Category: Sa─čl─▒k

Zekan─▒z─▒ geli┼čtirin

10 basit y├Ântemle zekan─▒z─▒ geli┼čtirin !

─░┼čte beyin h├╝crelerini zinde tutman─▒n 10 basit yolu…

Yenilenmeyen beyin h├╝crelerini geli┼čtirmek, zekan─▒z─▒ art─▒rmak asl─▒nda g├╝n i├žerisinde yapaca─č─▒n─▒ ├žok basit baz─▒ al─▒┼čt─▒rmalara ba─čl─▒. ─░┼čte Amerikal─▒ uzmanlar─▒n ┼čiddetle tavsiye ettikleri o basit ama etkili y├Ântemler;

1- Ters el al─▒┼čt─▒rmas─▒

Sa─č eliniz yerine biraz da sol elinizi kullanmaya ba┼člay─▒n. Sa├žlar─▒n─▒z─▒ sol elinizle taray─▒n, kalemi ters elinizle tutun gibi… Sonu├ž olarak, rutin al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒z─▒ k─▒rar ve beyninizin kullanmad─▒─č─▒n─▒z di─čer yar─▒s─▒n─▒ da harekete ge├žirmi┼č olursunuz.

2-├çocuk oyunu al─▒┼čt─▒rmas─▒

─░┼če veya al─▒┼čveri┼če giderken, t─▒pk─▒ bir ├žocuk gibi merak i├žinde b├╝t├╝n duyular─▒n─▒z─▒ harekete ge├žirin. Bak─▒n, dokunun, dinleyin, koklay─▒n. Bu ┼čekilde ├žok ender yapt─▒─č─▒n─▒z ba─člant─▒lar─▒ canland─▒r─▒r, beyninizin kapasitesini art─▒r─▒rs─▒n─▒z. Duyu organlar─▒n─▒z─▒n ne kadar fazlas─▒n─▒ kullan─▒rsan─▒z, haf─▒zan─▒z her zaman canl─▒ kal─▒r.

3-Harf al─▒┼čt─▒rmas─▒

Elinize bir gazete ve bir fosforlu kalem al─▒n. S─▒ras─▒yla paragraflar─▒ okuyun ve ├žift yaz─▒lm─▒┼č harflerin ├╝zerini ├žizin. Mesela, ├žift ‘t’ ve ‘m’lerin ├╝zerini i┼čaretleyin. B├Âylelikle konsantrasyonunuzun ne kadar uyar─▒ld─▒─č─▒n─▒ hemen hissedecek-siniz. Bu, zihnin canlanmas─▒n─▒ art─▒r─▒r.

4-Polisiye al─▒┼čt─▒rmas─▒

“D├╝n ak┼čam ┼ču saatte ne yapt─▒m, neredeydim, iki saat ├Ânce ne yapt─▒m?” gibi, genellikle polisiye romanlar─▒nda sorulan sorular─▒ kendinize y├Âneltin. Ve tabii cevaplay─▒n. Bu al─▒┼čt─▒rma sonucunda yapt─▒klar─▒n─▒za kar┼č─▒ dikkatinizi geli┼čtirebilirsiniz.

5-Y├╝r├╝y├╝┼č al─▒┼čt─▒rmas─▒

Asker y├╝r├╝y├╝┼č├╝ gibi oldu─čunuz yerde hareket edin. Sol baca─č─▒n─▒z─▒ her kald─▒rd─▒─č─▒n─▒zda, ├Ânce sa─č elinizle, sonra sol elinizle dizinize dokunun. B├Âyle ├žaprazlama hareketlerle beyninizin her iki taraf─▒n─▒ kullanm─▒┼č olursunuz.

6-Ressam al─▒┼čt─▒rmas─▒

Burnunuzun ucunda bir f─▒r├ža oldu─čunu hayal edin. Bununla havaya en sevdi─činiz renkte yatay bir sekiz ├žizin. Bu ├žizim hareketleri, yorgun zihninizi hemen canland─▒r─▒r. Ayn─▒ zamanda beyni bloke eden stresi etkili bi├žimde yok eder.

