Tag: artik├╝lasyon bozuklu─ču

Artik├╝lasyon Bozuklu─ču

Konu┼čma dilindeki sesler, nefesin ses bantlarini titre┼čtirerek yada titre┼čtirmeden girtlaktan ge├žtikten sonra agiz ve burun bo┼člugunda ┼čekillenmi┼č halidir. Konu┼čma seslerini ├žikarma i┼člemine s├Âyleyi┼č (artik├╝lasyon) denir.Dinleyici konu┼čma seslerini atlanmi┼č, yer degi┼čtirmi┼č, eklemeler ve ├žarpitmalar yapilmi┼č gibi algiliyorsa s├Âyleyi┼č (artik├╝lasyon) bozuklugundan bahsedilebilir.

 
NEDENLER: Yap─▒sal Nedenler: ┬Ě A─č─▒z i├ži, dudak, dil gibi konu┼čma organlar─▒n─▒n bozuklu─ču, (Dudaklar─▒n yar─▒kl─▒─č─▒ veya duda─č─▒n ola─čan d─▒┼č─▒ gergin olmas─▒) ┬Ě

Dil kaslar─▒n─▒n normal i┼čleyi┼čten yoksun olmas─▒, ┬Ě Dil ba─č─▒ denilen ba─člant─▒n─▒n dil ucuna yak─▒n olu┼čmas─▒, ┬Ě Dama─č─▒n ├žok y├╝ksek veya d├╝z olmas─▒, damak yar─▒kl─▒─č─▒ ve burunda et olmas─▒, ┬Ě ├çene kas ve sinirlerinin bozuklu─ču, ┬Ě ─░┼čitme kayb─▒, ┬Ě Zihinsel gerilik,

G├Ârevsel Nedenler: ┬Ě Konu┼čma organlari tam ve saglikli oldugu halde, konu┼čmada ├╝stlendigi g├Ârevi tam ve saglikli olarak yerine getiremedigi durumlardir. Bu durumlar ├žogunlukla ├Âgrenme ve ali┼čkanlikla ilgilidir. ┬Ě Evde yabanc─▒ bir dil konu┼čulmas─▒ veya konu┼čulan dilin yetersiz olmas─▒, ┬Ě Konu┼čmayi kazanma ve peki┼čtirme d├Âneminde ├žocukla ilgilenecek bir yeti┼čkinin olmamasi, ┬Ě ├çocu─ča konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin izlenilen yolun yanl─▒┼č olmas─▒ (bask─▒c─▒, ele┼čtirici tutumlar gibi).

Psikolojik Nedenler: ┬Ě ├çocu─čun zihin d├╝zeyinin konu┼čmay─▒ zaman─▒nda ve do─čru kazanabilmesini engellemesi, ┬Ě ├çocu─čun duygusal bir ├žat─▒┼čma i├žinde olmas─▒, ┬Ě Anababa aras─▒nda ge├žimsizlik, maddi sorunlar, g├Â├ž gibi sorunlar, ┬Ě ├çekingen ve utanga├ž ki┼čilik, ┬Ě Konu┼čmanin kazanilmasi i├žin gereken algiya sahip olmamanin yol a├žtigi ses bellegi ve ses ayirim g├╝c├╝nde zayiflik, ┬Ě Konu┼čmasinda sonradan gerileme olu┼čan ├žocuklarda yapisal ve g├Ârevsel bulgular normal olursa konu┼čma ├Âzr├╝n├╝n nedenini psikolojik nedenlerde aramak gerekir.

BEL─░RT─░LER: ┬Ě ├çocuk ana dilinin ba─č─▒ms─▒z veya bile┼čik sesleri do─čru ve anla┼č─▒l─▒r ┼čekilde ├ž─▒karam─▒yorsa ve ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler ayn─▒ ya┼č grubundaki ├žocuklar─▒n ├ž─▒karmas─▒ gereken seslerden farkl─▒l─▒k g├Âsteriyorsa, ┬Ě E─čer artikulasyon bozuklu─ču ├žocu─čun konu┼čmas─▒n─▒ anla┼č─▒lmaz hale sokuyorsa ve konu┼čma etraf─▒n dikkatini yo─čun olarak ├žekiyorsa, ┬Ě Belirti olarak ta de─čerlendirilebilecek d├Ârt ┼čekilde g├Âr├╝lebilir:

Atlamalar: Atlama yanl─▒┼člar─▒nda s├Âzc├╝klerin yaln─▒z bir k─▒sm─▒ s├Âylenir, ├ľrnek : hayvan -ayvan ,rehberlik -reberlik ,saat -sat ,araba -arba

Yerine Koyma:S├Âzc├╝─č├╝n ba┼č─▒ ,ortas─▒ veya sonundaki bir sesin yerine ba┼čka bir ses kullan─▒l─▒r. ├ľrnek : Ar─▒ -ay─▒ ,kitap-kipat , davul-dayul

Eklemeler:.s├Âzc├╝klerdeki fazla sesleri i├žerir. ├ľrnek : A┼čagi-a┼č┼ča─č─▒ ,atm─▒┼č-altm─▒┼č ,e┼ček -e┼č┼ček, pencere -penicere ,saat- sahat ,

├çarp─▒tmalar:Sesler tam do─črru olmamakla birlikte ger├že─čine yak─▒nd─▒r. Ses, konu┼čma dilinde olmayan yeni bir ses olarak ├ž─▒kar─▒l─▒r. ├ľrnek : karag├Âz -kaxg├Âz ,ekmek -emme

 

Artik├╝lasyon Bozuklu─ču

Artik├╝lasyon, nefesin g─▒rtlaktan ├ž─▒kt─▒ktan sonra yutak, a─č─▒z ve burundan olu┼čan ├╝├ž├╝nc├╝ k├╝me organlar─▒nda (dil, di┼č, damak, dudak) konu┼čma dilimizin geleneksel seslerine d├Ân├╝┼č├╝p bi├žimlenmesidir.
Artik├╝lasyon teriminin yan─▒ s─▒ra eklemleme, bo─čumlanma, oynaklanma veya telaffuz etme terimleri de kullan─▒labilmektedir.

Artik├╝lasyon Bozuklu─ču ─░le ─░lgili Baz─▒ Bilgiler :

Damak ve dudak yar─▒kl─▒─č─▒na ba─čl─▒ konu┼čma ├Âz├╝rleri aras─▒nda en yayg─▒n olan─▒d─▒r.
En yayg─▒n ilkokulun ilk devre┬Čsinde (1-2-3. s─▒n─▒flar) g├Âr├╝l├╝r.
Erkeklerde k─▒zlara g├Âre daha fazla artik├╝lasyon bozuklu─ču oldu─ču g├Âr├╝lmektedir.
Nedeni bilinmeyen i┼člevsel ses bozukluklar 6 ve 7 ya┼č─▒ndakilerde yakla┼č─▒k %2-3 oran─▒nda oldu─ču bilinmektedir. 17 ya┼č─▒ndan sonra ise %0,5 ‘e d├╝┼čer (Avc─▒,1997).

Artik├╝lasyon bozuklu─ču ├žocuklarda d├Ârt de─či┼čik t├╝rde g├Âr├╝l├╝r. Bunlar;
Sesin d├╝┼č├╝r├╝lmesi veya atlanmas─▒ (omissions),
Ses eklemesi (addittions),
Sesin de─či┼čtirilmesi (substit├╝lions)
Sesin bozulmas─▒ (disturtions)d─▒r.

1-Sesin D├╝┼č├╝r├╝lmesi ya da Atlanmas─▒:
hava-ava
havlu-avlu
Kap─▒-ap─▒
hayvan-ayvan
araba-arba
Saat-sat

2-Ses Eklenmesi:
spor-sipor
psikoloji-pisikoloji
recep-lrecep
saat-sahat
Tren-tiren
3-Sesin De─či┼čtirilmesi:

Para-paya
Sar─▒-say─▒ (├ľrneklerinde oldu─ču gibi T yerine “y” sesi kul┬Član─▒labilir)
Takvim-taklim
Defter-tevter
Y├╝z├╝k-y├╝s├╝k.
Toprak-torpak
Kamyon-kaymon
K├Âpr├╝-k├Ârp├╝ (├ľrneklerinde oldu─ču gibi yanl─▒┼č ├Â─čren┬Čmeye dayal─▒ olabilir)

4-Sesin Bozulmas─▒:

Gelir-geliy ya da gel├╝m (x:y├Âresel olarak ├ž─▒kar─▒lan bir sestir)
Karag├Âz-ka─čag├Âz

Nedenleri Bulma

1.Yap─▒sal Bozukluklar─▒n Muayenesi:

2. Zihin G├╝c├╝ Yoklamas─▒:

A. Ses Belle─či

a. Say─▒ Tekrar─▒:

b. Hece Tekrar─▒:

c. Anlams─▒z S├Âzc├╝k Tekrar─▒:

B.Ses├žil (fonetik) Ay─▒r─▒m G├╝c├╝

3. Odyolojik inceleme:

4. Konu┼čma testleri

Tan─▒lamada (Te┼čhis) Kullan─▒lan Testler

1-S├Âzl├╝-Nesneli Artik├╝lasyon Testleri

2-Resimli Artik├╝lasyon Testleri

3-Yaz─▒l─▒ Artik├╝lasyon Testleri

* T├╝rk dili i├žin ilk artik├╝lasyon testi 1982ÔÇÖde, Prof. Dr. Ferda Akda┼č taraf─▒ndan haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r.

Modern artik├╝lasyon testleri: Artik├╝lasyon + Fonoloji i├žerir.

T├╝rk├že Sesletim-Sesbilgisi Testi (Seyhun Topba┼č, Anadolu ├ťniversitesi, 2004)

Ankara Artik├╝lasyon Testi (P─▒nar Ege, Ankara ├ťniversitesi, 2004)

SA─×ALTIM ETK─░NL─░KLER─░ VE A┼×AMALARI

A-Nedenlerin ortadan kald─▒r─▒lmas─▒

B-├ľzr├╝n fark─▒na vard─▒r─▒lmas─▒

C-├ľz├╝rl├╝ seslerin d├╝zeltilmesi

D-D├╝zeltilen seslerin konu┼čmada kullan─▒l─▒r hale getirilmesi

E-Sa─čalt─▒m─▒n sona erdirilmesi ve bireyin izlenmesi

Geleneksel y├Ântem : Dr. Charles Van Riper

A.Nedenlerin Ortadan Kald─▒r─▒lmas─▒
├çocu─čun ├Âzr├╝ belirli bir neden ve nedenlere ba─čl─▒ olarak geli┼čmi┼č veya geli┼čmekteyse al─▒nmas─▒ gereken ├Ânlemlerin ba┼č─▒nda bu nedenleri ortadan kald─▒rmak ya da etkisini azaltmak gelmektedir. ├ľzr├╝ yaratan ve a─č─▒rla┼čt─▒ran nedenler oldu─ču gibi kal─▒rsa, yap─▒lacak d├╝zeltme ├žal─▒┼čmalar─▒ndan k─▒sa s├╝rede iyi sonu├ž al─▒nmas─▒ beklenemez. Nedenlerin ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ ya da etkinin azalt─▒lmas─▒ da bir anda ve bir kez yap─▒lacak bir i┼č olarak d├╝┼č├╝n├╝lmemelidir. Bu bak─▒mdan sa─čalt─▒m planlan─▒rken; bu nedenlerin ve etkilerinin nas─▒l ortadan kald─▒r─▒laca─č─▒, etkilerinin nas─▒l azalt─▒laca─č─▒ d├╝┼č├╝lmelidir. Bunun nas─▒l yap─▒laca─č─▒ ├žocuktan ├žocu─ča de─či┼čmekle birlikte bunlar ├žo─čunlukla dolayl─▒ olarak ele al─▒nmaktad─▒r.

