nleme g├╝├žl├╝kleri, soyutlama ve organize etme g├╝├žl├╝kleri ya┼čayabilirler. S─▒ralama g├╝├žl├╝kleri ya┼čayabilirler; anlat─▒lan bir hikayeyi tekrar anlatmas─▒ istendi─činde olaylar─▒n s─▒ras─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒rabilir; ÔÇť23ÔÇŁ ├╝ ÔÇť32ÔÇŁ diye yazabilir. ├ľrne─čin; 12 ay─▒ ezberler sayar ama ÔÇťEyl├╝lden sonra hangi ay gelir?ÔÇŁ sorusuna cevap veremeyebilir.

Haf─▒za g├╝├žl├╝kleri ya┼čayabilir; bilgiyi k─▒sa s├╝reli bellekten uzun s├╝reli belle─če ge├žirmede sorun ya┼čayabilirler. Uzun s├╝reli haf─▒zada sorun yoktur. 3 y─▒l ├Ânceki olay─▒ detayl─▒ ┼čekilde aktar─▒r. Ancak ├Â─čretmenin istedi─či ├Âdevi ertesi g├╝n tamam─▒yla unutabilir. Normal ├žocuk 3-5 kerede ├Â─črenirken o 10 kerede ├Â─črenir.

T├╝m bu g├╝├žl├╝klerden ├Ât├╝r├╝ yazma ve okumada fakl─▒l─▒klar g├Âsterirler. ├ľnlerine konan bir metni farkl─▒, eksik, fazla ya da yanl─▒┼č okuyabilirler.

 

3. Da─č─▒n─▒k ve d├╝zensizdirler. 17. S─▒n─▒rlar─▒ ├žizemeler.

4. Kulland─▒klar─▒ e┼čyan─▒n yerini s─▒k s─▒k unuturlar. 18. ├ľncelikleri ayarlayamazlar.

5. Acelecidirler. 19. S├╝reklili─či sa─člayamazlar.

6. Heyecanl─▒d─▒rlar. 20. M├╝kemmeliyet├židirler.

7. Sab─▒rs─▒zd─▒rlar. 21. K─▒skan├žt─▒rlar, karde┼člerini k─▒s-

8. Çabuk olumsuz tavır takınırlar. kanırlar.

9. ├çabuk sinirlenirler. 22. Kontrol g├╝├žl├╝─č├╝ ya┼čarlar.

10. ─░nat├ž─▒d─▒rlar. 23. ─░leti┼čim bozuklu─ču ya┼čarlar.

11. Tak─▒l─▒p kal─▒rlar. 24. ├çabuk karar de─či┼čtirirler.

12. Israrcıdırlar 25. Çok duyarlı, hassas ve roman-

13. ─░ddiac─▒d─▒rlar. dirler.

14. Abart─▒l─▒d─▒rlar. 26. Utanga├žt─▒rlar.

15. Merakl─▒d─▒rlar.

16. Zaman─▒ iyi kullanamazlar.

 

 

 

Hiperaktif Çocuklarda Yapılması Gerekenler

 

Hiperaktif ├žocukla ba┼čar─▒l─▒ bir ileti┼čim kurabilmek i├žin:

 

Cezadan ├Ânce ├Âd├╝l y├Ântemi kullan─▒lmal─▒, o davran─▒┼č─▒ tesad├╝fen bile yapm─▒┼č olsa.

A├ž─▒k, net ve k─▒sa konu┼čulmal─▒. Tatl─▒-sert olunmal─▒. Kurallar kesin, kararl─▒ ve de─či┼čmez

olmal─▒.

├ľzellikle duygu d├╝zeni konusunda istikrarl─▒ olunmal─▒. Ak┼čamlar─▒ ka├žta yataca─č─▒ kesin bir dille ifade edilmeli. E─čer esneme olacaksa nedeni ve ne kadar olaca─č─▒ belirtilmeli. Kurallar yaz─▒l─▒ olarak olu┼čturulmal─▒ ve odas─▒na as─▒lmal─▒. G├╝nl├╝k program haline getirilmeli. Bazen s├Âzle┼čme haline getirilerek kar┼č─▒l─▒kl─▒ imzalanabilir.

Çocuk düzene uymazsa;

– Hareketlili─či artar.

– Sinir ve H─▒r├ž─▒nl─▒k artar.

– Sakarl─▒k ve kazalara a├ž─▒kl─▒k artar.

– ─░┼čtahs─▒zl─▒k olu┼čur.

– Geli┼čimi olumsuz etkilenebilir, boy uzamas─▒ azalabilir.

 

K─▒saca;

– A├ž─▒klay─▒c─▒ k─▒sa ve ├Âz olun

– 2 se├ženek sunun.

– Do─čru yapt─▒─č─▒ her ┼čeyi ├Âd├╝llendirin.

– Zaman y├Ânetimini ├Â─čretin.

– K─▒yaslama yapmay─▒n.

– Yasaklar koymay─▒n. ( ├Ârn.; ÔÇť Sen zay─▒f ald─▒n sinemaya gitmiyorsun.ÔÇŁ )

 

Hiperaktivite ve Dikkat Da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒ Olan ├çocuklarda Okul Ba┼čar─▒s─▒ ─░├ži

Yap─▒lmas─▒ Gerekenler:

 

D─▒┼č ortam─▒n d├╝zenlenmesi:

– Hep ayn─▒ odada ├žal─▒┼č─▒lmal─▒, o masada sadece ders ├žal─▒┼č─▒lmal─▒.

– Televizyon ve m├╝zik kapat─▒lmal─▒.

– Oda sade olmal─▒; ├žocu─čun bak─▒┼č a├ž─▒s─▒na giren resim, obje, s├╝s e┼čyas─▒ vb.

kald─▒r─▒lmal─▒.

– Y├╝z├╝ duvara d├Ân├╝k olmal─▒, oda ayd─▒nlat─▒lm─▒┼č olmal─▒.

– K├╝t├╝phane varsa ├╝st├╝ne beyaz ├žar┼čaf ├Ârt├╝lmeli.

– Dersler b├Âl├╝n├╝p planlamal─▒. 10 dk. mat., 10 dk. t├╝rk├že, 10 dk. hayat bilgisi.

Zorlan─▒yorsa araya basit, dinlendirici dersler ( m├╝zik, resim vb.) serpi┼čtirilebilir.

 

Ders ├žal─▒┼č─▒rken;

– Sabit zaman-sabit yer y├Ântemi: Hep ayn─▒ yerde hep ayn─▒ saatte ├žal─▒┼čt─▒r─▒lmal─▒.

– Hemen ┼čimdi y├Ântemi (s─▒ca─č─▒ s─▒ca─č─▒na): ├çocuk okuldan derse ─▒s─▒nm─▒┼č olarak gelir.

Hemen derse ba┼člarsan─▒z daha h─▒zl─▒ ve kolay adapte olur. Bu y├╝zden ders ├žal─▒┼čma ve ├Âdev yapma okuldan gelir gelmez hemen halledilmelidir.

– Dikkat yo─čunlu─ču saptama y├Ântemi: Dikkat sabah saatlerinde yo─čundur. Bu

yo─čunluk ├Â─člene do─čru azal─▒r. Ak┼čam azalma doruk noktas─▒ndad─▒r. Saat 21:30ÔÇÖdan itibaren dikkat biter.

– K─▒sa ├žal─▒┼čma-k─▒sa ara y├Ântemi: K─▒sa ├žal─▒┼čma: 15-20 dk. Ara s├╝resi: 2-3 dk.

televizyon seyretme, bilgisayar oynama aralarda olmamal─▒d─▒r.

– K├╝├ž├╝k par├žalara ay─▒rarak ├žal─▒┼čma y├Ântemi: ├Ârne─čin; 2 sayfal─▒k bir oku-anlat ya da yaz─▒ ├žal─▒┼čmas─▒ varsa; bir par├ža 4-5 paragrafa ayr─▒larak ├žal─▒┼čt─▒r─▒l─▒r.

 

Dikkat eksikli─či ve hiperaktivite bozuklu─ču her 20 ├žocuktan 1ÔÇÖinde g├Âr├╝l├╝r. 3 kolu

vard─▒r:

1. Dikkatsizlik

2. Hiperaktivite

3. D├╝rt├╝sellik : Ba┼čkalar─▒n─▒n s├Âz├╝n├╝ keser, araya girer, s─▒ras─▒n─▒ bekleme zorlu─ču

vard─▒r.

 

Tedavide davran─▒┼čsal yakla┼č─▒m─▒n yan─▒ s─▒ra ila├ž tedavisi (metilfenidat t─▒bbi tedavisi) uygulan─▒r. Bu kriterlerle 7 ya┼č─▒ndan ├Ânce ortaya ├ž─▒km─▒┼č olmas─▒ ve 6 aydan fazla s├╝rmesi ┼čartt─▒r. DEHB i├žin metilfenidat─▒n etkisi 30-45 dk ile ba┼člar, 1,5-2,5 saatte maksimuma ula┼č─▒r. 4 saatte biter.

