Hiperaktivite Tan─▒m─▒

2.657 okundu

A┼č─▒r─▒ hareketli ├žocuklara t─▒p dilinde ÔÇťhiperaktif ├žocukÔÇŁ denir. Yuvada; yuvaya gitmediyse ilk├Â─čretim birinci s─▒n─▒fta tespit edilir. A┼č─▒r─▒ hareketlidirler, yerlerinde oturamazlar, s├╝rekli k─▒p─▒r k─▒p─▒rd─▒rlar. Halk aras─▒nda ÔÇťeli dursa aya─č─▒ durmuyorÔÇŁ ┼čeklinde ifade edilir.

Bu ├žocuklarda s─▒k├ža g├Âr├╝len;

1. Yo─čunla┼čamama

2. Unutkanl─▒k, dalg─▒nl─▒k

3. D├╝rt├╝sellik

4. Uslu duramama

5. Hareket etme

6. S├Âz├╝ kesme7

. Sald─▒rgan davran─▒┼člar Dikkat eksikli─či de varsa;

1. Derse hemen ba┼člayamazlar

2. Zaman─▒nda bitiremezler

3. Arkada┼člar─▒yla ili┼čkilerinde zorlan─▒rlar

4. Oyunlarda zorlan─▒rlar

5. Bir konudan di─čerine ge├žerken zorlan─▒rlar. ├ľrne─čin; matematikten T├╝rk├žeye ge├žerken zorlan─▒rlar.

6. Arkada┼člar─▒na hemen uyum sa─člayamazlar. Ya hemen vazge├žerler ya da kavga ederler.

Hiperaktif ├çocuklar─▒n ├ľzellikleri

– ├çocuk ├žok hareketlidir

.- Yerinde duramaz.

– S├Âz dinlemez.

– ├çok h─▒r├ž─▒nd─▒r.

– Zarar verici olabilir

.- Kurallara uymakta zorlan─▒r.

– Kendini ve davran─▒┼člar─▒n─▒ kontrol edemez.

– S├╝rekli olarak bir yerlerini sa─ča sola ├žarpar

.- Yemek yerken ├žo─čunlukla ├╝zerine d├Âker.

– S─▒k s─▒k ufak ev kazalar─▒ ya┼čar.

– Pek ├žok yerde ÔÇťyaramazÔÇŁ diye ad─▒ ├ž─▒kar.

– ─░┼člemedi─či su├žlar da ├╝zerine kalabilir

.- Her ┼čeyi mutlaka ellemek, tutmak, eline almak ister.

– Arkada┼člar─▒yla uyumlu oynama s├╝resi s─▒n─▒rl─▒d─▒r.

– Yuvaya gitti─činde di─čer ├žocuklardan farkl─▒ y├Ânleri oldu─ču fark edilir.

– ─░lkokula ba┼člad─▒─č─▒nda zeki olmas─▒na ra─čmen zorlan─▒r.

– Harfleri ve say─▒lar─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r.

– Harfleri ve say─▒lar─▒ ters yazar ve okur.

– ├ľdevlerini kaydetmeyi beceremez.

– ├ľdevlerini yanl─▒┼č anlar ve yanl─▒┼č yapar.

– ├ľdevlerini yapt─▒─č─▒ halde evde unutur

.- Okulda e┼čyalar─▒ b─▒rak─▒r ya da unutur.

– ├ľ─čretmenleri ondan ┼čikayet├ži olur.

– Serviste arkada┼člar─▒n─▒ rahats─▒z etti─či i├žin s─▒k s─▒k ┼čikayetler gelir

. Bu ├Âzelliklerden 10 tanesi ├žocuk i├žin ge├žerliyse psikolo─ča ba┼čvurmak gerekir.

Hiperaktif ├çocuklar─▒n Olumsuz ├ľzellikleri

1. Dalg─▒n, dikkatsiz, unutkan, sakar ve kazalara a├ž─▒kt─▒r.

2. Alg─▒lama g├╝├žl├╝kleri ya┼čarlar.Bilgi beyine 5 duyunun t├╝m├╝n├╝ kullanarak gelir. ├ľ─črenmede ├Ânemli olanlar: g├Ârsel ve i┼čitsel duyulard─▒r.G├Ârsel alg─▒lama g├╝├žl├╝─č├╝ g├Ârsel bilgileri kar─▒┼čt─▒rmas─▒na sebep olabilir. ÔÇťcÔÇŁ yerine ÔÇťeÔÇŁ, ÔÇťbÔÇŁ yerine ÔÇťdÔÇŁ, ÔÇťmÔÇŁ yerine ÔÇťnÔÇŁ, ÔÇťbÔÇŁ yerine ÔÇťpÔÇŁ gibi…

G├Ârsel motor problemleri olan ├žocuk top yakalama ya da f─▒rlatmada, bulmaca ├ž├Âzmede, ip atlamada, ├žeki├ž ve ├živi kullanma da sorun ya┼čar.ÔÇťFig├╝r yerle┼čtirmeÔÇŁ problemi olabilir: okurken kelime ve sat─▒rlar─▒ atlayabilir.Derinli─či yanl─▒┼č de─čerlendirebilir; bu y├╝zden e┼čyalara ├žarpabilir, sandalyeden d├╝┼čebilir.

─░┼čitsel alg─▒lama g├╝├žl├╝─č├╝: hafif ses farkl─▒l─▒klar─▒n─▒ ay─▒rt etmede g├╝├žl├╝k ya┼čayabilir. ├ľrne─čin; ba┼čka ├žocuklar─▒n oyun oynad─▒─č─▒ odada tv izliyorsa, sizin ona: ÔÇť Buraya gel ve sofray─▒ kurÔÇŁ dedi─činizi duymayabilir. Bunun nedeni sizin sesinizi (fig├╝r) di─čer seslerden (fon) ay─▒rt edememesidir. B├Âylece sizi dinlemiyormu┼č gibi g├Âr├╝n├╝r.

B├╝t├╝nleme g├╝├žl├╝kleri, soyutlama ve organize etme g├╝├žl├╝kleri ya┼čayabilirler. S─▒ralama g├╝├žl├╝kleri ya┼čayabilirler; anlat─▒lan bir hikayeyi tekrar anlatmas─▒ istendi─činde olaylar─▒n s─▒ras─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒rabilir; ÔÇť23ÔÇŁ ├╝ ÔÇť32ÔÇŁ diye yazabilir. ├ľrne─čin; 12 ay─▒ ezberler sayar ama ÔÇťEyl├╝lden sonra hangi ay gelir?ÔÇŁ sorusuna cevap veremeyebilir.

Haf─▒za g├╝├žl├╝kleri ya┼čayabilir; bilgiyi k─▒sa s├╝reli bellekten uzun s├╝reli belle─če ge├žirmede sorun ya┼čayabilirler. Uzun s├╝reli haf─▒zada sorun yoktur. 3 y─▒l ├Ânceki olay─▒ detayl─▒ ┼čekilde aktar─▒r. Ancak ├Â─čretmenin istedi─či ├Âdevi ertesi g├╝n tamam─▒yla unutabilir. Normal ├žocuk 3-5 kerede ├Â─črenirken o 10 kerede ├Â─črenir.

T├╝m bu g├╝├žl├╝klerden ├Ât├╝r├╝ yazma ve okumada fakl─▒l─▒klar g├Âsterirler. ├ľnlerine konan bir metni farkl─▒, eksik, fazla ya da yanl─▒┼č okuyabilirler.

3. Da─č─▒n─▒k ve d├╝zensizdirler.

. S─▒n─▒rlar─▒ ├žizemeler.

4. Kulland─▒klar─▒ e┼čyan─▒n yerini s─▒k s─▒k unuturlar.

├ľncelikleri ayarlayamazlar.

5. Acelecidirler.

19. S├╝reklili─či sa─člayamazlar.

6. Heyecanl─▒d─▒rlar.

20. M├╝kemmeliyet├židirler.

7. Sab─▒rs─▒zd─▒rlar.

21. K─▒skan├žt─▒rlar, karde┼člerini k─▒skan─▒rlar.

8. Çabuk olumsuz tavır takınırlar.

9. Çabuk sinirlenirler.

22. Kontrol g├╝├žl├╝─č├╝ ya┼čarlar.

10. ─░nat├ž─▒d─▒rlar.

23. ─░leti┼čim bozuklu─ču ya┼čarlar.

11. Tak─▒l─▒p kal─▒rlar.

24. ├çabuk karar de─či┼čtirirler.

12. Israrc─▒d─▒rlar

25. Çok duyarlı, hassaslar

13. ─░ddiac─▒d─▒rlar.

14. Abart─▒l─▒d─▒rlar.

26. Utanga├žt─▒rlar.

15. Merakl─▒d─▒rlar.

16. Zaman─▒ iyi kullanamazlar.

Hiperaktif Çocuklarda Yapılması Gerekenler

Hiperaktif ├žocukla ba┼čar─▒l─▒ bir ileti┼čim kurabilmek i├žin: Cezadan ├Ânce ├Âd├╝l y├Ântemi kullan─▒lmal─▒, o davran─▒┼č─▒ tesad├╝fen bile yapm─▒┼č olsa.A├ž─▒k, net ve k─▒sa konu┼čulmal─▒. Tatl─▒-sert olunmal─▒. Kurallar kesin, kararl─▒ ve de─či┼čmez olmal─▒.

├ľzellikle duygu d├╝zeni konusunda istikrarl─▒ olunmal─▒. Ak┼čamlar─▒ ka├žta yataca─č─▒ kesin bir dille ifade edilmeli. E─čer esneme olacaksa nedeni ve ne kadar olaca─č─▒ belirtilmeli. Kurallar yaz─▒l─▒ olarak olu┼čturulmal─▒ ve odas─▒na as─▒lmal─▒. G├╝nl├╝k program haline getirilmeli. Bazen s├Âzle┼čme haline getirilerek kar┼č─▒l─▒kl─▒ imzalanabilir.

Çocuk düzene uymazsa;

– Hareketlili─či artar.

– Sinir ve H─▒r├ž─▒nl─▒k artar.

– Sakarl─▒k ve kazalara a├ž─▒kl─▒k artar.

– ─░┼čtahs─▒zl─▒k olu┼čur.

– Geli┼čimi olumsuz etkilenebilir, boy uzamas─▒ azalabilir.

K─▒saca;

– A├ž─▒klay─▒c─▒ k─▒sa ve ├Âz olun- 2 se├ženek sunun.- Do─čru yapt─▒─č─▒ her ┼čeyi ├Âd├╝llendirin.

– Zaman y├Ânetimini ├Â─čretin.- K─▒yaslama yapmay─▒n.- Yasaklar koymay─▒n.

( ├Ârn.; ÔÇť Sen zay─▒f ald─▒n sinemaya gitmiyorsun.ÔÇŁ )

Hiperaktivite ve Dikkat Da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒ Olan ├çocuklarda Okul Ba┼čar─▒s─▒ ─░├žiYap─▒lmas─▒ Gerekenler:

D─▒┼č ortam─▒n d├╝zenlenmesi:

– Hep ayn─▒ odada ├žal─▒┼č─▒lmal─▒, o masada sadece ders ├žal─▒┼č─▒lmal─▒.

– Televizyon ve m├╝zik kapat─▒lmal─▒.

– Oda sade olmal─▒; ├žocu─čun bak─▒┼č a├ž─▒s─▒na giren resim, obje, s├╝s e┼čyas─▒ vb. kald─▒r─▒lmal─▒.

– Y├╝z├╝ duvara d├Ân├╝k olmal─▒, oda ayd─▒nlat─▒lm─▒┼č olmal─▒.

– K├╝t├╝phane varsa ├╝st├╝ne beyaz ├žar┼čaf ├Ârt├╝lmeli.