├ľzr├╝n Fark─▒na Vard─▒rma

1.Bireysel ├çal─▒┼čma ├ľrnekleri

a) S├Âzc├╝k Listesi Kullanma

b) ├ľyk├╝ Anlatma

c) Kaset ├çalar ile ├çal─▒┼čma

d) Resimleri Zarfa Koyma

├çocu─čun ├ž─▒kard─▒─č─▒ hatal─▒ sesi duysal ve kinestetik biofeedback y├Ântemleriyle tan─▒mas─▒, terapist taraf─▒ndan ├ž─▒kar─▒lan veya dinletilen hedef ses aras─▒ndaki fark─▒ alg─▒lamas─▒ sa─član─▒r.

4 a┼čamadan olu┼čur:

– Hedef sesin duysal, ve kinestetik ├Âzellikleri anlat─▒l─▒r.

– ├çocuktan hedef sesi kelime, c├╝mle i├žinde bulmas─▒ istenir.

– Hedef ses defalarca dinletilir.

– ├çocu─čun hedef sesle hatal─▒ ses aras─▒ndaki fark─▒ iyice ├Â─črenmesi i├žin hata bulma, hata d├╝zeltme ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒l─▒r.
Çocukta sesleri ayrımlama problemi yoksa bu evre atlanabilir.

2. Grup ├çal─▒┼čma ├ľrnekleri

a) S├Âzc├╝k Listesi Kullanma

b) ├ľyk├╝ Anlatma

c) Resimleri Zarfa Koyma

├ľz├╝rl├╝ Seslerin D├╝zeltilmesi

Artik├╝lasyon motor hareketleri ile ilgili ses ├ž─▒karma, kaslar─▒ ├žal─▒┼čt─▒rma.
Do─čru sesleri sistematik olarak farkl─▒l─▒k g├Âsteren fonetik ba─člamlarda kulland─▒rma. (├ľzg├╝r, 1998).
Ba┼čka bir sesin modifikasyonu : ├çocu─čun d├╝zg├╝n ├ž─▒karabildi─či ba┼čka bir ses modifiye edilerek hedef sese ula┼č─▒labilir.
├çe┼čitli y├Ântemler kullan─▒larak ├Ânce izole ses ve daha sonra hece, kelime ve c├╝mle d├╝zeyinde hedef sesin ├╝retilmesi sa─član─▒r.

 
├ľz├╝rl├╝ Seslerin D├╝zeltilmesi

Modelleme: Terapist hedef sesin nas─▒l ├ž─▒kar─▒laca─č─▒n─▒ g├Âsterir.

Biofeedback: ├çe┼čitli bilgisayar programlar─▒ yard─▒m─▒yla uygulan─▒r. Genellikle di─čer y├Ântemlerle birlikte kullan─▒l─▒r.

Motokinestetik e─čitim: Hedef sese ula┼čmak i├žin, terapist ilgili kaslar─▒ elle maniple eder.

D├╝zeltilen Sesin Konu┼čmada Kullan─▒l─▒r Hale Getirilmesi

a) Sesin S├Âzl├╝k ─░├žinde Kullan─▒lmas─▒

b) Sesin Konu┼čmada Kullan─▒lmas─▒

c) ├ľz-Esas Konu┼čma Kal─▒plar─▒

Konu┼čma ├ľdevleri

Sa─čalt─▒m─▒n Sona Erdirilmesi ve ─░zleme

├ľ─čretmen bir par├žay─▒ y├╝ksek sesle okur. ├çocuk par├žada g├╝├žl├╝k ├žekilen sesin bulundu─ču s├Âzc├╝klerin alt─▒n─▒ ├žizer.
├ľ─čretmen ana-baba bir par├žay─▒ okur, ├žocuk izler. Okurken ya da ana-baba kasten yanl─▒┼č yapar. ├çocuktan bu yanl─▒┼č┬Člar─▒ yakalamas─▒ istenir. ├çocuk yakalad─▒─č─▒ yanl─▒┼člar─▒n alt─▒n─▒ ├žizer. Sonra ├Â─čretmen ya da anne kontrol eder. Ne kadar do─čru yakalayabildi─čim saptar.
├çocu─ča, kendisininkine benzer ├Âzr├╝ olan, ba┼čkalar─▒n─▒n konu┼čmalar─▒n─▒ ve onlar─▒n yanl─▒┼člar─▒n─▒ bulup kaydetmesi g├Ârev olarak verilebilir.
Teyp kullan─▒l─▒r. ├çocu─ča bir metin okutturulur. Sonra kaseti dinler ve kendi yanl─▒┼člar─▒n─▒ bulmas─▒ istenir.
├çocuktan yan─▒nda ka─č─▒t kalem bulundurup nerede, ne zaman yanl─▒┼č yaparsa onlar─▒ kaydetmesi istenir. Bu kay─▒p┬Člar─▒ sonra ana-baba, ├Â─čretmen ya da uzmana g├Âsterir.
Bu ├žal─▒┼čmalarla ├žocu─čun kendi yakalad─▒─č─▒ ya da ba┼čkalar─▒ taraf─▒ndan fark edilen yanl─▒┼člar─▒n bir listesi yap─▒l─▒r. Sonra bu yanl─▒┼č s├Âzc├╝kleri i├žeren listeden “├Âz-esas konu┼čma┬Člar” i├žin al─▒┼čt─▒rma s├Âzc├╝kleri haz─▒rlan─▒r.
http://www.ozelegitimsitesi.com
http://www.ozelegitimforumu.com

Artik├╝lasyon Bozuklu─ču ve Tedavisi

TANIM:
Konu┼čma dilindeki sesler, nefesin ses bantlar─▒n─▒ titre┼čtirerek yada titre┼čtirmeden g─▒rtlaktan ge├žtikten sonra a─č─▒z ve burun bo┼člu─čunda ┼čekillenmi┼č halidir.
Konu┼čma seslerini ├ž─▒karma i┼člemine s├Âyleyi┼č (artik├╝lasyon) denir. Dinleyici konu┼čma seslerini atlanm─▒┼č, yer de─či┼čtirmi┼č, eklemeler ve ├žarp─▒tmalar yap─▒lm─▒┼č gibi alg─▒l─▒yorsa s├Âyleyi┼č (artik├╝lasyon) bozuklu─čundan bahsedilebilir.
NEDENLER:

Yap─▒sal Nedenler:
ÔÇó A─č─▒z i├ži, dudak, dil gibi konu┼čma organlar─▒n─▒n bozuklu─ču, (Dudaklar─▒n yar─▒kl─▒─č─▒ veya duda─č─▒n ola─čan d─▒┼č─▒ gergin olmas─▒)
ÔÇó Dil kaslar─▒n─▒n normal i┼čleyi┼čten yoksun olmas─▒,
ÔÇó Dil ba─č─▒ denilen ba─člant─▒n─▒n dil ucuna yak─▒n olu┼čmas─▒,
ÔÇó Dama─č─▒n ├žok y├╝ksek veya d├╝z olmas─▒, damak yar─▒kl─▒─č─▒ ve burunda et olmas─▒,
ÔÇó ├çene kas ve sinirlerinin bozuklu─ču,
ÔÇó ─░┼čitme kayb─▒,
ÔÇó Zihinsel gerilik,
G├Ârevsel Nedenler:
ÔÇó Konu┼čma organlar─▒ tam ve sa─čl─▒kl─▒ oldu─ču halde, konu┼čmada ├╝stlendi─či g├Ârevi tam ve sa─čl─▒kl─▒ olarak yerine getiremedi─či durumlard─▒r. Bu durumlar ├žo─čunlukla ├Â─črenme ve al─▒┼čkanl─▒kla ilgilidir.
ÔÇó Evde yabanc─▒ bir dil konu┼čulmas─▒ veya konu┼čulan dilin yetersiz olmas─▒,
ÔÇó Konu┼čmay─▒ kazanma ve peki┼čtirme d├Âneminde ├žocukla ilgilenecek bir yeti┼čkinin olmamas─▒,
ÔÇó ├çocu─ča konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin izlenilen yolun yanl─▒┼č olmas─▒ (bask─▒c─▒, ele┼čtirici tutumlar gibi).
Psikolojik Nedenler:
ÔÇó ├çocu─čun zihin d├╝zeyinin konu┼čmay─▒ zaman─▒nda ve do─čru kazanabilmesini engellemesi,
ÔÇó ├çocu─čun duygusal bir ├žat─▒┼čma i├žinde olmas─▒,
ÔÇó Anababa aras─▒nda ge├žimsizlik, maddi sorunlar, g├Â├ž gibi sorunlar,
ÔÇó ├çekingen ve utanga├ž ki┼čilik,
ÔÇó Konu┼čman─▒n kazan─▒lmas─▒ i├žin gereken alg─▒ya sahip olmaman─▒n yol a├žt─▒─č─▒ ses belle─či ve ses ay─▒r─▒m g├╝c├╝nde zay─▒fl─▒k,
ÔÇó Konu┼čmas─▒nda sonradan gerileme olu┼čan ├žocuklarda yap─▒sal ve g├Ârevsel bulgular normal olursa konu┼čma ├Âzr├╝n├╝n nedenini psikolojik nedenlerde aramak gerekir.

BEL─░RT─░LER:
ÔÇó ├çocuk ana dilinin ba─č─▒ms─▒z veya bile┼čik sesleri do─čru ve anla┼č─▒l─▒r ┼čekilde ├ž─▒karam─▒yorsa ve ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler ayn─▒ ya┼č grubundaki ├žocuklar─▒n ├ž─▒karmas─▒ gereken seslerden farkl─▒l─▒k g├Âsteriyorsa,
ÔÇó E─čer artikulasyon bozuklu─ču ├žocu─čun konu┼čmas─▒n─▒ anla┼č─▒lmaz hale sokuyorsa ve konu┼čma etraf─▒n dikkatini yo─čun olarak ├žekiyorsa,
ÔÇó Belirti olarak ta de─čerlendirilebilecek d├Ârt ┼čekilde g├Âr├╝lebilir:
Atlamalar: Atlama yanl─▒┼člar─▒nda s├Âzc├╝klerin yaln─▒z bir k─▒sm─▒ s├Âylenir,
├ľrnek : hayvan -ayvan ,rehberlik -reberlik ,saat -sat ,araba -arba
Yerine Koyma:S├Âzc├╝─č├╝n ba┼č─▒ ,ortas─▒ veya sonundaki bir sesin yerine ba┼čka bir ses kullan─▒l─▒r.
├ľrnek : Ar─▒ -ay─▒ ,kitap-kipat , davul-dayul
Eklemeler:.s├Âzc├╝klerdeki fazla sesleri i├žerir.
├ľrnek : A┼ča─č─▒-a┼č┼ča─č─▒ ,atm─▒┼č-altm─▒┼č ,e┼ček -e┼č┼ček, pencere -penicere ,saat- sahat ,
├çarp─▒tmalar:Sesler tam do─črru olmamakla birlikte ger├že─čine yak─▒nd─▒r. Ses, konu┼čma dilinde olmayan yeni bir ses olarak ├ž─▒kar─▒l─▒r.
├ľrnek : karag├Âz -kaxg├Âz ,ekmek -emme

├ľNER─░LER:
Uzmana ├ľneriler
Artik├╝lasyon bozukluklar─▒n─▒ d├╝zeltme ├žal─▒┼čmalar─▒ d├Ârt a┼čamada ger├žekle┼čtirilebilir:

1.Nedenleri ortaya ├ž─▒karmak: ├çocu─čun probleminin giderilmesi i├žin do─čru bir tan─▒lama gerekir. Tan─▒lama ile birlikte nedenlerin ortaya ├ž─▒kar─▒lmas─▒ da ├Ânemlidir. E─čer ├žocukta artik├╝lasyon bozuklu─čunun nedeni yap─▒sal bir bozukluksa, ├žo─ču t─▒bb─▒ tedavi ile d├╝zeltilebilir, neden i┼čitme engeline ba─čl─▒ ise uygun tedavi ve i┼čitme arac─▒ kullan─▒l─▒r, zeka d├╝zeyi d├╝┼č├╝k ├žocuklarda zeka seviyesine g├Âre terapinin d├╝zenlenmesi ve ├žocu─čun mevcut kapasitesinden en iyi ┼čekilde yararlan─▒lmas─▒ gerekir, aile atmosferi ve duygusal uyumsuzluk gibi engeller i├žin psikolojik ├žal─▒┼čmalar yap─▒lmal─▒d─▒r.
2.├çocu─čun probleminin fark─▒na vard─▒r─▒lmas─▒: ├çocu─čun probleminin fark─▒na vard─▒rmak ve terapiye istekli hale getirmektir. ├çocu─čun bozuk ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler ├žocuk ve e─čitimcisi taraf─▒ndan beraberce listelenir. B├Âylece ├žocuk hangi sesleri ├ž─▒karamad─▒─č─▒n─▒ bilir ve bu seslerle ├žal─▒┼čma yapaca─č─▒n─▒n fark─▒na var─▒r.
3.├ľz├╝rl├╝ sesin d├╝zeltilmesi:
Artik├╝lat├Âr kaslar: ├žene-dudak-dil-a─č─▒z kaslar─▒ gere─či gibi i┼člemiyorsa;
ÔÇó Yeni sesin konu┼čmada kullan─▒l─▒r hale getirilmesi,
ÔÇó Terapinin sona erdirilmesi ve vaka incelemesi,
ÔÇó ├ťfleme ├žal─▒┼čmas─▒ :Kibrit ,mum, s├Ând├╝rme ,ka─č─▒t ├╝fleme pervane d├Ând├╝rme,
ÔÇó Sak─▒z ├ži─čneme ├žal─▒┼čmas─▒,
ÔÇó Yalama ├žal─▒┼čmas─▒: Dudaklara re├žel, bal gibi tatl─▒lar s├╝r├╝lerek yalama ├žal─▒┼čmalar─▒ ile dil, dudak a─č─▒z kaslar─▒n─▒n geli┼čmesinin sa─članmas─▒,
ÔÇó Isl─▒k ├žalma ├žal─▒┼čmas─▒,
ÔÇó Dil yuvarlama ├žal─▒┼čmas─▒,
ÔÇó Di┼čleri birbirine vurma ├žal─▒┼čmas─▒,
ÔÇó Dudaklar─▒n enlemesine, uzunlamas─▒na a├ž─▒l─▒p kapanma ├žal─▒┼čmas─▒,
Daha sonra sesin d├╝zeltilmesi i├žin;
ÔÇó ├çocuk yanl─▒┼č ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesin do─črusunu ├žok dinlemeli ,duymal─▒ sesin do─črusu i┼čitme merkezinde yer etmelidir,
ÔÇó Sesin ├žal─▒┼čmas─▒: Ele al─▒nan yeni ses uyar─▒, taklit, fonatik de─či┼čtirme ve do─čru sesli s├Âzc├╝kleri kullanarak ├Â─čretilebilir,
ÔÇó Ayna kar┼č─▒s─▒nda do─čru sesi ├ž─▒karma ├žal─▒┼čmas─▒,
ÔÇó Hece ├žal─▒┼čmas─▒,
ÔÇó Kelime ├žal─▒┼čmas─▒,
ÔÇó Atas├Âzleri ,deyimler gibi karma┼č─▒k kelime ├žal─▒┼čmalar─▒.
4.Artik├╝lasyon ├žal─▒┼čmas─▒n─▒n sonland─▒r─▒lmas─▒:
ÔÇó Bu a┼čamalar izlenerek aile, ├Â─čretmen ve terapistin yard─▒m─▒ ile artik├╝lasyon bozuklu─ču oldu─čuna karar verilen ├žocuklar konu┼čmay─▒ daha kolay ve k─▒sa zamanda kazanabilir. Artik├╝lasyonu olan her ├žocuk yard─▒mla ve d├╝zenli ├žal─▒┼čma ile konu┼čmas─▒n─▒ d├╝zeltebilir.
Anne Babaya ├ľneriler:
Sa─čl─▒kl─▒ bir ├žocu─ča sahip olmak her anne baban─▒n en ├Ânemli isteklerinden biridir. Anne babalar hamilelik d├Âneminde ├žocuklar─▒ i├žin en g├╝zel ve en bekledikleri ├Âzellikleri hayal eder, onlar─▒n toplumun ve kendilerinin de─čer verdi─či ├Ânemli g├Ârd├╝─č├╝ t├╝m ├Âzellikleri ta┼č─▒mas─▒n─▒ dilerler. Herkes sa─čl─▒kl─▒ bir bebek isterken ├žocu─čun farkl─▒ ├Âzelliklerinin olmas─▒ aileyi de─či┼čik duygulara iter. Bu duygular─▒n yerine ├žocu─čumu nas─▒l tan─▒yabilir, onu e─čitmek i├žin ne yapabilirim sorular─▒na a┼ča─č─▒daki ├Âneriler ve al─▒┼čt─▒rmalar ─▒┼č─▒k tutacakt─▒r:
ÔÇó Aile ├Ânce ├žocukta yap─▒sal bir bozukluk olup olmad─▒─č─▒n─▒ bir t─▒bbi kurulu┼čtan yararlanarak ├Â─črenebilir. (├çocukta g├Âr├╝len yap─▒sal bozuklu─čun tedavisi m├╝mk├╝nse, hastanelerin cerrahi ve K.B.B ├╝nitelerinde tedavi edilebilir.)
ÔÇó E─čer ├žocu─čun artik├╝lasyon bozuklu─čunun nedeni aile ortam─▒, duygusal sorunlar ise ├žocu─čun psikolojik yard─▒m almas─▒ yararl─▒ olur .
ÔÇó Aile ├žocukta artik├╝lasyon bozuklu─ču oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝rse; Rehberlik ve Ara┼čt─▒rma Merkezlerine ba┼čvurarak artik├╝lasyon testi yapt─▒rmal─▒ ve artik├╝lasyon ├že┼čidi, hatal─▒ seslerin say─▒s─▒ ve ba┼čta sonda ya da ortada m─▒ oldu─ču hakk─▒nda bilgi almal─▒d─▒r.
ÔÇó Anne-babalar bir uzmanla diyalo─ča ge├žerek ├žocu─čun konu┼čma terapisinden faydalanmas─▒n─▒ sa─člasalar da, bununla yetinmeyip evde ├žocuklar─▒yla bireysel olarak ilgilenmelidir.
ÔÇó Yap─▒sal bozukluk ve duygusal ├žat─▒┼čmaya dayal─▒ olmayan artik├╝lasyon bozukluklar─▒ ailenin ├Âzverisiyle d├╝zeltilebilir. Anne baba bu ├žal─▒┼čma esnas─▒nda sevecen ve sab─▒rl─▒ olmal─▒ hatal─▒ seslerin birden d├╝zelece─čini d├╝┼č├╝nmemelidir.
ÔÇó ─░lk ├žal─▒┼čma olarak aile ├žocu─čun a─č─▒z, dudak, dil v.b artik├╝lat├Âr organlar─▒ndaki kaslar─▒ ├žal─▒┼čt─▒rma al─▒┼čt─▒rmas─▒ yapt─▒rmal─▒d─▒r. Bunun i├žin ├žocuk sak─▒z ├ži─čneyebilir, dudak kaslar─▒n─▒ ├žal─▒┼čt─▒rmak i├žin ├╝fleme ├žal─▒┼čmas─▒, dudaklara bal s├╝rerek dudak yalama ├žal─▒┼č─▒lmas─▒, a-o harfleriyle a─č─▒z yuvarlama hareketleri, di┼č tak─▒rdatma hareketleri yapabilir.
ÔÇó Aile ├žocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesleri tespit ederek i├žinde bu seslerin bulundu─ču kelimelerden olu┼čan bir listeyi ├žocukla beraber haz─▒rlayarak ├žocu─čun listedeki kelimelerden haberdar olmas─▒ sa─članabilir. Bu listeyi bazen yanl─▒┼č bazen do─čru telaffuz ederek okumal─▒ ve her yanl─▒┼č okunan telaffuzu bir i┼čaretle belli etmesi istenir, daha sonra b├╝t├╝n kelime do─čru telaffuz edilerek okunur ve ├žocu─čun dikkati do─čru sese ├žekilir. ├çocukla beraber, hatal─▒ ├ž─▒kar─▒lan seslerden ve kelimelerden olu┼čan bir hikaye haz─▒rlan─▒r, ├Ânce ├žocuk okur sonra aile do─črusunu okur, ├žocuk tekrar okuyarak kendi yanl─▒┼člar─▒n─▒ i┼čaretler. Burada ama├ž ├žocu─čun do─čru sese dikkatini ├žekmek ve do─čru telaffuz etmesini sa─člamakt─▒r.
ÔÇó ├çocuk ve aile ayna kar┼č─▒s─▒na ge├žerler, ├Ânce aile ├žocukla beraber haz─▒rlanan kelime listesinin do─črusunu okur, sonra ├žocuktan okumas─▒n─▒ ister, ├žocuk ebeveyninin a─č─▒z hareketlerine (a─čz─▒n─▒n hatal─▒ sesi ├ž─▒kar─▒rken ald─▒─č─▒ ┼čekle dikkat ederek) bakarak do─črusunu ├ž─▒karmaya ├žal─▒┼č─▒r, hem do─črusunu hem yanl─▒┼č─▒n─▒ telaffuz eder, ├žocuk hem do─čru sesin hem yanl─▒┼č sesin fark─▒n─▒ g├Âr├╝r.
ÔÇó ├çocuk okula gidiyorsa T├╝rk├že, Matematik, Fen, Sosyal Bilgiler gibi derslerden okuma ├žal─▒┼čmas─▒ yapt─▒r─▒labilir. Aile, ├žocu─čun yanl─▒┼č ├ž─▒kard─▒─č─▒ seslere ilgisini ├žekerek, ├žocuktan yanl─▒┼č okudu─ču seslerin alt─▒n─▒ ├žizmesini isteyebilir. Bu ├Âdevleri birde anne baba yanl─▒┼č okuyarak, her yanl─▒┼čta ├žocu─čun parma─č─▒yla masaya vurmas─▒ isteyebilir, sonra do─čru telaffuz etme ├žal─▒┼čmas─▒na ge├žilebilir.
ÔÇó ├çocukla beraber olu┼čturduklar─▒ kelime listesiyle ilgili resimleri beraberce toplayarak bir dosya olu┼čturulur. Aile bu resimlerle do─čru sesi ├ž─▒karma ├žal─▒┼čmas─▒ yapt─▒rabilir. Bu ├žal─▒┼čmalar yap─▒l─▒rken ├žocuk do─čru ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler i├žin ├Âd├╝llendirilir. ├çal─▒┼čman─▒n son a┼čamalar─▒nda ├Âd├╝l azalt─▒larak uygun bir bi├žimde kesilmelidir.
ÔÇó Aile ├žocu─ča evdeki rutin i┼člerde de g├Ârev vererek, bu i┼čleri yaparken ├žocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sese dikkati ├žekilebilir.
ÔÇó Al─▒┼čt─▒rmaya ├Ânce ses ile ba┼član─▒r, ├žocuk sesi do─čru telaffuz ettikten sonra basit hecelere ge├žilir, en son kelimeye ge├žilir. C├╝mle ├Ânce k─▒sa basit sonra atas├Âzleri bilmeceler, tekerlemelere ge├žilebilir. Al─▒┼čt─▒rmalar ├žocu─čun anlayabilece─či gibi tane tane ve normal ses d├╝zeyinde olmal─▒d─▒r
ÔÇó Bu ├žal─▒┼čmalar yap─▒l─▒rken ├žocu─ču s─▒kmamak, onun ho┼čuna gidecek ortamlar yaratmak ve ├žocu─ču ├Âd├╝llendirmek ├žok ├Ânemlidir. Bu mesafe iyi ayarlanmazsa ├žocuk ├žal─▒┼čmadan s─▒k─▒l─▒p hi├ž konu┼čmama yolunu da se├žebilir. Aile ├žocu─ča sab─▒rla yakla┼čmal─▒, ├žal─▒┼čmalarda aceleci olmamal─▒ ve hemen sonu├ž bekleme gayretine girmemelidir.
ÔÇó ├çocuktan ayn─▒ ┼čeyi defalarca tekrarlamas─▒n─▒ istemek ├žocu─ču s─▒kar, konu┼čmaya ilgisini azalt─▒r ve ├žocuk sorulan sorulara cevap vermez. Ba┼čar─▒ya ula┼čmak i├žin her s├Âz├╝ tam de─čeri ile seslendirmeye ve acele etmemeye ├Âzen g├Âsterilmelidir.
ÔÇó ├çocuk do─čru sesi kelime i├žinde de ├ž─▒karmaya ba┼člad─▒─č─▒nda hemen al─▒┼čt─▒rmalar sona erdirilmemeli ve ├žocuk takip edilmelidir.
├ľ─čretmene ├ľneriler:
ÔÇó Artik├╝lasyon bozuklu─ču olan ├žocuk okula gidiyorsa s─▒n─▒f ├Â─čretmenini ve bran┼č ├Â─čretmenlerini bir yana b─▒rakan bir terapi veya konu┼čma geli┼čtirme ├žal─▒┼čmas─▒ d├╝┼č├╝nmek m├╝mk├╝n de─čildir.
ÔÇó ├ľ─čretmen ├žocu─čun artik├╝lasyon bozuklu─ču olup olmad─▒─č─▒n─▒ ve hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesleri anlamas─▒ i├žin ├Ânce Rehberlik ve Ara┼čt─▒rma Merkezlerinden yararlanarak artik├╝lasyon testi yapt─▒rmal─▒ ve artik├╝lasyon ├že┼čidi, hatal─▒ seslerin adedi ve hatal─▒ sesin ba┼čta sonda ya da ortada m─▒ oldu─ču hakk─▒nda bilgi almal─▒d─▒r.
Çocuk terapiye devam ediyorsa:
├çocuk yetkili bir kurumda veya bu konuda yeti┼čmi┼č bir uzman taraf─▒ndan terapiye tabi tutuluyorsa , s─▒n─▒f ├Â─čretmeninin yard─▒m─▒ iki ayr─▒ y├Ânde olabilir.
ÔÇó Birinci gruptaki yard─▒m ├žocu─ča ait gerekli bilgileri toplamak ve ilgiliye vermektir. ├çocu─ču, iyi bir ┼čekilde g├Âzleme f─▒rsat─▒na sahip olan ├Â─čretmen, inceleme veya tan─▒ma fi┼čleri diye adland─▒r─▒lan fi┼člere yazaca─č─▒ bilgilerde ├Â─črencileri konu┼čma ├Âzellikleri y├Ân├╝nden de de─čerlendirmeye ├žal─▒┼čmal─▒d─▒r.
ÔÇó S─▒n─▒f ├Â─čretmeninin ikinci gruptaki yard─▒m─▒, terapi s├╝resince ├žocu─ča verilen ├Âdevlerin yerine getirilmesinde, s─▒n─▒fta gereken kolayl─▒─č─▒ sa─člamakt─▒r. Uzmanla i┼čbirli─či yaparak onun tavsiyelerini yerine getirmek ve uygulamalar─▒n sonucundan uzman─▒ haberdar etmek, s─▒n─▒f ├Â─čretmeninin en ├žok yard─▒m edece─či konulardan biridir.

Çocuk terapiye devam etmiyorsa:
ÔÇó Bug├╝n i├žin yurdumuzda konu┼čma ├Âz├╝r├╝n├╝n d├╝zeltilmesinde ├žal─▒┼čabilecek yeterli say─▒da eleman yoktur. Ama artik├╝lasyon bozuklu─ču olan ├žocuk vard─▒r. Bunlardan okul ├ža─č─▒nda olanlar ├žo─čunlukla s─▒n─▒flara bu ├Âz├╝rleri ile devam etmektedir. S─▒n─▒flar─▒nda artik├╝lasyon bozuklu─ču olan ├žocuklar tamamen s─▒n─▒f ├Â─čretmeninin anlay─▒┼č, yeterlilik ve ├žabas─▒na kalmaktad─▒r. Bu s─▒n─▒f ├Â─čretmeni artik├╝lasyon bozukluklar─▒n─▒ d├╝zeltme ├žal─▒┼čmas─▒ yaps─▒n m─▒ demektir? Baz─▒ belirli vakalar i├žin evet. Fakat bu hi├žbir zaman s─▒n─▒f ├Â─čretmeni konu┼čma uzman─▒n─▒n yerini tutar demek de─čildir. S─▒n─▒f ├Â─čretmeni terapistin yerini tutacak fonksiyona sahip olmad─▒─č─▒ gibi terapiyi s├╝rd├╝rmek i├žin yeterli zamana da sahip de─čildir.
ÔÇó ├ľ─čretmen ├žocu─ča kar┼č─▒ sevecen, sab─▒rl─▒, ve ├Âzverili olmal─▒d─▒r. ├çocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesi hemen do─čru olarak kazanamayaca─č─▒ i├žin aceleci davranmamal─▒d─▒r.
ÔÇó ├ľnce ├žocu─čun artik├╝lasyonunun ├že┼čidini ve ├ž─▒kard─▒─č─▒ hatal─▒ seslerin bilinmesi gerekmektedir. Bu nedenle ├žal─▒┼čmaya hatal─▒ sesin do─čru olarak ├ž─▒kar─▒lmas─▒ ile ba┼člay─▒p, do─čru ├ž─▒karmaya ba┼člad─▒─č─▒ sesi kelime i├žinde kullanmas─▒ sa─članabilir.
ÔÇó ├ľ─čretmen T├╝rk├že dersinde artik├╝lasyonu olan ├žocuklara daha fazla s├Âz vermelidir. Par├žan─▒n okunu┼čunda her ├ž─▒kard─▒─č─▒ hatal─▒ sese ├žocu─čun dikkatini ├žekmeli ve ├Â─čretmen taraf─▒ndan do─čru telafuz edilerek ├žocu─čun tekrarlamas─▒ istenmelidir. Ayn─▒ uygulama anlat─▒m ├žal─▒┼čmalar─▒, matematik dersinde problemin okunmas─▒ gibi durumlarda da tekrarlanabilir.
ÔÇó ├ľ─čretmen artik├╝lasyon bozuklu─ču olan ├žocuklarda hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ seslerden olu┼čan isteklerde bulunur. ├ľrne─čin ┬« harfinde artik├╝lasyon bozuklu─ču olan bir ├žocu─ča ÔÇťGit ┬«asim Beyden tebe┼čir iste yoksa T├╝┬«kan han─▒mdan iste gibi ÔÇť├žocu─čun bu kelimeyi tekrar etmesi ve iste─či yerine getirmesi istenebilir.
ÔÇó ├çocuklara ├Â─čretmen ara s─▒ra ┼čark─▒, masal, ├Âyk├╝, kasetleri dinlettirilerek ├žocu─čun ├ž─▒kard─▒─č─▒ hatal─▒ sesin do─črusunu ├Â─črenmesi, anlamas─▒ ve dikkatinin ├žekilmesi sa─članabilir.
ÔÇó S─▒n─▒fta mani, tekerleme, ┼čark─▒ s├Âylenerek ├žocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler tekrar ettirilebilir.
ÔÇó ├ľ─čretmen bir par├ža okurken bilin├žli hatalar yaparak ├žocu─čun bunlar─▒ kaydetmesini ve do─črular─▒n─▒ kendisinin telaffuz etmesini sa─člayabilir.
ÔÇó ├ľ─čretmen bir par├žay─▒ okur ├žocuk ├ž─▒karmakta g├╝├žl├╝k ├žekti─či sesi i┼čaretler.
ÔÇó S─▒n─▒fta ba┼čka artik├╝lasyonu olan ├žocuklar birbirlerini dinleyip yanl─▒┼člar─▒ not edip, kendi aralar─▒nda do─čru sesi telaffuz etmeye ├žal─▒┼čabilir.
ÔÇó ├çocu─ča s─▒n─▒f i├ži rutin i┼člerde g├Ârevler verilerek ├žocu─čun g├╝nl├╝k konu┼čmalar─▒na dikkat ederek yanl─▒┼č ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler ├╝zerine yo─čunla┼čmal─▒d─▒r. Artik├╝lasyon bozuklu─ču e─čitiminde s─▒k g├Âr├╝len sorunlardan bir tanesi de; ├Â─črenciye destek olmak amac─▒yla s├╝rece kat─▒lan ├Â─čretmenlerin ilk anda ├žok fazla ├žaba harcayarak b─▒kk─▒nl─▒─ča u─čramalar─▒ yada ba┼čar─▒ seviyelerini y├╝ksek tutmak istemeleri dolay─▒s─▒yla istenen h─▒zda ilerleme sa─člayamamalar─▒d─▒r. B├╝t├╝n bunlar ├Â─čretmeni etkiledi─či kadar ├Â─črenciyi de etkiler. ├ç├╝nk├╝ bu gibi durumlarda ├Â─črenci kendini bask─▒ alt─▒nda hissedebilir. Panik, engellenmi┼člik ve ├Â─črenilmi┼č ├žaresizlik ya┼čayarak, psikolojik a├ž─▒dan sorununu ├ž├Âzebilecek hale bir t├╝rl├╝ gelemeyebilir.

Artik├╝lasyon Bozuklu─ču ve Tedavisi

TANIM:
Konu┼čma dilindeki sesler, nefesin ses bantlar─▒n─▒ titre┼čtirerek yada titre┼čtirmeden g─▒rtlaktan ge├žtikten sonra a─č─▒z ve burun bo┼člu─čunda ┼čekillenmi┼č halidir.
Konu┼čma seslerini ├ž─▒karma i┼člemine s├Âyleyi┼č (artik├╝lasyon) denir. Dinleyici konu┼čma seslerini atlanm─▒┼č, yer de─či┼čtirmi┼č, eklemeler ve ├žarp─▒tmalar yap─▒lm─▒┼č gibi alg─▒l─▒yorsa s├Âyleyi┼č (artik├╝lasyon) bozuklu─čundan bahsedilebilir.

artik├╝lasyon e─čitimi

artik├╝lasyon e─čitimi

NEDENLER:
Yap─▒sal Nedenler:
ÔÇó A─č─▒z i├ži, dudak, dil gibi konu┼čma organlar─▒n─▒n bozuklu─ču, (Dudaklar─▒n yar─▒kl─▒─č─▒ veya duda─č─▒n ola─čan d─▒┼č─▒ gergin olmas─▒)
ÔÇó Dil kaslar─▒n─▒n normal i┼čleyi┼čten yoksun olmas─▒,
ÔÇó Dil ba─č─▒ denilen ba─člant─▒n─▒n dil ucuna yak─▒n olu┼čmas─▒,
ÔÇó Dama─č─▒n ├žok y├╝ksek veya d├╝z olmas─▒, damak yar─▒kl─▒─č─▒ ve burunda et olmas─▒,
ÔÇó ├çene kas ve sinirlerinin bozuklu─ču,
ÔÇó ─░┼čitme kayb─▒,
ÔÇó Zihinsel gerilik,
G├Ârevsel Nedenler:
ÔÇó Konu┼čma organlar─▒ tam ve sa─čl─▒kl─▒ oldu─ču halde, konu┼čmada ├╝stlendi─či g├Ârevi tam ve sa─čl─▒kl─▒ olarak yerine getiremedi─či durumlard─▒r. Bu durumlar ├žo─čunlukla ├Â─črenme ve al─▒┼čkanl─▒kla ilgilidir.
ÔÇó Evde yabanc─▒ bir dil konu┼čulmas─▒ veya konu┼čulan dilin yetersiz olmas─▒,
ÔÇó Konu┼čmay─▒ kazanma ve peki┼čtirme d├Âneminde ├žocukla ilgilenecek bir yeti┼čkinin olmamas─▒,
ÔÇó ├çocu─ča konu┼čmay─▒ ├Â─čretmek i├žin izlenilen yolun yanl─▒┼č olmas─▒ (bask─▒c─▒, ele┼čtirici tutumlar gibi).
Psikolojik Nedenler:
ÔÇó ├çocu─čun zihin d├╝zeyinin konu┼čmay─▒ zaman─▒nda ve do─čru kazanabilmesini engellemesi,
ÔÇó ├çocu─čun duygusal bir ├žat─▒┼čma i├žinde olmas─▒,
ÔÇó Anababa aras─▒nda ge├žimsizlik, maddi sorunlar, g├Â├ž gibi sorunlar,
ÔÇó ├çekingen ve utanga├ž ki┼čilik,
ÔÇó Konu┼čman─▒n kazan─▒lmas─▒ i├žin gereken alg─▒ya sahip olmaman─▒n yol a├žt─▒─č─▒ ses belle─či ve ses ay─▒r─▒m g├╝c├╝nde zay─▒fl─▒k,
ÔÇó Konu┼čmas─▒nda sonradan gerileme olu┼čan ├žocuklarda yap─▒sal ve g├Ârevsel bulgular normal olursa konu┼čma ├Âzr├╝n├╝n nedenini psikolojik nedenlerde aramak gerekir.

BEL─░RT─░LER:
ÔÇó ├çocuk ana dilinin ba─č─▒ms─▒z veya bile┼čik sesleri do─čru ve anla┼č─▒l─▒r ┼čekilde ├ž─▒karam─▒yorsa ve ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler ayn─▒ ya┼č grubundaki ├žocuklar─▒n ├ž─▒karmas─▒ gereken seslerden farkl─▒l─▒k g├Âsteriyorsa,
ÔÇó E─čer artikulasyon bozuklu─ču ├žocu─čun konu┼čmas─▒n─▒ anla┼č─▒lmaz hale sokuyorsa ve konu┼čma etraf─▒n dikkatini yo─čun olarak ├žekiyorsa,
ÔÇó Belirti olarak ta de─čerlendirilebilecek d├Ârt ┼čekilde g├Âr├╝lebilir:
Atlamalar: Atlama yanl─▒┼člar─▒nda s├Âzc├╝klerin yaln─▒z bir k─▒sm─▒ s├Âylenir,
├ľrnek : hayvan -ayvan ,rehberlik -reberlik ,saat -sat ,araba -arba
Yerine Koyma:S├Âzc├╝─č├╝n ba┼č─▒ ,ortas─▒ veya sonundaki bir sesin yerine ba┼čka bir ses kullan─▒l─▒r.
├ľrnek : Ar─▒ -ay─▒ ,kitap-kipat , davul-dayul
Eklemeler:.s├Âzc├╝klerdeki fazla sesleri i├žerir.
├ľrnek : A┼ča─č─▒-a┼č┼ča─č─▒ ,atm─▒┼č-altm─▒┼č ,e┼ček -e┼č┼ček, pencere -penicere ,saat- sahat ,
├çarp─▒tmalar:Sesler tam do─črru olmamakla birlikte ger├že─čine yak─▒nd─▒r. Ses, konu┼čma dilinde olmayan yeni bir ses olarak ├ž─▒kar─▒l─▒r.
├ľrnek : karag├Âz -kaxg├Âz ,ekmek -emme

├ľNER─░LER:
Uzmana ├ľneriler
Artik├╝lasyon bozukluklar─▒n─▒ d├╝zeltme ├žal─▒┼čmalar─▒ d├Ârt a┼čamada ger├žekle┼čtirilebilir:

1.Nedenleri ortaya ├ž─▒karmak: ├çocu─čun probleminin giderilmesi i├žin do─čru bir tan─▒lama gerekir. Tan─▒lama ile birlikte nedenlerin ortaya ├ž─▒kar─▒lmas─▒ da ├Ânemlidir. E─čer ├žocukta artik├╝lasyon bozuklu─čunun nedeni yap─▒sal bir bozukluksa, ├žo─ču t─▒bb─▒ tedavi ile d├╝zeltilebilir, neden i┼čitme engeline ba─čl─▒ ise uygun tedavi ve i┼čitme arac─▒ kullan─▒l─▒r, zeka d├╝zeyi d├╝┼č├╝k ├žocuklarda zeka seviyesine g├Âre terapinin d├╝zenlenmesi ve ├žocu─čun mevcut kapasitesinden en iyi ┼čekilde yararlan─▒lmas─▒ gerekir, aile atmosferi ve duygusal uyumsuzluk gibi engeller i├žin psikolojik ├žal─▒┼čmalar yap─▒lmal─▒d─▒r.
2.├çocu─čun probleminin fark─▒na vard─▒r─▒lmas─▒: ├çocu─čun probleminin fark─▒na vard─▒rmak ve terapiye istekli hale getirmektir. ├çocu─čun bozuk ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler ├žocuk ve e─čitimcisi taraf─▒ndan beraberce listelenir. B├Âylece ├žocuk hangi sesleri ├ž─▒karamad─▒─č─▒n─▒ bilir ve bu seslerle ├žal─▒┼čma yapaca─č─▒n─▒n fark─▒na var─▒r.
3.├ľz├╝rl├╝ sesin d├╝zeltilmesi:
Artik├╝lat├Âr kaslar: ├žene-dudak-dil-a─č─▒z kaslar─▒ gere─či gibi i┼člemiyorsa;
ÔÇó Yeni sesin konu┼čmada kullan─▒l─▒r hale getirilmesi,
ÔÇó Terapinin sona erdirilmesi ve vaka incelemesi,
ÔÇó ├ťfleme ├žal─▒┼čmas─▒ :Kibrit ,mum, s├Ând├╝rme ,ka─č─▒t ├╝fleme pervane d├Ând├╝rme,
ÔÇó Sak─▒z ├ži─čneme ├žal─▒┼čmas─▒,
ÔÇó Yalama ├žal─▒┼čmas─▒: Dudaklara re├žel, bal gibi tatl─▒lar s├╝r├╝lerek yalama ├žal─▒┼čmalar─▒ ile dil, dudak a─č─▒z kaslar─▒n─▒n geli┼čmesinin sa─članmas─▒,
ÔÇó Isl─▒k ├žalma ├žal─▒┼čmas─▒,
ÔÇó Dil yuvarlama ├žal─▒┼čmas─▒,
ÔÇó Di┼čleri birbirine vurma ├žal─▒┼čmas─▒,
ÔÇó Dudaklar─▒n enlemesine, uzunlamas─▒na a├ž─▒l─▒p kapanma ├žal─▒┼čmas─▒,
Daha sonra sesin d├╝zeltilmesi i├žin;
ÔÇó ├çocuk yanl─▒┼č ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesin do─črusunu ├žok dinlemeli ,duymal─▒ sesin do─črusu i┼čitme merkezinde yer etmelidir,
ÔÇó Sesin ├žal─▒┼čmas─▒: Ele al─▒nan yeni ses uyar─▒, taklit, fonatik de─či┼čtirme ve do─čru sesli s├Âzc├╝kleri kullanarak ├Â─čretilebilir,
ÔÇó Ayna kar┼č─▒s─▒nda do─čru sesi ├ž─▒karma ├žal─▒┼čmas─▒,
ÔÇó Hece ├žal─▒┼čmas─▒,
ÔÇó Kelime ├žal─▒┼čmas─▒,
ÔÇó Atas├Âzleri ,deyimler gibi karma┼č─▒k kelime ├žal─▒┼čmalar─▒.
4.Artik├╝lasyon ├žal─▒┼čmas─▒n─▒n sonland─▒r─▒lmas─▒:
ÔÇó Bu a┼čamalar izlenerek aile, ├Â─čretmen ve terapistin yard─▒m─▒ ile artik├╝lasyon bozuklu─ču oldu─čuna karar verilen ├žocuklar konu┼čmay─▒ daha kolay ve k─▒sa zamanda kazanabilir. Artik├╝lasyonu olan her ├žocuk yard─▒mla ve d├╝zenli ├žal─▒┼čma ile konu┼čmas─▒n─▒ d├╝zeltebilir.
Anne Babaya ├ľneriler:
Sa─čl─▒kl─▒ bir ├žocu─ča sahip olmak her anne baban─▒n en ├Ânemli isteklerinden biridir. Anne babalar hamilelik d├Âneminde ├žocuklar─▒ i├žin en g├╝zel ve en bekledikleri ├Âzellikleri hayal eder, onlar─▒n toplumun ve kendilerinin de─čer verdi─či ├Ânemli g├Ârd├╝─č├╝ t├╝m ├Âzellikleri ta┼č─▒mas─▒n─▒ dilerler. Herkes sa─čl─▒kl─▒ bir bebek isterken ├žocu─čun farkl─▒ ├Âzelliklerinin olmas─▒ aileyi de─či┼čik duygulara iter. Bu duygular─▒n yerine ├žocu─čumu nas─▒l tan─▒yabilir, onu e─čitmek i├žin ne yapabilirim sorular─▒na a┼ča─č─▒daki ├Âneriler ve al─▒┼čt─▒rmalar ─▒┼č─▒k tutacakt─▒r:
ÔÇó Aile ├Ânce ├žocukta yap─▒sal bir bozukluk olup olmad─▒─č─▒n─▒ bir t─▒bbi kurulu┼čtan yararlanarak ├Â─črenebilir. (├çocukta g├Âr├╝len yap─▒sal bozuklu─čun tedavisi m├╝mk├╝nse, hastanelerin cerrahi ve K.B.B ├╝nitelerinde tedavi edilebilir.)
ÔÇó E─čer ├žocu─čun artik├╝lasyon bozuklu─čunun nedeni aile ortam─▒, duygusal sorunlar ise ├žocu─čun psikolojik yard─▒m almas─▒ yararl─▒ olur .
ÔÇó Aile ├žocukta artik├╝lasyon bozuklu─ču oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝rse; Rehberlik ve Ara┼čt─▒rma Merkezlerine ba┼čvurarak artik├╝lasyon testi yapt─▒rmal─▒ ve artik├╝lasyon ├že┼čidi, hatal─▒ seslerin say─▒s─▒ ve ba┼čta sonda ya da ortada m─▒ oldu─ču hakk─▒nda bilgi almal─▒d─▒r.
ÔÇó Anne-babalar bir uzmanla diyalo─ča ge├žerek ├žocu─čun konu┼čma terapisinden faydalanmas─▒n─▒ sa─člasalar da, bununla yetinmeyip evde ├žocuklar─▒yla bireysel olarak ilgilenmelidir.
ÔÇó Yap─▒sal bozukluk ve duygusal ├žat─▒┼čmaya dayal─▒ olmayan artik├╝lasyon bozukluklar─▒ ailenin ├Âzverisiyle d├╝zeltilebilir. Anne baba bu ├žal─▒┼čma esnas─▒nda sevecen ve sab─▒rl─▒ olmal─▒ hatal─▒ seslerin birden d├╝zelece─čini d├╝┼č├╝nmemelidir.
ÔÇó ─░lk ├žal─▒┼čma olarak aile ├žocu─čun a─č─▒z, dudak, dil v.b artik├╝lat├Âr organlar─▒ndaki kaslar─▒ ├žal─▒┼čt─▒rma al─▒┼čt─▒rmas─▒ yapt─▒rmal─▒d─▒r. Bunun i├žin ├žocuk sak─▒z ├ži─čneyebilir, dudak kaslar─▒n─▒ ├žal─▒┼čt─▒rmak i├žin ├╝fleme ├žal─▒┼čmas─▒, dudaklara bal s├╝rerek dudak yalama ├žal─▒┼č─▒lmas─▒, a-o harfleriyle a─č─▒z yuvarlama hareketleri, di┼č tak─▒rdatma hareketleri yapabilir.
ÔÇó Aile ├žocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesleri tespit ederek i├žinde bu seslerin bulundu─ču kelimelerden olu┼čan bir listeyi ├žocukla beraber haz─▒rlayarak ├žocu─čun listedeki kelimelerden haberdar olmas─▒ sa─članabilir. Bu listeyi bazen yanl─▒┼č bazen do─čru telaffuz ederek okumal─▒ ve her yanl─▒┼č okunan telaffuzu bir i┼čaretle belli etmesi istenir, daha sonra b├╝t├╝n kelime do─čru telaffuz edilerek okunur ve ├žocu─čun dikkati do─čru sese ├žekilir. ├çocukla beraber, hatal─▒ ├ž─▒kar─▒lan seslerden ve kelimelerden olu┼čan bir hikaye haz─▒rlan─▒r, ├Ânce ├žocuk okur sonra aile do─črusunu okur, ├žocuk tekrar okuyarak kendi yanl─▒┼člar─▒n─▒ i┼čaretler. Burada ama├ž ├žocu─čun do─čru sese dikkatini ├žekmek ve do─čru telaffuz etmesini sa─člamakt─▒r.
ÔÇó ├çocuk ve aile ayna kar┼č─▒s─▒na ge├žerler, ├Ânce aile ├žocukla beraber haz─▒rlanan kelime listesinin do─črusunu okur, sonra ├žocuktan okumas─▒n─▒ ister, ├žocuk ebeveyninin a─č─▒z hareketlerine (a─čz─▒n─▒n hatal─▒ sesi ├ž─▒kar─▒rken ald─▒─č─▒ ┼čekle dikkat ederek) bakarak do─črusunu ├ž─▒karmaya ├žal─▒┼č─▒r, hem do─črusunu hem yanl─▒┼č─▒n─▒ telaffuz eder, ├žocuk hem do─čru sesin hem yanl─▒┼č sesin fark─▒n─▒ g├Âr├╝r.
ÔÇó ├çocuk okula gidiyorsa T├╝rk├že, Matematik, Fen, Sosyal Bilgiler gibi derslerden okuma ├žal─▒┼čmas─▒ yapt─▒r─▒labilir. Aile, ├žocu─čun yanl─▒┼č ├ž─▒kard─▒─č─▒ seslere ilgisini ├žekerek, ├žocuktan yanl─▒┼č okudu─ču seslerin alt─▒n─▒ ├žizmesini isteyebilir. Bu ├Âdevleri birde anne baba yanl─▒┼č okuyarak, her yanl─▒┼čta ├žocu─čun parma─č─▒yla masaya vurmas─▒ isteyebilir, sonra do─čru telaffuz etme ├žal─▒┼čmas─▒na ge├žilebilir.
ÔÇó ├çocukla beraber olu┼čturduklar─▒ kelime listesiyle ilgili resimleri beraberce toplayarak bir dosya olu┼čturulur. Aile bu resimlerle do─čru sesi ├ž─▒karma ├žal─▒┼čmas─▒ yapt─▒rabilir. Bu ├žal─▒┼čmalar yap─▒l─▒rken ├žocuk do─čru ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler i├žin ├Âd├╝llendirilir. ├çal─▒┼čman─▒n son a┼čamalar─▒nda ├Âd├╝l azalt─▒larak uygun bir bi├žimde kesilmelidir.
ÔÇó Aile ├žocu─ča evdeki rutin i┼člerde de g├Ârev vererek, bu i┼čleri yaparken ├žocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sese dikkati ├žekilebilir.
ÔÇó Al─▒┼čt─▒rmaya ├Ânce ses ile ba┼član─▒r, ├žocuk sesi do─čru telaffuz ettikten sonra basit hecelere ge├žilir, en son kelimeye ge├žilir. C├╝mle ├Ânce k─▒sa basit sonra atas├Âzleri bilmeceler, tekerlemelere ge├žilebilir. Al─▒┼čt─▒rmalar ├žocu─čun anlayabilece─či gibi tane tane ve normal ses d├╝zeyinde olmal─▒d─▒r
ÔÇó Bu ├žal─▒┼čmalar yap─▒l─▒rken ├žocu─ču s─▒kmamak, onun ho┼čuna gidecek ortamlar yaratmak ve ├žocu─ču ├Âd├╝llendirmek ├žok ├Ânemlidir. Bu mesafe iyi ayarlanmazsa ├žocuk ├žal─▒┼čmadan s─▒k─▒l─▒p hi├ž konu┼čmama yolunu da se├žebilir. Aile ├žocu─ča sab─▒rla yakla┼čmal─▒, ├žal─▒┼čmalarda aceleci olmamal─▒ ve hemen sonu├ž bekleme gayretine girmemelidir.
ÔÇó ├çocuktan ayn─▒ ┼čeyi defalarca tekrarlamas─▒n─▒ istemek ├žocu─ču s─▒kar, konu┼čmaya ilgisini azalt─▒r ve ├žocuk sorulan sorulara cevap vermez. Ba┼čar─▒ya ula┼čmak i├žin her s├Âz├╝ tam de─čeri ile seslendirmeye ve acele etmemeye ├Âzen g├Âsterilmelidir.
ÔÇó ├çocuk do─čru sesi kelime i├žinde de ├ž─▒karmaya ba┼člad─▒─č─▒nda hemen al─▒┼čt─▒rmalar sona erdirilmemeli ve ├žocuk takip edilmelidir.
├ľ─čretmene ├ľneriler:
ÔÇó Artik├╝lasyon bozuklu─ču olan ├žocuk okula gidiyorsa s─▒n─▒f ├Â─čretmenini ve bran┼č ├Â─čretmenlerini bir yana b─▒rakan bir terapi veya konu┼čma geli┼čtirme ├žal─▒┼čmas─▒ d├╝┼č├╝nmek m├╝mk├╝n de─čildir.
ÔÇó ├ľ─čretmen ├žocu─čun artik├╝lasyon bozuklu─ču olup olmad─▒─č─▒n─▒ ve hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesleri anlamas─▒ i├žin ├Ânce Rehberlik ve Ara┼čt─▒rma Merkezlerinden yararlanarak artik├╝lasyon testi yapt─▒rmal─▒ ve artik├╝lasyon ├že┼čidi, hatal─▒ seslerin adedi ve hatal─▒ sesin ba┼čta sonda ya da ortada m─▒ oldu─ču hakk─▒nda bilgi almal─▒d─▒r.
Çocuk terapiye devam ediyorsa:
├çocuk yetkili bir kurumda veya bu konuda yeti┼čmi┼č bir uzman taraf─▒ndan terapiye tabi tutuluyorsa , s─▒n─▒f ├Â─čretmeninin yard─▒m─▒ iki ayr─▒ y├Ânde olabilir.
ÔÇó Birinci gruptaki yard─▒m ├žocu─ča ait gerekli bilgileri toplamak ve ilgiliye vermektir. ├çocu─ču, iyi bir ┼čekilde g├Âzleme f─▒rsat─▒na sahip olan ├Â─čretmen, inceleme veya tan─▒ma fi┼čleri diye adland─▒r─▒lan fi┼člere yazaca─č─▒ bilgilerde ├Â─črencileri konu┼čma ├Âzellikleri y├Ân├╝nden de de─čerlendirmeye ├žal─▒┼čmal─▒d─▒r.
ÔÇó S─▒n─▒f ├Â─čretmeninin ikinci gruptaki yard─▒m─▒, terapi s├╝resince ├žocu─ča verilen ├Âdevlerin yerine getirilmesinde, s─▒n─▒fta gereken kolayl─▒─č─▒ sa─člamakt─▒r. Uzmanla i┼čbirli─či yaparak onun tavsiyelerini yerine getirmek ve uygulamalar─▒n sonucundan uzman─▒ haberdar etmek, s─▒n─▒f ├Â─čretmeninin en ├žok yard─▒m edece─či konulardan biridir.

Çocuk terapiye devam etmiyorsa:
ÔÇó Bug├╝n i├žin yurdumuzda konu┼čma ├Âz├╝r├╝n├╝n d├╝zeltilmesinde ├žal─▒┼čabilecek yeterli say─▒da eleman yoktur. Ama artik├╝lasyon bozuklu─ču olan ├žocuk vard─▒r. Bunlardan okul ├ža─č─▒nda olanlar ├žo─čunlukla s─▒n─▒flara bu ├Âz├╝rleri ile devam etmektedir. S─▒n─▒flar─▒nda artik├╝lasyon bozuklu─ču olan ├žocuklar tamamen s─▒n─▒f ├Â─čretmeninin anlay─▒┼č, yeterlilik ve ├žabas─▒na kalmaktad─▒r. Bu s─▒n─▒f ├Â─čretmeni artik├╝lasyon bozukluklar─▒n─▒ d├╝zeltme ├žal─▒┼čmas─▒ yaps─▒n m─▒ demektir? Baz─▒ belirli vakalar i├žin evet. Fakat bu hi├žbir zaman s─▒n─▒f ├Â─čretmeni konu┼čma uzman─▒n─▒n yerini tutar demek de─čildir. S─▒n─▒f ├Â─čretmeni terapistin yerini tutacak fonksiyona sahip olmad─▒─č─▒ gibi terapiyi s├╝rd├╝rmek i├žin yeterli zamana da sahip de─čildir.
ÔÇó ├ľ─čretmen ├žocu─ča kar┼č─▒ sevecen, sab─▒rl─▒, ve ├Âzverili olmal─▒d─▒r. ├çocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesi hemen do─čru olarak kazanamayaca─č─▒ i├žin aceleci davranmamal─▒d─▒r.
ÔÇó ├ľnce ├žocu─čun artik├╝lasyonunun ├že┼čidini ve ├ž─▒kard─▒─č─▒ hatal─▒ seslerin bilinmesi gerekmektedir. Bu nedenle ├žal─▒┼čmaya hatal─▒ sesin do─čru olarak ├ž─▒kar─▒lmas─▒ ile ba┼člay─▒p, do─čru ├ž─▒karmaya ba┼člad─▒─č─▒ sesi kelime i├žinde kullanmas─▒ sa─članabilir.
ÔÇó ├ľ─čretmen T├╝rk├že dersinde artik├╝lasyonu olan ├žocuklara daha fazla s├Âz vermelidir. Par├žan─▒n okunu┼čunda her ├ž─▒kard─▒─č─▒ hatal─▒ sese ├žocu─čun dikkatini ├žekmeli ve ├Â─čretmen taraf─▒ndan do─čru telafuz edilerek ├žocu─čun tekrarlamas─▒ istenmelidir. Ayn─▒ uygulama anlat─▒m ├žal─▒┼čmalar─▒, matematik dersinde problemin okunmas─▒ gibi durumlarda da tekrarlanabilir.
ÔÇó ├ľ─čretmen artik├╝lasyon bozuklu─ču olan ├žocuklarda hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ seslerden olu┼čan isteklerde bulunur. ├ľrne─čin ┬« harfinde artik├╝lasyon bozuklu─ču olan bir ├žocu─ča ÔÇťGit ┬«asim Beyden tebe┼čir iste yoksa T├╝┬«kan han─▒mdan iste gibi ÔÇť├žocu─čun bu kelimeyi tekrar etmesi ve iste─či yerine getirmesi istenebilir.
ÔÇó ├çocuklara ├Â─čretmen ara s─▒ra ┼čark─▒, masal, ├Âyk├╝, kasetleri dinlettirilerek ├žocu─čun ├ž─▒kard─▒─č─▒ hatal─▒ sesin do─črusunu ├Â─črenmesi, anlamas─▒ ve dikkatinin ├žekilmesi sa─članabilir.
ÔÇó S─▒n─▒fta mani, tekerleme, ┼čark─▒ s├Âylenerek ├žocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler tekrar ettirilebilir.
ÔÇó ├ľ─čretmen bir par├ža okurken bilin├žli hatalar yaparak ├žocu─čun bunlar─▒ kaydetmesini ve do─črular─▒n─▒ kendisinin telaffuz etmesini sa─člayabilir.
ÔÇó ├ľ─čretmen bir par├žay─▒ okur ├žocuk ├ž─▒karmakta g├╝├žl├╝k ├žekti─či sesi i┼čaretler.
ÔÇó S─▒n─▒fta ba┼čka artik├╝lasyonu olan ├žocuklar birbirlerini dinleyip yanl─▒┼člar─▒ not edip, kendi aralar─▒nda do─čru sesi telaffuz etmeye ├žal─▒┼čabilir.
ÔÇó ├çocu─ča s─▒n─▒f i├ži rutin i┼člerde g├Ârevler verilerek ├žocu─čun g├╝nl├╝k konu┼čmalar─▒na dikkat ederek yanl─▒┼č ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler ├╝zerine yo─čunla┼čmal─▒d─▒r. Artik├╝lasyon bozuklu─ču e─čitiminde s─▒k g├Âr├╝len sorunlardan bir tanesi de; ├Â─črenciye destek olmak amac─▒yla s├╝rece kat─▒lan ├Â─čretmenlerin ilk anda ├žok fazla ├žaba harcayarak b─▒kk─▒nl─▒─ča u─čramalar─▒ yada ba┼čar─▒ seviyelerini y├╝ksek tutmak istemeleri dolay─▒s─▒yla istenen h─▒zda ilerleme sa─člayamamalar─▒d─▒r. B├╝t├╝n bunlar ├Â─čretmeni etkiledi─či kadar ├Â─črenciyi de etkiler. ├ç├╝nk├╝ bu gibi durumlarda ├Â─črenci kendini bask─▒ alt─▒nda hissedebilir. Panik, engellenmi┼člik ve ├Â─črenilmi┼č ├žaresizlik ya┼čayarak, psikolojik a├ž─▒dan sorununu ├ž├Âzebilecek hale bir t├╝rl├╝ gelemeyebilir.

Artik├╝lasyon E─čitimi ve ├ľneriler

artik├╝lasyon e─čitimi

artik├╝lasyon e─čitimi

Uzmana ├ľneriler

Artik├╝lasyon bozukluklar─▒n─▒ d├╝zeltme ├žal─▒┼čmalar─▒ d├Ârt a┼čamada ger├žekle┼čtirilebilir:

1.Nedenleri ortaya ├ž─▒karmak. ├çocu─čun probleminin giderilmesi i├žin do─čru bir tan─▒lama gerekir. Tan─▒lama ile birlikte nedenlerin ortaya ├ž─▒kar─▒lmas─▒ da ├Ânemlidir. E─čer ├žocukta artik├╝lasyon bozuklu─čunun nedeni yap─▒sal bir bozukluksa, ├žo─ču t─▒bb─▒ tedavi ile d├╝zeltilebilir, neden i┼čitme engeline ba─čl─▒ ise uygun tedavi ve i┼čitme arac─▒ kullan─▒l─▒r, zeka d├╝zeyi d├╝┼č├╝k ├žocuklarda zeka seviyesine g├Âre terapinin d├╝zenlenmesi ve ├žocu─čun mevcut kapasitesinden en iyi ┼čekilde yararlan─▒lmas─▒ gerekir, aile atmosferi ve duygusal uyumsuzluk gibi engeller i├žin psikolojik ├žal─▒┼čmalar yap─▒lmal─▒d─▒r.

2.├çocu─čun probleminin fark─▒na vard─▒r─▒lmas─▒. ├çocu─čun probleminin fark─▒na vard─▒rmak ve terapiye istekli hale getirmektir. ├çocu─čun bozuk ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler ├žocuk ve e─čitimcisi taraf─▒ndan beraberce listelenir. B├Âylece ├žocuk hangi sesleri ├ž─▒karamad─▒─č─▒n─▒ bilir ve bu seslerle ├žal─▒┼čma yapaca─č─▒n─▒n fark─▒na var─▒r.

3.├ľz├╝rl├╝ sesin d├╝zeltilmesi. Artik├╝lat├Âr kaslar: ├žene-dudak-dil-a─č─▒z kaslar─▒ gere─či gibi i┼člemiyorsa; ┬Ě Yeni sesin konu┼čmada kullanilir hale getirilmesi, ┬Ě Terapinin sona erdirilmesi ve vaka incelemesi, ┬Ě ├ťfleme ├žal─▒┼čmas─▒ :Kibrit ,mum, s├Ând├╝rme ,ka─č─▒t ├╝fleme pervane d├Ând├╝rme, ┬Ě Sak─▒z ├ži─čneme ├žal─▒┼čmas─▒, ┬Ě Yalama ├žal─▒┼čmas─▒: Dudaklara re├žel, bal gibi tatl─▒lar s├╝r├╝lerek yalama ├žal─▒┼čmalar─▒ ile dil, dudak a─č─▒z kaslar─▒n─▒n geli┼čmesinin sa─članmas─▒, ┬Ě Isl─▒k ├žalma ├žal─▒┼čmas─▒, ┬Ě Dil yuvarlama ├žal─▒┼čmas─▒, ┬Ě Di┼čleri birbirine vurma ├žali┼čmasi, ┬Ě Dudaklar─▒n enlemesine, uzunlamas─▒na a├ž─▒l─▒p kapanma ├žal─▒┼čmas─▒, Daha sonra sesin d├╝zeltilmesi i├žin; ┬Ě ├çocuk yanl─▒┼č ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesin do─črusunu ├žok dinlemeli ,duymal─▒ sesin do─črusu i┼čitme merkezinde yer etmelidir, ┬Ě Sesin ├žal─▒┼čmas─▒: Ele al─▒nan yeni ses uyar─▒, taklit, fonatik de─či┼čtirme ve do─čru sesli s├Âzc├╝kleri kullanarak ├Â─čretilebilir, ┬Ě Ayna kar┼čisinda dogru sesi ├žikarma ├žali┼čmasi, ┬Ě Hece ├žal─▒┼čmas─▒, ┬Ě Kelime ├žal─▒┼čmas─▒, ┬Ě Atas├Âzleri ,deyimler gibi karma┼čik kelime ├žali┼čmalari.

4.Artik├╝lasyon ├žal─▒┼čmas─▒n─▒n sonland─▒r─▒lmas─▒. ┬Ě Bu a┼čamalar izlenerek aile, ├Âgretmen ve terapistin yardimi ile artik├╝lasyon bozuklugu olduguna karar verilen ├žocuklar konu┼čmayi daha kolay ve kisa zamanda kazanabilir. Artik├╝lasyonu olan her ├žocuk yardimla ve d├╝zenli ├žali┼čma ile konu┼čmasini d├╝zeltebilir.

Anne Babaya ├ľneriler: Sa─čl─▒kl─▒ bir ├žocu─ča sahip olmak her anne baban─▒n en ├Ânemli isteklerinden biridir. Anne babalar hamilelik d├Âneminde ├žocuklar─▒ i├žin en g├╝zel ve en bekledikleri ├Âzellikleri hayal eder, onlar─▒n toplumun ve kendilerinin de─čer verdi─či ├Ânemli g├Ârd├╝─č├╝ t├╝m ├Âzellikleri ta┼č─▒mas─▒n─▒ dilerler. Herkes sa─čl─▒kl─▒ bir bebek isterken ├žocu─čun farkl─▒ ├Âzelliklerinin olmas─▒ aileyi de─či┼čik duygulara iter. Bu duygular─▒n yerine ├žocu─čumu nas─▒l tan─▒yabilir, onu e─čitmek i├žin ne yapabilirim sorular─▒na a┼ča─č─▒daki ├Âneriler ve al─▒┼čt─▒rmalar ─▒┼č─▒k tutacakt─▒r: ┬Ě Aile ├Ânce ├žocukta yap─▒sal bir bozukluk olup olmad─▒─č─▒n─▒ bir t─▒bbi kurulu┼čtan yararlanarak ├Â─črenebilir. (├çocukta g├Âr├╝len yap─▒sal bozuklu─čun tedavisi m├╝mk├╝nse, hastanelerin cerrahi ve K.B.B ├╝nitelerinde tedavi edilebilir.) ┬Ě E─čer ├žocu─čun artik├╝lasyon bozuklu─čunun nedeni aile ortam─▒, duygusal sorunlar ise ├žocu─čun psikolojik yard─▒m almas─▒ yararl─▒ olur.

ART─░K├ťLASYON BOZUKLU─×U E─×─░T─░M─░

Aile ├žocukta artik├╝lasyon bozuklu─ču oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝rse; Rehberlik ve Ara┼čt─▒rma Merkezlerine ba┼čvurarak artik├╝lasyon testi yapt─▒rmal─▒ ve artik├╝lasyon ├že┼čidi, hatal─▒ seslerin say─▒s─▒ ve ba┼čta sonda ya da ortada m─▒ oldu─ču hakk─▒nda bilgi almal─▒d─▒r. ┬Ě Anne-babalar bir uzmanla diyalo─ča ge├žerek ├žocu─čun konu┼čma terapisinden faydalanmas─▒n─▒ sa─člasalar da, bununla yetinmeyip evde ├žocuklar─▒yla bireysel olarak ilgilenmelidir.

┬Ě Yap─▒sal bozukluk ve duygusal ├žat─▒┼čmaya dayal─▒ olmayan artik├╝lasyon bozukluklar─▒ ailenin ├Âzverisiyle d├╝zeltilebilir. Anne baba bu ├žal─▒┼čma esnas─▒nda sevecen ve sab─▒rl─▒ olmal─▒ hatal─▒ seslerin birden d├╝zelece─čini d├╝┼č├╝nmemelidir.

┬Ě ─░lk ├žal─▒┼čma olarak aile ├žocu─čun a─č─▒z, dudak, dil v.b artik├╝lat├Âr organlar─▒ndaki kaslar─▒ ├žal─▒┼čt─▒rma al─▒┼čt─▒rmas─▒ yapt─▒rmal─▒d─▒r. Bunun i├žin ├žocuk sak─▒z ├ži─čneyebilir, dudak kaslar─▒n─▒ ├žal─▒┼čt─▒rmak i├žin ├╝fleme ├žal─▒┼čmas─▒, dudaklara bal s├╝rerek dudak yalama ├žal─▒┼č─▒lmas─▒, a-o harfleriyle a─č─▒z yuvarlama hareketleri, di┼č tak─▒rdatma hareketleri yapabilir.

┬Ě Aile ├žocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesleri tespit ederek i├žinde bu seslerin bulundu─ču kelimelerden olu┼čan bir listeyi ├žocukla beraber haz─▒rlayarak ├žocu─čun listedeki kelimelerden haberdar olmas─▒ sa─članabilir. Bu listeyi bazen yanl─▒┼č bazen do─čru telaffuz ederek okumal─▒ ve her yanl─▒┼č okunan telaffuzu bir i┼čaretle belli etmesi istenir, daha sonra b├╝t├╝n kelime do─čru telaffuz edilerek okunur ve ├žocu─čun dikkati do─čru sese ├žekilir. ├çocukla beraber, hatal─▒ ├ž─▒kar─▒lan seslerden ve kelimelerden olu┼čan bir hikaye haz─▒rlan─▒r, ├Ânce ├žocuk okur sonra aile do─črusunu okur, ├žocuk tekrar okuyarak kendi yanl─▒┼člar─▒n─▒ i┼čaretler. Burada ama├ž ├žocu─čun do─čru sese dikkatini ├žekmek ve do─čru telaffuz etmesini sa─člamakt─▒r.

┬Ě ├çocuk ve aile ayna kar┼čisina ge├žerler, ├Ânce aile ├žocukla beraber hazirlanan kelime listesinin dogrusunu okur, sonra ├žocuktan okumasini ister, ├žocuk ebeveyninin agiz hareketlerine (agzinin hatali sesi ├žikarirken aldigi ┼čekle dikkat ederek) bakarak dogrusunu ├žikarmaya ├žali┼čir, hem dogrusunu hem yanli┼čini telaffuz eder, ├žocuk hem dogru sesin hem yanli┼č sesin farkini g├Âr├╝r. ┬Ě ├çocuk okula gidiyorsa T├╝rk├že, Matematik, Fen, Sosyal Bilgiler gibi derslerden okuma ├žal─▒┼čmas─▒ yapt─▒r─▒labilir. Aile, ├žocu─čun yanl─▒┼č ├ž─▒kard─▒─č─▒ seslere ilgisini ├žekerek, ├žocuktan yanl─▒┼č okudu─ču seslerin alt─▒n─▒ ├žizmesini isteyebilir. Bu ├Âdevleri birde anne baba yanl─▒┼č okuyarak, her yanl─▒┼čta ├žocu─čun parma─č─▒yla masaya vurmas─▒ isteyebilir, sonra do─čru telaffuz etme ├žal─▒┼čmas─▒na ge├žilebilir. ┬Ě ├çocukla beraber olu┼čturduklari kelime listesiyle ilgili resimleri beraberce toplayarak bir dosya olu┼čturulur. Aile bu resimlerle dogru sesi ├žikarma ├žali┼čmasi yaptirabilir. Bu ├žali┼čmalar yapilirken ├žocuk dogru ├žikardigi sesler i├žin ├Âd├╝llendirilir. ├çali┼čmanin son a┼čamalarinda ├Âd├╝l azaltilarak uygun bir bi├žimde kesilmelidir.

┬Ě Aile ├žocu─ča evdeki rutin i┼člerde de g├Ârev vererek, bu i┼čleri yaparken ├žocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sese dikkati ├žekilebilir.

┬Ě Al─▒┼čt─▒rmaya ├Ânce ses ile ba┼član─▒r, ├žocuk sesi do─čru telaffuz ettikten sonra basit hecelere ge├žilir, en son kelimeye ge├žilir. C├╝mle ├Ânce k─▒sa basit sonra atas├Âzleri bilmeceler, tekerlemelere ge├žilebilir. Al─▒┼čt─▒rmalar ├žocu─čun anlayabilece─či gibi tane tane ve normal ses d├╝zeyinde olmal─▒d─▒r

┬Ě Bu ├žal─▒┼čmalar yap─▒l─▒rken ├žocu─ču s─▒kmamak, onun ho┼čuna gidecek ortamlar yaratmak ve ├žocu─ču ├Âd├╝llendirmek ├žok ├Ânemlidir. Bu mesafe iyi ayarlanmazsa ├žocuk ├žal─▒┼čmadan s─▒k─▒l─▒p hi├ž konu┼čmama yolunu da se├žebilir. Aile ├žocu─ča sab─▒rla yakla┼čmal─▒, ├žal─▒┼čmalarda aceleci olmamal─▒ ve hemen sonu├ž bekleme gayretine girmemelidir. ┬Ě ├çocuktan ayn─▒ ┼čeyi defalarca tekrarlamas─▒n─▒ istemek ├žocu─ču s─▒kar, konu┼čmaya ilgisini azalt─▒r ve ├žocuk sorulan sorulara cevap vermez. Ba┼čar─▒ya ula┼čmak i├žin her s├Âz├╝ tam de─čeri ile seslendirmeye ve acele etmemeye ├Âzen g├Âsterilmelidir.

┬Ě ├çocuk do─čru sesi kelime i├žinde de ├ž─▒karmaya ba┼člad─▒─č─▒nda hemen al─▒┼čt─▒rmalar sona erdirilmemeli ve ├žocuk takip edilmelidir. ├ľ─čretmene ├ľneriler: ┬Ě Artik├╝lasyon bozuklu─ču olan ├žocuk okula gidiyorsa s─▒n─▒f ├Â─čretmenini ve bran┼č ├Â─čretmenlerini bir yana b─▒rakan bir terapi veya konu┼čma geli┼čtirme ├žal─▒┼čmas─▒ d├╝┼č├╝nmek m├╝mk├╝n de─čildir.

┬Ě ├ľ─čretmen ├žocu─čun artik├╝lasyon bozuklu─ču olup olmad─▒─č─▒n─▒ ve hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesleri anlamas─▒ i├žin ├Ânce Rehberlik ve Ara┼čt─▒rma Merkezlerinden yararlanarak artik├╝lasyon testi yapt─▒rmal─▒ ve artik├╝lasyon ├že┼čidi, hatal─▒ seslerin adedi ve hatal─▒ sesin ba┼čta sonda ya da ortada m─▒ oldu─ču hakk─▒nda bilgi almal─▒d─▒r.

├çocuk terapiye devam ediyorsa: ├çocuk yetkili bir kurumda veya bu konuda yeti┼čmi┼č bir uzman tarafindan terapiye tabi tutuluyorsa , sinif ├Âgretmeninin yardimi iki ayri y├Ânde olabilir. ┬Ě Birinci gruptaki yard─▒m ├žocu─ča ait gerekli bilgileri toplamak ve ilgiliye vermektir. ├çocu─ču, iyi bir ┼čekilde g├Âzleme f─▒rsat─▒na sahip olan ├Â─čretmen, inceleme veya tan─▒ma fi┼čleri diye adland─▒r─▒lan fi┼člere yazaca─č─▒ bilgilerde ├Â─črencileri konu┼čma ├Âzellikleri y├Ân├╝nden de de─čerlendirmeye ├žal─▒┼čmal─▒d─▒r. ┬Ě S─▒n─▒f ├Â─čretmeninin ikinci gruptaki yard─▒m─▒, terapi s├╝resince ├žocu─ča verilen ├Âdevlerin yerine getirilmesinde, s─▒n─▒fta gereken kolayl─▒─č─▒ sa─člamakt─▒r. Uzmanla i┼čbirli─či yaparak onun tavsiyelerini yerine getirmek ve uygulamalar─▒n sonucundan uzman─▒ haberdar etmek, s─▒n─▒f ├Â─čretmeninin en ├žok yard─▒m edece─či konulardan biridir.

├çocuk terapiye devam etmiyorsa: ┬Ě Bug├╝n i├žin yurdumuzda konu┼čma ├Âz├╝r├╝n├╝n d├╝zeltilmesinde ├žali┼čabilecek yeterli sayida eleman yoktur. Ama artik├╝lasyon bozuklugu olan ├žocuk vardir. Bunlardan okul ├žaginda olanlar ├žogunlukla siniflara bu ├Âz├╝rleri ile devam etmektedir. Siniflarinda artik├╝lasyon bozuklugu olan ├žocuklar tamamen sinif ├Âgretmeninin anlayi┼č, yeterlilik ve ├žabasina kalmaktadir. Bu sinif ├Âgretmeni artik├╝lasyon bozukluklarini d├╝zeltme ├žali┼čmasi yapsin mi demektir? Bazi belirli vakalar i├žin evet. Fakat bu hi├žbir zaman sinif ├Âgretmeni konu┼čma uzmaninin yerini tutar demek degildir. Sinif ├Âgretmeni terapistin yerini tutacak fonksiyona sahip olmadigi gibi terapiyi s├╝rd├╝rmek i├žin yeterli zamana da sahip degildir.

┬Ě ├ľ─čretmen ├žocu─ča kar┼č─▒ sevecen, sab─▒rl─▒, ve ├Âzverili olmal─▒d─▒r. ├çocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesi hemen do─čru olarak kazanamayaca─č─▒ i├žin aceleci davranmamal─▒d─▒r.

┬Ě ├ľnce ├žocu─čun artik├╝lasyonunun ├že┼čidini ve ├ž─▒kard─▒─č─▒ hatal─▒ seslerin bilinmesi gerekmektedir. Bu nedenle ├žal─▒┼čmaya hatal─▒ sesin do─čru olarak ├ž─▒kar─▒lmas─▒ ile ba┼člay─▒p, do─čru ├ž─▒karmaya ba┼člad─▒─č─▒ sesi kelime i├žinde kullanmas─▒ sa─članabilir. ┬Ě ├ľ─čretmen T├╝rk├že dersinde artik├╝lasyonu olan ├žocuklara daha fazla s├Âz vermelidir. Par├žan─▒n okunu┼čunda her ├ž─▒kard─▒─č─▒ hatal─▒ sese ├žocu─čun dikkatini ├žekmeli ve ├Â─čretmen taraf─▒ndan do─čru telafuz edilerek ├žocu─čun tekrarlamas─▒ istenmelidir. Ayn─▒ uygulama anlat─▒m ├žal─▒┼čmalar─▒, matematik dersinde problemin okunmas─▒ gibi durumlarda da tekrarlanabilir. ┬Ě ├ľ─čretmen artik├╝lasyon bozuklu─ču olan ├žocuklarda hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ seslerden olu┼čan isteklerde bulunur. ├ľrne─čin ┬« harfinde artik├╝lasyon bozuklu─ču olan bir ├žocu─ča ÔÇťGit ┬«asim Beyden tebe┼čir iste yoksa T├╝┬«kan han─▒mdan iste gibi ÔÇť├žocu─čun bu kelimeyi tekrar etmesi ve iste─či yerine getirmesi istenebilir. ┬Ě ├çocuklara ├Â─čretmen aras─▒ra ┼čark─▒, masal, ├Âyk├╝, kasetleri dinlettirilerek ├žocu─čun ├ž─▒kard─▒─č─▒ hatal─▒ sesin do─črusunu ├Â─črenmesi, anlamas─▒ ve dikkatinin ├žekilmesi sa─članabilir.

┬Ě S─▒n─▒fta mani, tekerleme, ┼čark─▒ s├Âylenerek ├žocu─čun hatal─▒ ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler tekrar ettirilebilir. ┬Ě ├ľ─čretmen bir par├ža okurken bilin├žli hatalar yaparak ├žocu─čun bunlar─▒ kaydetmesini ve do─črular─▒n─▒ kendisinin telaffuz etmesini sa─člayabilir. ┬Ě ├ľ─čretmen bir par├žay─▒ okur ├žocuk ├ž─▒karmakta g├╝├žl├╝k ├žekti─či sesi i┼čaretler. ┬Ě S─▒n─▒fta ba┼čka artik├╝lasyonu olan ├žocuklar birbirlerini dinleyip yanl─▒┼člar─▒ not edip, kendi aralar─▒nda do─čru sesi telaffuz etmeye ├žal─▒┼čabilir.

┬Ě ├çocu─ča s─▒n─▒f i├ži rutin i┼člerde g├Ârevler verilerek ├žocu─čun g├╝nl├╝k konu┼čmalar─▒na dikkat ederek yanl─▒┼č ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesler ├╝zerine yo─čunla┼čmal─▒d─▒r.Artik├╝lasyon bozuklu─ču e─čitiminde s─▒k g├Âr├╝len sorunlardan bir tanesi de; ├Â─črenciye destek olmak amac─▒yla s├╝rece kat─▒lan ├Â─čretmenlerin ilk anda ├žok fazla ├žaba harcayarak b─▒kk─▒nl─▒─ča u─čramalar─▒ yada ba┼čar─▒ seviyelerini y├╝ksek tutmak istemeleri dolay─▒s─▒yla istenen h─▒zda ilerleme sa─člayamamalar─▒d─▒r. B├╝t├╝n bunlar ├Â─čretmeni etkiledi─či kadar ├Â─črenciyi de etkiler. ├ç├╝nk├╝ bu gibi durumlarda ├Â─črenci kendini bask─▒ alt─▒nda hissedebilir. Panik, engellenmi┼člik ve ├Â─črenilmi┼č ├žaresizlik ya┼čayarak, psikolojik a├ž─▒dan sorununu ├ž├Âzebilecek hale bir t├╝rl├╝ gelemeyebilir.