Parkinsonizm

792 okundu

Image┬áParkinsonizm kelimesi belli bir hastal─▒ktan ├žok, de─či┼čik nedenlere ba─čl─▒ olarak ortaya ├ž─▒kan bir dizi belirtiyle tan─▒nan bir durumu ├ža─čr─▒┼čt─▒r─▒r. Bu belirtilerin en ├Ânemlileri uzuvlar─▒n titremesi, kaslar─▒n sertli─či ve v├╝cut hareketlerinin yava┼čl─▒─č─▒d─▒r.

Read More

Bu ├╝├žlemeye eklenebilecek di─čer belirtiler aras─▒nda, ├Âne e─čik duru┼č ┼čekli, k├╝├ž├╝k ad─▒mlarla ve ayaklar─▒n─▒ s├╝r├╝yerek y├╝r├╝me, yumu┼čak, h─▒zl─▒ ve ayn─▒ tonda konu┼čma say─▒labilir. Parkinson hastal─▒─č─▒, ├že┼čitli parkinsonizm tablolar─▒ aras─▒nda kendine ├Âzg├╝ belirtiler ve beyinde olu┼čturdu─ču de─či┼čikliklerle ayr─▒ bir yere sahiptir ve ileride ayr─▒nt─▒lar─▒yla ele al─▒nacakt─▒r.

Parkinsonizmdeki titreme, ├Âzellikle elleri ve ayaklar─▒, bazen dudaklar─▒, dili, ├ženeyi, seyrek olarak da g├Âvdeyi etkileyebilir. El veya ayakta dinlenme halinde ortaya ├ž─▒kan titreme bir hareket s─▒ras─▒nda kaybolur. ├ľrne─čin uzan─▒p bir cismi tutma hareketi s─▒ras─▒nda eldeki titreme kaybolur, dinlenme haline ge├žince tekrar ortaya ├ž─▒kar. Titremenin t─▒bbi kar┼č─▒l─▒─č─▒ ÔÇťtremorÔÇŁdur. Dinlenme s─▒ras─▒nda ortaya ├ž─▒kma ├Âzelli─či di─čer hastal─▒klarda g├Âr├╝lebilen ├že┼čitli titremelerden ay─▒rdedilmesine yard─▒mc─▒d─▒r.

Parkinsonizmde kaslarda dinlenme halinde bile de─či┼čmeyen bir sertlik bulunur. Hastay─▒ muayene eden doktor uzuvlar─▒ pasif olarak hareket ettirdi─činde sabit ve de─či┼čmeyen bir diren├žle kar┼č─▒la┼č─▒r. Ancak etkilenmi┼č kaslar gev┼čeyemez gibi g├Âr├╝n├╝rse de, bu istenilen ┼čekle sokulabilen bir sertliktir. Kaslardaki bu sertlik haline ÔÇťrijiditeÔÇŁ denir.

├ť├ž├╝nc├╝ belirti v├╝cut hareketlerinin yava┼člamas─▒d─▒r ve ÔÇťbradikineziÔÇŁ olarak isimlendirilir (YunancaÔÇÖda ÔÇťbrady ÔÇťyava┼č, ÔÇťkinesisÔÇŁ ise hareket manas─▒ ta┼č─▒r). Yeni bir harekete ba┼člarken teredd├╝t, o eylemi yaparken yava┼čl─▒k ve h─▒zla yorulma ile ┼čekillenen karma┼č─▒k bir olayd─▒r. Bradikinezi, g├Âzleri k─▒rpma, y├╝r├╝rken kollar─▒ sallama, konu┼čurken a├ž─▒klay─▒c─▒ olarak yap─▒lan el ya da beden hareketleri veya y├╝z ifadesini yaratan hareketler gibi fark─▒nda olmadan yapt─▒─č─▒m─▒z otomatik hareketleri yapmaktaki yetersizli─či de i├žerir. Hastalarda t├╝m bu hareketler yava┼člam─▒┼čt─▒r.

PARK─░NSON─░ZM─░N NEDEN─░
Parkinsonizm ad─▒ alt─▒nda toplanan karma┼č─▒k belirtiler beyinde ÔÇťsubstansiya nigraÔÇŁ denilen ├Âzel sinir h├╝crelerinin olu┼čturdu─ču bir ├žekirde─čin iyi i┼člev g├Ârememesinden ileri gelir. LatinceÔÇÖde kelime anlam─▒ ÔÇťkara maddeÔÇŁ olan bu ├žekirde─čin otopsi incelemesinde ├ž─▒plak g├Âzle hemen farkedilebilecek bi├žimde derinlemesine koyu renkte oldu─ču bilinir. Mikroskopla bak─▒ld─▒─č─▒nda bu ├žekirdek i├žinde yer alan sinir h├╝crelerinde yo─čun halde boya (pigment) zerrecikleri g├Âr├╝l├╝r.

Substansiya nigran─▒n sinir h├╝creleri ÔÇťdopaminÔÇŁ denilen kimyasal bir madde yapar ve depolar. Bu h├╝creler beynin derinli─činde bulunan ve kom┼ču konumdaki k├╝├ž├╝k bir gri cevherden olu┼čan ve ÔÇťkorpus striatumÔÇŁ (├žizgili cisim) denilen bir yap─▒n─▒n sinir h├╝creleriyle ba─člant─▒l─▒d─▒r. Substansiya nigra h├╝crelerinin yapt─▒─č─▒ dopamin, sinir lifleriyle korpus striatuma ta┼č─▒n─▒r ve oradaki h├╝creler aras─▒nda kimyasal iletici olarak g├Ârev al─▒r. Substansiya nigra h├╝creleri hasara u─črarsa dopamin yap─▒p depolayamaz ve striatumda dopamin eksilir. Bu eksiklik ciddi boyutta oldu─čunda parkinsonizm belirtileri ortaya ├ž─▒kmaya ba┼člar.

Beyinde dopamin eksikli─čine yol a├žan nedenler:
1- Substansiya nigran─▒n sinir h├╝creleri ├že┼čitli sebeplerden yok olabilir: Bu durumun en s─▒k rastlanan ├Ârne─či Parkinson hastal─▒─č─▒d─▒r. Di─čer nedenler aras─▒nda beyinde ad─▒ ge├žen b├Âl├╝m├╝n damar hastal─▒klar─▒ ve t├╝m├Ârleri, baz─▒ kimyasal maddelerin harabedici etkisi, ansefalitler (beyin dokusu iltihab─▒) say─▒labilir.
2- Baz─▒ ila├žlar dopaminin striatumdaki do─čal etkisini engeller, b├Âylece dopamin kimyasal mesaj─▒n─▒ iletemez ve dopamin eksikli─či varm─▒┼č gibi bir sonu├ž do─čar. Psikiyatri hastalar─▒nda kullan─▒lan baz─▒ ila├žlar (maj├Âr trankilizanlar) ile i├žinde rezerpin bulunan tansiyon d├╝┼č├╝r├╝c├╝ ila├žlar, kusmaya kar┼č─▒ kullan─▒lan bir ├žok ila├ž parkinsonizm tablosuna yol a├žabilir, fakat sorumlu ilac─▒n kesilmesiyle bu durum d├╝zelir.
3- Substansiya nigra h├╝crelerinin yan─▒ s─▒ra, striatumdaki sinir h├╝crelerinin de hasara u─črad─▒─č─▒ durumlarda, dopamin eksikli─činde olu┼čan tablolarla benzerlik ortaya ├ž─▒kar. ÔÇťM├╝ltisistem dejenerasyonlarÔÇŁ ad─▒yla tan─▒nan bu hastal─▒klarda parkinsonizm d─▒┼č─▒nda beynin ba┼čka b├Âlgelerini de ilgilendiren n├Ârolojik belirtiler s├Âz konusudur. Bu hastal─▒klar─▒n k├╝├ž├╝k bir b├Âl├╝m├╝n├╝n kal─▒t─▒mla ge├žti─či bilinir.

Daha fazla ayr─▒nt─▒ya girmeksizin g├Âr├╝lmektedir ki parkinsonizmin bir├žok olas─▒ nedeni vard─▒r ve bunlar─▒n i├žinde en s─▒k rastlanan─▒ Parkinson hastal─▒─č─▒d─▒r.

