Category: Di─čer

Rett sendromu

rett sendromu

rett sendromu

Rett sendromu, yayg─▒n geli┼čimsel bozukluklar─▒n bir alt t├╝r├╝ olarak kabul edilir. Bu sendrom X kromozomundaki MECP2 genindeki mutasyondan kaynaklan─▒r. Rett sendromu genellikle k─▒z ├žocuklar─▒nda g├Âr├╝lse de nadiren de olsa erkeklerde de g├Âr├╝lebilir. Devam─▒n─▒ Oku

Belki sizde de disleksi var

├ľ─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ ├žeken ve a┼č─▒r─▒ hareketli olan ├žocuklarda disleksinin g├Âzle g├Âr├╝lebilece─či vurgulan─▒rken, bur durumla ba┼ča ├ž─▒kabilmek i├žin ├žocu─čun becerilerinin geli┼čtirilmesi ├Ânerildi. Uzmanlar, baz─▒ ├žocuklar─▒n do─ču┼čtan itibaren kurallara uyum g├Âsterirken baz─▒lar─▒n─▒n ise bunlara uyum g├Âstermekte g├╝├žl├╝k ├žektiklerini s├Âyledi. Devam─▒n─▒ Oku

├ľzel ├ľ─črenme G├╝├žl├╝─č├╝


├ľZEL ├ľ─×RENME G├ť├çL├ť─×├ť

TANIM VE BEL─░RT─░LER

TANIM

ogrenme guclugu nedir

├ľzel ├ľ─črenme G├╝├žl├╝─č├╝, bir ├žocu─čun zekas─▒ normal ya da normalin ├╝st├╝nde olmas─▒na ra─čmen, dinleme, d├╝┼č├╝nme, anlama, kendini ifade etme, okuma- yazma veya matematik becerilerinde ya┼č─▒tlar─▒na ve zekas─▒na oranla d├╝┼č├╝k ba┼čar─▒ g├Âstermesidir.┬á Okuma Bozuklu─ču, Yaz─▒l─▒ Anlat─▒m Bozuklu─ču, Matematik Bozuklu─ču ve Ba┼čka T├╝rl├╝ Adland─▒r─▒lamayan ├ľ─črenme Bozuklu─ču alt gruplar─▒n─▒ i├žerir.

├ľ─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ geli┼čimsel bir sorundur. ├ľ─črenme ve alg─▒lama sorunu ├žocu─čun do─čumu ile ba┼člar. E─čitim s├╝reci i├žinde edinilmez. Ya┼čam boyu s├╝ren bir bozukluktur. Dil geli┼čimi ve kullan─▒m─▒, konu┼čma, okuma, yazma, matematik becerilerini etkileyen bir sorun oldu─ču i├žin, bireyin e─čitimini, mesle─čini, sosyal ili┼čkilerini, g├╝nl├╝k aktivitelerini, benlik sayg─▒s─▒n─▒ etkiler.

 

EN ├çARPICI ├ľZELL─░─×─░

├çocuk s├Âz├╝ edilen becerilerde ya┼č─▒na ve zekas─▒na oranla d├╝┼č├╝k performans g├Âstermektedir. ├çocu─čun zihinsel yetene─či olmas─▒na ra─čmen, akademik a├ž─▒dan gerilik g├Âstermesi, ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝n├╝n en ├žarp─▒c─▒ ├Âzelli─čidir. Bir ├žok ├žocuk i├žin ├Â─črenme g├╝├žl├╝kleri, okula ba┼člad─▒klar─▒nda ve akademik becerileri kazanmakta ba┼čar─▒s─▒z olduklar─▒nda g├Âze ├žarpar. ├çocu─čun akademik problemlerinin belirgin hale geldi─či ya┼č, onun entelekt├╝el yetene─či, ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝n├╝n tipi ve akademik beklentilerine ba─čl─▒ olarak de─či┼čmektedir.

 

├ľzg├╝l ├Â─črenme bozuklu─ču:

  • Beyindeki baz─▒ farkl─▒l─▒klar nedeniyle ├Â─črenme s├╝re├žlerinden bir ya da birka├ž─▒nda aksama olmas─▒yla ortaya ├ž─▒kar.
  • Her ├žocu─čun iyi oldu─ču ya da zorland─▒─č─▒ alanlar vard─▒r.
  • Her ├žocuk kendine ├Âzg├╝d├╝r.
  • G├Ârme i┼čitme sorununa ba─čl─▒ de─čildir.
  • Zeka sorununa ba─čl─▒ de─čildir.

 

ogrenme guclugu─░S─░MLEND─░RME

├ľzg├╝l ├Â─črenme bozuklu─ču i├žin kullan─▒lmakta olan pek ├žok terim vard─▒r.En s─▒k kullan─▒lanlar:

  1. ├ľzel/├Âzg├╝l ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝/bozuklu─ču
  2. Okuma, yazma, aritmetik g├╝├žl├╝─č├╝
  3. Disleksi (disleksi kavram─▒ 19. yyÔÇÖ dan beri bilinen bir kavramd─▒r. Anlam─▒ okuma g├╝├žl├╝─č├╝ÔÇÖd├╝r) .

BEL─░RT─░LER

 

OKUL ├ľNCES─░ D├ľNEM BEL─░RT─░LER─░

  • Dil geli┼čiminde gecikmeler ve┬á Konu┼čma bozukluklar─▒ (konu┼čmay─▒ ├Â─črenmede g├╝├žl├╝k, kelimeleri do─čru telaffuz etmekte g├╝├žl├╝k, kelime da─čarc─▒─č─▒n─▒n yava┼č geli┼čmesi, hikaye anlatmaya ilgi duymamak)
  • Zay─▒f alg─▒sal-bili┼čsel yetenekler
  • Zay─▒f kavram geli┼čimi
  • Yetersiz motor geli┼čim ( ├Âz-bak─▒m becerilerini ├Â─črenmekte g├╝├žl├╝k, d├╝─čme iliklemeyi ├Â─črenememe, beceriksizlik (sakarl─▒k), ├žizim veya kopyalamaya kar┼č─▒ isteksizlik
  • Bellek ve dikkat problemleri (say─▒lar─▒, alfabeyi,haftan─▒n g├╝nlerini ├Â─črenmede g├╝├žl├╝k, rutin i┼člerde bellek zay─▒fl─▒─č─▒, bir i┼či s├╝rd├╝rmekte g├╝├žl├╝k)

─░LKOKUL D├ľNEM─░ BEL─░RT─░LER─░

├ľzel ├ľ─črenme G├╝├žl├╝─č├╝, bir├žok ├žocuk i├žin okula ba┼člad─▒klar─▒nda ve akademik becerileri kazanmakta ba┼čar─▒s─▒z olduklar─▒nda ortaya ├ž─▒kar.

 

Akademik ba┼čar─▒

Okul ba┼čar─▒s─▒ ya┼č─▒tlar─▒na ve zekas─▒na oranla d├╝┼č├╝kt├╝r. Ba┼čar─▒ durumu de─či┼čkendir, baz─▒ ders/alanlarda ba┼čar─▒s─▒ normal/normal ├╝st├╝ iken, baz─▒ ders/alanlarda d├╝┼č├╝kt├╝r.

 

Okuma Becerisi

  • Okuma h─▒z ve nitelik a├ž─▒s─▒ndan ya┼č─▒tlar─▒ndan geridir,
  • Harf-ses uyumu geli┼čmemi┼čtir, baz─▒ harflerin seslerini ├Â─črenemez,
  • Harfin ┼čekli ile sesini birle┼čtiremez,
  • Kelimeleri hecelerken ya da harflerine ay─▒r─▒rken zorlan─▒r,
  • S─▒n─▒f d├╝zeyinde bir par├žay─▒ okudu─čunda anlamakta zorlan─▒r, ba┼čkas─▒n─▒n okuduklar─▒n─▒ daha iyi anlar.

Yazma Becerisi

  • Ya┼č─▒tlar─▒na oranla el yaz─▒s─▒ okunaks─▒z ve ├žirkindir, s─▒n─▒f d├╝zeyine g├Âre yaz─▒ yazmas─▒ yava┼čt─▒r,
  • Tahtadaki yaz─▒y─▒ defterine ├žekerken ya da ├Â─čretmenin okudu─čunu defterine yazarken zorlan─▒r,
  • Yazarken┬á baz─▒ harf ve say─▒lar─▒, kelimeleri ters yazar, kar─▒┼čt─▒r─▒r┬á (b-d, m-n, ─▒-i, 2-5, d-t, ─č-g, g-y ,ve-ev gibi) ,
  • Yazarken baz─▒ harfleri, heceleri┬á atlar ya da harf/hece ekler,
  • S─▒n─▒f d├╝zeyine g├Âre yaz─▒l─▒ imla ve noktalama hatalar─▒ yapar, k├╝├ž├╝k-b├╝y├╝k harf, noktalama,hece b├Âlme hatalar─▒,,
  • Yazarken kelimeler aras─▒nda hi├ž bo┼čluk b─▒rakmaz ya da bir kelimeyi iki-├╝├ž par├žaya┬á b├Âlerek yazar, ka┬á┬á lem, yapa┬á bil┬á mektedir gibi.

