Tag: bireyselleştirilmiş eğitim planı

BEB Geliştirme Değerlendirme

Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı  Nedir?

Bireyselleştirilmiş eğitim programları, her bir engelli çocuk için yazılı olarak, eğitim kurumu tarafından geliştirilmiş olan ve engelli çocukların, öğretmenlerin, anne- babaların özel gereksinimlerini karşılamak için oluşturulmuş özel eğitim programıdır.

 

Bep Hazırlamanın Yasal Nedenleri Nelerdir?

Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nin 62. maddesinde BEP, “Özel eğitim gerektiren birey için geliştirilen ve ailesi tarafından onaylanan bireyselleştirilmiş eğitim programı; bireyin, ailenin, öğretmenin gereksinimleri doğrultusunda hazırlanan ve hedeflenen amaçlara verilecek destek eğitim hizmetlerini içeren özel eğitim programıdır” olarak tanımlanmaktadır. Bu yönetmelikle, BEP’lerin işlevi, “Bireyin tüm gelişim alanlarında , gözlem, gelişim ve değerlendirme ölçekleri kullanılarak ve hedeflerin amaçların gerçekleşme düzeyi doğrultusunda değerlendirilir” şeklinde ifade edilmektedir.

Aynı yönetmeliğin  63. maddesinde özel eğitim ve kaynaştırma uygulamaları yapılan okul ve kurumlarda “bireyselleştirilmiş eğitim programı geliştirme birimi”nin oluşturulacağı belirtilmektedir. Bu birimin amacı ise “özel eğitim gerektiren bireyler için, bireyselleştirilmiş eğitim prof,gramının geliştirilmesi, uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi olarak ifade edilmektedir.

 

Bu Birimi Oluşturan Ekip Üyeleri Kimlerdir?

  • Kurum müdürü ve müdür yardımcısı
  • Gezerek özel eğitim hizmeti veren öğretmen
  • Aile
  • Özel eğitim gerektiren öğrenci
  • Rehber öğretmen – psikolojik danışman
  • Eğitim programı hazırlamakla görevli olan öğretmen
  • Özel eğitim gerektiren öğrencinin sınıf öğretmeni veya hazırlanan programın içeriğine uygun branş öğretmeni
  • Gerektiğinde işleme, tanılama ve değerlendirme ekibinden bir kişi.

 

Bep Yazmanın Amaçları Nelerdir?

1.       BEP yazma, engelli öğrencilerin eğitimiyle ilgilenen insanlarla sizi bir araya getirir. Bu ekipte insanlar, “çoklu disiplinli ekip” veya “BEP ekibi” olarak isimlendirilir. Bu ekip her bir çocuğun gereksinimlerini tartışır ve her bir öğrencinin öğrenmesi için uygun yönergeye karar verirler. BEP ekibindeki her bir üyenin katkısı öğrencinin öğrenmesi bakımından önem taşır.

2.       BEP yazma bir öğrencinin eğitimsel gereksinimleri toplantısı için ekibin planlarını betimleyen bir doküman oluşturur. BEP, çocuğun ilerlemesini belgelemek için resmi bir kaynak sağlar ve aynı zamanda çocuğun gereksinimlerinin okul tarafından karşılanması için kaynak gösterir.

 

Bep Hazırlama Ekibi Kimlerdir?

  • Çocuğun ailesi
  • Bir normal sınıf öğretmeni
  • Bir özel eğitim öğretmeni
  • Değerlendirme sonuçlarını yorumlamak için biri
  • Ailenin veya okulun davet edeceği bilgili diğer kişiler
  • Uygun ise öğretmenin kendisi

 

Bep Hazırlama Basamakları Nelerdir?

BEP dökümanı yaşları 2 – 14 yaş arasında değişen çocuklar için 7 öğeyi içermektedir.

1.       Öğrencinin betimlenmesi

2.       Öğrencinin var olan performans düzeyinin belirlenmesi ve betimlenmesi

3.       Öğrenciye ilişkin yıllık amaçların ve öğretimsel hedeflerin yazılması

4.       Amaçlara ulaşılması için gerekli özel eğitim ile ilgili servislerin betimlenmesi

5.       Öğrencinin genel eğitim ders programında katılamayacağı alanların betimlenmesi

6.       Öğrencinin katılacağı değerlendirme sürecinin tanımlanması

7.       Öğrencinin amaçlara doğru ilerlemesinden ailenin düzenli olarak nasıl bilgilendirileceğinin betimlenmesi.

 

Yukarda yazılı öğelerden 2., 3. ve 4. öğeler BEP’lerin can alıcı noktasını oluşturmaktadır. Bu üç öğe BEP’in temel parçalarını oluşturur. Bunlar;

1.       Çocuğun biricik ihtiyaçları nelerdir?

2.       Çocuğun bu gereksinimlerini okulun hangi servisleri karşılayacak?

3.       Alınan bu hizmetler sonucunda çocuk neleri başarıyor olacak?

 

Öğrencinin Betimlenmesi

BEP yazımının ilk basamağı, en kolay olandır. Bir çok BEP formu, öğrenci hakkında demografik bilgilerin kaydedileceği bölüm ile başlar. Bu aşağıdaki gibi olabilir.

 

İsim – Soyad  
Okul  
Sınıf  
Doğum Tarihi  
Anne- Baba Öz: Üvey: Birlikte: Ayrı: Sağ: Ölü:
Ana Dili  
Evde Konuşulan Dil  
Özür Gurubu  
İkincil Özür  

 

Ana Dil Neden Yazılır?

Öğrencinin konuştuğu ana dili ve çocuğun evinde konuşulan dili yazma nedeni, BEP ekibini ve çocuğun eğitimi ile görevli uzmanları olası çift dillilik yada Türkçe’yi kullanmada sınırlılıkları olduğu hakkında uyarmaktır. Öğrencinin ana dilini diğerlerinden yada öğretmenlerinkinden farklı ise, BEP ekibi öğrencinin gerek değerlendirme gerekse okuldaki öğrenimi sırasında gerekli olan uyarlamaların neler olduğunu belirlemelidir.

 

Neden Özür Sınıflandırılması Yazılır?

Tüm BEP ekibi üyelerinin öğrencinin ilerlemesini etkileyen özür ve bunun öğrenci üzerindeki etkilerini bilmelerini Sağlamak nedeniyle birincil özür yazılır. Bazı öğrencilerin ikincil bir özrü olabilir. Örneğin birincil özrü duygusal rahatsızlık iken ikincil özrü iletişim bozukluğu olabilir. Özürlerin bu şekilde sıralanması, öğrencinin eğitimi üzerinde duygusal rahatsızlığın etkilerinin iletişim bozukluğunun etkilerinden daha fazla olduğunu belirtmektedir.

 

Performans Düzeyinin Belirlenmesi Ve Betimlenmesi

Bireyselleştirilmiş eğitim programlarında öğrencilerin performans düzeylerinin ifade edilmesi gerekmektedir. Öğrencilerin performans düzeylerinin ifade edilmesi için öncelikle performans düzeylerinin belirlenmesi ve daha sonra uygun şekilde betimlenmesi gerekir.

 

Performans Düzeyinin Belirlenmesi

Öğrencinin var olan performans düzeyinin belirlenmesi sırasında temelde şu sorulara yanıt aranmaktadır.

1.       Öğrencinin eğitimsel açıdan zayıf ve kuvvetli yanları nelerdir

2.       öğrencinin hangi beceri yada alanları geliştirmeye gereksinimi vardır.

 

Çocukla İlgili Bilgilere Ulaşmaya Yönelik Çalışmalar

Öğrencinin güçlü yada şu an zayıf olan geliştirmeye gereksinimi olan yönleri hakkında bilgiye şu yollardan ulaşılabilir.

a)       Kayıtların İncelenmesi

b)       Görüşme

c)       Gözlem

d)       Standart Testler

e)       Ölçüt Bağımlı Testler

f)        Gelişimsel Ölçekler

g)       Çalışma Örnekleri

 

Kayıtların İncelenmesi

Öğrenci hakkında bilgi sahibi olmak için çeşitli kayıtların incelenmesi yoluna gidilir. Bunlar;

  • Tıbbi ve sağlık bilgileri
  • Okul başarısını gösteren karne belgeler
  • Öğrencinin kişisel bilgi dosyası

 

Görüşme

Öncelikli gereksinimlerin ve yeterlilik, yetersizliklerin belirlenmesi amacı ile yapılır. Görüşme yapılan kişiler;

  • Aile
  • Öğrencinin öğretmeni
  • Öğrenci hakkında bilgi sahibi diğer okul personeli
  • Öğrencinin kendisi

 

Gözlem

Öğrencinin kendisini günün farklı zamanlarda ve sınıf, ev, oyun gibi farklı ortamlarda gözlemlenir.

 

Standart Testler

Genel değerlendirme ve yerleştirme amacıyla kullanılır. Standart testler;

  • Öğrenciyi aynı yaştaki diğer akranlarıyla kaynaştırma olanağı verir.
  • Çocuğun beceri düzeyleri hakkında sayısal bilgi verir.
  • Ayrıntılı değerlendirme yapılması gereken alanları işaret eder.

 

Ölçüt Bağımlı Testler

Öğrencinin güçlü ve zayıf yönlerinin belirlenmesi amacıyla kullanılır. Ölçüt bağımlı testler;

  • Standart testler yoluyla sağlanmış bilgilerin doğrulanmasına ve ayrıntılaşmasına yardımcı olur.
  • Öğrencinin güçlü ve zayıf yönlerini test eder.
  • Öğretim amaçlarının belirlenmesinde kullanılır.
  • Öğrencinin ilerlemesinin izlenmesine olanak verir.

 

Gelişimsel Ölçekler

Bunlar öğrencinin gelişimsel basamakları içindeki yerinin belirlenmesi ve bunu izleyen ardışık becerilerin belirlenmesine yardımcı olur.

 

Çalışma Örnekleri

Öğrencinin kendi çalışmalarının incelenmesi yaptığı hataların belirlenerek bunların giderilmesine yönelik çalışmaların planlanmasına yol gösterir.

 

Öğretimi Planlamaya Yönelik Çalışmalar

Öğrencinin performans düzeyinin belirlenmesi sırasında genel gelişimin değerlendirilmesinden belirli bir becerideki gelişimin değerlendirilmesine doğru bir yok izler.

Öğrencinin performans düzeyinin belirlenmesi, süreci, öğrencinin bir becerideki ustalığının değerlendirilesi ile son bulur.

Performans düzeyinin belirlenmesi aşamaları şöyle sıralanabilir.

1.       global bir alanın seçilmesi ve alt başlıkların belirlenmesi

2.       seçilen bir beceri alanında öğrencinin zayıf olan berilerinin belirlenmesi

3.       zayıf olan becerilerle ilgili beceri analizlerinin yapılması

4.       bireyin beceri analizi basamaklarındaki ustalık derecesinin belirlenmesi

 

1.       Global Bir Alanın Seçilmesi Ve Alt Başlıkların İncelenmesi

Hangi davranışın değerlendirileceğine karar verme, global düzeyde başlar ve çok spesifik hale gelir. Global düzeyde değerlendirme alanları genellikle öğretmen testleri yada standart test sonuçlarından sağlanan bilgilere dayanır.

Global düzeyde değerlendirme, becerilerin

 

a)       Gelişim Dönemleri İçindeki Beceri Alanlarının Ve Bunların Sıralanmasının Belirlenmesi

Bir öğrencinin performans düzeyinin belirlenmesi, o öğrencinin tüm gelişim alanlarındaki gelişim düzeyinin belirlenmesi anlamına gelmektedir. Bir başka deyişle öğrencinin tüm gelişim alanlarında yeterliliklerinin ve zayıflıklarının belirlenmesidir. Öğrenci incelenirken yedi gelişim alanı dikkate alınır.

Bu amaçla BEP’in farklı program alanlarına yönelik hazırlanması gerekir.

  • İletişim becerileri
  • Öz bakım becerileri
  • İşlevsel akademik becerileri
  • Motor becerileri
  • Bilişsel becerileri
  • İşlevsel yardım becerileri

 

İletişim Becerileri

Özürlü öğrenciler okuldan ayrıldıklarında yetişkin olarak yaşamlarını sürdürebilmeleri çevrelerindeki kişilerle iletişim kurmalarına bağlıdır.

Geleneksel özel eğitim programlarının amacı bireylerin alıcı ve ifade edici dil becerilerini kullanarak çevrelerindeki bireylerle etkili şekilde iletişim kurmalarını vurgulamaktadır.

Günümüzdeki özel eğitim programlarının amacı ise, bireylere öğretilecek alıcı ve ifade edici dil becerilerini işlevsel etkinlikler sırasında öğretmektir. Bu nedenle iletişim becerilerinin doğal ortamlarda ve gerekli olduğu zamanlarda öğretilmesi gerekmektedir.

“işlevsel iletişim becerileri”, öğrencilerin isteklerini, tercihlerini, duygularını ifade etmesini sağlayan tüm iletişim biçimleridir.

İletişim işlevlerinin amacı, bireyin meramını, isteğini, gereksinimlerini aktarmak için niyetlenmesini ve bu niyetini bir biçimde eyleme dönüştürmesi ve ifade etmesidir. Farklı iletişim araçları vardır. Bunlar; dikkat çekme, ilgi arama, selamlama, vedalaşa, istek bildirme, reddetme, hoşnutluk – hoşnutsuzluk belirtme, yanıtlama, adlandırma, bilgi verme.

BEP de özürlü öğrencilerin işlevsel becerilerini yerine getirmeye ilişkin amaçların bulunması gerekir.

ALICI DİL

Söz öncesi dönem

Dikkatini yöneltme ve oyun

Sıra alma

Taklit

Sesleri ve jestleri farklı anlamlar için kullanma

Anlama

Dinleme ve dikkatini yöneltme

Jestler ve yönergelere tepki verme

Nesneler ve resimler arsında seçim yapma

Eylem bildiren yönergelere tepki verme

Niteleme bildiren yönergelere tepki verme

Yer bildiren yönergelere tepki verme

Dil bilgisi kurallarına tepki verme

İFADE EDİCİ DİL

Konuşma

Farklı türdeki anlamları ifade etme

İstemek (nesne, hizmet)

Reddetmek

Selam vermek ve veda etmek

Bilgi paylaşmak

Vermek (nesne, hizmet)

Dil bilgisi kurallarını kullanma

Tek sözcük düzeyi

İki sözcük düzeyi

Üç sözcük düzeyi

Sözcükleri telaffuz etme

Başlatma ve sürdürme

 

Motor Becerileri

Motor becerileri, büyük kas ve küçük kas beceriler olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır.

Büyük Kas Becerileri; hareket etme ve pozisyon alma için gereli becerilerden biridir. Büyük kas becerileri, nöromotor gelişimin basamaklarından dönme, emekleme, diz üstü durma, ayakta durma, yürüme ve koşma gibi etkinlikler için gerekli olan kas gücü ve nöromotor yeteneklerin tümüdür.

BÜYÜK KAS GELİŞİMİ

Yürüme öncesi beceriler

Denge, yürüme koşma becerileri

Merdiven tırmanma becerileri

Top becerileri

Zıplama becerileri

Üç tekerlekli bisiklet becerileri

Küçük Kas Gelişimi; yerine getirilmesi için daha ince motor eşgüdüme gereksinim duyulan becerilerdir.

KÜÇÜK KAS GELİŞİMİ

Bakma

Tutma

Nesne sürekliliği

Koyma

El becerileri

Çözme

Kitap becerileri

Problem çözme, yap-boz becerileri

Eşleme ve sınıflama

Seçme

Okula hazırlık becerileri

 

Öz Bakım Becerileri

Öğrencinin iyi ve temiz bir görünümde olması çevrelerindeki kişilerin üzerinde olumlu etki bırakmaları açısından önemlidir. Böylece toplumsal kabul kolaylaşabilmektedir. Bunun yanı sıra bu becerilerin öğrenilmesi öğrencilerin hem sağlıklı yaşamaları hem de kendilerine olan güvenlerinin artmasına neden olduğu için önemlidir.

ÖZBAKIM BECERİLERİ

Yeme içme

Giyinme

Tuvalet

Temizlik ve bakım

 

İşlevsel Akademik Beceriler

İşlevsel akademik beceriler; okuma yazma ve matematik becerilerinin günlük yaşamda kullanımıyla ilişkilidir.

Para kullanma, saat kullanma, tanıtıcı levhaları okuma, alış veriş yapma gibi…

Bu beceriler toplum içinde bağımsız olarak yaşamalarını sağlamada önkoşul özelliği taşımaktadır.

Okuma

Yazma

 

b)       Ders Programı (Müfredat) Beceri Alanlarının Ve Bunların Sıralanmasının Belirlenmesi

Öğrencinin gelişim alanlarındaki düzeyinin değerlendirilmesinin yanı sıra uygulanan eğitim programı çerçevesinde de değerlendirilmesi gerekir. Milli Eğitim Bakanlığı’nın İlköğretim Programı beceri alanlarını ve sıralamasını gösteren iyi kaynaktır.

 

 

2-SEÇİLEN BİR BECERİ ALANLARINDA ÖĞRENCİNİN ZAYIF OLAN BECERİLERİNİN BELİRLENMESİ

 

Öğrencinin gelişim alanlarındaki ve proğram alanlarındaki zayıf ve güçlü yanların belirlenmesi performans düzeyinin belirlenmesinde önemli ana basamaktır.

Kaba degerlendirme olarak isimlendirilen bu aşamalardan öğrenci gelişim alanları ve ders proğramı bakımından degerlendirilerek zayıf olduğu alanlar ve beceriler belirlenir ve listelenir.

 

Kontrol listesi—– kaba değerlendirme—-ayrıntılı degerlendirme——–beceri analizi

Örnek:

X öğrencinin gelişim alanlarındaki zayıf olan becerileri

1.Mortor becerilerin deki zayıflık

a.

b.

2.İletişim becerilerindeki zayıflık.

A.

b.

3.Sosyal becerilerde zayıflık

a.

b.

4.Bilişsel becerilerde zayıflık.

A.

b.

5.Akademik becerilerde zayıflık.

A.

b.

6.Özbakım becerilerde zayıflık.

A.

b.

7.Günlük yaşam becerilerde zayıflık.

A.

b.

 

Bu konudaki zayıflıkları inceleyip daha ayrıntılı beceriler yapıyoruz.

Zayıf alanların belirlenmesi ardından becerilerin yapılması için ön geçerlilik gösteren (ön koşul) becerilerindeki gelişimi incelenir..eger bir becerinin yapılabilmesi için gerekli ön koşul (gereklilik)gösteren beceriler henüz gelişmemiş ise öncelikle bu becerileri geliştirmeye yönelik girişimlerde bulunurlar.

Yazma bererilerini geliştirmek için ön koşul (ön gerekli )beceriler.

El-göz kordinasyonu

Kalem tutma

Masada oturma

Dikkati yöneltme

Gelişi güzel karalama yapabilme.

Örnek1.:

Bir öğrencinin yazılı bir kelimeyi bakarak kopya edebilmesi için öncelilkli becerileri.

*Harfleri kopya edebilmesi

*Basit şekilleri(yuvarlak,,üçgen,daire,yi kopya edebilmesi)

*Basit çizgileri (dik,yatay,eğik çizgileri)kopya edebilmesi.

*Kalem tutabilmesi

*Defteri soldan sağa doğru kullana bilmesi

 

Örnek 2.:

Bir öğrencinin bir toplama problemini çözebilmesi için bu öğrencinin öncelikle şu becerileri yapabilmesi gereklidir.

*Sayıları toplamak

*okuduğu toplama proplemini toplama işlemine dönüştürebilmesi

*Toplama işlemini çözebilmesi

*Toplama işemini  tanıyabilmesi

*Sayıları  tanıyabilmel

*Miktar  kavramlarını  bilmesi

 

 

*Sayı  ile  nesneyi  eleştirebilmesi.

 

ÖNCELİKLİ BECERİLERİN SEÇİMİ

Öğrenci için işlevsel olan ve daha sık kullanılacak beceriler daha az işlevsel olan ve daha az kullanılacak becerilere göre tercih edilmelidir.(hangi beceriyi günlük kullanıyorsa)

Öğrencinin toplum içinde bağımsız olarak yaşamasını sağlayacak ve sıklıkla kullanıcak becerileri,diger becerilere göre öncelikli olarak seçilmelidir.

 

1-Bir becerinin işlevsel olup olmadığı ,o becerinin içinde bulunduğu ve gelecekte bulunacağı ortamlarda kullanılıp kullanamayacağına göre belirlenir.(günlük yaşam becerileri)

Örnek:

Çicek isimlerini öğrenmek yerine çiçege nasıl bakılacağını öğrenmek.

Ev adresini öğrenmek yerine eve nasıl gidileceğini öğrenmek.

Telefonun markası yerine nasıl kullanacağını öğrenmek.

*Fişlerde çocuğun çevresindeki insan isimleri,günlük yaşamda kullandığı nesnelerin isimleri olmalı.

 

2-Pek çok ortamda gerçekleştirilebilecek beceriler sadace bir ortamda gerçekleştirebilecek beceriler tercih edilmelidir.

Öğretim için beceriler seçilirken bu becerilerin kulanıldığı ortamlarla durumların sayısı ve çeşitliliği göz önünde bulundurulmalıdır.Bu iki bakımdan önemlilidir.

Becerilerin tekrar tekrar kulanımı dolayısıile becerilerin akıcılığını sağlar.

Becerilerin genellemesini sağlar.

Örnek:

Selamlaşma, tuvaleti kullanma,vedalaşma  vb.

 

3-Öğrencinin diğer bireyleri gözleyerek öğrenebileceği beceriler öncelikli olarak seçilmeli.

Bazı beceriler gözleyerek ve taklit ederek öğrenilir.

Eğitim proğramında bireylerle etkileşimi artıran becerileri öğretim için seçmek,öğrencinin bu becerileri öğrenmelerini kolaylaştıracaktır.

 

4-Öğrencinin kendi güvenini artırmasını sağlayacak beceriler öncelikli olarak seçilmelidir.

Öğrencinin ilgilerine uygun ve kişisel hedeflerine ulaşmayı sağlayan beceriler diğer becerilere göre öğrencinin öğrenmeye karşı motivasyonunu artırır.

 

5-Bir becerinin gerçekleşmesi için ön koşul olan beceriler olmayan becerilere göre öncelikliolarak tercih edilmelidir.

Seçilen becerilerin,toplum içinde öğrencilerin önkoşuluolma özelliğini taşıması gereklidir.

 

 

 

ZAYIF OLAN BECERİLERLE İLGİLİ “BECERİ ANALİZLERİN YAPILMASI”

 

Beceri analizleri:Karmaşık bir beceriyi yada  davranış serisini küçük öğretilebilir birleşenlere ayırmayı kapsar.

Zihinsel özürlü çocuklar söz konusu olduğunda davranışın pek çoğunu tek aşamada kazandırmak mümkün olmamaktadır .Bu davranışlara bir dizi küçük basamak aracılıyla daha kolay ulaşabilmektedir.Dolayısıyla beceri analizi davranışları gerçekleştirmek için gerekli davranış sırasının yada zincirinin  betimlenmesidir.

İyi bir beceri analizinde öğretilecek becerinin sırası mantıklılık izlenmeli ve öğrencinin amaca ulaşması için tüm basamaklar yer almalıdır.

Örnek:

Ellerini yıkamak

Lavoboya gider.

Ellerini ıslatır.

Sabunu alır.

Ellerinidurular.

Musluğu kapatır.

Ellerini kurular.

Beceri analizi,oldukça fazla uygulama gerektirir.

Fakat kaşıkla yemek yemekten,dönem ödevi hazırlamaya kadar değişen davranışlar için uygulanabilir.Motor becerileri analiz etmek,akademik ve sosyal davranışlarla ilgili analiz etmekten daha kolaydır.Fakat analiz tüm karmaşık davranışların öğretimi için eşit derecede önemlidir.

Beceri analizinin ne kadar detaylı hazırlanacağı öğrencinin performans düzeyine göre farklılık gösterir yada bir tane ayrıntılı beceri analizi hazırlanacak her bir beceri için uygun olan yerden başlayarak kullanabilir.

 

BECERİ ANALİZİN ÖĞRETİME KATKILARI

 

1-Bilgi sağlama:Beceri analizi öğrencinin karşılaşmış olduğu öğrenme probleminin hangi basamaktan kaynaklandığının belirlenmesine olanak verir.

Böylece tümüyle bir öğrenme durumu değil,belli bir öğrenme durumu olarak karşımıza çıkar.Dolayısıyla beceri analizi öğrenmenin gerçekleşmediği basamak hakkında bilgi verir. Zayıflıkların yerinin kolayca ve kesinlikle belirtmeye olanak verir.

 

2-Öğretimi bireyselleştirme:Beceri analizin yapılması,her bir öğrencinin düzeyine uygun olarak öğretimsel hedefler ve planlamaların yapılmasına olanak vererek öğretimin bireyselleştirrilmesini sağlamaktadır.

 

3-Öğretimi kolaylaştırmak:Beceri analizinde yapılacak olan işin basamaklara ayrılması üç bakımdan yararlıdır.

1*Öğrencinin bulunduğu düzeyin kolayca belirlemesini sağlar.

2*Öğretime nereden başlayacağımızı sağlar.(Öğrenciler düzeylerine göre öğretim yapıldığında daha kolay ve hızlı öğrenirler.)

3*Öğretime geçildiğinde öğrenci bir basamağı tamamladığında ve seride öğretilecek bir sonraki beceriyi belirleme olanağı vermesi nedeniyle önemlidir.

 

4-Objektif değerlendirme:Beceri analizi basamaklarını izleyerek çocuğun ilerlemesinin kaydını tutmak ve bunu değerlendirmek mümkün olabilmektedir.Bu da öğretmenin yanlılığını azaltmaktadır.özellikle ağır zihin engelli çoçukların ilerlemesi yavaş olabilmektedir.

Çocukların ilerlemeleri ancak yapılmış ayrıntılı beceri basamaklarında göstermek mümkün olmaktadır.

 

5*Tekrarlanabilme:Beceri analizleri başka öğretmenlerce tekrar uygulanabilme olanağı vermektedir.

 

BECERİ ANALİZİNİN DEZAVANTAJLARI

 

1-Zaman alıcıdır.

2-Bu ölçümler becerinin hiyarşisinden ziyade izole becerilerin öğretimiyle sonuçlanabilir.

 

BECERİ ANALİZİ YAPMANIN YOLLARI

 

Gerekli bir beceri analizinin yapmanın amacı,bir bireyin yapması gereken bir işi yapabilmesi için gerekli olan krıtık davranışların ardaşıklığını belirlemektedir.Beceri analizi yapmanın en az 5 yöntemi vardır.

1-Gözleyerek beceri analizi

1-Uzman danışmanı ile beceri analizi

3-Davranışı yaparak beceri analizi

4-Bellekten beceri analizi yapmak.

5-Davranışların sıralanmasıyla beceri analizi.

 

1-Gözleyerek beceri analizi yapma:Bu yöntemle ,ardışıklığın davranışsal bileşenleri yeterli bireylerin istenen davranışı ardaşıklığını yapmaları ile ilgili pilot çalışmalar ve gözlemlerden sonra geliştirir.

“35 mm’lik fotoğraf makinesi kullanma” ile ilgili bir beceri analizi aşağıda gösterilmektedir.

 

35 MM’LİK FOTOĞRAF MAKİNESİ KULLANMA

Filmi takma

Arkasını açma

Sarma mandalını kaldırma

Filmi yerleştirme

Kapağını kapatma

Filmi sarma

Mandalı bulma

Mandalı çevirme

Film sayacını okuma

Bir çekimlik çevirme

Filmi geri sayma

Geri sayma mandalını başa alma

Mandalı çevirme

Takıldığı yerde çevirmeye son verme

Filmi çıkarma

Arkasını açma

Sorma mandalını kaldırma

Filmi alma

 

Beceri analizinde basamak ardışıklığındı sayısını ve düzenini belirleyen kurallar yoktur.Davranışların düzeni ve sayısı gerçek davranışlarda olduğu gibi bir öğretmenin beceri analizinde  diğerinin analizi çeşitlilik gösterir.

 

2-Uzman Danışmanlığı ile beceri analizi:Bu yöntemde,bir beceri yapılırken beceri yada uzman bir kişinin danışmanlığı ile yapılır.

Örneğin:Zihin engelli öğrencilere giysi tamir etme becerisi öğretilirken bu konuda ev ekonomisi uzmanından danışmanlık alınır ve buna göre beceri analizi yapılır.

 

3-Davranışı yaparak beceri analizi yapma:Beceri analizinde davranışların ardışıklığını geçerli kılmak için kullanılan bir yöntemde davranışları gerçekten yapmaktır.Ayakkabı bağlamayı öğrenmekle ilgilenen bir birey kendi ayakkabısını tekrar tekrar bağlayarak doğru şekilde ayakkabı bağlamak için gerekli basamaklar ayırt edebilir.

Davranışı yaparak beceri anlizi yapmanın bir avantajı beceri alanları ile irtibat olanağı düşünülen davranışların daha net bir fikir sağlayacak ve öğrencilerini her davranışı yapmaları için gerek duyacağı basamakları görme fırsatı sağlamasıdır.Dahası bir görevi bir çok kereler kendi başına yapmak en etkili hareketleri içeren topoğrafyanın çıkarılmasına olanak vermektedir.

 

4-Bellekten beceri analizi:Bu yöntemle beceri analizi yapımak istenen davranış bellekte canlandırılarak ,analizi yapılarak kaydedilir.

Örnek:Diş fırçalama ile ilgili davranışların basamakları diş fırçalama eğleme bellekte canlandırılarak yazılabilir.

Bellekten beceri analizi yapmak daha az zaman gerektirir.Özel araca ve gerece ve ortalama gereksinim duyulmadan yapılabilmesi bakımından tercih edelmektedir.

Örneğin diş fırçalama ile ilgili beceri analizi bellekte yapıldığında Diş fırçası,diş macunu gibi malzemeye musluk ve lavobo bulunan çok kısa bir sürede basamaklar çıkartılabilir.

Belekten beceri analizi yaparken basamakların unutulabileceği ve atlanabileceği unutulmamalıdır. Özellikle karmaşık görevlerin beceri analizi sırasında basamakların atlanması olasılığı daha yüksektir.Örneğin diş fırçalama ile ilgili beceri analizi belekten yapıldığında fırçanın yerine dik şekilde konması gerektiği gibi ayrıntı gözden kaçabilir.Beceri analizinde bir basamağın atlanması bir öğrencinin performans düzeyinin dolayısıyla eğitime başlama noktasının bulunması olumsuz yönde etkileneceği göz önünde bulundurularak basamak atlamaya dikkat edilmelidir.

 

5- Davranış sıralamasına ile beceri analizi yapma:

Bu yöntemde, davranışlar listelenir ve yapılacak davranışların sıralaması düşünülür. Davranışlar birbirine bağlanırken beceri analizlerinin zamana göre sıralanması etkili bir strateji olabilir.

 

 

 

BECERİ ANALİZİ

Bir görevi anliz ederken önemli birleşenlere ayırma işlemi birkaç şekilde yapılabilir.

1-Zamansal dizilişe göre beceri analizi

2-Gelişimsel izlerliğie göre beceri analizi

3-Güçlük derecesine göre analiz

4-Yapısal görev analizi

 

1-Zamansal dizilişe göre beceri analizi:Bazı görevler zamansal bir izlerlige sahiptir.

Örnek:

El yıkarken elin suyun altına sokulmadan önce musluğun açılması gerekir.

 

2-Gelişimsel izlerlige göre beceri analizi:Allt becerilerin dizilişleri,gelişimsel bir düzen içinde olabilir.

Örnek:

Toplama ,çıkarma,çapma,bölme,

Alt beceriler arasında kesin bir hirayarşi söz konusudur.Sıralamadan sonra gelen bir beceride güçlük çekilmesi önden önce gelen ve onun ön koşolu olan bir beceride ustalaşmamış olduğu gözlenir.

 

3-Güçlük derecesine göre analiz:Bazı görevler ne zamansal nede doğal gelişimsel bir izlerliliğe sahiptir.Bu görevleri alt becerilerin ne kadar kolaylıkla öğrenebildiğine göre analiz etmek mümkündür.

Örneğin: Harfleri yazma:

Düz ve çizgili harfler:l,t,i

Düz veyatay çizgili harfler:v,y,z

Yuvarlak vekavisli harfler:o,c,ss,ö

Yuvarlak ve düz çizgili harfler:a,b,e,p,g,d,

Kavisli vedüz çizgili harfler:j,h,m,k,n,f,r,u,

 

**Zamansal bir izlerliliği olmayan görevlere ait beceriler ve bunlar arasındaki ardışıklık ilişkisi

Uzmanına danışmak

İlgili kaynakları incelemek

Akıl yürütmek

Görev ile bağlantılı olduğu sanılan ait görev vebeceriler listelenir.Bunlar kolaydan zora doğru yada görevi başarıyla tamamlamak için en gerekli olaydan en az gerekli olana doğru yapılabilir.

 

Görev analizi:

 

Yapılan hataları değerlendirme aşamasında ortaya çıkar.

*Alt beceriler başarıldığı halde görevin kendisi başarılamıyorsa.

Önemli bir alt beceri atlanmiş olabilir.

*Zor olarak kabul edilen alt beceriler başarılıyorsa,ancak kolay olanlar başarılamıyorsa

Alt becerilerin dizilişinde hata yapılmış olabilir.

Bireyselleştirilmiş Eğitim Programları Raporu

Rehabilitasyon Alanında Bireyselleştirilmiş Eğitim Programları Raporu
Bu çalışmanın konusu, Başkanlık Makamının yazılı talimatında “Rehabilitasyon alanında bireyselleştirilmiş eğitim programları ile ilgili gelişmiş ülkelerde yapılan uygulamalar ve literatür” olarak belirlenmiştir. Bu başlık uyarınca yapılan taramalarda, ulaşılan ülke örneklerindeki literatürde, bireyselleştirilmiş eğitim programlarının, özel eğitim alanındaki uygulamalar içinde yer alması nedeniyle rapor bu yaklaşım çerçevesinde oluşturulmuştur.

Çalışma kapsamında Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Kanada ve İngiltere olanaklar çerçevesinde, elektronik ortamda yapılan araştırmalar sonucunda elde edilen verilerle örnek ülkeler olarak incelenmiştir.

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ Özürlü çocukların özürlerinden kaynaklanan zorluklarının giderilmesi bu çocukların özürlerine ve özelliklerine uygun bireyselleştirilmiş eğitim programlarının (BEP) düzenlenmesini gerektirmektedir. Amerika Birleşik Devletlerinde (ABD) 1975 yılında çıkan Özürlü Bireylerin Eğitimi Yasası’nda (Individuals with Disabilities Education Act, IDEA) tüm özürlü çocukların zorluklarının belirlenip bunlara uygun BEP’nın hazırlanması öngörülmüştür. Bu Yasanın amacı, kamu okullarının tüm özürlü çocuklara uygun bir biçimde, onların bireysel gereksinimlerini en az kısıtlayıcı ortamda, ücretsiz, uygun eğitimi vermelerini sağlamaktır.Sözkonusu yasada, “özürlü çocuk” terimi zihinsel özre, sağırlığın da dahil olduğu işitme özrüne, konuşma ve dil bozukluklarına, körlüğün de dahil olduğu görme özürlerine, ağır duygusal bozukluklara, ortopedik özürlere, otizme, travmatik beyin hasarına, diğer sağlık sorunlarına, öğrenme yetersizliklerine, sağırlık-körlük gibi birden fazla özre sahip olduğu belirlenen ve bu özürler nedeniyle özel eğitim ve ilgili hizmetlere gereksinimi olan çocuklar anlamına gelmektedir.Bu Yasa, kamu okul hizmetinin her bir çocuk için BEP sunmasını zorunlu kılmaktadır. BEP, BEP geliştirmek amacıyla yapılan toplantıda hazırlanan yazılı bir dokümandır.

Federal Yasa gereksinimi olan her çocuk için her yıl bir BEP geliştirilmesini ve düzenli olarak incelenmesini öngörmektedir. Özel özel eğitim ve buna bağlı hizmetler, her bir öğrencinin bireyselleştirilmiş gereksinimini yansıtmaktadır. Bu yasa BEP’nın geliştirilmesinde bazı özel yöntemlerin izlenmesini gerekli görmektedir. Her öğrencinin BEP’ı bir ekip tarafından hazırlanarak her yıl gözden geçirilmelidir. Ekip çocuğun öğretmeni, ebeveyni, bazı istisnalara bağlı olarak çocuk, uygun görülmüşse özel eğitimi sağlayan birimin temsilcisi ile bu birimin veya ailenin takdirine bağlı diğer üyelerden oluşmaktadır. Eğer aile önerilen BEP’nı kabul etmezse yeni bir süreci talep edebilir ve devlet, eğitim kurumlarından bu talebi yeniden değerlendirmesini isteyebilir.Federal Yasa, özürlü olarak tanılanan her çocuğun BEP’nına gereksinimi olduğu görüşünden hareketle temel olarak iki işleve hizmet eder:

§ BEP belirli bir çocuk için yazılan plandır. Bu planda özelleştirilmiş eğitimsel amaçlara, çocuğun yerleştirilmesine ilişkin kararlara yer verilir ve yazılan kararlar ekip çalışması sonucunda gerçekleştirilir.

§ BEP eğitim ve değerlendirme için araçların başarılı kullanımını gerektirir.

Eğitsel Değerlendirme Aşamaları ve BEP’nın Oluşum Süreci

· Tarama (gönderme öncesi) · Gönderme · Bireysel değerlendirme planı oluşturma

· Uygulama-puanlama-yorumlama

· Sonuçların rapor edilmesi

· Özel eğitim için uygunluğa karar verilmesi

· BEP oluşturma · BEP için anne-baba uzlaşması. Bu aşamaların her biri kabaca özetlenecek olursa: Birinci aşamada sistemli bir biçimde genel tarama yapılarak çocukların potansiyel bir özre sahip olup olmadığı araştırılır; ikinci aşamada, özel gereksinimi olduğundan şüphelenilen çocuk daha fazla bilgi gereksinimi nedeniyle gönderilir; üçüncü aşamada farklı disiplinlerden uzmanların yardımıyla çocuk değerlendirilir ve bilgi toplanır; dördüncü aşamada ekip üyeleri sınıfta, okulda, ailede öğrenciyi gözler ve test eder. Bu aşamada uygun formel ve enformel araçlar kullanılır;beşinci aşamada, değerlendirme sonuçları toplanır, tartışılır ve bu bir profile dökülür ve raporlanır; altıncı aşamada çocuğun özel eğitim için uygunluğuna karar verilir, ekip öğrencinin hedeflerini ve amaçlarını ortaya koyar ve BEP yazılır; en son aşamada ise değerlendirme sonucunda verilen kararın onaylanması için bir uzlaşma arayışına gidilir. Yukarıda aşamalar halinde özetlenen BEP’nın oluşum aşamaları farklı özür gruplarındaki bireylerin özür ve özellikleri dikkate alınarak hazırlanır. Bunun anlamı, okula devam eden her çocuk için hedef aynı olsa da izlenen yol ve yolculuğun süresi farklılık gösterecektir.

BEP, özürlü çocuk için bir eğitsel yol haritasıdır ve BEP’nın geliştirilmesinde aşağıdakiler önemlidir:

§ Bütün çocuklar içinde yaşadıkları topluma aittir ve bu çocukların eğitim sorumluluğu, içinde yaşadıkları toplumun bir ögesi olan okula aittir. § Eğitimin amacı anlamlı bir yaşam sürülmesini sağlamaktır. § Aile, çocuğa yönelik ve çocukla birlikte yaşam boyu planlamanın temelini oluşturur.

§ Çocuğun başarısı kısmen de olsa, eğitsel ve toplumsal ortamlarda süreklilik temeline dayalı arkadaşlıklar kurulmasını özendiren doğal destek sistemlerinin varlığına dayanır. § Dayanışmacı ilişkiler temeline dayalı olarak çalışan ekipler kurulması çocuğun eğitim yaşantısının bir başarıya dönüşmesi açısından büyük önem taşır.

§ Ekipler tarafından yapılan planlamada bireyin yaşantılarına saygı ve güven temel alınmalı, bu planlama esnekliği ve üstlenilen rolleri desteklemelidir.

§ Problem çözme yöntemlerinin ve müdahaleye dayalı hizmetlerin kullanılması, çocuk için yapılan uzun vadeli planlamaları ve öngörülen amaçları destekler. ABD’nde, kamu kurumları, üniversiteler ve sivil toplum örgütlerinin de içinde yer aldığı çeşitli kurumlar özel eğitim ve BEP’ları konusunda araştırmalar yaparak bunları yayımlamaktadır. Raporun bu bölümünde genel ilkeleri IDEA tarafından belirlenmiş olan BEP hazırlama konusunda Nebraska Eğitim Departmanı Özel Nüfus Ofisi (Nebraska Department of Education, Special Populations Office) tarafından hazırlanmış olan BEP rehberi özetlenecektir. Bu Ofis,

§ tüm toplum iyi eğitilmiş insanlardan yarar sağlar, bu nedenle, aileler, okullar ve tüm toplum eğitimin sürekli bir biçimde gelişmesine destek olma konusunda ortak sorumluluğu paylaşır,

§ Okullar, tüm çocuklara daha nitelikli hizmet sunulması açısından ailelerin ve toplumun kaynaklarına gereksinim duyar. § Tüm öğreniciler eğitimsel çevre içinde kendi biricik öğrenme ihtiyaçlarını karşılamak zorundadır.

§ Okullar öğrenciler, personel ve toplum için hoş ve güvenli çevreler olmak zorundadır, şeklinde ortaya konmuş ilkeleri benimsemiştir. Bu ilkeler çerçevesinde Ofis her özürlü çocuk için bir BEP yazmaktadır.BEP her özürlü çocuk için, öğrencinin eğitimsel programını tanımlayan ve IDEA’ya uygunluk içinde geliştirilen, değerlendirilen ve gözden geçirilen yazılı bir belgedir. Her bir BEP önemli bir dokümandır çünkü diğer şeylerle birlikte, her öğrencinin alacağı özel eğitim ve ilgili hizmetleri içerir. BEP, öğrencinin ebeveyni, okul profesyonelleri ve uygun ise öğrencinin kendisi tarafından oluşturulmuş bir ekip tarafından hazırlanır. Her BEP öğrencinin kapasitesi, yapabilirlikleri, güçlü yanları, ihtiyaçları ve ilgileri çok dikkatli biçimde değerlendirilerek hazırlanır. Her BEP çocuğun amacına ulaşabilmesi için ona yardım eden, anlamlı eğitimsel deneyimleri geliştirmesinde ona rehberlik edecek ve onu yönlendirecek şekilde işlev görür. BEP modeli aşağıda belirtilen 6 başlık üzerinde kurulmuştur:

· BEP, öğrencilerin tüm devlet gerekliliklerine uygun biçimde Ücretsiz Uygun Kamu Eğitimi aldığını belgeleyen bir çıktı ve süreçtir,

· BEP öğrencinin ve ailesinin gelecek vizyonunu yansıtır, · Özel eğitim hizmetlerine gereksinim duyan öğrencilerin özel eğitime gereksinim duymayanlarla birlikte eğitim almasını sağlamak, · BEP’nın geliştirilmesi disiplinlerarası bir süreçtir, · BEP ekibi öğrencinin BEP’nı öğrencinin genel müfredat içindeki gelişimi ve ilerlemesine bağlı olarak geliştirir,

· BEP, sürekli bir izleme ve karar alma sürecini içerir. Karar verme, öğrencinin gereksinimlerine dayanır ve çözüm odaklıdır.

KANADA Kanada’nın British Columbia Eyaleti’nin Eğitim Bakanlığı tarafından Okul Yasası’na (School Act) dayanarak 1995 yılında çıkarılan Genelge’de özel gereksinimli çocuklara ile ikinci bir dil olarak İngilizce öğrenen çocuklara yönelik olarak BEP’larının genel ilkeleri belirlenmiştir. Bu ilkeler çerçevesinde hazırlanmış olan “Bireysel Eğitim Planı (BEP) Hazırlanması ve Sunulması ile Vaka Yönetim Planına (VYP) İlişkin Rehber”’de BEP hazırlanması ve uygulanmasına ilişkin kurallar son derece açık ve anlaşılır bir biçimde ortaya konmuştur. Ancak, bu rehber İngilizce öğrenen çocuklara, özel eğitim gereksinimli çocuklara yöneliktir

.Amaç Bu dokümanın genel amacı okullarda BEP ve VYP hazırlanmasına yardım ederek bunların nihai amacın gerçekleşmesinde yeterli olmalarını sağlamaktır. BEP özel gereksinimli çocuklar için hazırlanır.

BEP Nedir? BEP, özel gereksinimli öğrenciler için programlamadaki değişiklikleri ve/veya adaptasyonu tanımlamak ve sağlanan özel hizmetleri göstermek üzere düzenlenmiş yazılı bir dokümandır. BEP, değerlendirme, planlama, işbirliği içinde iletişim ve öğretim potansiyeline rehberlik eden “canlı” bir süreçtir. Bir BEP dokümanının çok uzun olması beklenmemekle birlikte öğrencinin gereksinimlerinin planlanması, çok çeşitli strateji planının sunulduğu değerlendirme yöntemlerini ve gelecekteki etkinlik ve planlamanın açık amaçlarının listelendiği bir belge olmalıdır. Bir BEP’nın çocuğun öğrenme etkinliklerine odaklanması, iletişim becerilerine yardımcı olması ve ekip içi, kurumlar arası hesapverebilirliği sağlaması gereklidir.

BEP Geliştirme BEP’nın “canlı” bir doküman olması için aşağıdaki içermesi gerekir:

BEP’nı Planlamadan Önce:

Planlama öncesi dönemde;

· Daha sonraki planlama ve geliştirme gereksinimini göz önünde bulundurarak okul ve aile arasında iletişim, · BEP’nın oluşturulması ve izlenmesi amacıyla aile/kurum görevlileri ve profesyonellerden bir ekip oluşturulması, · Sınıf öğretmeni ve diğer ekip üyelerinin değerlendirmeleri,

· Etkinliklerin değerlendirilebilmesi için belirli teknik ve stratejilerin pilot çalışmasının yapılması. BEP’nın Yazılması Yazma süreci, bütün ekip üyelerinin katılacağı biçimde gerçekleştirilmelidir. BEP’nı yazma işinin birden fazla kişi tarafından yapılması gerekmemektedir. Genellikle, öğrencinin izlenmesinde daha fazla sorumluluk sahibi olan kişi BEP’nın yazılmasından ve izlenmesinden de sorumludur. Dokümanı yazmadan önce aşağıdaki adımların izlenmesi önerilir:

§ Öğrencinin önceliklerinin tanımlanması, § Önceliklerden uzun vadeli amaçların belirlenmesi,

§ Hedeflerin kısa vadeli amaçlara dönüştürülmesi, § Hangi kaynakların veya stratejilerin kullanılacağının belirlenmesi,

§ Öğrencinin gelişiminin değerlendirme yolları ile gözden geçirme tarihlerinin oluşturulması.

· BEP’nı yazarken aşağıdaki bilgilerin tamamının dokümanda yer alması önemlidir:

§ Ad-soyad, doğum tarihi, sınıfı, ebeveyn adı, gerekli tıbbi/sosyal bilgi, fon kategorisi gibi demografik bilgiler

§ Mevcut ekip üyelerinin listesi (unvanları, kurumları ve rolleri)

§ BEP koordinatörünün seçilmesi

§ Değerlendirme bilgilerinin kaydı

§ Bir veya daha fazla alanda öğrencinin kısa veya uzun vadeli eğitimsel amaçlarının takvimi. Bu alanlar, zihinsel, fiziksel, sosyal/duygusal ve/veya kariyer/iş deneyimi olarak tanımlanmıştır.

§ Düzenli programa katılım derecesiyle birlikte modifikasyon veya adaptasyon derecesinin belirtilmesi

§ Değerlendirme süreçlerinin envanterinin çıkarılması ile öğrenci performansının değerlendirilmesi ve izlenmesi için anahtar adaptasyonların listelenmesi

§ Tüm uygulamanın tarihinin belirtilmesi

§ İnceleme tarihleri

§ Tüm danışmanlar BC sertifikalı veya kayıtlı olmalıdır.

BEP Uygulaması ve İzleme

BEP, öğrencinin okul kariyerinin zenginleştirildiği, izlendiği ve gözden geçirildiği bir platform olmalıdır. Fonun sağlanması için zorunlu olsa bile bu doküman resmi bir evrak niteliği taşımamalıdır. Uygun biçimde oluşturulmuş bir BEP’nın uygulanması hem eğitici hem de öğrenci içindir.Bir BEP’nı uygularken, öğrenci programının gerekli elemanları pratik edilir: Örneğin, müfredatın modifikasyonu, dersin ve/veya değerlendirme yöntemlerinin adaptasyonu, adaptif/yardımcı teknolojilerin kullanılması, çevrenin daha ulaşılabilir olması için değişiklik yapılması, destek hizmetlerin sağlanması (yardımcılar, danışmanlar, terapisyenler vb.) ve özel eğitimin sağlanması.

BEP Modifikasyonu BEP sürecinde son önemli girdi sürekli bir gözden geçirme ve dokümanın sürekli modifiye edilmesidir. Bu değişikliğin ortaya çıkması için planın gözden geçirilmesi en azından yılda iki kez tamamlanmalıdır.

Bu gözden geçirmenin bileşenleri şunlardır:

§ Öğrencinin kazanımlarını tartışmak için tüm ekibin toplanması ve kullanılan stratejilerin gözden geçirilmesi,

§ Öğrencinin gelişiminin formel ve enformel olarak değerlendirilmesi,

§ Tüm ekip üyelerine gelişim raporlarının verilmesi

§ Planın gelecekte de uygun bir biçimde izlenmesine izin verecek değişiklik önerilerinin tartışılması,

§ Sonraki gözden geçirme tarihlerinin tartışılması ve belirlenmesi ile son tarihin belirlenmesinde ekip üyeleri arasındaki görev paylaşımı üzerinde anlaşılması.

Vaka Yönetim Planı (VYP) Nedir? Bağımsız Okullar Özel Eğitim Fonu Rehberi, Ciddi Davranış (sorunu olan) (Severe Behaviour) herhangi bir öğrencinin hem bir BEP hem de bir VYP’nın olmasını zorunlu kılar. VYP’nın yazımı bir istisna dışında BEP’nın yazımı ile aynı kalıplara sahiptir, bu da öğrencinin kendine ve başkalarına karşı ciddi bir risk oluşturması durumunda davranış zorluklarına odaklanmaktır. VYP’nındaki zorunlu bileşenler şunlardır:

§ Öğrencinin yalnızca okul için değil, toplumdaki diğer servisler/kurumlar için de davranışsal önceliğinin açık biçimde belirlenmesi, § Vaka Yönetim Ekibinin her üyesinin unvanı ve sorumluluğuyla birlikte listelenmesi,

§ Tüm danışmanlar BC sertikalı/kayıtlı olmalıdır, § Bir ekip yöneticisi seçilmelidir,

§ Okulda veya herhangi bir yerde güçlüğe neden olan özel davranışa yönelik olarak amaç ve hedeflerin belirlenmesi. Bu hedefler öncelikle davranışsal olmalıdır çünkü, eğitimsel hedefler zaten BEP’nında oluşturulmuştur.

§ VYP benimsenen stratejileri açık biçimde göstermelidir ayrıca, gözden geçirme, değerlendirme ve modifikasyon için kısa ve uzun vadeli hedefler belirlenmelidir. Arzu edilirse, VYP, BEP ile kombine edilebilir fakat yukarıda listelenmiş olan VYP’nın özel bir bölüm halinde yer almasının sağlanması gerekmektedir.

İNGİLTERE İngiltere’de özel eğitim gereksinimi duyan çocukların tanımlanması ve değerlendirilmesine ilişkin yasal düzenlemeler Eğitim Yasası 1996’nın (Education Act 1996) 312 den 336’ya kadar olan bölümünde yer almaktadır. Okulların özel eğitim gereksinimleri politikasına ilişkin yayınlarıyla ilgili olarak da Eğitim Düzenlemeleri 1999 bulunmaktadır.Özel eğitim gereksinimlerinin tanımlanması ve değerlendirilmesi konusunda, erken tanılama, değerlendirme ve özel eğitim gereksinimi duyan her çocuğa bunun sağlanması konusu son derece önemlidir. Bu nedenle ortaya çıkmış olan Özel Eğitim Gereksinimleri Uygulama Kodu (SEN Code of Practice) bütün çocukların özel eğitim gereksinimlerini tanımlama, değerlendirme ve hizmet sağlama yaklaşımlarını ortaya koymaktadır.

Okul-temelli müdahale Çocuklar farklılıklara tepki vermediğinde, yeterli ilerlemeyi göstermediğinde, okulların bu çocuklar için farklı ve özel bir çaba sarfetmesi gerekmektedir. Okul temelli olan bu önlemler Kod’da yer alan “Okul Hareketi” ve “Okul Hareketi Ekstra” olarak adlandırılmıştır.

Okul Hareketi ileri bir değerlendirme biçimi olarak düşünülebilir ve farklı eğitim materyalleri veya farklı öğretim yöntemleri kullanılabilir. Burada öğretmenler öğrenciler için alınan farklı ve ek önlemleri, öğretim stratejilerini, öğrencilerin kısa dönemli hedeflerini, başarı kriterlerini ve kazanımlarını kaydetmek için Bireysel Eğitim Planları (BEP) kullanır.

Okul Eylemi Plus ise Okul Eylemi ile çocuğun yeterli ilerlemeyi kaydedememesi durumunda okulun dışarıdan destek hizmetleri almasını anlatır. Bu destek hizmetleri örneğin sağlık profesyonellerinden veya sosyal çalışmacılardan olabilir.Özel Eğitim Gereksinimleri Uygulama Kodu çocuğun eğitiminin bütün yönlerini kapsayacak şekilde aile ile ortaklaşa çalışma yapmasına; çocuğun karar alma süreçlerine katılımına; ve çocuğun kendi eğitimi ile ilgili olarak tercih yapmasının önemine vurgu yapmaktadır. Tüm bunlar yapılabildiğinde öğrenci ilerleme kaydedebilir.

Özel Eğitim Gereksinimleri Uygulama Kodu Bireysel Eğitim Planları Yasada, BEP’nına ilişkin yer alan bilgiler şöyledir: Çocuğun gelişimine yönelik olarak geliştirilen stratejiler bir BEP’nda kayıt altına alınmalıdır; bu planda, çocuk için geliştirilmiş olan kısa vadeli hedef setlerine ilişkin bilgiler, öğretim stratejileri ve önlemler ile planın gözden geçirilmesi durumunda da eylem sonucunda ortaya çıkacak sonuçlar yer alabilir. BEP’larında yalnızca, normal önlemlerin bir parçası olan müfredat planından farklılaşmış olan ek ve farklı bilgilerin kaydının yer alması gerekir. BEP yazılı olmalıdır ve üç veya dört ana hedefe odaklanmalıdır. BEP’ları çocuk ve ailesi ile tartışılarak ortaya çıkarılmalıdır.

BEP’larının Gözden Geçirilmesi İdeal olarak BEP’ları devamlı surette incelenmeli, basit bir şekilde “sabit süreli”, incelemeler için formel toplantıları olmamalıdır. Buna karşın, BEP’ları, yılda en az üç kez olmak üzere düzenli olarak gözden geçirilmelidir. Bu incelemelerin formel olmasına gerek yoktur ancak, ailenin, çocuğun gelişimine dair görüşleri mutlaka sorulmalıdır ve onlar gözden geçirme sürecinin bir parçası olarak değerlendirilmelidir.

Okul Hareketi Okul Hareketi aşamasında kayıtlı olan tüm çocuklara BEP hazırlanması yükümlüğü vardır. Bu aşamada çocuğa uygun BEP hazırlanması ve incelenmesi işi çocuğun sınıf öğretmeninin sorumluğundadır. Çocuğun gelişimini sağlayacak stratejilerin uygulanmasında aşağıdaki bilgilerin bulunması gereklidir:

§ Çocuk için/tarafından kısa dönemli hedefler oluşturulması,

§ Kullanılacak öğretim stratejileri,

§ Alınacak önlemler,

§ Tarihin gözden geçirilmesi,

§ Başarı ve/veya ayrılış kriterleri,

§ Çıktılar (İncelemede kaydedilmiş olan). BEP sadece grup veya sınıfın geri kalanından farklı alanları kaydetmelidir. Açık bir biçimde yazılmalı ve çocuğun gereksinimleriyle örtüşen üç ya da dört hedefe odaklanmalıdır. Bu hedefler, iletişim, okuma-yazma, matematik ile bedensel veya davranışsal becerilere yönelik alanlara bağlı olmalıdır. Çocuğun güçlü yanları ve başarıları hedeflerin oluşturulmasında ve kullanılacak olan stratejilerde önem taşımalıdır.

BEP’nın İncelenmesi

BEP’ları yılda en az üç kez incelenmelidir. İncelemeler sınıf öğretmeni tarafından düzenlenmelidir. § Bazı çocuklar daha sık yapılan incelmelerden yarar sağlar. § Çocuğun gelişimi konusunda aile görüşü mutlaka aranmalıdır.

§ Aileler BEP incelemesine davet edilecektir.

§ Bir gözden geçirme toplantısı ailenin akşam yemeğinde gerçekleştirilebilir.

§ Olanaklı olması durumunda çocuk da gözden geçirme sürecinin bir parçası haline getirilmelidir ve hedeflerin oluşturulmasına dahil edilmelidir.

§ Çocuk incelemede yer almamışsa, görüşleri herhangi bir tartışmada değerlendirilmelidir.

Okul Hareketi Ekstra Okul Hareketi Ekstra, dışarıdan hizmetler işin içine girdiğinde,özel eğitim gereksinimlerinin desteklenmesi ve değerlendirilmesi sürecinde bir sonraki aşamadır. Bir BEP toplantısında, okul ve aile dışarıdan hizmetler konusunda yardım isteyebilir. Okul bu durumda çocuğun yararı için danışmanlar isteyebilir. Bu danışmanlar durumun uygun ve pratik olması halinde çocuğu genellikle okulda izler, böylece hedefler ve buna eşlik eden stratejilerle birlikte yeni BEP’nı öğretmene önerebilir.Bu destek sadece öneri vermek şeklinde olabileceği gibi değerlendirme ve rapor yazımını da içerebilir. Önerinin ve desteğin biçimi öğrencinin gereksinimlerine göre değişebilmektedir.

DEĞERLENDİRME

Raporda değerlendirilen üç ülkede de, eğitim aldıkları genel öğrenci kitlesi içinde farklılık gösteren ve bu farklılıkları nedeniyle de özel gereksinimleri bulunan özürlü çocukların eğitim almalarını sağlamak ve kolaylaştırmak amacıyla gerçekleştirilen özel eğitim yaklaşımlarının ve BEP hazırlama, değerlendirme, inceleme teknik ve stratejilerinin benzerlik gösterdiği görülmektedir. Ülkemizde de dünyadaki örneklerine koşut olarak hazırlanan 573 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile özel eğitimin genel ilkeleri belirlenmiş ve bu ilkeler doğrultusunda ilgili kurumlarca hazırlanan BEP’ları düşünce tarzı ve yaklaşım itibarıyla, değerlendirilen ülkelerdekine benzer nitelikleri taşımaktadır.

KAYNAKÇA Ozida.gow.trGuidelines for the Completion and Presentation of Individual Education Plans (Iep’s) And Case Management Plans (Cmp’s) http://www.bced.gov.bc.ca/independentschools/spec_ed/guid-iep.docBireyselleştirilmiş Eğitim Programı: Başarıya Giden Yolun Haritası, Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel MüdürlüğüIDEA Law and Regulations http://www.cec.sped.org/law_res/doc/law/regulations/index.phpIDEA http://www.cec.sped.org/law_res/doc/law/downloads/Idea97.Word60.doc H.R.5Individual Education Plan