DEHB genetiktir. Bu bozuklu─ču olan ├žocuklar─▒n %10 ile %35ÔÇÖinin birinci derecede akrabas─▒nda ayn─▒ bozukluk vard─▒r.

Ergenlikte devam edebilir. D├╝rt├╝sellikten dolay─▒ erken ya┼čta madde kullan─▒m─▒, alkol/sigara ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒, istenmeyen gebelikler, araba kazalar─▒ g├Âr├╝lebilir. Eri┼čkinlikte ani kararla evlenmeler/bo┼čanmalar, kaybedilen i┼čler, kazalar, bor├žlar, ├žocuklara fiziksel ┼čiddet g├Âr├╝lebilir.

Ya┼čam boyu ÔÇťsebats─▒zl─▒kÔÇŁ problemi, sosyal izolasyon, ├Âfke ve agresyon, yaln─▒zl─▒k, d─▒┼članma ve alay edilme g├Âr├╝l├╝r.

 

TESTLER

 

├çocuklara Y├Ânelik Testler

 

1. ├çocu─čum hiperaktif mi?

Bu test 2-6 ya┼č aras─▒ ├žocuklar i├žin ge├žerlidir. Burada yaz─▒lan ├Âzellikler genel ├Âzelliklerdir. Bu konuda karar─▒ bir psikolog vermelidir.

– Her ┼čeyi ellemek, tutmak, eline almak ister.

– Dur, yapma, gitme gibi emirlere uymak istemez.

– Yemek yerken ├╝st├╝ne d├Âker.

– Oturdu─ču yerde k─▒p─▒rdar.

– Elini a─čz─▒na sokar veya t─▒rnak yer.

– Elini veya aya─č─▒n─▒ sallar veya hareket ettirir.

– Uykuya g├Ât├╝rmek istedi─činizde itiraz eder. Uyumak istemez

– Yuvaya gitmek istemez.

– Yuvaya ilk birka├ž g├╝n gider sonra vazge├žer.

– S├╝rekli aya─ča kalkar veya y├╝r├╝mek ister.

– Evdeyken d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kar─▒lmak gezmeye g├Ât├╝r├╝lmek ister.

– ─░nsanlar─▒n onunla ilgilenmelerinden ├žok ho┼čla─▒r.

– ─░natla┼č─▒r. Yapma denileni yapmak ister.

– ─░stedikleri olmazsa tutturur.

– S─▒k d├╝┼čer.

– S─▒k s─▒k ev kazalar─▒nda yaralan─▒r.

– G├Ârd├╝─č├╝ her ┼čeyin i├žine bakmak ister.

– Oyuncaklar─▒n nas─▒l ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ merak eder. ─░├žine bakmak ister. Onlar─▒ k─▒rar veya

├žal─▒┼čamaz hale getirir.

 

– ├çok h─▒zl─▒ veya y├╝ksek sesle konu┼čur. Uyar─▒ld─▒─č─▒nda bazen hemen d├╝zelir. Ama

k─▒sa zaman i├žinde unutur ve yine ayn─▒ ┼čekilde davran─▒┼ča devam eder.

Yukar─▒da sayd─▒─č─▒m─▒z ┼č─▒klardan 10 tanesi ├žocu─čunuzda g├Âr├╝len davran─▒┼člardansa bu konuda bir uzmandan bilgi almal─▒s─▒n─▒z.

 

2. ├çocu─čunuz yuvada zorlanacak m─▒?

├çocu─čunuzu yuvaya g├Ât├╝rmeden bu testi yap─▒n. Bu testte yer alan 15 sorudan 7ÔÇÖsine

evet cevab─▒ veriyorsan─▒z ├žocu─čunuz i├žin ideal yuva se├žimi i├žin bir psikologla g├Âr├╝┼čmenizin iyi olaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yoruz.

– ├çocu─čunuz hareketliyse

– ├çocu─čunuz soru soruyorsa

– ├çocu─čunuz her ┼čeyi ellemek, eline almak, a├žmak, bakmak istiyorsa

– ├çocu─čunuzda inat├ž─▒l─▒k varsa

– ├çocu─čunuzun hayal g├╝c├╝ ├žok geni┼č ve zenginse

– E┼čyalar─▒, giysileri ve oyuncaklar─▒ payla┼čmak istemiyorsa

– Oyunda kaybetmeyi kabullenmek istemiyorsa

– Evde duygusal sorunlar ya┼č─▒yorsa

– Evlili─činizde ayr─▒lma karar─▒ ald─▒ysan─▒z

– Eve yeni bir karde┼č gelecekse

– Ev ta┼č─▒mak veya i┼č de─či┼čikli─či gibi hayat─▒n─▒zda ├Ânemli bir de─či┼čiklik olacaksa

– ├çocu─čunuza daha ├Ânce anneanne ve b├╝y├╝kanne bak─▒yorsa

– Yemek sorunlar─▒ ya┼č─▒yorsan─▒z

– Yeniden evlilik zaman─▒ ile yuvaya ba┼člama e┼č zamana denk geldi ise

– Siz ├žocu─čunuzdan daha ├Ânce hi├ž ayr─▒lmam─▒┼čsan─▒z veya siz bu ayr─▒l─▒─ča haz─▒r

de─čilseniz

 

3. ├çocu─čunuzda dikkat da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒ var m─▒?

Bu test 7-12 ya┼člar─▒ aras─▒ndaki ├žocuklar i├žin ge├žerlidir. Bu testi anneler yaparak

├žocuklar─▒nda dikkat da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒ olup olmad─▒─č─▒ konusunda bir uzman psikolo─ča dan─▒┼čmal─▒y─▒m fikrine varabilirler. Kesin karar─▒ psikolog verecektir. Burada ama├ž ailelere yol g├Âsterici olmakt─▒r.

A┼ča─č─▒daki 30 durumdan 15ÔÇÖi ├žocu─čunuz i├žin ge├žerli ise bir psikologla konu┼čabilirsiniz.

– ├çocu─čunuz s├╝rahiden barda─ča su d├Âkerken mutlaka yere su d├Âker veya suyu

ta┼č─▒r─▒r.

– Her ┼čeyi sorar.

– Sordu─ču sorular─▒ tekrar tekrar sorar.

– ─░simleri akl─▒nda tutamaz. Arkada┼člar─▒n─▒n, ├Â─čretmenlerinin ad─▒n─▒ unutur.

– Telefon, adres gibi ┼čeyleri ├žabuk unutur.

– Akrabalar─▒n─▒n isimlerini akl─▒nda tutamaz.

– Ezberde zorlan─▒r.

– ├çarp─▒m tablosunu ezberleyemez. Ya da ezberler ama k─▒sa s├╝re sonra unutur.

– Saati zor ├Â─črenir.

– Sa─č sol elini zor ├Â─črenir.

– Dersleri ezberlerken ├žok zorlan─▒r.

– Derslerde maddeleri ezberlemekte zorlan─▒r veya ├žabuk unutur.

– Birden fazla ┼čey almas─▒ istenirse ya kar─▒┼čt─▒r─▒r ya da unutur. ├ľrne─čin; peynir,

yumurta, zeytin denirse bunlar─▒ akl─▒nda tutamaz. Yaz─▒p eline vermek gerekmektedir.

– S─▒n─▒fta g├╝r├╝lt├╝ varsa ├Â─črenemez. Yaz─▒l─▒ imtihanda ortamda ses varsa konuyu

bildi─či halde performans─▒ d├╝┼čer.

– Tahtaya kalkmakta ├žok heyecanlan─▒r. Hatta bildi─čini bile unutur.

– Toplama yaparken ilave 1ÔÇÖleri unutur.

– ├ç─▒kartma yaparken yar─▒s─▒ toplama yar─▒s─▒ ├ž─▒kartma bi├žiminde yapar.

– ├çarpmalarda hep elde 1ÔÇÖleri hesaba katmay─▒ unutur.

 

4. ├çocu─čunuz okulda zorlanacak m─▒?

Bu bir ankettir. Anne babalara yard─▒mc─▒ olmak i├žin bir ├žal─▒┼čmad─▒r. Bu ankette yer alan

16 sorunun 7ÔÇÖsi ├žocu─čunuz i├žin ge├žerli ise bir psikologdan yard─▒m almal─▒s─▒n─▒z.

– ├çocu─čunuz yerinde durmakta zorlan─▒yor.

– Bir yerde uzun s├╝re kalam─▒yor. Hep gezmek, dola┼čmak istiyor.

– Y├╝ksek sesle konu┼čuyor.

– ├çok h─▒zl─▒ konu┼čuyor.

– Hep en ├Ânce kendisine bak─▒ls─▒n istiyor.

– En cici ├žocuk kendisi olsun istiyor.

– En m├╝kemmel olmak istiyor. En iyi olmak istiyor.

– Oyunda hi├ž kaybetmek istemiyor. Kaybetmeye katlanam─▒yor.

– Yazd─▒─č─▒ yaz─▒n─▒n ├žok g├╝zel olmas─▒n─▒ istiyor. ├çirkin yazmaya katlanam─▒yor.

– Kendi yazd─▒─č─▒ yaz─▒y─▒ kendisi okuyam─▒yor.

– Arkada┼člar─▒n─▒n ona niye k├╝st├╝klerini anlayam─▒yor.

– Bazen bir ┼čeye tak─▒l─▒yor. O olmazsa olmaz diye tutturuyor.

– E┼čyalar─▒n─▒ kaybediyor veya unutuyor.

– Kendini kontrol etmekte zorlan─▒yor.

– Notalar─▒ ├Â─črenmekte veya ├žarp─▒m tablosunu ├Â─črenmekte zorlan─▒yor.

 

Gen├žlere Y├Ânelik Testler

 

1.Gen├žte dikkat da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒ varsa

A┼ča─č─▒daki 14 sorudan 7 tanesine evet diyorsan─▒z bir psikologla g├Âr├╝┼čmenizi ├Âneririz. M├╝mk├╝nse ├Ânce siz dan─▒┼č─▒n sonra gerekiyorsa birlikte de gidebilirsiniz.

1. Ders ├žal─▒┼čmas─▒na ra─čmen zay─▒f not al─▒yorsa

2. Yaz─▒l─▒ s─▒navlarda zorlan─▒yorsa

3. S├Âzl├╝ s─▒navlarda ├žok zorlan─▒yorsa

4. Dersi g├╝n├╝ g├╝n├╝ne tekrar etmiyor veya ├žal─▒┼čm─▒yorsa

5. Arkada┼člar─▒yla sorunlar ya┼č─▒yorsa

6. Ezber isteyen derslerde ├žok zorlan─▒yorsa

7. Matematikte zorlan─▒yorsa

8. Fen derslerinde zorlan─▒yorsa

9. Edebiyat, sosyal, tarih, co─črafya gibi derslerde zorlan─▒yorsa

10. ├çok ├žal─▒┼čmas─▒na ra─čmen ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ alam─▒yorsa

11. ├ľ─čretmeni hep ben senden daha iyi not bekliyordum diyorsa

12. ├ľ─čretmeni bu ├žocu─čun zekas─▒ var. ├çok zeki bu not ona hi├ž yak─▒┼čm─▒yor diyorsa

13. Derslerini ├žal─▒┼č─▒rken radyo tvÔÇÖyi de birlikte devreye sokmak istiyorsa

14. ├ľdevleri ve yaz─▒l─▒ olaca─č─▒ g├╝nleri unutuyor veya s─▒k s─▒k kar─▒┼čt─▒r─▒yorsa

 

2. Gen├žlerde hiperaktivite var m─▒?

A┼ča─č─▒daki 15 sorudan 7 tanesine evet diyorsan─▒z, ├Âncelikle bir psikolo─ča dan─▒┼čmak

do─čru olacakt─▒r.

15. Elini kolunu, aya─č─▒n─▒ sall─▒yorsa

16. Yeme─čini elde at─▒┼čt─▒rmay─▒ tercih ediyorsa

17. M├╝zi─či veya tvÔÇÖnin sesini y├╝ksek a├ž─▒yorsa

18. Kendi odas─▒nda ├žal─▒┼čmay─▒p salonda ├žal─▒┼č─▒yorsa

19. Ders ├žal─▒┼čmaya bir t├╝rl├╝ ba┼člayam─▒yorsa

20. ├ľnemli bir imtihan─▒ oldu─ču zaman gereksi ┼čeylerle vakit ge├žirebiliyorsa

21. Size veya karde┼člerine k─▒zd─▒─č─▒nda ├žok a─č─▒r, sert, s├Âylenmemesi gereken s├Âzler s├Âyl├╝yorsa

22. Bana su getir diye kendi d─▒┼č─▒ndaki ki┼čilere emirler ya─čd─▒r─▒yorsa

23. Kendi odas─▒ da─č─▒n─▒k, dolaplar─▒ genelde kar─▒┼č─▒k halde ise

24. E┼čyalar─▒n─▒ bulmakta zorlan─▒yorsa

25. Karde┼čleriyle veya karde┼čiyle s├╝rekli olarak tart─▒┼č─▒yorsa

26. Ba┼čkalar─▒na kendinden fazla vakit ay─▒r─▒yorsa

27. Vaktini hep d─▒┼čar─▒da ge├žiriyorsa

28. Onu s├╝rekli arkada┼člar─▒ ar─▒yorsa

29. Cep telefonu ve ev telefonunu ├žok fazla kullan─▒yorsa

30. ├ľdevlerini ya yapmay─▒ unutuyor ya da yapt─▒─č─▒ halde g├Ât├╝rmeyi unutuyorsa

 

 

DEHS TANISI KONMU┼× L─░SE ├ľ─×RENC─░LER─░NDEN ├ľ─×RETMENLER─░NE..

 

1. Dikkat ├žekmeye, ukalal─▒k etmeye ya da k├╝stah olmaya ├žal─▒┼čm─▒yorum, ger├žekten bir

s├╝r├╝ ┼čeyi unutuyorum, her ┼čeyi her zaman hat─▒rlayam─▒yorum. Rivayete g├Âre, e─čer ├Ânemli bir ┼čeyse hat─▒rlarm─▒┼č─▒m, ama ad─▒ ├╝st├╝nde rivayetÔÇŽ

2. Ben aptal de─čilim!.

3. ├ço─ču zaman ger├žekten ├Âdevimi yap─▒yorum ama benim i├žin ka─č─▒t kaybetmek, evde

unutmak ya da ├Âdevi gerekli oldu─ču zamanda aray─▒p bulamamak ├žok ola─čan ┼čeyler. ├ľdevlerimi bir deftere yapmak sanki kaybetmemi ├Ânlermi┼č gibi geliyor, ├ž├╝nk├╝; tek tek ka─č─▒t toparlamak daha g├╝├ž. ( Bir keresinde annem ├Âdevimi ben okula gittikten sonra ekmek kutusunda bulmu┼č)

4. E─čer ayn─▒ soruyu bir daha sorarsam ya da gere─činden fazla soru sorarsam bunun

nedeni k├╝stahl─▒k de─čil. Anlamaya, toparlamaya ve neler s├Âyledi─činizi hat─▒rlamaya ├žal─▒┼č─▒yorum. L├╝tfen sab─▒r g├Âsterin ve yard─▒mc─▒ olun.

5. Ba┼čarmak istiyorum. Okul ba┼čar─▒s─▒ i├žin ├Âyle ├žok u─čra┼č─▒yorum kiÔÇŽ Tek istedi─čim

s─▒n─▒f─▒m─▒ ge├žmek

6. DEHS bir ├Âz├╝r de─čil.DEHS ger├žekten var ve d├╝┼č├╝nce yetene─čimi etkiliyor. Ben de

ÔÇťnormalÔÇŁ olmak ve ├Â─črendiklerimi hat─▒rlamak istiyorum.

7. Ba┼čar─▒l─▒ olabilmek i├žin yard─▒m─▒n─▒za ihtiyac─▒m var. Ba┼čkas─▒ndan yard─▒m istemek

benim i├žin kolay de─čil, o zaman kendimi aptal gibi hissetti─čim zamanlar oluyor. L├╝tfen bana kar┼č─▒ sab─▒rl─▒ davran─▒n ve yard─▒m teklif edin.

8. Uygunsuz davran─▒┼člar─▒m olursa l├╝tfen bunlar─▒ benimle ba┼č ba┼ča ├Âzel olarak

konu┼čun. L├╝tfen beni utand─▒rmay─▒n, a┼ča─č─▒lamay─▒n ya da hatalar─▒m─▒ s─▒n─▒fa s├Âylemeyin.

9. Detayl─▒ bir planla, benden ne bekledi─činizi bilerek daha ba┼čar─▒l─▒ olabilirim. E─čer

elinizde olmayan nedenlerden dolay─▒ planda de─či┼čiklik yaparsan─▒z l├╝tfen uyum sa─člayabilmem i├žin bana ┼čans tan─▒y─▒n. Benim de─či┼čikliklere uyum sa─člamam di─čer ├žocuklardan daha fazla uzun s├╝rer. D├╝zen ve rehberlik bana bu konuda ├žok yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.

10. ÔÇť├ľzel davran─▒lmas─▒ndanÔÇŁ ho┼članm─▒yorum. L├╝tfen bana b├Âyle davranmay─▒n ve

DEHS s├Âz konusu edilmeden ba┼čar─▒l─▒ olabilmem i├žin bana yard─▒mc─▒ olun.

11. L├╝tfen DEHS konusunda kaynaklara ba┼čvurun. B├Âylece bizlerin nas─▒l

├Â─črenebilece─čini ve bizi y├Ânlendirmek i├žin neler yapabilece─činizi g├Ârebilirsiniz.

12. Benim duygular─▒, ihtiya├žlar─▒ ve ama├žlar─▒ olan bir brey oldu─čumu unutmay─▒n─▒z.

Sizinkiler sizin i├žin ne kadar ├Ânemliyse benimkiler de benim i├žin o kadar ├ÂnemliÔÇŽ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sinifta Dikkat Sorunlari Olan Çocuklarla Çalismanin Yollari

* ├çocugun o g├╝n neler yapilacagini ├Ânceden bilmesi saglayacak ve hep uyulan bir sinif d├╝zeni gelistirin.

* ├çocugun ├Âgretmenin g├Âz├╝ ├Ân├╝nde, pencereden uzak ve tahtaya yakin bir yerde oturmasini saglayin.
* Kendi basina yapilabilecek ├Âdevleri, diger ├žocuklardan ayri bir k├Âsede dikkati dagilmadan yapmasina izin verin.
* ├çocugun ├Âdevlerini yaparken gerektiginde ara vermesine olanak taniyin. Bu aralara diger ├žocuklardan daha sik ihtiya├ž duyacaktir.
* Oyun saatlerini azaltma ve teneff├╝s iptalinden ka├žinin. Oyun saatleri ├žocugun fazla enerjisinden kurtulmasi i├žin iyi bir firsattir.
* Farkli aktivite d├╝zeyleri gerektiren dersleri g├╝n i├žine dagitin. M├╝zik, beden egitimi, resim gibi yardimci dersleri daha ├žok dikkat gerektiren T├╝rk├že, matematik gibi derslerin arasina koyun.
* Dikkat sorunlari olan yas├ža daha b├╝y├╝k ├Âgrencilerin, verimli ├žalisma ve dinleme aliskanliklari kazanabilmeleri i├žin ├žalisma y├Ântemleri ile ilgili ek ├Âzel dersler almalari yararlidir.
* Ders ├žalisirken belli aliskanliklar edinmelerini saglayacak ve istenmeyen davranislarini kontrol edecek etkin bir sistem gelistirin. ├ľd├╝l puanlari, ├žocugun basarisini grafikler ile g├Âstermek, ├žocugu ├žikartmalar veya yildizlar ile ├Âd├╝llendirmek, ├žocugu istenilen davranislari g├Âstermesi i├žin heveslendirecektir.
* Yeni seyler ├Âgretip, yanitlar istemeden ├Ânce ├žocuga s├Âzel ya da g├Ârsel bazi ipu├žlari verin. ├ľrnegin ├žocuga yalnizca onun anlayacagi bir isaret vermek onu utandirmadan dikkatini anlatilana vermesini saglar.
* Uzun s├╝rebilecek ├Âdevleri k├╝├ž├╝k par├žalara b├Âl├╝n. B├Âylece ├žocuga bir isi tamamlamis olma duygusunu tattirmis olursunuz.
* ├çocugun her zaman ayni performansi g├Âstermesini beklemeyin. ├çocugun ├žabalari sonu├ž m├╝kemmel olmasa bile destekleyin.
* M├╝mk├╝nse derste islediklerinizi ve ├Âdevleri yazili hale getirin.
Hiperaktif Çocuklar Büyüdüklerinde Ne Olur?
ÔÇť├çocuk b├╝y├╝d├╝g├╝nde hiperaktiflik ge├žerÔÇŁ diye s├Âylendigini duymus olabilirsiniz; bu dogru degildir. Ama asagidaki nedenlerden dolayi ├žocuk olgunlastik├ža bazi iyilesmeler olacaktir.
* ├çocuklar saldirgan davranislarini birakmayi veya azaltmayi genellikle arkadas baskisi nedeniyle ├Âgrenirler.
* Yas b├╝y├╝d├╝k├že bazi problemlerin ├╝stesinden daha kolay gelmeyi ├Âgrenir (├Ârnegin ilgilerini ├žeken bir sey ├╝zerinde yogunlasarak ve ilgilerini ├žekmeyenlere ├Ânem vermeyerek).
* Bazi ├žocuklar problemlerinin ├╝stesinden gelmeyi ├Âgrenirken, bazilari da ├Âzellikle daha k├╝├ž├╝k yaslardan itibaren siddeti hiperaktif olanlar ergenlik ├žaginda ciddi davranis bozukluklari gelistirebilirler.
* Hiperaktif ├žocuklarin ├žogunlugu b├╝y├╝d├╝klerinde iyi olacak, veya en azindan idare edebilecek d├╝zeye geleceklerdir.
* Bazen, ├Âzellikle 6 yasin altinda, kisa dikkat s├╝resi genel bir gelisim geriliginin bir b├Âl├╝m├╝d├╝r. B├Âyle durumlarda ├žocuk b├╝y├╝d├╝g├╝nde bundan kurtulacaktir. ├çocuk genel gelisim d├╝zeyini yakaladiginda dikkat edebilme yetisini de kazanacaktir.

Tedavi:
Hiperaktiviteyi ortadan kaldirici bir kesin tedavi yoktur, fakat hiperaktiflere yardimci olabilecegimiz pek ├žok yol vardir. Doktoru, ├Âgretmeni, danismani ve aile bireylerinin karsilikli fikir alisverisi ve isbirligiyle ├žocugunuz bu rahatsizliga ragmen normal bir yasam s├╝rebilir.
Ila├ž Tedavileri: Hiperaktivitenin tedavisinde uyarici ila├žlar olduk├ža ise yararlar. Hiperaktivite ve dikkat eksikligi ilk basta garip gelebilir. Bu ila├žlar ├žocugu daha hareketli kilmak yerine, sasirtici olarak hiperaktiviteyi azaltip dikkat s├╝resini uzatmaktadir. Hiperaktif bir ├žocuga davranislarini kontrol etmesinde yardimci olan bu ila├žlari kullanan bir ├žocuk ilaci kullandigi s├╝reler i├žerisinde daha sakin ve dikkatli olmaktadir.
Okul ├žagindaki hiperaktif ├žocuklar i├žin en ├žok kullanilan ila├ž Ritalin (Metilfenidat)ÔÇÖdir.
Bunun disinda Pemolin (Tradon), Tofranil (Imipramin) ve Catapresan (Klonidin) gibi baska bazi ila├žlar da yardimci olabilmektedir. Ila├ž tedavisi gerekli oldugunda doktorunuz ├žocugunuz i├žin en etkili ilaci bulmanizda size yardimci olacaktir.
Kullanilan bu ila├žlar bagimlilik yapmaz, fakat bir takim yan etkilere yol a├žabilirler (bas agrisi, uykusuzluk, istah kaybi ve depresyon gibi). ├çocugunuzun doktoru tarafindan d├╝zenli olarak g├Âr├╝lmesini saglayin. Bu sekilde ├žocugunuzun genel sagligini g├Âzetim altinda tutacaktir.
Psikolojik ve pedagojik tedaviler: Ila├žlar hiperaktif ├žocuklar i├žin asla tek tedavi y├Ântemi olarak kullanilmamalidir. ├çocugun davranislarini kontrol etmesine yardimci olurken ├Âgretmenler, danismanlar ve ailenin diger bireyleriyle yapilacak isbirligi i├žerisinde uygulanacak tedaviler ├žok ├Ânemlidir.
Anne-babanin ├žocuga yaklasim konusunda egitimi, ├Âgretmen ve okul danisman psikologunun bilgili yaklasimi ve ├žocugun kendisini kontrol etme ve duygularini ifade etme becerilerini kazandigi psikoterapi ve pedagojik terapilerin birlikte uygulanmasi, ilacin sagladigi kazanimlarin uzun vadeli olabilmesi i├žin sarttir. Bu tedaviler hakkinda ayrintili bilgileri diger bros├╝rlerimizde bulabilirsiniz.
Son Birka├ž S├Âz
Erken tedaviyle hiperaktif ├žocugun gelecegi i├žin cesaret verici sonu├žlara ulasilmaktadir. Hiperaktivite etkilerinden tam anlamiyla ÔÇťkurtulamayacakÔÇŁ olsalar bile bug├╝n sorun yaratan davranislari gelecekte onlara yardimci olabilir. Sinif ortamindan kurtulduktan sonra hayatta basariya ulasmak hiperaktif ├žocuklar i├žin diger ├žocuklar i├žin oldugundan daha kolaydir. Bu ├žocuklardan pek ├žogu eriskin yasa geldiklerinde is adamligi gibi kendi davranis tarzlarina uygun meslekler se├žmekte, veya sanat ve eglence d├╝nyasinda basarili olmaktadirlar. Hiperaktif bir ├žocugun anne-babasindan, ├Âgretmenlerinden ve danismanlarindan bug├╝n g├Ârecegi yardim ve destek, onun basarili ve mutlu bir eriskin olmasina yardim edecektir.