Aritmetik Becerileri

  • Aritmetikte zorlan─▒r,
  • D├Ârt i┼člemi yaparken yava┼čt─▒r, parmak sayar, yanl─▒┼č yapar,
  • Problemi ├ž├Âz├╝me g├Ât├╝recek i┼čleme karar veremez,
  • Ya┼č─▒na uygun seviyedeki matematik problemlerini yaparken otomatik olarak tepki vermekte zorlan─▒r,
  • Say─▒ kavram─▒n─▒ anlamakta g├╝├žl├╝k ├žeker (be┼č mi bir mi b├╝y├╝kt├╝r, d├╝┼č├╝nmeden karar vermekte zorlan─▒r),
  • Baz─▒ aritmetik sembollerini ├Â─črenmekte zorlan─▒r, kar─▒┼čt─▒r─▒r,
  • S─▒n─▒f d├╝zeyine g├Âre ├žarp─▒m tablosunu ├Â─črenmekte geridir.

├çal─▒┼čma Al─▒┼čkanl─▒─č─▒

  • Ev ├Âdevlerini almaz, eksik al─▒r,
  • Ev ├Âdevlerini yaparken yava┼č ve verimsizdir,
  • Ders ├žal─▒┼č─▒rken s─▒k s─▒k ara verir, ├žabuk s─▒k─▒l─▒r, ders┬á ├žal─▒┼čmay─▒ sevmez,
  • ├ľdevlerini yaparken birilerinin yard─▒m─▒na gereksinim duyar, kendi ba┼č─▒na ├žal─▒┼čma al─▒┼čkanl─▒─č─▒ geli┼čmemi┼čtir,
  • ├ľ─črenme stratejileri eksiktir, ├Â─črenmeyi d├╝┼č├╝nd├╝kleri ┼čeyleri nas─▒l kontrol edeceklerini ve y├Ânlendireceklerini (organize edeceklerini), nas─▒l daha fazla bilgi elde edeceklerini ve ├Â─črendiklerini nas─▒l hat─▒rlayacaklar─▒n─▒ bilemezler, ├žal─▒┼čmak i├žin yard─▒m edecek birini┬á beklerler.

Organize Olma Becerileri

  • Odas─▒, ├žantas─▒, e┼čyalar─▒ ve giysileri da─č─▒n─▒kt─▒r,
  • Defter ve kitaplar─▒n─▒ k├Ât├╝ kullan─▒r ve y─▒rtar,
  • Yazarken sayfay─▒ d├╝zenli kullanamaz, gereksiz sat─▒r atlar, bo┼čluk b─▒rak─▒r, sayfan─▒n belirli bir k─▒sm─▒n─▒ kullanmaz,
  • Defter, kalem gibi ├že┼čitli ara├žlar─▒n─▒ kaybeder,
  • Zaman─▒n─▒ ayarlamakta g├╝├žl├╝k ├žeker, bir i┼či yaparken, ne kadar zamana gereksinimi oldu─čunu ya da ne kadar zaman harcad─▒─č─▒n─▒ tahmin edemez,
  • Yapt─▒─č─▒ i┼či zaman─▒nda bitirmekte g├╝├žl├╝k ├žeker,
  • ├ťzerine ald─▒─č─▒ g├Ârevleri d├╝zenlemekte zorluk ├žeker, nereden ve nas─▒l ba┼člayaca─č─▒n─▒ bilemez, ├Âncelikleri belirleyemez,

Oryantasyon (Y├Ânelim) Becerileri

  • Sa─č-sol kar─▒┼čt─▒r─▒r,
  • Y├Ân├╝n├╝ bulmakta zorlan─▒r, do─ču-bat─▒,kuzey-g├╝ney kavramlar─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r,
  • ─░┼čaret s├Âzc├╝klerini (burada, ┼čurada, orada gibi) kar─▒┼čt─▒r─▒r,
  • Alt-├╝st, ├Ân-arka kavramlar─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r,
  • Zamana ili┼čkin kavramlar─▒ (d├╝n-bug├╝n, ├Ânce-sonra gibi) kar─▒┼čt─▒r─▒r,
  • G├╝n, ay, y─▒l, mevsim kavramlar─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r (Hangi ayday─▒z denilince sal─▒, hangi mevsimdeyiz denilince ┼čubat diyebilir),
  • Saati ├Â─črenmekte zorlan─▒r.

