Otizm ve ileti┼čim

3.049 okundu

otizm iletisim┬áOtizm, ya┼čam─▒n ilk 3 y─▒l─▒nda fark edilen ciddi geli┼čimsel bir bozukluktur. Temel olarak
ileti┼čimde ve sosyal ili┼čkilerdeki zorluk ya da k─▒s─▒tl─▒l─▒k olarak tan─▒mlanan bir bozukluktur.
Sosyal etkile┼čime ve ileti┼čime zarar veren, s─▒n─▒rl─▒ ve tekrarlanan davran─▒┼člara yol a├žan bir
sorundur. Otizmin ba┼čl─▒ca ├Âzellikleri; bili┼čsel geli┼čimde gerilik veya sapma, yineleyici s─▒n─▒rlay─▒c─▒ olan ilgi ve davran─▒┼člar, sosyal ve ileti┼čim alan─▒nda yetersizlik olarak┬átan─▒mlanabilir.

Otizmin Bilinen Sebepleri Nedir?
Bug├╝n i├žin bu soruya verilebilecek en do─čru yan─▒t:┬áOtizme nelerin yol a├žt─▒─č─▒ bilinmiyor yan─▒t─▒ olacakt─▒r. Karde┼čler ve ikizler ├╝zerinde┬áyap─▒lan ara┼čt─▒rmalar genetik fakt├Ârlerin ├Ânemli oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝rmektedir. Ayn─▒ zamanda n├Ârolojik ve biyolojik nedenler de┬áara┼čt─▒r─▒lmaktad─▒r. Otizme her ├že┼čit toplumda, ─▒rkta ve ailede rastlanmaktad─▒r. Otizmin ├žocuk yeti┼čtirme ├Âzellikleriyle ya da ailenin┬áekonomik ko┼čullar─▒yla ili┼čkisi yoktur.

Otizmin Belirtileri Nelerdir?
Otizm, s─▒kl─▒kla ├ževreye kar┼č─▒ ilgisizlik ve konu┼čma problemi ile ailenin dikkatini ├žeker. Genellikle bu d├Ânem erken ├žocukluk d├Ânemi┬áolarak nitelenen 12-18 ay civar─▒nda fark edilir. G├Âz konta─č─▒ k─▒s─▒tl─▒d─▒r ya da yoktur, ├ževreye ilgisizdirler, ad─▒na tepki vermezler,
tekrarlayan davran─▒┼člar─▒ (stereotipik davran─▒┼člar─▒) vard─▒r, sosyal ve duygusal a├ž─▒dan kendilerini izole ederler, konu┼čma bir├žo─čunda┬áyoktur ya da varsa da ileti┼čim arac─▒ olarak kullanmazlar, ekolalik konu┼čmalar─▒ vard─▒r, oyuncaklarla fonksiyonel oynayamazlar, rutinleri┬ávard─▒r de─či┼čikliklere kar┼č─▒ tepkilidirler, nesnelere a┼č─▒r─▒ ba─čl─▒l─▒klar─▒ vard─▒r.

Otizmli Bireylerde G├Âr├╝len Dil ve Konu┼čma Sorunlar─▒ Nelerdir?
Otizmde en ├žok etkilenen beceriler sosyal etkile┼čim ve ileti┼čim alan─▒ndad─▒r. Otizmli ├žocuklarda dil edinimi s├╝recinde bir gecikme┬ág├Âr├╝l├╝r. Kimi zaman da edinilen dil becerileri sonradan kaybolabilmektedir. Bunun yan─▒nda, s├Âzc├╝k hazinesinde s─▒n─▒rl─▒l─▒k, ifadelerin┬átekrarlay─▒c─▒ ┼čekilde kullan─▒m─▒ (ekolalik konu┼čma), jest-mimik ve ses tonu kullan─▒m─▒nda farkl─▒l─▒klar, bir konuya a┼č─▒r─▒ odaklanma,
ileti┼čimi ba┼člatma ve s├╝rd├╝rmede g├╝├žl├╝k s├Âz konusu olabilir. Anla┼č─▒l─▒r olmayan s├Âzc├╝kler, ba─člama uygun olmayan ifadeler, tekrarl─▒┬áanlams─▒z sesler, konu┼čma yerine ├ž─▒─čl─▒k atma ve a─člama gibi davran─▒┼člar bulunabilir. Konu┼čmay─▒ ├Â─črenen otizmlilerde dil bilgisel┬áa├ž─▒dan da farkl─▒l─▒klar olabilmektedir. Zamirlerin ve eklerin kullan─▒m─▒nda hatalar g├Âr├╝l├╝r. Bunun yan─▒nda konu┼čman─▒n semantik┬á(konu┼čma i├žeri─činin anlam─▒) ve pragmatik (bireyin sosyal etkile┼čimde s├Âzel ve s├Âzel olmayan dili kullanmas─▒ ve yorumlamas─▒)┬áalanlar─▒nda g├╝├žl├╝kler mevcuttur.