7-Ajan al─▒┼čt─▒rmas─▒

Bu al─▒┼čt─▒rmay─▒ daha ├žok sokakta yapacaks─▒n─▒z. ├çevrenizde bulunan arabalar─▒n plakalar─▒na bak─▒n ve plakadaki harflerden kelimeler, hatta c├╝mleler t├╝retmeye ├žal─▒┼č─▒n. B├Âylece hem kelime hazinenizi geli┼čtirir hem de beyninizi canland─▒r─▒rs─▒n─▒z.

8-Resim al─▒┼čt─▒rmas─▒

Bu al─▒┼čt─▒rmayla al─▒┼čveri┼č listelerini ├žok kolay ezberleyebilir, haf─▒zan─▒z─▒ g├╝├žlendirebilirsiniz. Bunun i├žin kalem ka─č─▒t al─▒n ve ka─č─▒d─▒n ├╝zerine mum, kakt├╝s, yonca gibi semboller ├žizin. Her resim bir say─▒y─▒ sembolize ediyor. Ard─▒ndan sembolleri say─▒lara g├Âre ezberleyin. Bu al─▒┼čt─▒rmayla, zihninizde listeler olu┼čturmay─▒ kolay ba┼čar─▒rs─▒n─▒z.

9-Otobiyografi al─▒┼čt─▒rmas─▒

D├╝┼č├╝n├╝n ki, hayat hikayenizi yazman─▒z gerekiyor. Burada, i┼če, gitti─činiz ilkokuldan ba┼člayabilirsiniz. Bunun i├žin en yak─▒n arkada┼č─▒n─▒z─▒, tipini, s─▒n─▒f─▒n─▒z─▒n d├╝zenini hat─▒rlaman─▒z gerekiyor. Bu al─▒┼čt─▒rmayla, ki┼čilerle ilgili haf─▒zan─▒z─▒ harekete ge├žirirsiniz.

10-Hipnoz al─▒┼čt─▒rmas─▒

├ľzellikle stresli anlar─▒n─▒zda olumlu kelimelerden destek almaya bak─▒n. Bunlarla olumsuz d├╝┼č├╝ncelerinizi yok edersiniz. Mesela, “Benim i├žin gerekli olan her ┼čeyi biliyorum ve ├žok sakinim” c├╝mlesini tekrarlayabilirsiniz
http://www.ozelegitimsitesi.com
http://www.ozelegitimforumu.com

Sinir sistemi yap─▒s─▒

Sinir sistemi ektoderm denilen germ yapra─č─▒ndan k├Âken al─▒r.Embriyo 3-4 haftal─▒kken ektodermin s─▒rt k─▒sm─▒nda h├╝creler ├žo─čalmaya ba┼člar.Bu ├žo─čalma ├Ânce n├Âral pla─č─▒ olu┼čturur.Sonra bu pla─č─▒n ├╝st├╝nde bir oluk,bu olu─čun kenarlar─▒n─▒n birle┼čmesi ile de bir kanal olu┼čturur.Bu kanala ÔÇťn├Âral t├╝pÔÇŁ ad─▒ verilir.N├Âral t├╝p├╝n iki ucu 4.haftada kapan─▒r,kapal─▒ bir t├╝p halini al─▒r.Bu yap─▒n─▒n belirli b├Âlgelerindeki h├╝crelerin ├žo─čalmalar─▒ ile MSSnin beyin ,beyincik gibi hacimli k─▒s─▒mlar─▒n─▒n taslaklar─▒ olu┼čur.├ço─čalan h├╝creler do─čum ├Âncesi 3.-6. aylarda n├Âral t├╝p i├žinde ba┼č k─▒sm─▒na do─čru g├Â├ž eder.H├╝cre ├žo─čalmas─▒ 25.haftadan sonra tekrar ba┼člayarak do─čumdan sonra 2 y─▒l kadar s├╝rer.

F├Âtal beyinde dakikada 250.000 beyin h├╝cresi yap─▒l─▒r.Bebek do─čdu─čunda ileride gerekli olacak beyin h├╝crelerinin fazlas─▒na sahiptir:7 ya┼č─▒nda bir ├žocu─čun n├Âron say─▒s─▒ eri┼čkinden daha fazlad─▒r.Bu durum gen├ž beyinlerdeki zedelenmelerde iyile┼čme kolayl─▒─č─▒ sa─člar.Destek(glia) h├╝creleri ise do─čumda var olduklar─▒ gibi do─čumdan sonra ,├Âzelikle beyin dokusundaki zedelenmelerin sonucunda ├žo─čalma yeteneklerini devam ettirirler.

H├╝crelerin yerlerini almalar─▒, aralar─▒nda ba─člant─▒lar (sinaps)olu┼čturmalar─▒ gebeli─čin 6.ay─▒nda ba┼člar ve do─čumdan sonra devam eder.Bu arada sinir h├╝creleri beynin d─▒┼č y├╝zeyine yak─▒n tabakalar halinde dizilir ve yapacaklar─▒ i┼člevlere g├Âre farkl─▒la┼čmaya ba┼člar.Sinir h├╝creleri,uzant─▒lar─▒ ile ├ževrelerindeki ├žok say─▒da h├╝creyle se├žici bi├žimde ba─člant─▒lar kurar ve ileti┼čime girerler.Bu ba─člant─▒lar─▒n say─▒s─▒ do─čum sonras─▒ d├Ânemde de artma-azalmalar g├Âsterir.Bu de─či┼čiklikler insan beynine s├╝ratli d├╝┼č├╝nme ve ├Â─črenme ├Âzellikleri kazand─▒r─▒r.

Miyelizasyon:

Miyelinin olu┼čumu do─čum ├Âncesi hayat─▒n 6.ay─▒ndan ba┼člay─▒p eri┼čkin ya┼ča kadar s├╝rer.En h─▒zl─▒ de─či┼čiklik ise┬á do─čumdan 8.aya kadar g├Âr├╝l├╝r.G├Ârsel yollar─▒n miyelizasyonu┬á i┼čitsel yollardan daha h─▒zl─▒ ve erken ba┼člar.

Do─čum Sonras─▒ Beyin Geli┼čimi:

Bebek do─čdu─čunda beyni 350-400 gr a─č─▒rl─▒─č─▒ndad─▒r ve trilyonlarca sinir h├╝cresi i├žerir.Do─čumdan sonra yeni sinir h├╝cresi ├╝retilmez,destek h├╝creleri ├╝retilir.Hatta ilk 1-2 ya┼č i├žinde beyin h├╝crelerinde fazla h├╝crelerin ├Âl├╝m├╝ ya┼čan─▒r.Bu arada aksonlar─▒n yeni dallar─▒ olu┼čur ve bu dallar di─čer n├Âronlarla ba─člant─▒ kurar(sinaps).Beyin n├Âronlar─▒ aras─▒ndaki sinaps say─▒s─▒ artt─▒k├ža beyin daha ayr─▒nt─▒l─▒ ve s├╝ratli i┼člem yapabilir duruma gelir.Sinaptik ba─člant─▒lar milyarlarca h├╝cre aras─▒nda 300km/saat h─▒zla iletimi sa─člar.Ya┼čla orant─▒l─▒ olarak sinir h├╝crelerinin boyutlar─▒ ve di─čer sinir h├╝creleri ile ba─člant─▒ say─▒lar─▒ artarak 6 ya┼ča beyin a─č─▒rl─▒─č─▒ eri┼čkin a─č─▒rl─▒─č─▒na ula┼č─▒r(1300-1400 gr).Beynin i┼člevsel olarak olgunla┼čmas─▒ ve eri┼čkin ├Âzelli─či kazanmas─▒ ergenlik d├Ânemine kadar s├╝rer.Ergenlikte gri cevher azal─▒rken h├╝creler aras─▒ ba─člant─▒lar ,yani beyaz cevher,hacim olarak artar.Yeni ba─člant─▒lar 5-18 ya┼čta, hatta ├Âzellikle prefrontal b├Âlgede gen├ž eri┼čkin d├Ânemimde bile olu┼čabilir.