S─▒raya Koyma Becerisi

  • Dinledi─či, okudu─ču bir ├Âyk├╝y├╝ anlatmas─▒ istendi─činde ├Âyk├╝n├╝n ba┼č─▒n─▒ sonunu kar─▒┼čt─▒r─▒r ,
  • Haftan─▒n g├╝nlerini, aylar─▒, mevsimleri do─čru saysa bile aradan soruldu─čunda (cumadan ├Ânce hangi g├╝n gelir, marttan sonra hangi ay gelir, haftan─▒n d├Ârd├╝nc├╝ g├╝n├╝ hangisidir gibi) yan─▒tlamakta zorluk ├žeker ya da yanl─▒┼č yan─▒tlar,
  • Say─▒ ve harfleri dizgilemekte g├╝├žl├╝k┬á ├žeker, (alfabenin harflerinin s─▒ras─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r; kendisinden s─▒ra ile s├Âylenmesi istenen say─▒lar─▒n yerlerini kar─▒┼čt─▒r─▒r-3865 dersiniz o size 8356 diyebilir),
  • Belirli bir s─▒ra i├žinde yap─▒lmas─▒ gereken i┼člerin s─▒ras─▒n─▒ kar─▒┼čt─▒rabilir.

S├Âzel ─░fade Becerisi

  • Duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini s├Âzel olarak ifade etmekte zorlan─▒r,
  • Serbest konu┼čurken d├╝zg├╝n c├╝mleler kuramaz, heyecanlan─▒r, tak─▒l─▒r, ┼ča┼č─▒r─▒r,
  • S─▒n─▒fta s├Âzel kat─▒l─▒m─▒ azd─▒r,
  • Baz─▒ harflerin seslerini do─čru olarak telaffuz edemez (r, ┼č, j gibi harfleri s├Âyleyemez ya da yanl─▒┼č s├Âyler),
  • Soyut kavramlar─▒ anlamakta g├╝├žl├╝k ├žeker (Esprileri anlamakta zorluk ├žekebilirler).

Motor Beceriler

  • ─░p atlama, top yakalama gibi hareket ve oyunlarda ya┼č─▒tlar─▒na oranla ba┼čar─▒s─▒zd─▒r (Kaba motor beceriksizlik),
  • Sakard─▒r, d├╝┼čer, yaralan─▒r, istemeden┬á bir ┼čeyler k─▒rar,
  • ├çatal-ka┼č─▒k kullanmakta, ayakkab─▒-kravat ba─člamakta zorlan─▒r ya da bu becerileri ├Â─črenmekte zorlanm─▒┼čt─▒r,
  • ─░nce motor becerilere dayal─▒ i┼člerde (d├╝─čme ilikleme, makas kullanma, boncuk dizme gibi) zorluk ├žeker,
  • Kalemi uygun bi├žimde kavramakta g├╝├žl├╝k ├žeker,
  • Ya┼č─▒tlar─▒na oranla ├žizgileri ve ├žizimleri k├Ât├╝ ve dalgal─▒d─▒r ,
  • Yaz─▒s─▒ genellikle okunaks─▒zd─▒r,
  • Harflere ┼čeklini vermekte, harfi kapatmakta g├╝├žl├╝k ├žeker.
    kaynak: http://algigelisim.net/

Fonolojik Bozukluk (Artik├╝lasyon Bozuklu─ču)

Konu┼čma seslerinin yanl─▒┼č ├ž─▒kart─▒lmas─▒ ve dilde farkl─▒ bir anlam yaratan seslerin olu┼čturulmas─▒nda zorlu─ču i├žerir. Ki┼či, ya┼č─▒na ve leh├žesine uygun, geli┼čimsel olarak ├ž─▒kartmas─▒ beklenen sesleri ├ž─▒kartamaz. Bu durum, okul ya da mesleki ba┼čar─▒s─▒n─▒, toplumsal ileti┼čimini bozmaktad─▒r.

Bozuklu─čun ┼čiddeti, konu┼čmada k├╝├ž├╝k ve ├Ânemsiz aksakl─▒klardan tamamen anla┼č─▒lmayan bir konu┼čmaya kadar de─či┼čebilir. S├Âylenmesinde yanl─▒┼čl─▒klar─▒n en s─▒k yap─▒ld─▒─č─▒ sesler ya┼čla d├╝zelmesi beklenen seslerdir (l,r,s,z,┼č,├ž). Ayn─▒ zamanda, heceler ve s├Âzc├╝kler i├žindeki seslerin s─▒ralanma ve se├žilme hatalar─▒n─▒ (├Âr.sor yerine ros gibi ) da i├žerir.

─░┼čitme bozuklu─ču, konu┼čma organlar─▒ndaki bozukluklar (├Âr. yar─▒k damak), n├Ârolojik durumlar, zeka engeli ya da psikolojik sorunlar, artik├╝lasyon bozuklu─čuna e┼člik edebilir. 6-7 ya┼čta % 2-3,17 ya┼č─▒n ├╝zerinde % 0.5 oran─▒nda ve erkeklerde daha s─▒k g├Âr├╝lmektedir. Yeni Y├ÂntemKonu┼čma bozukluklar─▒ ÔÇťBio-feedbackÔÇŁ y├Ântemi ile ki┼činin geri bildirimi al─▒narak beyin konu┼čma merkezinin yeniden yap─▒lanmas─▒ sa─članmaktad─▒r. Son y─▒llarda Bat─▒ da yo─čun olarak kullan─▒lmaya ba┼člayan bir y├Ântemdir.

Kekemelik Konu┼čman─▒n ak─▒c─▒l─▒─č─▒nda duraklama, tekrar, uzatma ve ├žo─ču kez bunlara e┼člik eden tiklerle g├Âr├╝len konu┼čma ritminin aksamas─▒d─▒r.

Genellikle 2-7 ya┼č aras─▒nda ortaya ├ž─▒kar, en ├žok 3-5 ya┼č aras─▒nda g├Âr├╝l├╝r.

Erkek ├žocuklarda daha a─č─▒r seyreder. K─▒z-erkek oran─▒ 1/5 tir. Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalara g├Âre kekemelik g├Âr├╝len ki┼čilerin ailelerinde de kekemelik oran─▒ y├╝ksektir. Sorunu ya┼čayan ki┼či, konu┼čma oran─▒n─▒ de─či┼čtirerek, toplum i├žinde konu┼čmaktan ka├ž─▒narak, baz─▒ ses ve s├Âzc├╝kleri engelleyerek kekemeli─či yenmeye ├žal─▒┼č─▒r. Gerginlik ve kayg─▒ kekemeli─či art─▒r─▒r. Kekemelik ba┼člad─▒ktan sonra; t─▒rnak yeme, tikler, gece-g├╝nd├╝z i┼čemeleri, korkular, obsesif davran─▒┼člar, h─▒r├ž─▒nl─▒k gibi ek belirtilerde g├Âr├╝lebilir.

Afazi, ├žocuk beyin felci, dikkat eksikli─či /hiperaktivite bozuklu─ču, ├Â─črenme g├╝├žl├╝klerinde de konu┼čma ile ilgili bozukluklar g├Âr├╝lmektedir. AfaziAfazi, ├Ânceden konu┼čmas─▒ normal olarak ortaya ├ž─▒kan ki┼čilerde ge├žirilmi┼č beyin hastal─▒─č─▒na ba─čl─▒ olarak ortaya ├ž─▒kan bir dil bozuklu─ču olup, sadece konu┼čmay─▒ etkilemez.

Ayn─▒ zamanda anlama, okuma ve yazmay─▒ da etkiler. Ve di─čer konu┼čma bozukluklar─▒ndan bu fark─▒ nedeniyle, afazilerde sadece konu┼čma rehabilitasyonu yapmak yeterli de─čildir. Merkezimizde anlama, okuma ve yazmay─▒ da geli┼čtirici ├Âzel y├Ântemler uygulan─▒r.

Artik├╝lasyon Bozuklu─ču

Artik├╝lasyon, nefesin g─▒rtlaktan ├ž─▒kt─▒ktan sonra yutak, a─č─▒z ve burundan olu┼čan ├╝├ž├╝nc├╝ k├╝me organlar─▒nda (dil, di┼č, damak, dudak) konu┼čma dilimizin geleneksel seslerine d├Ân├╝┼č├╝p bi├žimlenmesidir.
Artik├╝lasyon teriminin yan─▒ s─▒ra eklemleme, bo─čumlanma, oynaklanma veya telaffuz etme terimleri de kullan─▒labilmektedir.

Artik├╝lasyon Bozuklu─ču ─░le ─░lgili Baz─▒ Bilgiler :

Damak ve dudak yar─▒kl─▒─č─▒na ba─čl─▒ konu┼čma ├Âz├╝rleri aras─▒nda en yayg─▒n olan─▒d─▒r.
En yayg─▒n ilkokulun ilk devre┬Čsinde (1-2-3. s─▒n─▒flar) g├Âr├╝l├╝r.
Erkeklerde k─▒zlara g├Âre daha fazla artik├╝lasyon bozuklu─ču oldu─ču g├Âr├╝lmektedir.
Nedeni bilinmeyen i┼člevsel ses bozukluklar 6 ve 7 ya┼č─▒ndakilerde yakla┼č─▒k %2-3 oran─▒nda oldu─ču bilinmektedir. 17 ya┼č─▒ndan sonra ise %0,5 ‘e d├╝┼čer (Avc─▒,1997).

Artik├╝lasyon bozuklu─ču ├žocuklarda d├Ârt de─či┼čik t├╝rde g├Âr├╝l├╝r. Bunlar;
Sesin d├╝┼č├╝r├╝lmesi veya atlanmas─▒ (omissions),
Ses eklemesi (addittions),
Sesin de─či┼čtirilmesi (substit├╝lions)
Sesin bozulmas─▒ (disturtions)d─▒r.

1-Sesin D├╝┼č├╝r├╝lmesi ya da Atlanmas─▒:
hava-ava
havlu-avlu
Kap─▒-ap─▒
hayvan-ayvan
araba-arba
Saat-sat

2-Ses Eklenmesi:
spor-sipor
psikoloji-pisikoloji
recep-lrecep
saat-sahat
Tren-tiren
3-Sesin De─či┼čtirilmesi:

Para-paya
Sar─▒-say─▒ (├ľrneklerinde oldu─ču gibi T yerine “y” sesi kul┬Član─▒labilir)
Takvim-taklim
Defter-tevter
Y├╝z├╝k-y├╝s├╝k.
Toprak-torpak
Kamyon-kaymon
K├Âpr├╝-k├Ârp├╝ (├ľrneklerinde oldu─ču gibi yanl─▒┼č ├Â─čren┬Čmeye dayal─▒ olabilir)

4-Sesin Bozulmas─▒:

Gelir-geliy ya da gel├╝m (x:y├Âresel olarak ├ž─▒kar─▒lan bir sestir)
Karag├Âz-ka─čag├Âz

Nedenleri Bulma

1.Yap─▒sal Bozukluklar─▒n Muayenesi:

2. Zihin G├╝c├╝ Yoklamas─▒:

A. Ses Belle─či

a. Say─▒ Tekrar─▒:

b. Hece Tekrar─▒:

c. Anlams─▒z S├Âzc├╝k Tekrar─▒:

B.Ses├žil (fonetik) Ay─▒r─▒m G├╝c├╝

3. Odyolojik inceleme:

4. Konu┼čma testleri

Tan─▒lamada (Te┼čhis) Kullan─▒lan Testler

1-S├Âzl├╝-Nesneli Artik├╝lasyon Testleri

2-Resimli Artik├╝lasyon Testleri

3-Yaz─▒l─▒ Artik├╝lasyon Testleri

* T├╝rk dili i├žin ilk artik├╝lasyon testi 1982ÔÇÖde, Prof. Dr. Ferda Akda┼č taraf─▒ndan haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r.

Modern artik├╝lasyon testleri: Artik├╝lasyon + Fonoloji i├žerir.

T├╝rk├že Sesletim-Sesbilgisi Testi (Seyhun Topba┼č, Anadolu ├ťniversitesi, 2004)

Ankara Artik├╝lasyon Testi (P─▒nar Ege, Ankara ├ťniversitesi, 2004)

SA─×ALTIM ETK─░NL─░KLER─░ VE A┼×AMALARI

A-Nedenlerin ortadan kald─▒r─▒lmas─▒

B-├ľzr├╝n fark─▒na vard─▒r─▒lmas─▒

C-├ľz├╝rl├╝ seslerin d├╝zeltilmesi

D-D├╝zeltilen seslerin konu┼čmada kullan─▒l─▒r hale getirilmesi

E-Sa─čalt─▒m─▒n sona erdirilmesi ve bireyin izlenmesi

Geleneksel y├Ântem : Dr. Charles Van Riper

A.Nedenlerin Ortadan Kald─▒r─▒lmas─▒
├çocu─čun ├Âzr├╝ belirli bir neden ve nedenlere ba─čl─▒ olarak geli┼čmi┼č veya geli┼čmekteyse al─▒nmas─▒ gereken ├Ânlemlerin ba┼č─▒nda bu nedenleri ortadan kald─▒rmak ya da etkisini azaltmak gelmektedir. ├ľzr├╝ yaratan ve a─č─▒rla┼čt─▒ran nedenler oldu─ču gibi kal─▒rsa, yap─▒lacak d├╝zeltme ├žal─▒┼čmalar─▒ndan k─▒sa s├╝rede iyi sonu├ž al─▒nmas─▒ beklenemez. Nedenlerin ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ ya da etkinin azalt─▒lmas─▒ da bir anda ve bir kez yap─▒lacak bir i┼č olarak d├╝┼č├╝n├╝lmemelidir. Bu bak─▒mdan sa─čalt─▒m planlan─▒rken; bu nedenlerin ve etkilerinin nas─▒l ortadan kald─▒r─▒laca─č─▒, etkilerinin nas─▒l azalt─▒laca─č─▒ d├╝┼č├╝lmelidir. Bunun nas─▒l yap─▒laca─č─▒ ├žocuktan ├žocu─ča de─či┼čmekle birlikte bunlar ├žo─čunlukla dolayl─▒ olarak ele al─▒nmaktad─▒r.

├ľzr├╝n Fark─▒na Vard─▒rma

1.Bireysel ├çal─▒┼čma ├ľrnekleri

a) S├Âzc├╝k Listesi Kullanma

b) ├ľyk├╝ Anlatma

c) Kaset ├çalar ile ├çal─▒┼čma

d) Resimleri Zarfa Koyma

├çocu─čun ├ž─▒kard─▒─č─▒ hatal─▒ sesi duysal ve kinestetik biofeedback y├Ântemleriyle tan─▒mas─▒, terapist taraf─▒ndan ├ž─▒kar─▒lan veya dinletilen hedef ses aras─▒ndaki fark─▒ alg─▒lamas─▒ sa─član─▒r.

4 a┼čamadan olu┼čur:

– Hedef sesin duysal, ve kinestetik ├Âzellikleri anlat─▒l─▒r.

– ├çocuktan hedef sesi kelime, c├╝mle i├žinde bulmas─▒ istenir.

– Hedef ses defalarca dinletilir.

– ├çocu─čun hedef sesle hatal─▒ ses aras─▒ndaki fark─▒ iyice ├Â─črenmesi i├žin hata bulma, hata d├╝zeltme ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒l─▒r.
Çocukta sesleri ayrımlama problemi yoksa bu evre atlanabilir.

2. Grup ├çal─▒┼čma ├ľrnekleri

a) S├Âzc├╝k Listesi Kullanma

b) ├ľyk├╝ Anlatma

c) Resimleri Zarfa Koyma

├ľz├╝rl├╝ Seslerin D├╝zeltilmesi

Artik├╝lasyon motor hareketleri ile ilgili ses ├ž─▒karma, kaslar─▒ ├žal─▒┼čt─▒rma.
Do─čru sesleri sistematik olarak farkl─▒l─▒k g├Âsteren fonetik ba─člamlarda kulland─▒rma. (├ľzg├╝r, 1998).
Ba┼čka bir sesin modifikasyonu : ├çocu─čun d├╝zg├╝n ├ž─▒karabildi─či ba┼čka bir ses modifiye edilerek hedef sese ula┼č─▒labilir.
├çe┼čitli y├Ântemler kullan─▒larak ├Ânce izole ses ve daha sonra hece, kelime ve c├╝mle d├╝zeyinde hedef sesin ├╝retilmesi sa─član─▒r.

 
├ľz├╝rl├╝ Seslerin D├╝zeltilmesi

Modelleme: Terapist hedef sesin nas─▒l ├ž─▒kar─▒laca─č─▒n─▒ g├Âsterir.

Biofeedback: ├çe┼čitli bilgisayar programlar─▒ yard─▒m─▒yla uygulan─▒r. Genellikle di─čer y├Ântemlerle birlikte kullan─▒l─▒r.

Motokinestetik e─čitim: Hedef sese ula┼čmak i├žin, terapist ilgili kaslar─▒ elle maniple eder.