Otizmde Tan─▒ Kriterleri Nelerdir?
Otizmin bir├žok belirtisi vard─▒r. Fakat genellikle aileler di─čer belirtileri ka├ž─▒ra bilirken ├žocuklar─▒ konu┼čma ├ža─č─▒na geldi─činde
konu┼čamad─▒klar─▒nda fark ederler. Otizm tan─▒s─▒ genelde 3 ya┼č─▒ndan itibaren kesin olarak konmaktad─▒r. Fakat yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar
otizmin 12 aydan itibaren tan─▒nmas─▒n─▒ olas─▒ k─▒lm─▒┼čt─▒r. Otizmin uyar─▒c─▒ i┼čaretleri ┼čunlard─▒r;
─░kinci ayda hi├žbir dinleme ve g├Âztemas─▒n─▒n olmamas─▒
4-5. aylarda anne-babaya ne┼čeli ses ya da g├╝l├╝c├╝kle kar┼č─▒l─▒k vermemek
8-9. aylarda kar┼č─▒l─▒kl─▒ ileti┼čim kuramamak
─░┼čaret etmek yerine yeti┼čkinin elini kullanarak g├Âstermek, i┼čaret edilen yere bakmamak,
12. ayda en aziki kelime ile ileti┼čim kuramama, anne-baban─▒n y├╝zifadelerini ya da sesini taklit edememek
16. ayda problem ├ž├Âzmeye y├Ânelik karma┼č─▒k i┼člemler yapamamak
─░ki ya┼č─▒nda taklit oyunu oynamamak
Basmakal─▒p, tekrarlay─▒c─▒ hareketler yapma (├ľrne─čin; el ├ž─▒rpma ya da vurma ya da karma┼č─▒k t├╝m v├╝cut hareketleri)
G├╝ndelik rutinler geli┼čtirme ve bu rutinlerine hi├ž esneklik g├Âstermeksizin s─▒k─▒ s─▒k─▒ya uyma
K─▒s─▒tl─▒ ilgi alan─▒, ya da belirli bir alana a┼č─▒r─▒ odaklanma

Dil ve Konu┼čma Geli┼čimine ─░li┼čkin Belirtiler:

Kazan─▒lm─▒┼č konu┼čma becerilerin kaybedilmesi.
Toplumsal etkile┼čim sa─člamak i├žin yap─▒lan el-kol hareketleri, al─▒nan v├╝cut konumu, tak─▒n─▒lan y├╝zifadesi, g├Âz g├Âze gelme gibi
s├Âzel olmayan bir├žok davran─▒┼čta belirgin bir bozulman─▒n olmas─▒
Ya┼č─▒tlar─▒yla geli┼čimsel d├╝zeyine uygun ili┼čkiler geli┼čtirememe
Di─čer insanlarla e─členme, ilgilerini ya da ba┼čar─▒lar─▒n─▒ kendili─činden payla┼čma aray─▒┼č─▒ i├žinde olmama (├Ârn. ─░lgilendi─či nesneleri
g├Âstermeme, getirmeme ya da belirtmeme)
Konu┼čulan dilin geli┼čiminde gecikme olmas─▒ ya da hi├ž geli┼čmemi┼č olmas─▒.
Konu┼čmas─▒ yeterli olan ki┼čilerde, ba┼čkalar─▒yla s├Âyle┼čiyi ba┼člatma ya da s├╝rd├╝rmede belirgin bir bozuklu─čun olmas─▒
Ayn─▒ kelimeleri tekrarlay─▒c─▒ tarzda s├Âyleme ya da ├Âzel bir dil kullanma.

autismOtizmin Tedavisi M├╝mk├╝n M├╝d├╝r?
Otizmin kesin bir tedavisi yoktur. Bug├╝n i├žin en temel tedavisi e─čitimdir. E─čitim ile gerek ├žocu─čun ya┼č─▒ gerekse erken m├╝dahale ile┬ábelirtilerin s─▒kl─▒─č─▒nda ve ┼čiddetinde de─či┼čiklikler g├Âr├╝l├╝r. E─čitimin amac─▒ ├žocu─čun ihtiya├žlar─▒na y├Ânelik olarak planlanm─▒┼č┬áprogramlarla, ├žocu─čun geli┼čimsel olarak m├╝mk├╝n oldu─čunca akranlar─▒ d├╝zeyine ula┼čmas─▒n─▒ sa─člamakt─▒r. Bu ├žocuklar─▒n erken┬ád├Ânemde tan─▒nmas─▒ ve uygun e─čitime ba┼članmas─▒, belirtilerin gidi┼čat─▒ ve ilerleyen d├Ânemlerde kar┼č─▒la┼č─▒labilecek problemlerin en┬áaza indirgenmesi a├ž─▒s─▒ndan ├žok ├Ânemlidir. Uygulanacak olan ila├ž tedavisi otizme e┼člik eden problemlerin sa─čalt─▒m─▒na y├Âneliktir.
├çocu─čun e─čitimi bir ekip ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ gerektirir. Bu ekipte ├žocu─čun kendi doktoru, ├Âzel e─čitimcisi,┬ákonu┼čma terapisti, ├žocuk psikiyatr─▒┬áve/veya ├žocuk n├Ârolo─ču mutlaka bulunmal─▒d─▒r. Ailelerin e─čitim s├╝recine kat─▒lmalar─▒ ve desteklemeleri ├žok ├Ânemlidir.
Otizmde Dil ve Konu┼čma Terapisi Uygulamalar─▒ Nelerdir?

otizm konusmaOtizmde dil ve konu┼čma┬áterapisinin ├žok ├Ânemli bir yeri vard─▒r. Dil ve konu┼čma terapileri bireylerin konu┼čma geli┼čimlerini art─▒rmaya┬áy├Ânelik bili┼čsel ve davran─▒┼č├ž─▒ y├Ântemleri ve alternatif ve destekleyici yakla┼č─▒mlar─▒ i├žerir. Terapi s├╝recinde, otizmli ├žocu─čun dil ve┬ákonu┼čma becerilerinin edinimini h─▒zland─▒rmak hedeflenir. ─░leti┼čim becerileri geni┼čletilir ve becerilerin g├╝nl├╝k hayatta kullan─▒m─▒na┬áy├Ânelik etkinlikler desenlenir.┬áDil geli┼čimine┬áy├Ânelik etkinliklerin yan s─▒ra oral motor becerilerin desteklenmesi, varsa┬áartik├╝lasyon┬áproblemlerinin d├╝zeltilmesine y├Ânelik ├žal─▒┼čmalarda yap─▒l─▒r. Bunun yan─▒ s─▒ra semantik ve pragmatik alanlara ili┼čkin ├žal─▒┼čmalar,┬ákonu┼čma h─▒z─▒ ve ses tonunun ba─člama g├Âre uygun ┼čekilde kullan─▒m─▒ ├╝zerinde ├žal─▒┼čmalar ger├žekle┼čtirilir.
Serkan Bengisu
Uzman Dil ve Konu┼čma Terapisti
Kaynak:  http://www.ozelegitimforumu.com/konu-otizm-ve-iletisim?pid=19893#pid19893

Comments are closed.

%d blogcu bunu be─čendi: