Category: Dikkat Eksikli─či ve Hiperaktivite

R─░TAL─░N ├çA─×I DEHB

Normal bir ├žocuk tam olarak neye benzer? Kaleler yapt─▒─č─▒m─▒z, oyunlar oynad─▒─č─▒m─▒z, derecelendirmesi olmayan bir s─▒nava benzeyen ├žocuklu─čumuzu ge├želi ├Âylesine uzun zaman oldu ki ┼čimdilerde ├žok me┼čgul insanlar olduk.
Anne ve babas─▒, 4 ya┼č─▒nda bir k─▒z olan ErinÔÇÖden bahsederken ÔÇťhiddetten tepinen, vurup-├žarpan, her g├╝n kendisini sa├ž─▒ndan t─▒rna─č─▒na vazelinle kaplayan ├žekilmez bir ├žocuk olarak tan─▒mlamaktayd─▒. ─░yi ve tutarl─▒ olabilmek i├žin ebeveyn dersleri alan bu anne-baba yine de ErinÔÇÖi ana okuluna vermi┼čti. Ancak i┼čler burada da iyi gitmedi ve annesinin tan─▒mlamas─▒ ile Erin, ellerine sahip olam─▒yor, di─čer ├žocuklara vuruyor ve sa├žlar─▒na ya da elbiselerine dokunmak gibi sinir bozucu-s─▒k─▒c─▒ ┼čeyler yap─▒yordu. ├ť├ž ├Â─črenciye bir ├Â─čretmen olmas─▒na ra─čmen s─▒n─▒fta da dikkatini toplayam─▒yordu.
DEHB ve ila├žla tedavisi hakk─▒nda en ├žok satan kitaplar─▒ okuyup da ya da bu konuda konu┼čulanlar─▒ dinleyip de okul otob├╝s├╝ne t─▒rmanan ya da eldivenini be┼činci kez kaybeden veya sandalyeye oturman─▒n 400 ┼čeklini bilen kendi ├žocuklar─▒n─▒n durumunu merak etmeyen tek bir aile olabilir mi? Enerjik bir ├žocukla hiperaktif bir ├žocuk aras─▒ndaki ya da canl─▒-risk alan bir ├žocukla korkun├ž d├╝rt├╝sel bir ├žocuk aras─▒ndaki veya esneklikle dikkati da─č─▒labilirlik aras─▒ndaki s─▒n─▒r nedir? Ciddi ┼čekilde bozuklu─ču olan ├žocuklarda de─čil ama ├Â─čretmenlerinin biraz dalg─▒n (madde etkisinde gibi ) veya diken ├╝st├╝nde sinirli veya uslanmas─▒ zor olarak tan─▒mlad─▒klar─▒ ├žocuklarda k├╝├ž├╝k bir tablet her ┼čeyi biraz daha kolay hale getirseydi ne olurdu? ├çocuklarda m─▒ bir sorun var yoksa sorun bizde mi ?
Bu kadar ula┼č─▒lamaz, ├Â─čretilemez, d├╝z kontak ├žocuklar i├žin Ritalin, y─▒llarca beklenmedik bir nimet oldu. Ciddi olgularda, bu ├žocuklar─▒n i┼člevselli─činde, ├Â─črenme ve ba┼ča ├ž─▒kma yetenekleri ├╝zerinde RitalinÔÇÖin (ve benzeri di─čer ila├žlar─▒n ) direkt etkisi vard─▒r ve yararlar─▒n─▒ savunanlar, bu ilac─▒n saklanmas─▒n─▒ olay─▒ savsaklamak olarak tan─▒mlamaktad─▒r.
Bunlar, hikayeleri kestikleri ve Lego kulelerini y─▒kt─▒klar─▒ i├žin ana okulundan uzakla┼čt─▒r─▒lan ├žocuklard─▒r. Aileler ├žocuklar─▒n─▒ ├╝zg├╝n, yolunu ┼ča┼č─▒rm─▒┼č, arkada┼člar─▒ ile bozu┼čmu┼č g├Ârd├╝klerinde umutsuzlu─ča kap─▒l─▒rlar ve g├╝n├╝n art─▒k alt─▒nc─▒ patlamas─▒ndan sonra so─čukkanl─▒l─▒klar─▒n─▒ kaybettiklerinde kendilerinden nefret ederler. Bu ├žocuklar ├žok zeki, ├žok cana yak─▒n ve beraber ya┼čanmas─▒ imkans─▒z olabilirler. KernÔÇÖin dedi─či gibi bu ├žocuklar her 10 saniyede bir e─členceli ve yarat─▒c─▒ bir ┼čeyler d├╝┼č├╝n├╝rler. Siz ate┼či s├Ând├╝rmeye ├žal─▒┼č─▒rken onlar f─▒r─▒nda k─▒zaran ┼čekerlemeleri j├Âle haline getirmekle me┼čguld├╝r veya akvaryumdaki bal─▒─č─▒n s─▒cak su dolu k├╝vette ya┼čay─▒p ya┼čamayaca─č─▒n─▒ kontrol etmektedirler.
Ritalin kullan─▒m─▒ndaki art─▒┼č bir s├╝redir baz─▒ tehlike i┼čaretleri vermeye ba┼člad─▒. Baz─▒ doktorlar kendilerini ├žocuklar─▒ hakk─▒nda endi┼čeleri olan ailelerle kavga ederken bulacak, baz─▒ aileler acayip ve h─▒r├ž─▒n olsa da kabullendi─či ├žocuklar─▒n─▒n davran─▒┼člar─▒ bir par├ža akranlar─▒na benzesin diye kendi ├žocu─čuna ila├ž verme zorunlulu─ču alt─▒nda ezilecektir.
Bir ├žok doktor hen├╝z bu kadar s─▒cakken bu sorunu alenen tart─▒┼čmayacakt─▒r. Son 8 y─▒lda Ritalin ├╝retimi 7 kattan fazla artt─▒ ve bunun %90ÔÇÖ─▒ ABDÔÇÖde t├╝ketilmektedir. Bunun anlam─▒ da okullar─▒n, sigorta ┼čirketlerinin ve a┼č─▒r─▒ bask─▒ alt─▒ndaki ailelerin daha k├╝├ž├╝k s─▒n─▒flarla, psikoterapi veya aile dan─▒┼čmanl─▒─č─▒ ile ya da bir ├žok Amerikan ├žocu─čunun her an kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ tela┼čl─▒ ortamlar─▒ bir par├ža de─či┼čtirerek daha iyi tedavi edilebilecek karma┼č─▒k sorunlar─▒n ├žabuk ├ž├Âz├╝m├╝ i├žin ila├ž kullanmaya y├Ânelmeleri olarak kabul edilmektedir. ─░lac─▒n elde edilebilirli─činin artmas─▒ k├Ât├╝ye kullan─▒m─▒ korkusunu da artt─▒rmaktad─▒r; daha ├žok gen├žler RitalinÔÇÖi ezerek burundan ├╝flemekte ve re├žete edilen ilac─▒n tek tableti 5 $ÔÇÖa sat─▒lmaktad─▒r.
Aileler i├žin soyut sosyal sorunlardan daha zoru ├žocuklar─▒n─▒n ├žabalad─▒─č─▒ sorunu g├Ârd├╝klerinde veya duyduklar─▒nda ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. Ritalin yard─▒mc─▒ olacak m─▒? Onun ki┼čili─čini de─či┼čtirecek mi? Onun i├žin bu tercihi yap─▒yor olmak beni korkutur mu? Ona, davran─▒┼č─▒ndan sorumlu olmad─▒─č─▒ mesaj─▒n─▒ verir mi? ├ľ─čretmen bu ilac─▒ ├Ânerirken sadece kendi g├╝n├╝n├╝ kolayla┼čt─▒rmaya m─▒ ├žal─▒┼č─▒yor? Bu ilac─▒ sonsuza dek kullanmak zorunda kalacak m─▒? ─░la├žlar─▒n─▒ her sabah vitamin gibi al─▒rlarsa t├╝m ├žocuklar biraz daha mutlu veya biraz daha iyi olabilirler mi? Bununla ilgili bir sorunumuz olabilir mi ?
DEHBÔÇÖnun ( ve benzer ┼čekilde DEBÔÇÖnun ) tan─▒s─▒ ve tedavisi ile ilgili t├╝m tart─▒┼čmalar─▒n sonucunda bu alandaki uzmanlar t├╝m iddia ve kan─▒tlar─▒n s─▒n─▒fland─▒r─▒laca─č─▒ bir t├╝r bilimsel mahkeme toplanmas─▒n─▒ savunmaktayd─▒ ve nihayet ge├žen hafta BethesdaÔÇÖda birka├ž y├╝z doktor, uzmanlar ve e─čitimciler Ulusal Sa─čl─▒k Enstit├╝s├╝n├╝n RitalinÔÇÖin daha iyi nas─▒l kullan─▒labilece─či konusunda uzun s├╝redir beklenen uzla┼čma konferans─▒n─▒ toplad─▒lar. Sonu├ž ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n tahmininden ├žok daha iyi oldu ama hala net olmayan nedenler vard─▒ ve hali haz─▒rdaki ger├žek g├Âr├╝┼č birli─či olarak ├žok daha fazla bilgiye gereksinimimiz oldu─ču ortaya ├ž─▒kt─▒. Doktorlar,├Â─čretmenler ve aileler aras─▒nda ├žok az bilgi al─▒┼čveri┼či oldu─čundan ve tek ba┼č─▒na bir hap─▒n sihirli mermi olmamas─▒ nedeniyle uzun s├╝reli Ritalin kullan─▒m─▒n─▒n fayda ve zararlar─▒ konusunda yeterli bilgimizin olmad─▒─č─▒ y├Ân├╝nde uyar─▒ yap─▒ld─▒. Davran─▒┼č tedavisi ve ila├ž tedavisinin bir t├╝r kombinasyonunun en ciddi rahats─▒zl─▒─č─▒ olan ├žocuklarda en faydal─▒ tedavi se├žene─či olaca─č─▒ s├Âylense de hangi kombinasyonun daha iyi olaca─č─▒na dair hi├ž bir bilgi yoktur.
Ailesi ErinÔÇÖi be┼činci do─čum g├╝n├╝nden hemen ├Ânce psikiyatra g├Ât├╝rd├╝. Annesinin ifadesine g├Âre psikiyatr aile ile 45 dakika g├Âr├╝┼čt├╝kten sonra ├Â─čretmenin raporunu okuyup 15 dakika kadar da Erin ile g├Âr├╝┼č├╝p k─▒zlar─▒n─▒n DEHB oldu─čunu Ritalin kullanmas─▒ gerekti─čini belirtmi┼č. Anne ve babas─▒ psikiyatr─▒n karar─▒na ├žok ├Âfkelenmi┼čti ve annesi re├žeteyi y─▒rt─▒p atarak h─▒├žk─▒r─▒klara g├Âm├╝lm├╝┼čt├╝. Her ikisi de doktorun aceleyle karar verdi─čini, ├žocuklar─▒n─▒ daha dikkatli dinlemesi gerekti─čini d├╝┼č├╝n├╝yordu. ─░tirazlar─▒ DEHB tan─▒s─▒na de─čil ama tan─▒n─▒n konulma ┼čeklineydi.
Ciddi bir bozuklu─ču olmayan ├žocuklarda Ritalin kullan─▒m─▒ konusunda s├Âz s├Âyleyebilecek en yetkili ki┼čiler aras─▒nda olan Dr. Lawrence Diller, halen anksiy├Âz AmerikaÔÇÖda ├žocukluk i├žin yer olup olmad─▒─č─▒d─▒r ve ÔÇťTom Sawyer ve Huckleberry Finn yar─▒n odama gelseler ne olurdu ? Tom, e─čitime ilgisizdir ve HuckleberryÔÇÖnin muhalif tav─▒rlar─▒ vard─▒r. Bunlar endi┼če kayna─č─▒ olmayacak m─▒yd─▒ ? Bu insanlara da Ritalin yazmal─▒ m─▒y─▒m ? diye sormaktan kendini alamamaktad─▒r. Dr. LawrenceÔÇÖin bak─▒┼č a├ž─▒s─▒na g├Âre bir ├žok Amerikal─▒ i┼čleri, al─▒┼čveri┼čleri ve ├žocuklar─▒n─▒n ba┼čar─▒ ┼čanslar─▒ konusunda o kadar endi┼če etmektedir ki ba┼čar─▒l─▒ olmalar─▒ i├žin ├žocuklar─▒na ├žok gen├ž ya┼člardan itibaren inan─▒lmaz bask─▒lar yapmaktad─▒rlar. Bu insanlara g├Âre ba┼čar─▒ ┼čanslar─▒n─▒ artt─▒rmak i├žin biz hekimler ila├ž takviyesi yapmal─▒y─▒z. Bunun sonucu da ba┼ča ├ž─▒kmada ilaca ba─č─▒ml─▒ bir toplumdur. Eskiden insanlar─▒n yeteneklerine, h├╝nerlerine ve ki┼čiliklerine g├Âre geldikleri belli makamlar olurdu ancak son zamanlarda Amerikal─▒lar giderek artan bir ┼čekilde ├žocuklar─▒n─▒ programl─▒ bir tarzda standart bir kal─▒ba sokmaya ├žal─▒┼čmaktad─▒r. Kare ve dikd├Ârtgen ┼čeklinde insanlar yeti┼čtirip bunlar─▒ yuvarlak deliklere yerle┼čtirmeye ├žal─▒┼čman─▒n emosyonel bir maliyeti vard─▒r ve er ge├ž fiziksel bir maliyeti de olacakt─▒r. ─░nsanlar bu amac─▒ sorgulayana kadar Ritalin, Viagra ve Prozac gibi performans artt─▒r─▒c─▒lar─▒ pop├╝lerli─čini koruyacakt─▒r.
Erin anaokuluna ba┼člad─▒ktan 3 g├╝n sonra anne-babas─▒ ├Â─čretmenden ilk ├ža─čr─▒lar─▒n─▒ ald─▒lar ve ├Â─čretmen onlar─▒ ÔÇť40 y─▒ll─▒k ├Â─čretmenim, ancak b├Âyle ├žocuk g├ÂrmedimÔÇŁ diyerek kar┼č─▒lad─▒. Erin yerinde oturmaya ├žal─▒┼č─▒yordu, ancak bunu bir ├žok ┼čekilde deniyor, ya sallan─▒yor, ya bir baca─č─▒n─▒ yukar─▒ kald─▒r─▒yor ya da elleri ├╝zerinde oturuyordu. Kaliforniya yasalar─▒ her ├žocuk i├žin uygun e─čitimin verilmesini gerektirdi─činden aileyi okuldaki memurlarla tan─▒┼čt─▒rd─▒lar. Memurlar ErinÔÇÖi de─čerlendirdikten sonra ├Âzel e─čitim gerekmedi─čini ve o s─▒n─▒fta e─čitilebilece─čini s├Âylediler. ÔÇťBuna inanmayanlar sadece biz ve ├Â─čretmeniydi ve DEHB bir ekleminizi kaybetmek de─čil ama ekleminizin hafif├že ├žal─▒┼čmamas─▒ gibidirÔÇŁ diyordu ErinÔÇÖin babas─▒.
Son 10 y─▒ldaki DEHB tan─▒s─▒ ve Ritalin kullan─▒m─▒ndaki patlamaya bakt─▒─č─▒m─▒zda bozuklu─čun olduk├ža k├Ât├╝ tan─▒mland─▒─č─▒n─▒ g├Ârmekteyiz. Sanki ins├╝linin diyabetliye yard─▒m─▒ gibi ila├žla d├╝zeltilebilecek n├Ârokimyasal bir dengesizlik oldu─ču konusunda hi├ž kimse emin de─čildir. Kimde olup kimde olmad─▒─č─▒n─▒ ay─▒rt edecek kan testi , PET Scan ya da fizik muayene bulgusu yoktur. Basit anlam─▒yla bir ├žok ├žocuk i├žin i┼če yarad─▒─č─▒ndan Ritalin, sorunun cevab─▒d─▒r. Dr. Philip BerrentÔÇÖe g├Âre ÔÇťRitalin, sabit ve d├╝┼č├╝k doz bir ila├žt─▒r ve diyet, egzersiz veya di─čer tedavilerin Ritalin kadar i┼če yarad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyenler kendileriyle alay etmektedir. Bu tarz tart─▒┼čmay─▒ sonland─▒rman─▒n en g├╝zel yolu hiperaktif bir ├žocukla bir hafta ge├žirmektir. Cad─▒ bayram─▒ndaki kabak kafal─▒ ├žocuklardan bahsetmiyoruz, DEB veya DEHB tan─▒s─▒ i├žin iyi tan─▒mlanm─▒┼č bir protokol vard─▒r.ÔÇŁ
Ancak, i┼člemle ilgili olarak hekimlerin duygular─▒n─▒ mide buland─▒r─▒c─▒ bulmak zor de─čildir. ├ç├╝nk├╝, n├╝anslara dikkat eden bir de─čerlendirme olmas─▒ gerekirken, uzmanlar taraf─▒ndan kullan─▒lan semptom ├žeklisti o kadar bireysel ve ki┼čisel bir durumu yarg─▒lamada berbat derecede mekaniktir. S─▒n─▒rdaki ├žocuklar i├žin esasl─▒ bir de─čerlendirme gereklidir.
ErinÔÇÖin anne-babas─▒ Ritalin kullanmas─▒na direnmeye devam ettiler. Babas─▒ ÔÇťila├žlar─▒n bu ├žocuklar─▒ budala ve geri yapt─▒─č─▒ tarz─▒ndaki s├Âylentilerin kendi ├žocu─čunuzda v├╝cut bulmas─▒n─▒ istemiyorsunuz, bu bir ┼čablondur, ├žal─▒┼čma arkada┼člar─▒m─▒n ve ailemin t├╝m├╝ ila├ž kar┼č─▒t─▒ d├╝┼č├╝nceler ta┼č─▒maktad─▒rÔÇŁ diyordu. En nihayet 1 y─▒l sonra ilac─▒ denediler. Babas─▒n─▒n ifadesi aynen ┼č├Âyleydi ÔÇťdeh┼čet verici, m├╝thi┼č, ├žok i┼če yarad─▒ÔÇŁ. Ritalin ErinÔÇÖin OKBÔÇÖnu artt─▒rana kadar en az─▒ndan bir s├╝re anne-babas─▒ b├Âyle d├╝┼č├╝n├╝yordu. ÔÇťI┼č─▒klar─▒ 7 kez yak─▒p s├Ând├╝r├╝yordu, sifonu 4 kez ├žektikten sonra duruyor, ard─▒ndan 3 kez ├žekiyor, tekrar durup 4 kez daha ├žekiyordu. Say─▒sal bir d├╝zen vard─▒ÔÇŁ diyor anne-babas─▒.
Herhangi zarar vermedi─či s├╝rece biraz dikkatsiz veya inat├ž─▒ ├žocuklara bile ila├ž deste─či vermenin ne zarar─▒ olabilir ki ? Evvela doktorlar─▒n s├Âyledi─či i┼čtah art─▒┼č─▒, uykusuzluk, tik geli┼čmesi gibi halen tart─▒┼č─▒lan yan etkileri var. NIH uzmanlar─▒n─▒n ara┼čt─▒rmalar─▒na g├Âre y├╝ksek doz ile tedavi edilen ├žocuklar─▒n ├žok k├╝├ž├╝k bir y├╝zdesinde hal├╝sinojenik tepkiler olmaktad─▒r ve aile ve hekimler i├žin tedavi rehberinin ┼čekillenmesi gerekmektedir. ┼×├╝phesiz bir ├žok aile i├žin bu tarz yan etkiler RitalinÔÇÖin sa─člayaca─č─▒ muazzam kar yan─▒nda ├žok k├╝├ž├╝k g├Âr├╝nebilir.
Ancak, bu konu ile do─črudan ilgili aileler daha ince ve g├Âze ├žarpmayan etkileri de g├Ârmektedir. Ritalin kullan─▒m─▒ ├žocuklar─▒ daha uygun hale getirerek kendilik alg─▒lar─▒n─▒ desteklese de gen├žler s─▒kl─▒kla kendilik imajlar─▒ ile u─čra┼čmakta ve t├╝m ki┼čiliklerinin bir tek hapla ┼čekillenip ┼čekillenmeyece─či konusunu merak etmektedir. Baz─▒ aileler ba─č─▒ml─▒l─▒k ├Âzelli─či olmasa bile h─▒zla ilgili bir ilac─▒ ├žocuklar─▒na vermek konusunda direnmektedir.
Ba┼čka aileler ise bir ├že┼čit Ritalin reboundundan bahis ile ilac─▒n yarar─▒n─▒n zararlar─▒n─▒ kar┼č─▒lay─▒p kar┼č─▒lamayaca─č─▒n─▒ tart─▒┼čmaktad─▒r. N. Y. Long IslandÔÇÖda bir bilgisayar yaz─▒l─▒m temsilcisi olan Kathleen Glasberg, 12 ya┼č─▒ndaki k─▒z─▒n─▒n her g├╝n okuldan d├Ân├╝┼č├╝ ve ard─▒ndan 2 saat s├╝ren a─člamalar─▒ndan art─▒k endi┼če duymaktayd─▒. ÔÇťB├╝t├╝n g├╝n kendisini tutuyor, eve gelir gelmez bu sinir bozucu durum ya┼čan─▒yorÔÇŁ diyordu. Glassberg, k─▒z─▒n─▒n dikkatini toplayabilmek i├žin ├žok dikkatli bir zaman ├žizelgesi ile birlikte okul sonras─▒ ev g├Ârevleri listesi haz─▒rlayarak k─▒z─▒n─▒n okuldan sonra hafif bir ┼čeyler at─▒┼čt─▒r─▒p ard─▒ndan da derslerini yapmas─▒n─▒ planlam─▒┼čt─▒. Ancak, i┼čler beklenildi─či gibi olmuyordu ve k─▒z─▒ okuldan gelir gelmez kitaplar─▒n─▒ bir tarafa f─▒rlat─▒yor, beraberce d─▒┼čar─▒ ├ž─▒k─▒p etrafta tur at─▒yorlard─▒. Sanki bu y├╝r├╝y├╝┼č k├╝├ž├╝k k─▒z─▒n ├Âfkesini bo┼čaltmas─▒n─▒ ve kendisini yeniden haz─▒rlamas─▒n─▒ sa─čl─▒yordu.
Ge├žen bahar ErinÔÇÖin ailesi RitalinÔÇÖi kesti ve onu UC ─░rwin ├çocuk Geli┼čim Merkezine g├Ât├╝rd├╝ler. Burada DEHB ve DEB i├žin yeni bir program y├╝r├╝t├╝lmekteydi. ErinÔÇÖi okulun yaz program─▒na kay─▒t ettirdiler. ÔÇťKorkun├ž bir yazd─▒ÔÇŁ diyor Tim, ErinÔÇÖin babas─▒, davran─▒┼č modifikasyonu bir ├žok ┼čeyi de─či┼čtiriyordu ama impulsivite sanki bir kar topu gibiydi. Araban─▒n vitesi veya radyosu ya da bir bilgisayar, ne olursa olsun mutlaka ÔÇťdokunmaÔÇŁ diye uyar─▒lmas─▒ gerekiyordu ama siz bunu s├Âylerken size bakt─▒─č─▒n─▒ ve anlad─▒─č─▒n─▒ g├Ârmenize ra─čmen ve e─čer dokunursa cezaland─▒r─▒laca─č─▒n─▒, ├Ârne─čin TV ayr─▒cal─▒─č─▒n─▒n kald─▒r─▒laca─č─▒n─▒ bilmesine ra─čmen ellerinin yasaklanan ┼čeye do─čru uzanmakta oldu─čunu ve eninde sonunda dokunaca─č─▒n─▒ g├Ârebilirsiniz. Olan olduktan sonra da saatlerce tepinecektir. Ya┼čam─▒ ├žekimsiz k─▒lan bir tarzd─▒ bu da.
Tedavinin ba┼člama ya┼č─▒ konusunda da bir tart─▒┼čma vard─▒r. 1995ÔÇÖte 3-6 ya┼člar─▒ndaki ├žocuklara yaz─▒lan 1 milyon re├žetenin yakla┼č─▒k yar─▒s─▒ Ritalin gibi kontroll├╝ ila├žlara aittir. New York Eyalet ├ťniversitesi Psikoloji b├Âl├╝m├╝ ├Â─čretim ├╝yelerinden William PelhamÔÇÖe g├Âre 4-5 ya┼člar─▒ndaki ├žocuklar da neredeyse kendilerinden b├╝y├╝k olanlar kadar hasta olabilir, ancak hekim ├žocu─ču ila├žla tedaviye ba┼člamadan ├Ânce ├žocu─čun davran─▒┼člar─▒n─▒ kontrol etme konusunda aileye baz─▒ y├Ântemler ├Ânermelidir.
Ancak bu nokta da tedavi farkl─▒l─▒k g├Âstermektedir. Ritalin’in olumlu, hatta mucizevi etkilerini g├Âren doktorlar bile ila├ž tedavisinin zaman zaman, iyi bir okulun, e─čitimin ve ailenin ├žocuklar─▒ ile daha fazla zaman ge├žirmelerinin yerini tutamayaca─č─▒n─▒ belirtmektedir. ├çocuk, ba┼č etme becerisine gereksinim duymad─▒k├ža medikasyonun yararlar─▒ k─▒sa zamanda kaybolur. Berkeley, Kaliforniya ├ťniversitesi Psikoloji b├Âl├╝m├╝ ├Â─čretim ├╝yesi Stephen Hinshaw’a g├Âre e─čitim vermeden sadece ila├ž ile bu sorunu ├ž├Âzemezsiniz. ─░la├ž tedavisi o a┼čamay─▒ halledebilir ama ├žal─▒┼čmalar─▒n sonu├žlar─▒na g├Âre ├žocuklar─▒n davran─▒┼č tedavisi, ├Âzel e─čitim, aile tedavisi veya her ├╝├ž├╝ birden olmak ├╝zere d├╝rt├╝lerini kontrol etmelerine yard─▒mc─▒ olmak i├žin d├╝zenli bir peki┼čtirmeye ihtiya├žlar─▒ vard─▒r.

Konsantrasyon Sanat─▒

─░ster tarih veya biyoloji ├žal─▒┼č─▒n, ister satran├ž veya tenis oynay─▒n; yapt─▒─č─▒n─▒z i┼če konsantre olabilmek ve dikkat da─č─▒tan ┼čeylerden uzak durabilmek bir sanatt─▒r.Hepimizin farkl─▒ farkl─▒ konsantre olabildi─či durumlar vard─▒r. ┼×├Âyle zaman─▒n nas─▒l ge├žti─čini anlamad─▒─č─▒n─▒z ve kendinizi kaybetti─činiz ho┼čland─▒─č─▒n─▒z olaylar─▒ bir d├╝┼č├╝n├╝n; bir sportif faaliyette bulunmak, bir m├╝zik aleti ├žalmak, sevdi─činiz bir oyunu oynamak gibi faaliyetler veya

TAM B─░R KONSANTRASYON┬ái├žinde oldu─čunuzu d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝z di─čer durumlar.Peki di─čer zamanlarda ne oluyor?Zihniniz bir ┼čeyden di─čerine kay─▒yorEndi┼čeler zihninizi da─č─▒t─▒yorD─▒┼č etkenler fark─▒nda olmadan sizi ilgilendi─činiz olaydan kopart─▒yor─░lgilendi─činiz olay veya konu size s─▒k─▒c─▒ ve zor gelmeye ba┼čl─▒yor.Unutmay─▒n,

KONSANTRASYON S─░Z─░N┬ákontrol├╝n├╝z alt─▒ndad─▒r ve bu b├Âl├╝m konsantrasyonunuzu geli┼čtirebilmeniz i├žin gerekli olan bilgileri i├žermektedir

.EN ├ľNEML─░ FAKT├ľR MOT─░VASYONKonsantrasyonunuzu etkileyen hayati ve en ├Ânemli fakt├Âr motivasyondur. Motivasyon bir ┼čeyi yapmak i├žin iyi ve ger├žek├ži bir nedeniniz oldu─čuna inanman─▒zla ilgilidir.├ľrne─čin ertesi g├╝n├╝ sabah saat 08:30ÔÇÖda ├Ânemli bir i┼č g├Âr├╝┼čmesine veya m├╝lakata gitmek i├žin ak┼čam erken yatabilirsiniz. Ancak ertesi g├╝n bir tatil g├╝n├╝yse, gece ge├ž saate kadar t─▒ka basa at─▒┼čt─▒rabilir, televizyon izleyebilir ve erken yatmayabilirsiniz. Tabi ┼č├╝phesiz bunun sonucu olarak ertesi g├╝n├╝ maksimum performansta bir zihne de sahip olmazs─▒n─▒z. Bu sonu├ž tamamen motivasyonla ilgilidir.

KONSANTRASYON┬áile ilgili bu makaleyi┬áNEDEN┬áokudu─čunuzu bir ka─č─▒da yazman─▒z tam bu etapta sizin i├žin iyi bir konsantrasyon egzersizi olabilir.S─░Z─░N motivasyonunuzun kayna─č─▒ nedir? Daha iyi konsantre olman─▒n size sa─člayaca─č─▒ olas─▒ avantajlar nelerdir?Sa─člam bir nedeniniz veya amac─▒n─▒z yoksa konsantrasyona neden ihtiyac─▒n─▒z olsun ki?

KONSANTRASYON ETK─░LEYEN ├ľNEML─░ FAKT├ľRLERSu Kayb─▒V├╝cuttaki di─čer organlardan farkl─▒ olarak, beynin b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ (yakla┼č─▒k tahminen % 90ÔÇÖ─▒n─▒) su olu┼čturmaktad─▒r. V├╝cuttaki su eksikli─či ki┼čide┬ába┼č a─čr─▒s─▒, yorgunluk┬áve┬á├žabuk sinirlenme┬ágibi sonu├žlara neden olmaktad─▒r. Bu sonu├žlardan her biri sizden konsantrasyonunuzu ├žalan, al─▒p g├Ât├╝ren olaylard─▒r.Toksinler (v├╝cudunuzdaki zararl─▒ maddeler)Herhangi bir i┼čle u─čra┼č─▒rken neler at─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒n─▒z konsantrasyonunuzu etkileyen en ├Ânemli fakt├Ârd├╝r. Yedi─čimiz hafif haz─▒r yemek ve ├žerezlerde en ├žok kullan─▒lan 12 tehlikeli katk─▒ maddesini i├žeren ÔÇťkirli d├╝zineÔÇŁ diye bir liste vard─▒r. Bunlardan iki tanesi en ├žok dikkat etmemiz gereken maddelerdir. ├ç├╝nk├╝ bu iki tehlikeli madde her t├╝rl├╝ gevrekte, gazl─▒ i├žecekte, sak─▒zda ve yedi─čimiz bir├žok ┼čekerlemede mevcuttur

.1-) Mono Sodyum Glutamate (MSG)┬á├že┼čni ve tat art─▒r─▒c─▒ d├╝nyada 1950ÔÇÖlerde kullan─▒lmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bu madde hemen hemen her t├╝rl├╝ tuzland─▒r─▒lm─▒┼č ├žerezde, haz─▒r yemeklerde, haz─▒r ├žorbalarda, bisk├╝vilerde, soslarda, et suyu veya et suyu bulyonlar─▒nda, konserve ton bal─▒klar─▒nda, donmu┼č haz─▒r yiyeceklerde mevcuttur. ┼×eker pekmezi fermantasyonundan elde edilmesinden dolay─▒ bu katk─▒ maddesi migren, ast─▒m, egzema, barsak rahats─▒zl─▒─č─▒, kalp ├žarp─▒nt─▒s─▒, dalg─▒nl─▒k, unutkanl─▒k, ├žabuk sinirlenme, rahats─▒zl─▒k ve dikkatsizlik gibi durumlara sebep olur.

2-) Aspartame┬ásuni tatland─▒r─▒c─▒ ┼čekerden yakla┼č─▒k 200 kat daha tatl─▒d─▒r. Aspartame diyet i├žecekler, kalorisi d├╝┼č├╝k yiyecek veya diyet tatl─▒lar, sak─▒zlar, pasta ve ┼čekerlemeler dahil tam 9000 yiyecek ├╝r├╝n├╝nde kullan─▒lmaktad─▒r. Bu madde de ba┼č a─čr─▒s─▒, heyecan, ├žabuk sinirlenme, depresyon, uykusuzluk, yorgunluk, ba┼č d├Ânmesi, haz─▒ms─▒zl─▒k ve ├že┼čitli alerjik reaksiyonlar gibi ├že┼čitli ┼čikayetlere sebep olmaktad─▒r. Ayr─▒ca bu maddenin beyin t├╝m├Âr├╝ olu┼čmas─▒na etkisiyle ilgili ├Ân bulgular mevcuttur

KONSANTRASYONU ARTIRAN Y─░YECEKLERKonsantrasyonu art─▒rman─▒n bir yolu da probleme daha geni┼č bir a├ž─▒yla yakla┼čmakt─▒r. Hastal─▒k kaynakl─▒ nedenleri yok tamamen yok ettikten sonra di─čer fiziksel boyutlara da g├Âz atmak gerekir.Dinlenin ve Enerji ┼×arj Edin┬áÔÇô uykusuzluk ve a├žl─▒k konsantrasyonu yok eder; problem az beslenme ve az uyku ise, iyice dinlenin ve bir kase salata yiyin.Karbonhidratlar─▒ Azalt─▒n┬á– baz─▒ insanlar ├žok fazla rafine edilmi┼č karbonhidrat t├╝ketti─či zaman uykulu bir duruma girer. E─čer karbonhidratlara kar┼č─▒ hassassan─▒z, ├Â─čle yeme─činde ekme─či azalt─▒n ve biraz fazla protein ve sebze t├╝ketin.Do─čal Tatl─▒lar─▒ Kullan─▒n┬áÔÇô rafine ┼čeker ba┼člang─▒├žta size enerji verse de, bir s├╝re sonra ├žo─ču insan─▒ zihinsel ve fiziksel olarak uyu┼čuk bir duruma sokar. G├╝n i├žinde enerjiye ihtiyac─▒n─▒z varsa, ├žikolatal─▒ bir gofret yerine bir portakal, elma veya muz yemenizi tavsiye ederiz.B Vitaminleri Al─▒n┬áÔÇô thiamine (bir B vitamini) seviyenizi art─▒rarak konsantrasyonunuzu sa─člamak istiyorsan─▒z, bu─čday ekme─či, f─▒nd─▒k, ceviz, f─▒nd─▒k, fasulye, bezelye, s├╝t, ya─čs─▒z et, ye┼čil yaprakl─▒ sebzeler, avakado, karnabahar ve ─▒spanak gibi yiyecekler yemelisiniz.Demir Oran─▒na Dikkat┬áÔÇô demir eksikli─činin sebep oldu─ču anemi, beyne kan─▒n dolay─▒s─▒yla oksijenin az gelmesi nedeniyle haf─▒za ve konsantrasyonu etkilemektedir. Demir kaplarda pi┼čirilmi┼č et, deniz ├╝r├╝nleri, brokoli gibi yiyecekler yiyin. Doktor tavsiyesi ile demir i├žeren vitaminler de kullanabilirsiniz.OMEGA 3 + E┬áÔÇô Bebek ve ├žocuk uzman─▒ Profes├Âr Robert WinstonÔÇÖun yapt─▒─č─▒ bir ara┼čt─▒rma, bal─▒kya─č─▒n─▒n ├Âzellikle disleksi (├Â─črenme bozuklu─ču), egzama ve ileti┼čim zorlu─ču ├žeken ├žocuklar ├╝zerinde ola─čan├╝st├╝ etkileri oldu─čunu ortaya ├ž─▒kard─▒.BBCÔÇÖde yay─▒nlanan ÔÇťG├╝n├╝m├╝z├╝n ├çocu─čuÔÇŁ adl─▒ belgeselde, Profes├Âr Robert Winston davran─▒┼č bozukluklar─▒ g├Âsteren iki ├žocu─ča g├╝nl├╝k olarak belli dozlarda Omega 3 ya─č asidi i├žeren bal─▒kya─č─▒ tabletleri vermi┼čtir. ├ť├ž ay sonra her iki ├žocukta da ├Ânemli geli┼čmeler g├Âzlenmi┼čtir. Sald─▒rgan davran─▒┼čl─▒ olan ├žocu─čun bu durumu olumlu y├Ânde de─či┼čirken, ├žekingen ve i├žine kapan─▒k olan di─čer ├žocu─čun da d─▒┼ča d├Ân├╝k bir hale geldi─či g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Bu ├žal─▒┼čma bal─▒kya─č─▒n─▒n bir├žok probleme ├ž├Âz├╝m oldu─čunu ortaya koymu┼čtur.

KONSANTRASYON VE M├ťZ─░K┼×imdi gelelim enteresan bir konuya. TVÔÇÖde, CD veya kaset ├žalar─▒n─▒zda dinledi─činiz s├Âzl├╝ bir m├╝zik┬áS├ľZ┬ái├žerdi─či i├žin daha ├žok beynin┬áSOL LOPÔÇÖunu uyarmaktad─▒r. Konu┼čma, kelimeler ve s├Âzlerle ilgilenen ve ho┼članan beynin bu k─▒sm─▒d─▒r. Ancak s├Âzler beynin renkli ve e─členceli┬áSA─× LOPÔÇÖunu uyarmamaktad─▒r. Sa─č lop ritmi ve m├╝zi─či (├Âzellikle de baz─▒ ├Âzel s├Âzs├╝z m├╝zik ve ritimleri) seven taraft─▒r.┬áBahsedece─čim, beynin her iki lopunu birlikte ve dengeli kullanmay─▒ sa─člayan, ├Âzel m├╝zikleri ve ritimleri sevmeseniz de, bundan b├Âyle m├╝zi─če, konsantrasyonu sa─člayan bir ara├ž olarak bakman─▒z─▒ istiyorum. Bu konuyla ilgili daha fazla bilgi i├žin a┼ča─č─▒daki ÔÇťKONSANTRASYONU ARTIRAN ├ľZEL M├ťZ─░KLER ve R─░T─░MLERÔÇŁ yaz─▒s─▒na t─▒klay─▒n─▒z

.KONSANTRASYONU ARTIRAN ├ľZEL M├ťZ─░KLER ve R─░T─░MLERHAREKET VE ENERJ─░─░nsan v├╝cudu dinamik bir enerji ak─▒m─▒yla doludur. ├ľzellikle ├Â─črenme tarzlar─▒ kinestetik olan ki┼čilerin konsantre olmakta zorland─▒klar─▒ g├Âr├╝lmektedir. Bu tip insanlar─▒n ├Â─črenme s─▒ras─▒nda hareket etmeleri ve ├Â─črendiklerini hareketlerle uygulamalar─▒ gerekmektedir.Beynin Enerji Noktalar─▒na DokunmakNas─▒l Yapacaks─▒n─▒z:┬áBa┼č parma─č─▒n─▒zla ve i┼čaret parma─č─▒n─▒zla bir ÔÇśCÔÇŁ harfi olu┼čturun ve her iki parma─č─▒n─▒z─▒ hemen k├Âpr├╝c├╝k kemi─činin alt─▒ndaki g├Â─č├╝s kemiklerinizin iki taraf─▒n─▒n ├╝zerine koyun. Parmaklar─▒n─▒zla nazik├že g├Â─čs├╝n├╝z├╝n her iki k─▒sm─▒n─▒ yava┼č yava┼č 20 veya 30 saniye ovun. Bu ovma s─▒ras─▒nda di─čer eliniz g├Âbe─činizin ├╝zerinde dursun. Daha sonra ellerinizin yerini de─či┼čtirerek ayn─▒ hareketi iki veya ├╝├ž kere tekrarlay─▒n.Neye Yarar: sakin d├╝┼č├╝nme, okudu─čunuz sat─▒rlar─▒ takip edebilme, g├Âz hareketlerini kontrol edebilme yeteneklerinizi geli┼čtirir ve enerji seviyenizi y├╝kseltir.Yatay 8ÔÇÖler YapmakNas─▒l Yapacaks─▒n─▒z:┬áBir elinizi y├╝z├╝n├╝z├╝n ├Ân├╝nde ileriye do─čru tam kar┼č─▒ya uzat─▒n ve ba┼č parma─č─▒n─▒z yukar─▒y─▒ g├Âsterecek ┼čekilde a├ž─▒k tutarak elinizi yumruk yap─▒n. G├Âzleriniz ba┼č parma─č─▒n─▒z─▒ dikkatle takip ederken, yava┼č yava┼č her bir yuvarla─č─▒ elinizin ba┼člang─▒├ž noktas─▒na g├Âre iki ayr─▒ tarafta olacak ┼čekilde yava┼č yava┼č yatay bir sekiz olu┼čturun. Bu hareketi iki veya ├╝├ž kere tekrarlay─▒n. Daha sonra ayn─▒ hareketi di─čer kolunuzla ve elinizle yap─▒n.Neye Yarar:┬áokuma, h─▒zl─▒ okuma, yazma, el ve g├Âz koordinasyonu yeteneklerinizi geli┼čtirir.D├╝┼č├╝nme Noktalar─▒n─▒ HareketlendirmekNas─▒l Yapacaks─▒n─▒z:┬ába┼č ve i┼čaret parma─č─▒n─▒zla nazik├že dairler ├žizerek ba┼č─▒n─▒z─▒ ovunuz. Bu ovma i┼čine kulaklar─▒n─▒z─▒n d─▒┼č k─▒sm─▒ndan ba┼člayarak ba┼č─▒n─▒z─▒n tepe noktas─▒na kadar yava┼č yava┼č ilerleyiniz. Daha sonra ovma i┼čine aln─▒n─▒z─▒n iki taraf─▒ndan tepeye do─čru da yap─▒n─▒z. Bu uygulamay─▒ iki veya ├╝├ž kere tekrarlay─▒n─▒z.Neye Yarar:┬áheceleme, kendi kendinin fark─▒nda olma, k─▒sa-s├╝reli haf─▒za geli┼čimi, dikkatli dinleyebilme ve soyut d├╝┼č├╝nebilme yeteneklerinizi geli┼čtirir.├çapraz E─čilmeNas─▒l Yapacaks─▒n─▒z:┬áAyakta durun. ├ľnce yava┼č├ža e─čilerek sol elinizle sa─č dizinize dokunun ve do─črulun, sonra sa─č elinizle sol dizinize dokunun ve do─črulun. Bu hareketi 10 veya 15 kere tekrarlay─▒n.Neye Yarar:┬áokuma, yazma, dinleme, haf─▒za ve koordinasyon yeteneklerinizi geli┼čtirir. Bu egzersiz beyninizin her iki lopunu ayn─▒ anda aktif hale getirir.KONSANTRASYON ─░├ç─░N Z─░H─░NSEL STRATEJ─░LERÔÇťGitme, Buraya GelÔÇŁ StratejisiBu stratejiyi mutlaka uygulamal─▒s─▒n─▒z. D├╝┼č├╝ncelerinizin ilgilendi─činiz konudan ba┼čka bir noktaya kayd─▒─č─▒n─▒ hissetti─činiz anda, ÔÇťBir dakika, hi├žbir yere gitme, buraya gelÔÇŁ deyin kendi kendinize.├ľrne─čin tam ders ├žal─▒┼č─▒rken akl─▒n─▒za ald─▒─č─▒n─▒z ba┼čka bir not veya bir ├Âdev, k─▒z veya erkek arkada┼č─▒n─▒z, veya karn─▒n─▒z─▒n biraz a├ž oldu─ču veya bir ┼čeyler at─▒┼čt─▒rma gibi d├╝┼č├╝nceler gelebilir. B├Âyle bir durumda hemen kendi kendinize, ÔÇťhi├žbir yere gitme, buraya gelÔÇŁ deyin. Ve hemen ilgilenmeniz gereken konuyu d├╝┼č├╝nerek, konuyla ilgili kendi kendinize birka├ž soru sorun ve bunlar─▒ cevaplamaya ├žal─▒┼č─▒n. Konuyla ilgili en son b├Âl├╝m├╝n k─▒sa bir ├Âzetini d├╝┼č├╝n├╝n. Veya konunun ana ba┼čl─▒klar─▒n─▒ ┼č├Âyle bir hat─▒rlamaya ├žal─▒┼č─▒n ve elinizden geldi─čince dikkatinizi ilgilendi─činiz konuya toplamaya ├žal─▒┼č─▒n.Dikkatinizi da─č─▒tan konudan uzakla┼čmak i├žin kesinlikle o konuyu d├╝┼č├╝nmemeyi d├╝┼č├╝nmeyin. ├ç├╝nk├╝ bu durum gittik├že daha ├žok dikkatinizin da─č─▒lmas─▒na sebep olur. Bir ┼čeyi d├╝┼č├╝nmemeye ├žal─▒┼čmak, onun daha ├žok d├╝┼č├╝n├╝lmesine sebep olur. ÔÇť┼×imdi fil d├╝┼č├╝nmeyece─čimÔÇŁ diye bir d├╝┼č├╝n├╝n bakal─▒m ne olacak. ┼×├╝phesiz hemen akl─▒n─▒za bir fil gelecektir. Unutmay─▒n, ÔÇťfil d├╝┼č├╝nmemeliyimÔÇŁ diye d├╝┼č├╝nmek akl─▒n─▒za filin gelmesini sa─člamaktan ba┼čka bir i┼če yaramaz.Problemleri ve Dikkat Da─č─▒tan ┼×eyleri D├╝┼č├╝nme Zaman─▒Ara┼čt─▒rmalar, endi┼čeleri ve problemleri i├žin ├Âzel bir zaman ay─▒ran insanlar─▒n d├Ârt hafta i├žinde daha ├Ânceki durumlar─▒na g├Âre endi┼čeleri i├žin y├╝zde 35 daha az d├╝┼č├╝nd├╝klerini g├Âstermektedir.1.┬áKonsantrasyonunuzu bozan ve s─▒k s─▒k akl─▒n─▒za gelen konular─▒ d├╝┼č├╝nmek i├žin kendinize ├Âzel bir zaman ay─▒r─▒n.2.┬áDikkatinizi da─č─▒tan bir konunun fark─▒na vard─▒─č─▒n─▒zda, bu konuyu d├╝┼č├╝nmek i├žin ├Âzel bir zaman─▒n─▒z oldu─čunu kendinize hat─▒rlat─▒n.3.┬áDikkatiniz da─č─▒ld─▒─č─▒nda ayr─▒ca ÔÇťbir dakika, hi├žbir yere gitme, buraya gelÔÇŁ deme stratejinizi de kullan─▒n.4.┬áKonsantrasyonunuzu bozan ve s─▒k s─▒k akl─▒n─▒za gelen konular─▒ d├╝┼č├╝nmek i├žin ay─▒rd─▒─č─▒n─▒z ├Âzel zaman─▒ mutlaka bu i┼č i├žin kullan─▒n.Ayr─▒ca ├Âzel olarak ay─▒rd─▒─č─▒n─▒z zamanda d├╝┼č├╝nmek ├╝zere, zihninizi da─č─▒tan ┼čeyleri not al─▒n. Bu ama├ž i├žin ├Âzel bir not defteri tutun. Not ald─▒─č─▒n─▒z konular─▒ bu ama├žla ay─▒rd─▒─č─▒n─▒z ├Âzel zamanda mutlaka d├╝┼č├╝n├╝n. Giderek zaman i├žinde bu konular─▒n azald─▒─č─▒n─▒ fark edeceksiniz.

ENERJ─░ SEV─░YEN─░Z─░ Y├ťKSELT─░NEnerji seviyenizin ne zaman zirvede, ne zaman en a┼ča─č─▒larda oldu─čunu tespit edin. Deneme yan─▒lma yoluyla g├╝n├╝n hangi zamanlar─▒nda enerji seviyenizin y├╝ksek oldu─čunu ve kolayca konsantre oldu─čunuzu, ne zamanlar enerji seviyenizin d├╝┼č├╝k oldu─čunu ve konsantre olmakta zorland─▒─č─▒n─▒z─▒ belirlemeye ├žal─▒┼č─▒n. Zorland─▒─č─▒n─▒z konular─▒ enerji seviyenizin y├╝ksek oldu─ču anlara kayd─▒rmak iyi bir stratejidir. Bunun yan─▒nda kolay─▒n─▒za gelen konular─▒ d├╝┼č├╝k enerji seviyeli zamanlar─▒n─▒za kayd─▒r─▒n.├ço─ču ├Â─črenci zorland─▒─č─▒ konular─▒ genellikle en sona b─▒rakmaktad─▒r. G├╝n├╝n ge├ž saatlerine kalan bu konular do─čal olarak yorulmu┼č olan ├Â─črencinin enerji seviyesinin en d├╝┼č├╝k oldu─ču anlara rastlamaktad─▒r. Bu uygulama yanl─▒┼č bir stratejidir. Zor konular y├╝ksek enerjili zamanlarda ├žal─▒┼č─▒lmal─▒d─▒r. Sadece bu strateji bile konsantrasyonunuzun artmas─▒ i├žin yeterlidir.KONSANTRASYON ─░├ç─░N NEFES ALMAKYo─čunla┼čman─▒z gereken bir konuya ba┼člayaca─č─▒n─▒z zaman, daha ├Ânceden konsantre olmakta zorlanmad─▒─č─▒n─▒z bir an─▒ akl─▒n─▒za getirin. Kendinizin yine b├Âyle bir anda oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝n.Ayr─▒ca ba┼člang─▒├žta nefes almaya odaklanmak ve derin derin nefes almak bedenin dinlenmesini, zihnin ise enerji dolmas─▒n─▒ sa─člar. Derin derin nefes almak zihin ve beden senkronizasyonunu sa─člar ve sizi stresten uzak tutar.1.┬áRahat bir konumda olun.2.┬áYava┼č yava┼č (m├╝mk├╝nse burnunuzla) nefes al─▒n. S─▒rayla ├Ânce g├Â─čs├╝n├╝z├╝n alt k─▒sm─▒n─▒, sonra orta ve ├╝st k─▒sm─▒n─▒ ald─▒─č─▒n─▒z nefesle doldurun. Yava┼č yava┼č nefes ald─▒─č─▒n─▒zdan emin olun. Bu s├╝re├ž yakla┼č─▒k 8 ÔÇô 10 saniye olsun.3.┬áKonsantre oldu─čunuz bir an─▒n─▒z─▒ d├╝┼č├╝nerek nefesinizi i├žinizde bir veya iki saniye tutun.4.┬áSonra rahat ve sakin bir ┼čekilde nefesinizi verin.5.┬áBirka├ž saniye durun ve ayn─▒ derin nefes al─▒p verme i┼člemini tekrar edin.6.┬áBu i┼člemi yaparken ba┼č─▒n─▒z─▒n d├Ând├╝─č├╝n├╝ hissederseniz nefes al─▒p vermeyi ├žok yo─čun yap─▒yorsunuz demektir. Bu gibi durumlarda yava┼člay─▒n.7.┬áAyn─▒ zamanda kendinizin ─▒l─▒k ve sakin bir deniz kenar─▒nda oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝n. Veya dalgalar─▒n ├╝zerinde batmad─▒─č─▒n─▒z─▒ ve nefes al─▒p, verdi─činizde dalgalar─▒n ├╝zerinde nazik bir ┼čekilde y├╝kselip indi─činizi hayal edin.Bu egzersizin amac─▒ sizi stresten uzak tutmakt─▒r. Stresli oldu─čumuz durumlarda beynin baz─▒ k─▒s─▒mlar─▒ aktif olmad─▒─č─▒ i├žin daha az zeki oluruz. Bu egzersizi her ├žal─▒┼čma ├Âncesi yap─▒n.www.konsantrasyon.com

Sinifta Dikkat Sorunlari Olan Çocuklarla Çalismanin Yollari

* ├çocugun o g├╝n neler yapilacagini ├Ânceden bilmesi saglayacak ve hep uyulan bir sinif d├╝zeni gelistirin.

* ├çocugun ├Âgretmenin g├Âz├╝ ├Ân├╝nde, pencereden uzak ve tahtaya yakin bir yerde oturmasini saglayin.
* Kendi basina yapilabilecek ├Âdevleri, diger ├žocuklardan ayri bir k├Âsede dikkati dagilmadan yapmasina izin verin.
* ├çocugun ├Âdevlerini yaparken gerektiginde ara vermesine olanak taniyin. Bu aralara diger ├žocuklardan daha sik ihtiya├ž duyacaktir.
* Oyun saatlerini azaltma ve teneff├╝s iptalinden ka├žinin. Oyun saatleri ├žocugun fazla enerjisinden kurtulmasi i├žin iyi bir firsattir.
* Farkli aktivite d├╝zeyleri gerektiren dersleri g├╝n i├žine dagitin. M├╝zik, beden egitimi, resim gibi yardimci dersleri daha ├žok dikkat gerektiren T├╝rk├že, matematik gibi derslerin arasina koyun.
* Dikkat sorunlari olan yas├ža daha b├╝y├╝k ├Âgrencilerin, verimli ├žalisma ve dinleme aliskanliklari kazanabilmeleri i├žin ├žalisma y├Ântemleri ile ilgili ek ├Âzel dersler almalari yararlidir.
* Ders ├žalisirken belli aliskanliklar edinmelerini saglayacak ve istenmeyen davranislarini kontrol edecek etkin bir sistem gelistirin. ├ľd├╝l puanlari, ├žocugun basarisini grafikler ile g├Âstermek, ├žocugu ├žikartmalar veya yildizlar ile ├Âd├╝llendirmek, ├žocugu istenilen davranislari g├Âstermesi i├žin heveslendirecektir.
* Yeni seyler ├Âgretip, yanitlar istemeden ├Ânce ├žocuga s├Âzel ya da g├Ârsel bazi ipu├žlari verin. ├ľrnegin ├žocuga yalnizca onun anlayacagi bir isaret vermek onu utandirmadan dikkatini anlatilana vermesini saglar.
* Uzun s├╝rebilecek ├Âdevleri k├╝├ž├╝k par├žalara b├Âl├╝n. B├Âylece ├žocuga bir isi tamamlamis olma duygusunu tattirmis olursunuz.
* ├çocugun her zaman ayni performansi g├Âstermesini beklemeyin. ├çocugun ├žabalari sonu├ž m├╝kemmel olmasa bile destekleyin.
* M├╝mk├╝nse derste islediklerinizi ve ├Âdevleri yazili hale getirin.
Hiperaktif Çocuklar Büyüdüklerinde Ne Olur?
ÔÇť├çocuk b├╝y├╝d├╝g├╝nde hiperaktiflik ge├žerÔÇŁ diye s├Âylendigini duymus olabilirsiniz; bu dogru degildir. Ama asagidaki nedenlerden dolayi ├žocuk olgunlastik├ža bazi iyilesmeler olacaktir.
* ├çocuklar saldirgan davranislarini birakmayi veya azaltmayi genellikle arkadas baskisi nedeniyle ├Âgrenirler.
* Yas b├╝y├╝d├╝k├že bazi problemlerin ├╝stesinden daha kolay gelmeyi ├Âgrenir (├Ârnegin ilgilerini ├žeken bir sey ├╝zerinde yogunlasarak ve ilgilerini ├žekmeyenlere ├Ânem vermeyerek).
* Bazi ├žocuklar problemlerinin ├╝stesinden gelmeyi ├Âgrenirken, bazilari da ├Âzellikle daha k├╝├ž├╝k yaslardan itibaren siddeti hiperaktif olanlar ergenlik ├žaginda ciddi davranis bozukluklari gelistirebilirler.
* Hiperaktif ├žocuklarin ├žogunlugu b├╝y├╝d├╝klerinde iyi olacak, veya en azindan idare edebilecek d├╝zeye geleceklerdir.
* Bazen, ├Âzellikle 6 yasin altinda, kisa dikkat s├╝resi genel bir gelisim geriliginin bir b├Âl├╝m├╝d├╝r. B├Âyle durumlarda ├žocuk b├╝y├╝d├╝g├╝nde bundan kurtulacaktir. ├çocuk genel gelisim d├╝zeyini yakaladiginda dikkat edebilme yetisini de kazanacaktir.

Tedavi:
Hiperaktiviteyi ortadan kaldirici bir kesin tedavi yoktur, fakat hiperaktiflere yardimci olabilecegimiz pek ├žok yol vardir. Doktoru, ├Âgretmeni, danismani ve aile bireylerinin karsilikli fikir alisverisi ve isbirligiyle ├žocugunuz bu rahatsizliga ragmen normal bir yasam s├╝rebilir.
Ila├ž Tedavileri: Hiperaktivitenin tedavisinde uyarici ila├žlar olduk├ža ise yararlar. Hiperaktivite ve dikkat eksikligi ilk basta garip gelebilir. Bu ila├žlar ├žocugu daha hareketli kilmak yerine, sasirtici olarak hiperaktiviteyi azaltip dikkat s├╝resini uzatmaktadir. Hiperaktif bir ├žocuga davranislarini kontrol etmesinde yardimci olan bu ila├žlari kullanan bir ├žocuk ilaci kullandigi s├╝reler i├žerisinde daha sakin ve dikkatli olmaktadir.
Okul ├žagindaki hiperaktif ├žocuklar i├žin en ├žok kullanilan ila├ž Ritalin (Metilfenidat)ÔÇÖdir.
Bunun disinda Pemolin (Tradon), Tofranil (Imipramin) ve Catapresan (Klonidin) gibi baska bazi ila├žlar da yardimci olabilmektedir. Ila├ž tedavisi gerekli oldugunda doktorunuz ├žocugunuz i├žin en etkili ilaci bulmanizda size yardimci olacaktir.
Kullanilan bu ila├žlar bagimlilik yapmaz, fakat bir takim yan etkilere yol a├žabilirler (bas agrisi, uykusuzluk, istah kaybi ve depresyon gibi). ├çocugunuzun doktoru tarafindan d├╝zenli olarak g├Âr├╝lmesini saglayin. Bu sekilde ├žocugunuzun genel sagligini g├Âzetim altinda tutacaktir.
Psikolojik ve pedagojik tedaviler: Ila├žlar hiperaktif ├žocuklar i├žin asla tek tedavi y├Ântemi olarak kullanilmamalidir. ├çocugun davranislarini kontrol etmesine yardimci olurken ├Âgretmenler, danismanlar ve ailenin diger bireyleriyle yapilacak isbirligi i├žerisinde uygulanacak tedaviler ├žok ├Ânemlidir.
Anne-babanin ├žocuga yaklasim konusunda egitimi, ├Âgretmen ve okul danisman psikologunun bilgili yaklasimi ve ├žocugun kendisini kontrol etme ve duygularini ifade etme becerilerini kazandigi psikoterapi ve pedagojik terapilerin birlikte uygulanmasi, ilacin sagladigi kazanimlarin uzun vadeli olabilmesi i├žin sarttir. Bu tedaviler hakkinda ayrintili bilgileri diger bros├╝rlerimizde bulabilirsiniz.
Son Birka├ž S├Âz
Erken tedaviyle hiperaktif ├žocugun gelecegi i├žin cesaret verici sonu├žlara ulasilmaktadir. Hiperaktivite etkilerinden tam anlamiyla ÔÇťkurtulamayacakÔÇŁ olsalar bile bug├╝n sorun yaratan davranislari gelecekte onlara yardimci olabilir. Sinif ortamindan kurtulduktan sonra hayatta basariya ulasmak hiperaktif ├žocuklar i├žin diger ├žocuklar i├žin oldugundan daha kolaydir. Bu ├žocuklardan pek ├žogu eriskin yasa geldiklerinde is adamligi gibi kendi davranis tarzlarina uygun meslekler se├žmekte, veya sanat ve eglence d├╝nyasinda basarili olmaktadirlar. Hiperaktif bir ├žocugun anne-babasindan, ├Âgretmenlerinden ve danismanlarindan bug├╝n g├Ârecegi yardim ve destek, onun basarili ve mutlu bir eriskin olmasina yardim edecektir.