D├╝zeltilen Sesin Konu┼čmada Kullan─▒l─▒r Hale Getirilmesi

a) Sesin S├Âzl├╝k ─░├žinde Kullan─▒lmas─▒

b) Sesin Konu┼čmada Kullan─▒lmas─▒

c) ├ľz-Esas Konu┼čma Kal─▒plar─▒

Konu┼čma ├ľdevleri

Sa─čalt─▒m─▒n Sona Erdirilmesi ve ─░zleme

├ľ─čretmen bir par├žay─▒ y├╝ksek sesle okur. ├çocuk par├žada g├╝├žl├╝k ├žekilen sesin bulundu─ču s├Âzc├╝klerin alt─▒n─▒ ├žizer.
├ľ─čretmen ana-baba bir par├žay─▒ okur, ├žocuk izler. Okurken ya da ana-baba kasten yanl─▒┼č yapar. ├çocuktan bu yanl─▒┼č┬Člar─▒ yakalamas─▒ istenir. ├çocuk yakalad─▒─č─▒ yanl─▒┼člar─▒n alt─▒n─▒ ├žizer. Sonra ├Â─čretmen ya da anne kontrol eder. Ne kadar do─čru yakalayabildi─čim saptar.
├çocu─ča, kendisininkine benzer ├Âzr├╝ olan, ba┼čkalar─▒n─▒n konu┼čmalar─▒n─▒ ve onlar─▒n yanl─▒┼člar─▒n─▒ bulup kaydetmesi g├Ârev olarak verilebilir.
Teyp kullan─▒l─▒r. ├çocu─ča bir metin okutturulur. Sonra kaseti dinler ve kendi yanl─▒┼člar─▒n─▒ bulmas─▒ istenir.
├çocuktan yan─▒nda ka─č─▒t kalem bulundurup nerede, ne zaman yanl─▒┼č yaparsa onlar─▒ kaydetmesi istenir. Bu kay─▒p┬Člar─▒ sonra ana-baba, ├Â─čretmen ya da uzmana g├Âsterir.
Bu ├žal─▒┼čmalarla ├žocu─čun kendi yakalad─▒─č─▒ ya da ba┼čkalar─▒ taraf─▒ndan fark edilen yanl─▒┼člar─▒n bir listesi yap─▒l─▒r. Sonra bu yanl─▒┼č s├Âzc├╝kleri i├žeren listeden “├Âz-esas konu┼čma┬Člar” i├žin al─▒┼čt─▒rma s├Âzc├╝kleri haz─▒rlan─▒r.
http://www.ozelegitimsitesi.com
http://www.ozelegitimforumu.com

Turner sendromu (k─▒saca TS)

Turner sendromu (k─▒saca TS) kad─▒nlarda 2500’de bir g├Âr├╝len genetik bir bozukluktur.1938’de Dr Turner taraf─▒ndan hastalar─▒nda baz─▒ fiziksel de─či┼čiklik ve bozukluklar g├Âzlemlemesiyle tan─▒mlanm─▒┼čt─▒r.1960’da, hastal─▒─ča kromozom bozuklu─čunun yol a├žt─▒─č─▒ bulunmu┼čtur.

Bu hastal─▒─ča kad─▒nlardaki X kromozomlar─▒ndan birinin bozuk ya da yok olmas─▒ yol a├žmaktad─▒r.Her insanda 46 olmas─▒ gereken kromozom say─▒s─▒ TS’li kad─▒nlarda 45’dir.

TS do─čumda ya da hayat─▒n sonraki d├Ânemlerinde te┼čhis edilebilir.Ba┼čl─▒ca belirtileri ┼čunlard─▒r:

Normalden k─▒sa boy (135-150 cm aras─▒)
Ayaklar─▒n veya ellerdeki ┼či┼čkinlik
Perdeli boyun(boynun yanlar─▒nda perde ┼čeklinde sark─▒kl─▒k)
Ensedeki sa├ž ├žizgisinin normalden a┼ča─č─▒da olmas─▒
Yumurtal─▒klar─▒n olu┼čmamas─▒,adet g├Ârememe
Yukar─▒ya do─čru k─▒vr─▒ml─▒ t─▒rnaklar
Geni┼č g├Â─č├╝s kafesi
Meme ba┼člar─▒n─▒n yayg─▒n olmas─▒
Kulaklar─▒n normalden a┼ča─č─▒da yer almas─▒ veya b├╝y├╝k ya da kep├že olmas─▒
G├Âz,kulak,kalp,b├Âbrek,┼čeker,y├╝ksek tansiyon,├žabuk iyile┼čmeyen yaralar gibi sa─čl─▒k problemleri
Say─▒lan belirtilerin ├žok olmas─▒ sizleri korkutmas─▒n.Hastal─▒kla ilk tan─▒┼čt─▒─č─▒m─▒zda biz de ├žok panik olmu┼čtuk.Bu say─▒lanlar─▒n t├╝m├╝n├╝n birden ya┼čanaca─č─▒ anlam─▒na gelmiyor.Fakat k─▒sa boy ve yumurtal─▒k olu┼čmamas─▒ maalesef her hastada bulunacak.Di─čerleri ise ki┼čiye g├Âre de─či┼čiyor.Hastal─▒kla m├╝cadelede en ├Ânemli husus bu sorunlar─▒n te┼čhisten sonra ilgili alanlar taraf─▒ndan kontrol alt─▒nda tutulmas─▒.

Ayr─▒ca TS’li hastalar─▒n zeka seviyesinde hi├žbir sorun yok.Fakat baz─▒ dikkat da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒,matematikte ba┼čar─▒s─▒zl─▒k gibi sorunlar olabilir.Hastal─▒─č─▒ ├Â─črendi─čimizde bizi en ├žok bu endi┼čelendirmi┼čti.Neyse ki ├Âyle olmad─▒─č─▒n─▒ ├Â─črendik.
al─▒nt─▒