Sinir h├╝creleri ve uzant─▒lar─▒n─▒n yan─▒s─▒ra beyin i┼člevlerinde rol├╝ olan enzimlerin ,kimyasal maddelerin ve yard─▒mc─▒ h├╝crelerin olgunla┼čmas─▒ da bu geli┼čime paralel gider.N├Ârotransmitter denilen bu kimyasal maddelerin yap─▒m─▒ 3 ya┼č civar─▒na kadar s├╝rer.Bu nedenle ├žocuklardaki n├Ârolojik bulgular ve davran─▒┼člar yeti┼čkinlerden farkl─▒d─▒r(dikkat s├╝res, 4 ya┼č─▒ndan 10 ya┼č─▒na kadar artmas─▒,ergenlikte bir s├╝re azalmas─▒ vb.).

Sinapslar ya┼čam s─▒ras─▒ndaki deneyimlere,beynin ald─▒─č─▒ uyaranlara g├Âre olu┼čur ya da kaybedilirler(Kullan ya da kaybet kural─▒).Kullan─▒lmayan ,ilgili uyarana maruz kalmayan sinir h├╝creleri ve ba─člant─▒lar─▒ ├Âzellikle ya┼čam─▒n ilk iki y─▒l─▒nda ve ergenlikte kullan─▒lmamaya ba─čl─▒ yok edilirler.

Miyelizasyon sinir iletim h─▒z─▒n─▒ artt─▒r─▒r.Bu s├╝re├ž ├žo─čunlukla do─čum sonras─▒nda ,b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de iki ya┼ča kadar tamamlan─▒r, ancak eri┼čkin ya┼ča kadar da devam eden b├Âlgeler vard─▒r.

Sinir dokusu en h─▒zl─▒ olarak 3 ya┼č─▒na kadar geli┼čir.5 ya┼č─▒na kadar ├Â─črendiklerimiz ya┼čam─▒m─▒z─▒n geri kalan─▒ndan daha fazlad─▒r.Ya┼čam─▒m─▒z─▒n bu ilk d├Ânemleri sinir sistemi i├žin kritik d├Ânemlerdir.

S─░N─░R S─░STEM─░N─░N YAPISI

{loadposition header}

MSS: Beyin, beyin sap─▒, Pons, Mezensefalon, ve Medulla Oblangata. Medulla Oblangata otonom i┼člevlerin kontrol merkezi(kalp at─▒┼č─▒,solunumÔÇŽ).Cerebellum,denge koordinasyon, kas tonusu, ve hareketlerin reg├╝lasyonunu sa─člar. Medulla spinalis refleks cevap merkezi ve v├╝cut beyin aras─▒ ileti ta┼č─▒r.

Periferik Sinir Sistemi:Duyulardan ve hareketten sorumludur.Omurilikten ve Beyinden (kranyumdan) v├╝cuda da─č─▒l─▒r.┬á MSS ile v├╝cut aras─▒ndaki ba─člant─▒y─▒ sa─člar(kas,duyular,salg─▒ bezleri ile MSS aras─▒ ba─člant─▒).

Beyni saran zarlar (meninksler) d─▒┼čtan i├že do─čru incelir: Dura mater, Araknoid(├Âr├╝mceksi) ve Pia mater (ince zar).Zarlar─▒n aras─▒nda BOS bulunur.Kan-Beyin bariyeri her kimyasal maddenin kandan beyne ge├žmesini ├Ânler.

Beyinde baz─▒ b├Âlgeler belirli i┼člevlerin merkezi olarak kabul edilir fakat son zamanlarda yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar sonucu bu merkezlerin kesin bir ayr─▒m g├Âstermedikleri ve ba┼čka alanlar─▒n da bezer i┼člevleri y├╝r├╝tebilece─či g├Âsterili┼čtir.

{loadposition header}

Beyin en d─▒┼čta korteks(beyin kabu─ču veya gri cevher,beyin h├╝crelerinden olu┼čur) ve alt─▒nda┬á┬á beyaz cevher(akson demetlerinden olu┼čur) den meydana gelir.Beyin kabu─ču yakla┼č─▒k 2mm kal─▒nl─▒─č─▒nda ve 1.5 m2 y├╝zeyindedir:bu y├╝zey ,s─▒n─▒rl─▒ alanda daha ├žok gri cevher bulundurulmas─▒n─▒ sa─člayan girinti ve ├ž─▒k─▒nt─▒larla olu┼čturulmu┼čtu. Bu girus ve sulkuslar─▒n say─▒ca az ya da yap─▒sal olarak bozuk olmas─▒ zeka gerili─čine ve epilepsiye sebep olur.Korteks beynin evrimsel olarak en yeni b├Âlgesidir.─░nsanda korteksin olmamas─▒ ya da hasar g├Ârmesi durumunda alg─▒lama,planl─▒ hareket ve konu┼čma olmaz.

Beynin her bir yar─▒k├╝resi kar┼č─▒ v├╝cut yar─▒s─▒n─▒n hareketlerini ve duyusunu y├Ânetir.─░ki yar─▒k├╝re aras─▒nda ba─člant─▒y─▒,aksonlardan olu┼čan bir yap─▒ olan ÔÇťkorpus kallosumÔÇŁ sa─člar.Konu┼čma merkezi bask─▒n yar─▒k├╝rede bulunur.Bili┼čsel i┼člevlerin ├žo─ču bask─▒n yar─▒k├╝rede yer al─▒r.Toplumun %90 n─▒na yak─▒n bir kesiminde bask─▒n yar─▒k├╝re sol yar─▒k├╝redir.Hangi yar─▒k├╝renin bask─▒n olaca─č─▒ genetik olarak belirlenir.g├Âzlenebilen bask─▒nl─▒k, ├Ârne─čin el tercihi 1-2 ya┼č─▒nda g├Âr├╝l├╝r daha ├Ânce el tercihinin olmas─▒ bir yar─▒k├╝renin hasar─▒na i┼čaret eder.Bask─▒n olmayan yar─▒k├╝re s├Âzel olmayan i┼člevleri y├╝r├╝t├╝r;├Ârne─čin dikkat, bi├žim tan─▒ma, g├Ârsel uzaysal alg─▒, mizah, m├╝zi─či alg─▒lama gibi.Sa─č yar─▒k├╝reyi (bask─▒n olmayan yar─▒k├╝re) etkileyen hasarlarda duygusal olaylara kay─▒ts─▒zl─▒k olur.Sosyal – duygusal veriler i┼členmez.Ses tonu duygusuzdur,mimik ve jestler azd─▒r.Konu┼čmalar─▒ yersiz ve zamans─▒z olabilir.

Dil ve konu┼čma, beynin bask─▒n yar─▒k├╝resindedir ve konu┼čmay─▒ alg─▒lama-anlama, konu┼čmay─▒ olu┼čturma merkezleri buradad─▒r.Bu b├Âlgeleri ilgilendiren olaylar sonucu konu┼čma bozukluklar─▒ olur: bunlara ÔÇťafaziÔÇŁ denir.Konu┼čma merkezindeki hasar sonucu konu┼čma bozuklu─čunun d├╝zelmesi ba┼čka merkezlerin bu i┼či ├╝stlenmesi ile olur(plastisite). Plastisite ilk ya┼člarda daha g├╝├žl├╝ olan bir mekanizmad─▒r.2 ya┼č─▒n alt─▒nda d├╝zelme %80 oran─▒nda k─▒zlarda bu s─▒n─▒r 1 ya┼ča inebilir.