PARK─░NSON HASTALI─×IÔÇÖNIN ─░LK BEL─░RT─░LER─░
Parkinson hastal─▒─č─▒ belirtileri genellikle ├žok sinsi ve yava┼č bir bi├žimde ba┼člar, ├Âyle ki hastalar ├žo─ču zaman hastal─▒─č─▒n ba┼člang─▒├ž tarihini kesin olarak s├Âyleyemezler. Hastalar ilk belirtinin fark─▒na vard─▒klar─▒ zaman hastal─▒─č─▒n baz─▒ belirtileri uzun zaman ├Ânce ba┼člam─▒┼č olabilir. Bir elinde titreme yak─▒nmas─▒yla ba┼čvuran bir hastan─▒n 5-6 y─▒l ├Âncesine ait ├žekilmi┼č video filmlerinde y├╝r├╝rken bir kolunu sallamad─▒─č─▒ fark edilebilir ya da bazen hastan─▒n eski foto─čraflar─▒nda ├Âne e─čik duru┼č ├Âzelli─či dikkati ├žekebilir. Nitekim Parkinson hastalar─▒n─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čunda s─▒kl─▒kla ilk belirti titremedir, kimi hasta ise ├Ârnekte oldu─ču gibi titreme ortaya ├ž─▒k─▒nca hekime getirilir. Bunun gibi baz─▒ hastal─▒k belirtilerinin uzun s├╝re devam etmesine kar┼č─▒n, Parkinson hastal─▒─č─▒na ait bilgi eksikli─či nedeniyle hekime ge├ž ba┼čvuruldu─čuna tan─▒k olmaktay─▒z.

PARK─░NSON HASTALI─×IÔÇÖNIN TEMEL BEL─░RT─░LER─░
Titreme (Tremor)
Parkinson hastal─▒─č─▒n─▒n titreme, kas sertli─či ve hareket azl─▒─č─▒ ile ┼čekillenen ├╝├ž temel belirtisinden en belirgini olan titreme genellikle hastan─▒n doktora en s─▒k ba┼čvurma nedenidir. Parkinson hastalar─▒n─▒n yakla┼č─▒k % 80ÔÇÖinde titreme ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r.

Titreme s─▒kl─▒kla bir taraftaki elde, bazen de bir ayakta ortaya ├ž─▒kar. Titreme tek bir parma─č─▒n titremesine s─▒n─▒rl─▒ kalabildi─či gibi bazen de dili, dudaklar─▒ ve ├ženeyi etkileyebilir ancak ba┼č veya ses titremesine yol a├žmaz.

Titreme ufak sal─▒n─▒ml─▒, yukar─▒-a┼ča─č─▒ basit kol ve/veya bacak hareketi ┼čeklinde olabildi─či gibi daha s─▒kl─▒kla karma┼č─▒k bir hareket halini de alabilir. ├ľn kolun hafif├že d─▒┼ča d├Ânmesi, ba┼č parmak ve i┼čaret parmaklar─▒n ileri-geri hareketleri ve elin bozuk para sayma ya da bir ├žak─▒l ta┼č─▒n─▒ ba┼č parmak ve i┼čaret parmak aras─▒nda yuvarlama hareketi ┼čeklinde olabilir. Titreme ayakta ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ zaman pedala basma hareketini and─▒r─▒r.

D├╝zenli ve belli bir h─▒zda olan titreme saniyede 5 ya da 6 vurumludur. Parkinson hastal─▒─č─▒nda etkilenmi┼č olan el veya ayak, di─čer hastal─▒klarda g├Âr├╝lebilen titremelere benzemeksizin, dinlenme s─▒ras─▒nda titrer. Titreme uyku s─▒ras─▒nda ve o uzvun harekete ba┼člamas─▒yla kaybolur. Sinirlilik, y├╝r├╝me, stres alt─▒nda kalma ya da zihinsel faaliyetle a┼č─▒r─▒ me┼čgul olma titremeyi artt─▒r─▒r. B├Âylece aral─▒kl─▒ olarak ortaya ├ž─▒kabilen titreme hastan─▒n ruh halini yans─▒tabilir. ├ľrne─čin evde gazete okurken titremesi olmayan bir hastan─▒n ziyaret├žisi gelince titremesi tekrar ortaya ├ž─▒kabilir. Titremenin bu y├Ân├╝ hastalar─▒n toplum i├žinde s─▒k─▒nt─▒ya girmelerine yol a├žmaktad─▒r ve bir ├žo─ču bu nedenle arkada┼člar─▒ aras─▒nda olmaktan vazge├žmektedirler.

Hastalar g├Âzle fark edilemeyecek kadar ince titremeyi bile hissedebilirler ve bunu titre┼čim hissi gibi alg─▒larlar. Nadir olarak g├Âr├╝len kar─▒n kaslar─▒n─▒n titremesi, i├žerde titreyen bir ┼čey varm─▒┼č gibi hissedilir. Diyafram veya g├Â─č├╝s kaslar─▒ titremesi ÔÇť├žarp─▒nt─▒ÔÇŁ gibi hissedilir ve hasta kalple ilgili bir sorun oldu─čunu d├╝┼č├╝nerek ilgili hekime ba┼čvurur. Bu ┼čekildeki titreme kalp elektrosunda (EKG ) saptanabilir.

Titremesi olan her ki┼činin Parkinson hastas─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ vurgulamak gerekir. Sa─čl─▒kl─▒ insanlarda korku, heyecan gibi stresli durumlarda ellerde, bacaklarda ge├žici olarak titreme ortaya ├ž─▒kabilir. Bunun d─▒┼č─▒nda her ya┼čta g├Âr├╝lebilen ve ÔÇťesansiyel tremorÔÇŁ ad─▒ verilen iyi huylu, ailevi bir hastal─▒kta, kollar ├Âne do─čru uzat─▒l─▒nca ellerde titreme olur. El titremesinin yan─▒ s─▒ra ├Âzellikle ya┼čl─▒ hastalar─▒n ba┼č─▒nda da titreme g├Âr├╝lebilir. Bu hastal─▒─č─▒n bir ├žok ├Âzelli─či gibi tedavisi de Parkinson hastal─▒─č─▒ndan farkl─▒d─▒r. Bunun d─▒┼č─▒nda titremeye yol a├žan ├že┼čitli nedenler aras─▒nda baz─▒ ila├žlar─▒n kullan─▒m─▒, tiroid bezinin a┼č─▒r─▒ ├žal─▒┼čmas─▒ veya beyincik hastal─▒klar─▒ say─▒labilir.

Kas sertli─či (Rijidite)
Baz─▒ hastalar uzuvlar─▒nda sertlik hissinden yak─▒n─▒rlar. Bununla birlikte kas sertli─či ├žo─ču kez hastan─▒n bir yak─▒nmas─▒ olmay─▒p hekimin fizik muayenede pasif harekete kar┼č─▒ olan bir direncin varl─▒─č─▒n─▒ saptamas─▒ ile tan─▒n─▒r. Hekim hastaya gev┼čemesini s├Âyleyerek, hastan─▒n uzuvlar─▒n─▒ eklem yerlerinden bir ├žok kez nazik├že gerer ve b├╝ker ve bu pasif harekete kar┼č─▒ eklem ├ževresinde diren├ž arar. B├Âyle pasif harekete kar┼č─▒ s├╝rekli bir diren├ž bulunmas─▒na ÔÇťrijiditeÔÇŁ denilir. Normalde kaslar─▒n dinlenme halinde yumu┼čak ve gev┼ček olmas─▒ gerekirken rijidite varl─▒─č─▒nda dinlenme halinde bile sabit bi├žimde gergin ve elle hissedilebilen belli bir sertlikte oldu─ču g├Âr├╝l├╝r. Parkinson hastal─▒─č─▒nda rijidite en s─▒k el, ayak bile─či, dirsek veya diz gibi eklemlerde saptan─▒r.

Bazen kas sertli─či hekim taraf─▒ndan eklemde sanki ÔÇťdi┼čli ├žarkÔÇŁ tak─▒lmas─▒ varm─▒┼č gibi hissedilir. Hastalar kas sertli─čini yorgunluk, batma hissi, a─čr─▒ veya kramp ┼čeklinde hissedebilirler. Omurga ├ževresi kaslar─▒n sertli─či olduk├ža seyrek g├Âr├╝l├╝r, s─▒rt a─čr─▒s─▒ ya da bel a─čr─▒s─▒ yaratabilir ve genellikle ├Âne e─čik durmakla ┼čiddetlenir. Bald─▒r ve ayak kaslar─▒ sertli─či a─čr─▒l─▒ kramplar ┼čeklinde ortaya ├ž─▒kabilir.

Hareketlerde yava┼člama (Bradikinezi)
Parkinson hastal─▒─č─▒n─▒n belki de ├Âz├╝rl├╝l├╝k yaratan en temel belirtisi olan hareketlerdeki yava┼člama yani ÔÇťbradikineziÔÇŁ, her hastada erken veya ge├ž olarak geli┼čir. Hareket yava┼čl─▒─č─▒ g├╝nl├╝k ya┼čamdaki faaliyetlerin t├╝m├╝n├╝n belli bir yava┼čl─▒kta olmas─▒na yol a├žar. Hareketlerin d├╝zenli aralarla tekrar─▒ ve eklemlerin hareket a├ž─▒kl─▒─č─▒ azalm─▒┼čt─▒r. Hastalar─▒n basit g├╝nl├╝k i┼člerini yapma s─▒ras─▒nda, ├Ârne─čin d├╝─čme ilikleme, kravat ve ayakkab─▒ ba─člama, yaz─▒ yazma ve ├žatal-b─▒├žak kullanma gibi incelik isteyen i┼člerde ba┼člang─▒├žta hafif derecede hissettikleri g├╝├žl├╝k giderek artar. Zamanla istemli hareketlerin ├žo─čunun yap─▒lmas─▒nda, ├Ârne─čin yemek yerken ve ├ži─čnerken, al├žak bir koltuktan do─črulurken, otomobile binerken ve inerken, yatakta bir taraftan di─čer tarafa d├Ânerken zorlanmalar dikkati ├žeker. Yukar─▒da s├Âz├╝ edilen istemli hareketlerin yava┼člamas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra, g├Âzleri k─▒rpmak ve y├╝r├╝rken kollar─▒ sallamak gibi otomatik olarak yap─▒lan, birbirinin ayn─▒ olan hareketler de azal─▒r ya da kaybolur.

Hareket yava┼čl─▒─č─▒ ne ├žok kadar belirgin olsa da hastalar─▒n kas g├╝c├╝, yani kuvveti normaldir. Hastan─▒n bu y├Ândeki yak─▒nmas─▒ genel bir yorgunluk hali, ├Ârne─čin y├╝r├╝rken ya da di┼č f─▒r├žalarken yap─▒lmas─▒ gereken ard─▒s─▒ra hareketlere kumanda ederken uzuvlarda hissetti─či tutukluktur. Hareketlerdeki bu t├╝r yava┼čl─▒k zamanla hastalar─▒ ba┼čkalar─▒na ba─č─▒ml─▒ hale getirebilir. Yava┼čl─▒─č─▒ a─č─▒r derecede olan bir hastada titreme ya da rijidite bulunmayabilir.

ÔÇťAkineziÔÇŁ ise hareketsizlik anlam─▒ ta┼č─▒r ve genellikle hastal─▒─č─▒n ilerlemi┼č oldu─ču d├Ânemlerde ortaya ├ž─▒kar. Bu durumdaki Parkinson hastalar─▒ uzun s├╝re izlendi─činde, g├Âzle g├Âr├╝l├╝r bir hareket yapma yetene─čini yitirdikleri g├Âr├╝l├╝r: g├Âz k─▒rpma, do─čal y├╝z ifadesini olu┼čturan hareketler (mimikler), oturu┼ču d├╝zeltmek gibi yard─▒mc─▒ hareketler g├Âzlenmez. B├Âyle hastalar sadece k─▒p─▒rdamadan oturur ve sabit bir bak─▒┼čla bakarlar.
Parkinson Hastalar─▒nda Beden E─čitiminin Yeri

Parkinson hastalar─▒nda t─▒bbi tedavinin yan─▒ s─▒ra beden e─čitimi hareketleri de ├žok ├Ânemlidir. Fiziksel olarak zinde olan hastalar─▒n uzun hastal─▒k seyriyle daha iyi ba┼ča ├ž─▒kt─▒klar─▒ bilinen bir ger├žektir.

Beden e─čitiminin, yap─▒labildi─či ├Âl├ž├╝de, ├Âzellikle kas sertli─či ve hareket yava┼čl─▒─č─▒ ├╝zerine olumlu etkisi nedeniyle hastan─▒n kendisini daha iyi hissetmesine katk─▒s─▒ vard─▒r. Bilindi─či gibi kullan─▒lmayan kaslar─▒n zamanla kitlesi azal─▒r ve boyu k─▒sal─▒r (kontrakt├╝r), dolay─▒s─▒yla v├╝cudun kas yap─▒s─▒n─▒n korunmas─▒ i├žin beden hareketleri yapmak zorunludur. Benzer bi├žimde, eklemlerin her g├╝n normal hareket menzilinde hareket ettirilmeleri gereklidir, aksi takdirde kullan─▒lmayan bir eklemi ku┼čatan ba─č dokusu sertle┼čir ve eklem hareket yetene─čini kaybederek kal─▒c─▒ bi├žimde i┼člev kayb─▒na u─črar. B├Âylece d├╝zenli kas faaliyeti kaslar─▒ ve eklemleri korur, ayr─▒ca kalbin ├žal─▒┼čmas─▒na, kan dola┼č─▒m─▒na ve akci─čerlerin havalanmas─▒na da katk─▒da bulunur.

Bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda beden hareketleri yapanlarda daha az kab─▒zl─▒k olur, b├Âbrekler, idrar yollar─▒ ve mesane daha iyi ├žal─▒┼č─▒r. ├ľte yandan fiziksel faaliyet zihin i├žin de iyidir. Kaslardaki gev┼čeme ve rahatlama fikirlerin olumlu y├Ânde de─či┼čmesine de yol a├žar. Beden hareketlerinden sonra mutluluk hissi, kendini iyi hissetme duygular─▒ ki┼čiye hakim olur.

Kendi g├Âzlemimize dayanarak hastalar─▒m─▒z aras─▒nda d├╝zenli olarak beden hareketleri yapanlar─▒n, yapmayanlara g├Âre g├╝nl├╝k ya┼čamlar─▒nda daha hareketli olduklar─▒n─▒ s├Âyleyebiliriz. Beden e─čitimi hareketleri ├Âzellikle al─▒┼č─▒k olmayan hastalar i├žin ba┼člang─▒├žta zevksiz ve s─▒k─▒c─▒ g├Âr├╝nse de, bunu g├╝nl├╝k ya┼čam─▒n bir par├žas─▒ olarak kabul etmeleri kendileri i├žin yararl─▒ olacakt─▒r. Aile bireyleri de en az hekim kadar bu konuda destekleyici ve te┼čvik edici bir tutum i├žinde olmal─▒d─▒rlar. Mesle─či gere─či fazla hareket eden hastalar─▒n bu bak─▒mdan daha ┼čansl─▒ olduklar─▒n─▒ belirtmekte yarar vard─▒r.

Hastalar normal hareket a├ž─▒kl─▒─č─▒na kavu┼čmas─▒ amac─▒yla t├╝m eklem ve kaslar─▒n─▒ her g├╝n k─▒sa s├╝relerle ├žal─▒┼čt─▒rmal─▒d─▒rlar. Bu ├žal─▒┼čmalar─▒n hastay─▒ a┼č─▒r─▒ derecede yoracak kadar a─č─▒r olmas─▒ ya da uzun s├╝rmesi ┼čart de─čildir. E─čer hasta tercih ediyorsa sabit duran bisiklet ya da k├╝rek ├žekme aleti gibi baz─▒ aletlerden yararlanabilir, ancak bunlar─▒n aletsiz yap─▒lan hareketlere bir ├╝st├╝nl├╝─č├╝ g├Âr├╝lmemi┼čtir.

Y├╝r├╝me hastalar i├žin m├╝kemmel ve ─▒l─▒ml─▒ bir egzersizdir. Y├╝r├╝menin h─▒z─▒, s├╝resi ve mesafesi hastan─▒n yetenek ve g├╝c├╝ne g├Âre de─či┼čebilmekle birlikte g├╝nde bir bu├žuk-iki kilometre y├╝r├╝y├╝┼č├╝n yorucu olmad─▒─č─▒ gibi gev┼četici ve canland─▒r─▒c─▒ bir etkisi de vard─▒r. Y├╝r├╝me ┼čehirde ya da k─▒rsal kesimde kolayl─▒kla hobi ┼čeklinde yap─▒labilir, veya her sabah k├Â┼čedeki d├╝kkana gidip al─▒┼čveri┼č yapmak, d├Ân├╝┼čte ba┼čka bir yoldan d├Ânmek ┼čeklinde g├╝nl├╝k ya┼čam─▒n bir par├žas─▒ haline getirilebilir. Bunun d─▒┼č─▒nda y├╝zme son derece yararl─▒ bir spordur, ancak denge ve y├╝r├╝me bozuklu─ču olmayan hastalara, e─čer imkanlar─▒ varsa yaz─▒n s─▒─č sularda, g├╝venli ko┼čullarda y├╝zmesi ├Ânerilir. Eskiden beri yapmaktan ho┼čland─▒─č─▒ tenis, futbol gibi faaliyetleri varsa hasta bunlar─▒ s├╝rd├╝rmelidir, zira bu t├╝r sporlarda ├Â─črenilmi┼č hareketler, y├╝r├╝me gibi i├žg├╝d├╝sel olarak yap─▒lan hareketlere k─▒yasla Parkinson hastal─▒─č─▒ndan daha az etkilenir.
{loadposition header}
BEDEN E─×─░T─░M─░ HAREKETLER─░
B├╝y├╝k eklemleri ve onlar─▒ ilgilendiren kaslar─▒ d├╝zenli olarak her g├╝n ├žal─▒┼čt─▒rman─▒z size son derece zindelik kazand─▒racakt─▒r. ├ľzellikle sabah yataktan kalkar kalkmaz yap─▒ld─▒─č─▒nda, g├╝n boyu daha fazla hareketlilik kazanabilirsiniz. Parkinson hastal─▒─č─▒na ait belirtileriniz t─▒bbi tedaviyle kontrol alt─▒na al─▒nm─▒┼č ise ve a─č─▒r kalp yetmezli─či sorunu ta┼č─▒m─▒yorsan─▒z, a┼ča─č─▒da yer verilen baz─▒ basit beden e─čitimi hareketlerini ├žal─▒┼čman─▒z─▒n size yararl─▒ olaca─č─▒na inan─▒yoruz.

Baz─▒ hareketleri bir kez ├Â─črendikten sonra, evde her g├╝n kendi ba┼č─▒n─▒za yapabilirsiniz. Hareketlerinizdeki k─▒s─▒tl─▒l─▒k nedeniyle tek ba┼č─▒n─▒za beden hareketlerini ├žal─▒┼čamayacaksan─▒z, bir fizyoterapistin yard─▒m─▒yla germe egzersizleri ve baz─▒ pasif hareketler yap─▒labilir ve daha sonra aile bireylerinden biri taraf─▒ndan her g├╝n ve d├╝zenli olarak uygulanabilir. Her g├╝n yap─▒lan egzersizlerin g├╝nl├╝k yarar─▒ hafif olsa bile, birikmi┼č yararl─▒ etkisini haftalar sonra fark edeceksiniz. G├╝nde 5-10 kez ya da daha fazla yapman─▒z ├Ânerilen baz─▒ egzersizler a┼ča─č─▒da tarif edilmi┼čtir.

S─▒rt├╝st├╝ Yatarken Yap─▒lacak Egzersizler
1. Her bir baca─č─▒n─▒z─▒, diz b├╝k├╝l├╝ haldeyken, s─▒rayla karn─▒n─▒za do─čru ├žekiniz, di─čer baca─č─▒n─▒z─▒ yataktan kalkmayacak ┼čekilde bast─▒r─▒n─▒z. Bu arada ellerinizden destek alabilirsiniz.
2. Ellerinizden destek alarak, her iki baca─č─▒n─▒z─▒ dizlerinizi b├╝kerek karn─▒n─▒za do─čru ├žekiniz.
3. Her bir baca─č─▒n─▒z─▒ s─▒rayla, dizlerinizi b├╝kmeden havaya kald─▒r─▒n─▒z.
4. Dizlerinizi b├╝kmeden ayaklar─▒n─▒z─▒ bilekten kendinize do─čru b├╝k├╝n├╝z ve 5 sn tutunuz.
5. Kol ve bacaklar─▒n─▒z─▒ yanlara do─čru a├ž─▒p kapat─▒n─▒z.
6. Her iki bacak biti┼čik ve dizler b├╝k├╝l├╝ halde iken kal├ža hareketi ile sa─č ve sol yana d├Ânerek dizlerinizi yata─ča de─čdirmeye ├žal─▒┼č─▒n─▒z.
7. Bir ├Ânceki hareketi yaparken bacaklar─▒n─▒z─▒ bir yana, ba┼č─▒n─▒z─▒ aksi y├Âne ├ževiriniz.
8. Dizleriniz b├╝k├╝l├╝ halde, el ve ayaklar─▒n─▒z─▒ yata─ča bast─▒rarak kal├žan─▒z─▒ yataktan yukar─▒ do─čru kald─▒r─▒p 5 sn. tutunuz.
9. Bir ├Ânceki hareketi, avu├ž i├ži yukar─▒ bakacak ┼čekilde ellerinizden kuvvet almadan tekrarlay─▒n─▒z.
10. Dizleriniz hafif b├╝k├╝l├╝ iken, ba┼č ve omuzlar─▒n─▒z─▒ kald─▒rarak ellerinizi dizlerinize de─čdirmeye ├žal─▒┼č─▒n─▒z.
11. Dizleriniz b├╝k├╝l├╝, elleriniz kenetli iken s─▒rayla sa─ča ve sola do─čru uzanmaya ├žal─▒┼č─▒n─▒z ve 5 sn. kal─▒n─▒z.

Y├╝z├╝st├╝ Yatarken Yap─▒lacak Egzersizler
1. Eller arkada kenetli iken ba┼č tavana bakacak ┼čekilde g├Â─čs├╝n├╝z├╝ yataktan kald─▒r─▒n─▒z. Bu durumdayken ba┼č─▒n─▒z─▒ sa─ča ve sola ├ževiriniz.
2. Ellerinizle yata─ča abanarak, dirsekler d├╝z olacak ┼čekilde ba┼č ve g├Â─čs├╝n├╝z├╝ yataktan kald─▒r─▒n─▒z.
3. Dizlerinizi s─▒ras─▒yla b├╝k├╝n├╝z.

Otururken Yap─▒lacak Egzersizler
1. Kollar─▒n─▒z yanda, g├Âvdeniz ├Âne e─čik pozisyonda iken nefes al─▒n─▒z ve s─▒rt─▒n─▒z dik olacak ┼čekilde do─črulunuz.
2. V├╝cudunuzun a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ s─▒rayla sa─č ve sol yanlara e─čilerek aktar─▒n─▒z.
3. Bir dizinizi kendinize do─čru ├žekerken di─čer tarafa e─čilerek a─č─▒rl─▒k aktar─▒n─▒z.
4. Dizinizi kendinize do─čru ├žekiniz ve ba┼č─▒n─▒z─▒ yava┼č├ža dizinize yakla┼čt─▒rmaya ├žal─▒┼č─▒n─▒z. Ba┼člang─▒├ž konumuna geri d├Ân├╝n├╝z. S─▒rt─▒n─▒z─▒ dik tutmaya ├žal─▒┼č─▒n─▒z.
5. S─▒rayla topuklar─▒n─▒z─▒ ve parmak u├žlar─▒n─▒z─▒ yerden kald─▒r─▒n─▒z.
6. Daha sonra bir aya─č─▒n─▒z─▒n topu─čunu kald─▒r─▒rken di─čer aya─č─▒n─▒z─▒n parmak ucu kalkacak ┼čekilde hareketi tekrarlay─▒n─▒z.
7. Elleriniz dizler ├╝zerinde ├žapraz yapt─▒ktan sonra, kollar─▒n─▒z─▒ yanlardan yukar─▒ya do─čru bir daire ├žizecek ┼čekilde kald─▒r─▒n─▒z ve indiriniz. Kollar─▒n─▒z─▒ kald─▒r─▒rken burundan derin bir nefes al─▒p, kollar─▒n─▒z─▒ indirirken a─č─▒zdan nefes veriniz.
8. Kollar yana a├ž─▒k konumda iken ellerinizi omuzlar─▒n─▒za koyunuz ve sa─ča do─čru d├Ânerek 5sn. durunuz, daha sonra orta pozisyona gelip i┼člemi sola do─čru d├Ânerek tekrarlay─▒n─▒z.
9. Sa─č kol d├╝z bir ┼čekilde ileri uzat─▒l─▒rken, sol baca─č─▒n─▒z─▒ karn─▒n─▒za do─čru ├žekiniz. Daha sonra ayn─▒ i┼člemi sol kol-sa─č baca─č─▒n─▒zla tekrarlay─▒n─▒z.
10. S─▒rayla sa─č ve sol dizinizi d├╝z bir ┼čekilde ileri do─čru uzat─▒n─▒z.
11. Her iki omuzunuzu yukar─▒ kald─▒rarak kulaklar─▒n─▒za de─čdirmeye ├žal─▒┼č─▒n─▒z.
12. Her iki omuzunuza kendi ekseni etraf─▒nda daireler ├žizdiriniz.
13. Ba┼č─▒n─▒z─▒ ├Ânce ├Âne sonra arkaya yat─▒r─▒n─▒z.
14. Ba┼č─▒n─▒z─▒ sa─ča ve sola yat─▒r─▒n─▒z.
15. Ba┼č─▒n─▒z─▒ bir yandan di─čer yana ├ževiriniz.
16. Ba┼č─▒n─▒z─▒ ├Ânce saat yelkovan─▒ y├Ân├╝nde, sonra ters y├Ânde d├Ând├╝r├╝n├╝z.

Not: 13-16. maddelerde belirtilen hareketleri ba┼čd├Ânmesi, boyun eklemlerinde hareket k─▒s─▒tl─▒l─▒─č─▒, boyun f─▒t─▒─č─▒ olan hastalar─▒n ├žal─▒┼čmalar─▒ sak─▒ncal─▒d─▒r.

Bir Cevap Yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir

┼×u HTML etiketlerini ve ├Âzelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>