– Dersler b├Âl├╝n├╝p planlamal─▒. 10 dk. mat., 10 dk. t├╝rk├že, 10 dk. hayat bilgisi. Zorlan─▒yorsa araya basit, dinlendirici dersler ( m├╝zik, resim vb.) serpi┼čtirilebilir.

Ders ├žal─▒┼č─▒rken;

– Sabit zaman-sabit yer y├Ântemi: Hep ayn─▒ yerde hep ayn─▒ saatte ├žal─▒┼čt─▒r─▒lmal─▒

.- Hemen ┼čimdi y├Ântemi (s─▒ca─č─▒ s─▒ca─č─▒na)

: ├çocuk okuldan derse ─▒s─▒nm─▒┼č olarak gelir. Hemen derse ba┼člarsan─▒z daha h─▒zl─▒ ve kolay adapte olur. Bu y├╝zden ders ├žal─▒┼čma ve ├Âdev yapma okuldan gelir gelmez hemen halledilmelidir.

– Dikkat yo─čunlu─ču saptama y├Ântemi: Dikkat sabah saatlerinde yo─čundur. Bu yo─čunluk ├Â─člene do─čru azal─▒r. Ak┼čam azalma doruk noktas─▒ndad─▒r. Saat 21:30ÔÇÖdan itibaren dikkat biter.

– K─▒sa ├žal─▒┼čma-k─▒sa ara y├Ântemi: K─▒sa ├žal─▒┼čma: 15-20 dk. Ara s├╝resi: 2-3 dk.televizyon seyretme, bilgisayar oynama aralarda olmamal─▒d─▒r.

– K├╝├ž├╝k par├žalara ay─▒rarak ├žal─▒┼čma y├Ântemi: ├Ârne─čin; 2 sayfal─▒k bir oku-anlat ya da yaz─▒ ├žal─▒┼čmas─▒ varsa; bir par├ža 4-5 paragrafa ayr─▒larak ├žal─▒┼čt─▒r─▒l─▒r.

Dikkat eksikli─či ve hiperaktivite bozuklu─ču her 20 ├žocuktan 1ÔÇÖinde g├Âr├╝l├╝r. 3 kolu vard─▒r:

1. Dikkatsizlik

2. Hiperaktivite

3. D├╝rt├╝sellik :

Ba┼čkalar─▒n─▒n s├Âz├╝n├╝ keser, araya girer, s─▒ras─▒n─▒ bekleme zorlu─ču vard─▒r.

Tedavide davran─▒┼čsal yakla┼č─▒m─▒n yan─▒ s─▒ra ila├ž tedavisi (metilfenidat t─▒bbi tedavisi) uygulan─▒r. Bu kriterlerle 7 ya┼č─▒ndan ├Ânce ortaya ├ž─▒km─▒┼č olmas─▒ ve 6 aydan fazla s├╝rmesi ┼čartt─▒r. DEHB i├žin metilfenidat─▒n etkisi 30-45 dk ile ba┼člar, 1,5-2,5 saatte maksimuma ula┼č─▒r. 4 saatte biter.

DEHB genetiktir. Bu bozuklu─ču olan ├žocuklar─▒n %10 ile %35ÔÇÖinin birinci derecede akrabas─▒nda ayn─▒ bozukluk vard─▒r. Ergenlikte devam edebilir. D├╝rt├╝sellikten dolay─▒ erken ya┼čta madde kullan─▒m─▒, alkol/sigara ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒, istenmeyen gebelikler, araba kazalar─▒ g├Âr├╝lebilir. Eri┼čkinlikte ani kararla evlenmeler/bo┼čanmalar, kaybedilen i┼čler, kazalar, bor├žlar, ├žocuklara fiziksel ┼čiddet g├Âr├╝lebilir.

Ya┼čam boyu ÔÇťsebats─▒zl─▒kÔÇŁ problemi, sosyal izolasyon, ├Âfke ve agresyon, yaln─▒zl─▒k, d─▒┼članma ve alay edilme g├Âr├╝l├╝r.

Comments are closed.

%d blogcu bunu be─čendi: