Category: Di─čer E─čitimler

Osmanl─▒ ve Eski T├╝rklerde M├╝zikle Tedavi

muzikle_tedavi 2K├óinatta her ┼čey titre┼čir. Dalga hareketlerini ortaya ├ž─▒karan titre┼čimlerin her biri, ses dalgalar─▒ olarak bilinir. Ses dalgalar─▒n─▒n ritmik desenleri, musikiyi ortaya ├ž─▒kar─▒r. Bu a├ž─▒dan varl─▒klar─▒n aktiviteleri s─▒ras─▒nda ├ž─▒kard─▒─č─▒ ses titre┼čimleri, birer musikidir. Musiki sadece insana has de─čildir. Her varl─▒k, musikisiyle birlikte yarat─▒l─▒r. Devam─▒n─▒ Oku

─░┼čitsel Alg─▒ ├çal─▒┼čmalar─▒

 

1. SES─░N KAYNA─×INI BULUR.

Sesin kayna─č─▒na y├Ânelme: ├žocukla sessiz bir ortamda oturulur. bir ba┼čka ki┼či eline hediye paketi ka─č─▒d─▒, po┼čet ya da ses ├ž─▒karabilen ba┼čka bir nesne al─▒r ve ├žou─čun g├Ârmeyece─či bir yere ge├žer ve ├žocu─čun eline bir top verilir. Daha sonra ├žocu─ča “┼čimdi seninle sesi vurma oyunu oynayaca─č─▒z. bu oyunu oynarken senden uyman─▒ istedi─čim baz─▒ kurallar var.Oyunumuz boyunca ben dinle dedi─čimde dinleyecek, sesin geldi─či y├Âne topu at dedi─čimde sesin geldi─či y├Âne topu atacaks─▒n. Oyunumuz ├žok zevkli de─čil mi? Haz─▒rsan ba┼člayal─▒m.” denir ve oyuna ba┼član─▒r. G├Âr├╝nmeyen ki┼či elindeki nesneyi ses ├ž─▒karacak ┼čekilde hareket ettirir. ├Â─črencinin do─čru at─▒┼člar─▒ ” harikas─▒n, sen sesi ne g├╝zel vurdun ├Âyle” diyerek peki┼čtirilir. Ses duyduktan sonra hi├ž bir tepki vermiyorsa ” bir kere daha dinle bakal─▒m bu sefer sesi vurabilecek misin” denilir ve g├Âr├╝nmeyen ki┼či elindeki nesneden daha ├žok ses ├ž─▒karacak ┼čekilde nesneyi hareket ettirir. bu sayede ├žocuk hem ├ževresindeki seslerin fark─▒na var─▒r, hem de sesin geldi─či y├Ân├╝ bulur ve g├Âsterir.

2.SES─░N KAYNA─×INI G├ľSTER─░R.

├çocukla masaya kar┼č─▒l─▒kl─▒ oturun ve masaya ortamda kolay bulunabilecek ve ses ├ž─▒karabilen 3 tane materyal koyun. ayn─▒ materyalden masan─▒z─▒n alt─▒na kendinize de kullan─▒lmak ├╝zere haz─▒rlay─▒n. daha sonra “┼čimdi beni dikkatli bir ┼čekilde dinle.├ľn├╝ndeki nesnelere bak, benim ├ž─▒kard─▒─č─▒m sesi ├ž─▒kard─▒─č─▒m nesneleri g├Âster.” deyin ” haz─▒r m─▒s─▒n?” diye sorun sorun ve ba┼člay─▒n. ├çocu─čunuz do─čru yan─▒tlar─▒ verdi─činde “inanm─▒yorum, ne kadar dikkatlisin. sen bu seslerin hangisinden geldi─čini ├žok iyi biliyorsun” diyerek peki┼čtirmeyi ihmal etmeyin.

kullan─▒labilecek nesne ├Ârnekleri: Cam ┼či┼če,bo┼č cips paketi, ├çak─▒l ta┼člar─▒, po┼čet, tahta kalem…

3.SESLER─░ AYIRT EDER.

├ľ─črenciyle kar┼č─▒l─▒kl─▒ oturun.bilgisayar ya da teyp ortam─▒na ├že┼čitli seslerden olu┼čan bir cd/kaset haz─▒rlay─▒n. Daha sonra “┼×imdi seninle el sallama oyunu oynayaca─č─▒z. Sana ├Ânce bir ses dinletece─čim ve bu sesi di─čer sesler aras─▒ndan buldu─čunda el sallaman─▒ isteyece─čim. onun i├žin beni dikkatli ve sessiz bir ┼čekkilde dinlemeni istiyorum.Haz─▒r m─▒s─▒n?” deyin ve ba┼člay─▒n. ├ľncelikle ses dizgisini bir kere 5-10 saniye aral─▒klarla dinletin.(bebek sesi – erkek sesi – bebek sesi) daha sonra ayn─▒ bant─▒ tekrar ayn─▒ ┼čekilde dinletin. 3. kez dinletmeden ├Ânce” ┼čimdi ├žok dikkatli dinle farkl─▒ sesi duydu─čunda el salla”denir. ├çocu─čun do─čru tepkilerini an─▒nda ” harikas─▒n farkl─▒ sesi hemen de yakalad─▒n” diyerek peki┼čtirin. Yanl─▒┼č tepkilerinde ve tepkisiz kalma durumlar─▒nda ise “┼×imdi sesi bir kere daha dinleyelim.” diyerek sesler tekrar dinletilir.etkinlik s─▒ras─▒nda kendinden beklenen davran─▒┼člar g├Âsterildi─činde, ├Âzellikle davran─▒┼člar betimlenerek an─▒nda peki┼čtirilmelidir.

 

Kaynaklar
EL─░FNUR G├ťNAYDIN.

Dinleme becerisi kazand─▒rma

1- ├ľncelikle i┼čitme kayb─▒n─▒n derecesi ne olursa olsun her ├žocukta i┼čitme kal─▒nt─▒s─▒n─▒n oldu─ču kabul edilmeli ve bu i┼čitme kal─▒nt─▒s─▒n─▒ en iyi ┼čekilde kullan─▒labilir hale gelmesi i├žin yard─▒mc─▒ olunmal─▒d─▒r.

 

2- Dinleme becerisini kazand─▒r─▒lmas─▒, ├žocu─čun i├žinde ya┼čad─▒─č─▒ ├ževrede olu┼čan sesleri tan─▒mlayabilmesi, benzerlik ve farkl─▒l─▒klar─▒n─▒ ay─▒rdedebilmesi ve duydu─ču seslere anlam verebilmesi i├žin gereklidir.
3- ─░deal dinleme ortam─▒n─▒n sa─članabilmesi i├žin, normal ses tonu de─či┼čtirilmeden konu┼čmal─▒, g├╝r├╝lt├╝den uzak sakin bir ortam se├žilmeli, ├žocukla g├Âz konta─č─▒ kurarak ve onun g├Âz seviyesine inerek konu┼čulmal─▒d─▒r.
4- ─░┼čitme engelli ├žocu─ča sahip anne-babalar, konu┼čman─▒n do─čal olarak ├Â─črenilmesinde ├žok ├Ânemli rol├╝ olan dinleme becerisinin kazand─▒r─▒lmas─▒ i├žin;
– ├çocu─čun dikkatini s├╝rekli ├ževrede olu┼čan seslere ├žekmeli,
– Evde ya da sokakta meydana gelen durumlarla ilgili konu┼čmalar d├╝zenlenmeli,
– Ses ├ž─▒karan nesne ve oyuncaklar─▒ tek tek tan─▒tmal─▒,
– Kar┼č─▒l─▒kl─▒ sesler ├ž─▒karmayla ilgili oyunlar oynamal─▒, basit ├žocuk ┼čark─▒lar─▒ s├Âylemeli,
– Evde ya da sokakta olu┼čan seslere dikkatini ├žekmeli,
– Her durumla ilgili ├žocu─čun d├╝zeyine uygun ifadelerle basit a├ž─▒klamalarda bulunmal─▒,
– Ba┼čar─▒lar─▒n─▒ s├╝rekli ├Âverek cesaretlenmesine yard─▒mc─▒ olmal─▒d─▒r.
– Normal ya da i┼čitme engelli ├žocuklar i├žin konu┼čmay─▒ ├Â─črenebilmede izlenen s─▒ra ayn─▒d─▒r.

A┼ča─č─▒daki tabloda bu s─▒ra g├Âsterilmektedir.

Ya┼člar Geli┼čimsel ├ľzellik
0-6 ay Kar┼č─▒l─▒kl─▒ ileti┼čim kurmak amac─▒yla a─člama g├╝lme, g─▒g─▒ldama gibi konu┼čma d─▒┼č─▒ seslerin kullan─▒lmas─▒,

6-9 ay ├çok de─či┼čik sesler ├ž─▒karma, g─▒g─▒ldama, hecelemeler yapma (ba-ba, de-de gibi), baz─▒ sesleri taklit etme iste─či,

9-12 ay Konu┼čma i├žindeki baz─▒ seslerin ve konu┼čma ritminin, taklit edilmesi, konu┼čmalara anlam verilmesi, baz─▒ ifadelerin kullan─▒lmaya ba┼članmas─▒ (su, anne, gel gibi)

12-24 ay ─░stek, duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini tek kelimeli ifadelerle anlatma, kelime taklidinin artmas─▒,

24-36 ay Kelime da─čarc─▒─č─▒n─▒n artmas─▒ ve iki kelimeli (2-3 ya┼č) c├╝mlelerin kullan─▒lmaya ba┼član─▒lmas─▒ annegitti….gibi),

36-48 ay Kelime da─čarc─▒─č─▒n─▒n artmas─▒, ├╝├ž ya da daha fazla kelime i├žeren c├╝mlelerin kullan─▒lmas─▒ (anne su ver gibi),

48-60 ay ├çok de─či┼čik yap─▒da c├╝mlelerin kullan─▒lmas─▒, tak─▒lara ve ├žo─čul ifadelere yer verilmesi, basit ├Âyk├╝lerin
anlat─▒lmaya ba┼člat─▒lmas─▒.
1- Normal i┼čiten ├žocuklar en son safhaya yakla┼č─▒k 5 ya┼č civar─▒nda ula┼čmaktad─▒r. ─░┼čitme
engelli ├žocuklarda ise bu s├╝re uzayabilmekte ve ├Âzel e─čitime gerek duyulmaktad─▒r.
2- Konu┼čma daha ├žok taklit yolu ile ├Â─črenilebilen bir beceri oldu─čundan, ilk ve s─▒kl─▒kla taklit edilen ki┼či anne olmaktad─▒r.
3- Aile bireylerine, ├Âzellikle de anneye d├╝┼čen en ├Ânemli g├Ârev, bebekle konu┼čma geli┼čimine yararl─▒ olabilecek ┼čekilde ili┼čki kurmak olmal─▒d─▒r.
4- Emzirme, alt de─či┼čtirme, giyinme- soyunma ya da banyo yapma gibi durumlar, bebekle s├╝rekli konu┼čulmas─▒, ilgisinin seslere ├žekilmesi, konu┼čma seslerinin zamanla taklit edilebilmesinin ├Â─črenilmesi a├ž─▒s─▒ndan yararl─▒ olacakt─▒r.

├ťst├╝n Yetenekli ├çocuklar─▒n E─čitimi

├ťst├╝n yetenek, yarat─▒l─▒┼čtan gelen bir ├Âzelliktir. Her 100 ├žocuktan en az ikisinin ├╝st├╝n yeteneklere ve h├╝nerlere sahip oldu─ču bilinmektedir. Eflatun, bu ├žocuklar─▒ “Alt─▒n ├çocuklar” diye adland─▒r─▒r. ├ťst├╝n yetenekli insanlar─▒n en ├Ânemli ├Âzelli─či, ├Â─črenme h─▒zlar─▒d─▒r. Bu t├╝r ├žocuklar, di─čerlerine g├Âre daha erken ya┼čta konu┼čma, okuma ve yazmay─▒ ├Â─črenirler. Doymak bilmez meraklar─▒yla s├╝rekli yeni ┼čeyler ├Â─črenme azmi ta┼č─▒rlar. E─čer anne babalar─▒, ├Â─čretmenleri ve arkada┼člar─▒, bu ├žocuklara gerekli alakay─▒ g├Âsterir, sab─▒rla onlar─▒ dinler ve motive ederlerse, ruhi krizlere d├╝┼čmeden kendilerinden beklenen performans─▒ g├Âsterirler. Aksi takdirde ilgisizlik, hor g├Âr├╝lme ve bask─▒ gibi sebepler y├╝z├╝nden yetenekleri k├Ârelir.

├ťst├╝n yetenekli ├žocuklar─▒n yakla┼č─▒k yar─▒s─▒, okula gitmeden ├Ânce okumay─▒ ├Â─črenmekte, ba─č─▒ms─▒z olarak ├žal─▒┼čmaya ve ara┼čt─▒rmaya da daha erken ya┼čta ba┼člamaktad─▒rlar. Bitip t├╝kenme bilmeyen enerjileri sebebiyle yanl─▒┼č olarak bazen kendilerinin hiperaktif oldu─ču s├Âylenmektedir. G├Ârev ve problemleri organizeli, hedefli ve verimli bir ┼čekilde ele alarak ├ž├Âzerler ├ľ─črenme, ara┼čt─▒rma ve ke┼čfetme konusunda f─▒tri motivasyonlar─▒ mevcuttur.

├ťst├╝n Yetenekli ├çocuklar─▒n Olumlu ├ľzellikleri

H─▒zl─▒ ve kolay ├Â─črenirler. Muhakeme ve problem ├ž├Âzme yetenekleri geli┼čmi┼čtir. ─░ntikal s├╝ratleri fazla, idrakleri derindir. ─░lgi ve dikkat s├╝releri uzundur. Haf─▒zalar─▒ g├╝├žl├╝ oldu─ču i├žin ├Ânemli detay, kavram ve prensipleri unutmazlar.

Hayalleri g├╝├žl├╝d├╝r. Sanat dallar─▒nda orijinal eserler verirler. Ritim ve hareket kontrolleri geli┼čmi┼čtir.

Merakları üst seviyededir. Çok fazla soru sorarlar. Farklı farklı konularla ilgilenirler. İnsana, hayata ve kainata yakın bir alaka duyarlar.

G├Âzlemleme g├╝├žleri fazlad─▒r. Esnek ve s─▒rad─▒┼č─▒ d├╝┼č├╝n├╝rler. Meseleleri farkl─▒ perspektiflerden ele al─▒rlar. M├╝lahaza daireleri her zaman a├ž─▒kt─▒r. Yeni fikirlere kapal─▒ kalmazlar. Hemen her an ├Â─črenmeye haz─▒r haldedirler. Geli┼čmelere rahatl─▒kla ayak uydurabilirler.

Meseleleri sorgular, net bir ┼čekilde d├╝┼č├╝n├╝r, ili┼čkileri farkeder ve anlamlar─▒ idrak ederler.

Yeti┼čkinlerle kurduklar─▒ ileti┼čimde olduk├ža olgun bir karakter sergilerler.

├ço─ču zaman genellemeler yapar ve bunlar─▒ yeni durumlara tatbik ederler.

M├╝cerret kavramlar─▒ idrak etme ve bunlar aras─▒ndaki ili┼čkileri tespit etme kabiliyetleri geli┼čmi┼čtir.

Kelime hazineleri ├žok zengindir. Kelimeleri kolayl─▒kla ve yerinde kullan─▒rlar.

Matematiksel d├╝┼č├╝nme yetenekleri geli┼čmi┼čtir.

Okumay─▒ ├žok severler. Ya┼č─▒tlar─▒n─▒n seviyelerinin ├╝zerindeki eserleri rahatl─▒kla m├╝talaa edebilirler.

Talimatlar─▒ kolayl─▒kla yerine getirirler.

─░nce bir espri anlay─▒┼člar─▒ vard─▒r.

Nesne, kelime veya fikirleri yeni ortamlarda kullan─▒rlar.

En iyi olmak i├žin b├╝y├╝k bir istek duyarlar. Kendileri i├žin tespit ettikleri standartlar olduk├ža y├╝ksektir.

Sa─čduyu ve pratik bilgilerden yararlan─▒rlar.

├ço─ču faaliyette lider konumundad─▒rlar. Ba┼čkalar─▒n─▒n sistem ve fikirlerini hemen kabul etmezler. Genellikle kendilerine dan─▒┼č─▒l─▒r. Karar verme esnas─▒nda aran─▒l─▒rlar.
Olumsuz Y├Ânleri
Rutin ├Âdevlerden ├žabuk s─▒k─▒l─▒rlar.

─░┼čleri kendi bildikleri gibi yapmak isterler.

S─▒n─▒fta ├žok fazla dikkat ├žekebilirler.

Ba┼čkalar─▒n─▒n g├Âremedi─či ili┼čkileri g├Ârebilir ve dersin ├žo─čunu sadece bu konuda tart─▒┼čmaya ay─▒rmak isteyebilirler.

Bazen bir projeyi bitirip di─čerine ba┼člamay─▒ istemeyebilirler.

Ara s─▒ra hayallere dalarlar ve dikkatleri da─č─▒l─▒r.

Di─čer ├Â─črencilerin “s├Ân├╝k” kalmalar─▒na sebep olabilirler.

Kendilerine ├žok da faydal─▒ olmayan eserlere gere─činden fazla zaman harcayabilirler.

Yersiz espriler yapabilirler.

Bazen gere─činden fazla yenilik├ži olabilirler.

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒klardan ├žok ├žabuk etkilenebilirler.

A┼č─▒r─▒ derecede otoriter olabilirler.

Ba┼čkalar─▒n─▒n fikirlerine yeterince ├Ânem vermeyebilirler.

Nas─▒l Yard─▒m Edilebilir?
Bu ├žocuklar, genellikle kendilerini ya┼č─▒tlar─▒yla ayn─▒ seviyede g├Ârmezler. Bir k─▒sm─▒ tecrit edilmi┼člik veya bir k├Â┼čeye itilmi┼člik hissine kap─▒l─▒rlar. ─░├žine kapan─▒kl─▒klar─▒ sebebiyle arkada┼č say─▒lar─▒ birka├ž─▒ ge├žmeyebilir. Okullardaki dersler onlar─▒ s─▒kabilir. Bunlardan baz─▒lar─▒, ya┼č─▒tlar─▒yla birlikte olabilmek i├žin yeteri kadar ba┼čar─▒l─▒ olmak istemeyebilir. E─čer duygular─▒ beslenmezse, toplum d─▒┼č─▒nda kalabilir, hatta su├ža meyilli hale gelebilirler. Yeti┼čkinler, bu ├žocuklar─▒n hususi ihtiya├žlar─▒n─▒ farkederlerse, potansiyellerini de─čerlendirebilmeleri i├žin onlara yard─▒mc─▒ olmal─▒d─▒rlar.

 

├ťst├╝n yetenekli ├žocuklar, birbirleriyle ├žok etkili ve verimli bir ileti┼čim kurabilmekte, b├Âylelikle anla┼č─▒lmaz olma s─▒k─▒nt─▒s─▒ndan bir derece kurtulmaktad─▒rlar. Dolay─▒s─▒yla bu ├žocuklar─▒n kat─▒ld─▒klar─▒ ortak proje ve programlar haz─▒rlanabilir.

 

Tecr├╝besiz anne, babalar─▒n evdeki ├╝st├╝n yetenekli ve h├╝nerli ├žocuklar─▒yla ilgilenmesi hi├ž de kolay olmaz ├ľzellikle okul ├Âncesi d├Ânemde b├Âyle bir ebeveyn, yard─▒ma ve rehberli─če muhta├žt─▒r. Ailelerin birbirlerine destek olmalar─▒ ve tecr├╝be aktar─▒m─▒ da ihmal edilmemelidir.

 

├ťst├╝n yetenekli bir bebek, di─čerlerine g├Âre daha az uyur, dolay─▒s─▒yla daha fazla ilgi ve ihtimama ihtiya├ž duyar. B├Âyle bir durumda anne ve baba her zaman gerekli ilgiyi g├Âsteremeyebilirler. Bu y├╝zden b├╝y├╝kanne, b├╝y├╝kbaba gibi ailenin di─čer fertlerinin de yard─▒m─▒ istenebilir. Bu ├žocuklar konu┼čmaya ba┼člad─▒ktan sonra s├╝rekli sorular sorar ve kaba bir otorite alt─▒na girmek istemezler. “Bunu yapacaks─▒n , ├ž├╝nk├╝ ben ├Âyle istiyorum” ┼čeklinde bir yakla┼č─▒m, tesirli olmaz. ├çocuklar─▒n─▒n sorular─▒na cevap veren ailelerin, onlarla otoriter ailelere nazaran daha g├╝├žl├╝ bir yak─▒nl─▒k kurduklar─▒ g├Âr├╝lmektedir. Bu ├žocuklara sab─▒r, alaka ve sayg─▒ g├Âsterildi─či an, onlar da h├╝rmete riayet ederek kar┼č─▒l─▒k vermektedirler. ├çocuklar b├╝y├╝d├╝klerinde, aile toplant─▒lar─▒na kat─▒labilirler, b├Âylelikle mesuliyet payla┼čma ve tart─▒┼čma kabiliyetleri geli┼čir. B├Âyle bir ortamda ├žocuk kendisini s├Âz hakk─▒ olan bir aile ferdi olarak hisseder. Bu arada anla┼čmazl─▒klar ortaya ├ž─▒karsa, hissi destek bekleyecekleri unutulmamal─▒d─▒r.

 

K─▒sacas─▒ ├╝st├╝n yetenekli bir ├žocu─čun yeti┼čmesindeki kilit nokta sayg─▒d─▒r; farkl─▒l─▒─č─▒na sayg─▒, fikirlerine sayg─▒, hayallerine sayg─▒. Kabiliyetlerin ye┼čermesi i├žin ├Âzel m├╝fredatlar, hususi yaz─▒l─▒mlar ve spesifik programlar yan─▒nda huzurlu, emin ve s─▒cak bir aile ve okul ortam─▒ da gereklidir.

 

Bu arada ┼ču hususlara da dikkat ├žekmekte fayda vard─▒r: ─░nsan─▒, bir ilac─▒n kimyasal bile┼čimini veya bir makinenin ├╝st├╝n ├Âzelliklerini tarif ediyor gibi kategorize etmek ├žok zordur, zira insan tabiat─▒ndaki kompleksli─či unutmamak gerekir. Yaz─▒da s├Âz├╝ edilen ├Âzellikler bir robotun bilgisayar sisteminde oldu─ču gibi i┼člemez insanda. Zaman i├žinde de─či┼čir, oranlar─▒ artar, azal─▒r. Dinamik bir sistem bulundu─ču icin unsurlar sabit kalmaz.

 

├ťst├╝n yetenekli ├žocuklar gelece─čin liderleri, bilim adamlar─▒, fikir adamlar─▒ ve sanat├ž─▒lar─▒d─▒r. B├Âyle bir milli servet heba edilemez. ABD’de, ─░ngiltere’de, ─░srail’de ve Hollanda’da oldu─ču gibi bu t├╝r ├žocuklar─▒ tespit edip onlara ├Âzel programlar uygulayacak uzman ve kurumlar─▒ haz─▒rlamak, gerekli finans kaynaklar─▒n─▒ bulmak, ileti┼čimi etkili hale getiren bir a─č olu┼čturmak, bu sahada d├╝nyada yap─▒lan faaliyetleri takip etmek ve orijinal giri┼čimlerde bulunmak yine fedakar ve sa─č duyulu insanlara kalmaktad─▒r.

Oyun, b├╝t├╝n cocuklar icin b├╝y├╝k bir gereksinimdir

Oyun, b├╝t├╝n cocuklar icin b├╝y├╝k bir gereksinimdir.Cocugun davranislari,d├╝s├╝nceleri ve genel gelisimi ├╝zerinde,oyunun cok ├Ânemli etkileri vardir.Ayrica cocuklar,oyun yoluyla kendi d├╝nyalarini denetleyebilme duygusunu da tadarlar.

Oyunun,├Âzel egitim gerektiren cocuklarin gelisiminde yararli olabilmesi icin, ├Âncelikle cevrenin zenginlestirilmesi ve iyi d├╝zenlenmesine dikkat edilmelidir.├ľz├╝rl├╝ cocuklarin,oyuna baslama ve oyunu s├╝rd├╝rmede yardima ihtiyaclari vardir.Oyun oynama bicimleri,oyun icerikleri, saglikli cocuklarinkinden daha farkli oldugundan sunulan uyaricilardan alabildigince yararlanmasini saglayacak cevre sartlari d├╝zenlenmelidir.Florey oyun oynamayan cocuklarin, yemek yemeyen ve uykuyu rededen cocuklar kadar endise verici oldugunu s├Âylerken,oyunun sagligi icin en gerekli sartlardan biri oldugunu vurgulamaktadir.O halde, ├Âz├╝rl├╝ cocuklar icin oyunun ├Ânemi daha fazladir.

CEVRE D├ťZENLEMESi VE SECiLECEK OYUNLAR-OYUN ARACLARI

Oyun cevresinin d├╝zenlenmesinde esas amac,├Âz├╝rl├╝ cocugun oyuna baslayabilmesini,oyunu s├╝rd├╝rmesini ve tekrar oynama istegini duymasini saglayacak bir cevre yaratabilmektir.Oyunu baslatmada,yetiskinin mutlaka y├Ânlendirici rol├╝ oldugu d├╝s├╝n├╝lsede iyi d├╝zenlenmis bir cevre her zaman cocuk icin daha fazla ├Ânem tasimaktadir.

Cevre d├╝zenlenmesinde ├Âz├╝r├╝n tipi ve d├╝zeyi ├Ânemli bir fakt├Ârd├╝r.D├╝zenlemede ortak ├Âzellikler olacagi gibi ├Âz├╝r tipine g├Âre ├Âzel d├╝zenlemelerde gerekmektedir.Ortopedik ├Âz├╝rl├╝ cocuklar icin beden ve hareket gelisimini destekleyici oyunlar ve oyun araclari ├Ânemliyken, dil ve konusma bozukluklari olan cocuklar icin dil hareket gelisimini destekleyici oyun programlari ve araclari dikkate alinmalidir.Burada her ├Âz├╝r gurubunu ilgilendirecek ortak ├Âzellikler sunulmustur.

1-├Âz├╝rl├╝ cocuklar icin oyun ve oyun araclari seciminde,├Âncelikle duyu gelisimine (g├Ârme,isitme,dokunma,tatma ve koklama duyulari) ├Ânem verilmelidir.Secilecek oyun araclari ve oyunlarda da bu ├Âzellige dikkat edilmelidir.

2-T├╝m cocuklar b├╝y├╝k kaslarinin gelisimini destekleyici hareketli oyunlara ve oyuncaklara ilgi duyarlar.├ľzellikle bazi ├Âz├╝r gruplari icin bu oyunlar gereklidir.├Âz├╝rl├╝ cocuk gruplarinda bu oyunlara ritim ve m├╝zik calismalarinin da katilmasi ve birlikte uygulanmasi cok daha yararli olmaktadir .

3-M├╝zigin,b├╝t├╝n cocuklarin gelismelerindeki etkinligi ve uygulamasi,g├╝n├╝m├╝z bati ├╝lkelerinde vazgecilmez bir unsurdur.

├ťlkemizde,cocuk egitiminde m├╝zik hen├╝z hak ettigi yeri almamistir.Ancak ├Ânemi daha cok anlasilmaya baslanmistir . ├ľz├╝rl├╝ cocuklarin egitiminde ise m├╝zige daha fazla yer verilmeli,m├╝zik calismalarindan daha fazla yararlanilmalidir.C├╝nk├╝ ├Âz├╝rl├╝ cocuklarla calismaya baslarken ilk iletisim cogu kez ritim ve m├╝zik yoluyla kurulmaktadir.Konusmamizdaki ritim ve melodik ├Âzellik bile ,├Âz├╝rl├╝ cocuklarda daha kolay uyarici rol oynar.Hemen hemen her oyuna ritim,m├╝zik ve dinlenme calismalari katilabilir.

4-Karalama.boyama,kesme.yapistirma.koparma,katlama gibi el becerilerini ve sanat duygularini gelistirici calismalarin oyunlarin ve oyun araclarinin ├Âz├╝rl├╝ cocuklarin gelisiminde ve egitiminde b├╝y├╝k ├Ânemi vardir.Bu calismalarin bir kisminin m├╝zik ve ritimle verilmesi daha yararlidir.

5-├Âz├╝rl├╝ cocuklarin kendi ├Âzbakimlarini yapabilmeleri,bazi sosyal kurallari daha kolay ├Âgrenebilmeleri,onlar icin planlanan oyunlardan ve oyun araclarindan dikkate alinmalidir.Bunun icin sembolik oyuna cesitli dramatizasyon calismalarinda daha fazla yer verilmelidir.

6-├Âz├╝rl├╝ cocuklarin zihinsel gelisimlerini destekleyici oyunlarin onlari zorlayici ve uzun s├╝re dikkat gerektirici olmasi ├Ânemlidir.Zihinsel gelisimini destekleyecek oyun ve oyun araclarinin gercek yasamla ilgili deneyimler olmasina ├Âzen g├Âsterilmelidir.├Ârnek olarak:cicekleri sulama,fazla su d├Âk├╝ld├╝g├╝nde suyun kaptan tasmasi(hacim kavrami),k├╝c├╝k toplarin k├╝c├╝k delikten b├╝y├╝k toplarin b├╝y├╝k delikten gecirilebildigi oyunlar(b├╝y├╝k-k├╝c├╝k kavrami)ayni renkteki oyuncaklarin ayni renkteki sepete yerlestirilmesi(renk ile eslestirebilme),gibi benzer pek cok oyun cocugun g├╝nl├╝k yasaminda kullanilabilecek deneyimlerdir.

7-├ľz├╝rl├╝ cocuklar icin d├╝zenlenen oyun cevresinde,kum,kil,su,tahta gibi dogal oyun maddeleri ve ya hamur,plastirin gibi oyun malzemeleri mutlaka bulundurulmalidir.├ľz├╝rl├╝ cocuklar icin bu t├╝r oyun ve oyun araclari;k├╝c├╝k kaslarin gelisimi duygularin disa yansimasi ve yaraticiliklarini gelistirme y├Ân├╝nden yararli olmaktadir.

YETiSKiNiN ROL├ť

├ľz├╝rl├╝ cocuklarla calisacak egitimcilerin,ilgili ├Âz├╝r tipini ve ├Âz├╝r grubundaki cocuklari cok iyi tanimalari gerekir.Bunun icin ilgili teorik ve uygulamali egitimden gecmis bu konuda yetismis,lisans egitimine sahip kisiler olmasi gerekmektedir.Egitimci ├Âz├╝r tipine g├Âre cocuklarin dikkat s├╝relerini,hangi dikkat asamasinda olduklarini,ilgi duyduklari oyun t├╝rleri ve oyun araclari,bunlarin planlanmasi ve uygulamasi,oyun gruplarinin ├Âz├╝r tipi ve ├Âz├╝r derecesine g├Âre yapilmasi uygun sartlar saglandiginda normal cocuklarla bir arada oyun gruplari olusturabilme,konularinda kendi basina karar verebilecek,konularinda kendi basina karar verebilecek yeterlilik d├╝zeyinde olmalidir.Bu sartlar saglandiktan sonra,egitimci asagidaki durumlari dikkate almalidir.

1-├ľz├╝rl├╝ cocuklarin bir oyuna baslarken,saglikli cocuklardan daha cekingen,daha pasif ve y├Ânlendirmeye daha fazla ihtiyaclari oldugunu d├╝s├╝nerek,oyunu baslatici veya baslatmaya yardimci rol ├╝stlenmelidir.Fakat bu rolde baskici ve gereginden fazla y├Ânlendirici olmamalidir.

2-Cocuk,oyunu beklenilen s├╝reden ├Ânce birakirsa,BASLAR BASLAMAZ SIKILIRSA;EGITIMCI OYUNU S├ťRD├ťR├ťC├ť ROL ├ťSTLENMELIDIR.Oyunda gerekli yerlerde cocuklari y├Ânlendirici,dikkatleri dagildiginda tekrar ilgilerini toplayici yetenegi olmalidir.Cocuklarin oyundan ve oyun araclarindan hoslanmalarini saglayabilmeli ve ayni zaman da oyunun ├Âgretme ├Âzelliginden yararlan malidir.

3-Egitimci,├Âz├╝rl├╝ cocuklar grubu icin planladigi oyundan secilen oyun ve oyun araclarinin,├Âz├╝rl├╝ cocugun hangi alanina katkisi olmasi gerektigini d├╝s├╝nerek planlama yapmali,oyunun sonucundan cocuklarin elde edecekleri kazanclari ├Ânceden amaclamalidir.

4-├ľz├╝rl├╝ cocuklarin algilama ve kavrama g├╝cl├╝klerini dikkate alarak oyunu ve oyun araclarini tanitmada daha farkli y├Ântemler kullanmalidir.

5-Egitimci,├Âz├╝rl├╝ cocuklarin ,yerinde verilen ├Âd├╝llerden ne kadar etkilendiklerini dikkate alarak,oyunun devam ettirilmesi ve oyuna ilgi duymalari bakimindan ├Âd├╝l ve cezayi yerinde kullanmalidir.

OYUN GRUBUNUN PLANLANMASI

1-├ľz├╝rl├╝ gruplar icin oyun olusturmada,├Âz├╝r tipi,├Âz├╝r├╝n d├╝zeyi ├Ânemlidir.├ľz├╝r├╝n agir d├╝zeyde oldugu pek cok cocugu ayni oyun grubuna almak cocuklar icin cok fazla yarar saglamaz.Grup icerisinde ├Âz├╝r derecesi daha hafif,diger cocuklara model olabilecek cocuklarda bulunmalidir.

2-Oyun gruplari olusturulurken,├Âz├╝rl├╝ cocuklarin yaslari degil,gelisim d├╝zeyleri dikkate alinmalidir.Ayni yas grubunda olan fakat ├Âz├╝r dereceleri farkli cocuklar,oyun ve oyun araclarina ayni ilgiyi duymayacaklardir.Bir kismi cok ilgiliyken digerleri ilgisiz kalacaktir.

3-oyun gruplarindaki ├Âz├╝rl├╝ cocuklarin fiziksel gelisimleri y├Ân├╝nden de grubun homojenligi saglanmalidir.

4-Kaynastirma(entegrasyon):├ľz├╝rl├╝ cocuklar icin oyun gruplari olusturulurken, normal cocuklarinda gruba alinmasi veya ├Âz├╝rl├╝ cocuklarin normal cocuklar arasinda egitim g├Ârmesi ├Ânemlidir.Bug├╝n bati ├╝lkelerinde , okul ├Âncesi ve okul caginda iyi d├╝zenlenmis kaynastirma calismalari yapilmaktadir. ├ľz├╝rl├╝ cocuk normal gelisim g├Âsteren cocuklari model alabilecek kadar onlarla ne kadar SIK AYNI ORTAMDA BULUNURSA o kadar iyi gelisim g├Âsterebilmektedir. Bug├╝n ├╝lkemizde kaynastirma calismalari oldukca yenidir.Bazi sartlar b├Âyle bir calismaya yeterli imkan vermemektedir. Ayrica toplumumuz ├Âz├╝rl├╝ cocuklarin normallerle bir arada egitim g├Ârmesi konusunda hen├╝z istenilen d├╝zeyde bilinclendirilmemistir.Bu konuda cesitli calismalar yapilmakta bazi ├╝niversitelere bagli kuruluslarda ve egitim kurumlarinda normallerle bir arada egitim uygulanmakta ve konu gittikce gelisim g├Âstermektedir.

5-Oyun grubunda cinsiyet dagilimi:├Âz├╝rl├╝ cocuklar icin olusturulan Oyun gruplarinda cinsiyet dagilimida dikkate alinmali,grupta her iki cinsiyettende cocugun bulunmasina ├Âzen g├Âsterilmelidir.

6-Ailenin oyun grubuna katilimi:├Âz├╝rl├╝ cocuklarin aileleri cocuklari ile nasil iletisim kuracaklari onlarla nasil oyun oynayacaklari konusunda yeterli bilgiye sahip olmadiklarindan endise icindedirler.Bu nedenle zaman zaman ailelerde oyun grubuna alinmalari evde s├╝rd├╝recekleri egitim ve oyunda yol g├Âsterici olacaktir.

OYUN S├ťRESiNiN BELiRLENMESi

├Âzel egitim gerektiren cocuklarin dikkat s├╝releri normal gelisim g├Âsteren cocuklara g├Âre daha kisadir. Bu nedenle cocuklarin hangi dikkat asamasinda olduklari degerlendirilerek,oyun s├╝releri belirlenmelidir.Belirlenen oyun s├╝resini gerceklestirebilmek icin oyun siralamalarininda cocuklarin ilgisini cekebilecek d├╝zeyde olmasi ├Ânemlidir.

AiLEYE ├ľNERiLER

├Âzel egitim gerektiren bir cocuga sahip olan anne baba, cocgu kez cocugun egitimi ile ilgili kisi ve kuruluslara gerektiginden daha gec basvurmaktadir.├╝lkemizde ├Âzel egitimin yeni gelismekte olan bir konu olmasi bunun en dogal nedeni olmustur.Ailelerde cocuklarinin ├Âzel ihtiyaclarini genellikle kendileri kesfetme yoluna gitmekte,kimi kez dogru uygulamalarda bulunurken bazi konularda da istemeden hatalar yapmaktadirlar.├ľz├╝rl├╝ cocuklarin evde oyunu icin ailelere verilecek bazi ├Âneriler vardir.

1-cocuklari asiri koruyucu tutumdan kacinmali,cocugun oynarken kesfetmesini,├Âgrenmesini,oyundan zevk almasini saglamalidir.

2-Aile yasantisinda ,cocugun oyununa zaman zaman anne baba kardesler ve diger aile bireyleride katilmalidir.

3-Aile sosyal yasantisini devam ettirmeli,sosyal iliskilerin bir kisminda cocugunda bu ortamlardan yararlanmasi,baska cocuklarla,ailenin kontrol├╝ icinde oyun kurmasi saglanmalidir.

4-Oyun ve oyuncak seciminde cocugun tercihine ├Ânem verilmeli,cocukla birlikte karar vermeye ├Âzen g├Âstermelidir.

5-Aile,cocugun ├Âzbakimini saglamasini bazi ev islerinde yardimci olmasini, oyun yoluyla gerceklestirmeye calismalidir.

6-├ľz├╝rl├╝ cocugun sanat egitimine,el becerilerini gerektiren ugrasilara ilgi duymasi oyun ve oyun yoluyla gerceklestirmeye calismalidir.

7-sanat egitimi icin evde m├╝zigin ,cocuk icin ayri bir yeri olmali,dinleme ritim calismalari,ses ├╝retme , sarki dinlemeve s├Âylemeye cesaretlendirme ve benzeri calismalar aileye bir program icerisinde ├Ânerilmelidir.

8-cocugun evde ,eger ayrilabiliyorsa,ayri bir odasi olmali,bu mekan gelisimin en destekleyici bir bicimde oyun araclariyla donatilmali,cocugun cevreden olabildigince yararlanmasi saglanmalidir.

9-Cocugun evde kil,kum,su,tahta gibi dogal oyun araclarinda yararlanabilmesi icin mevcut imkanlar olabildigince degerlendirilmelidir

M├╝zik Terapi

1977’de Amerika m├╝zikle tedaviyi bir bilim dal─▒ olarak kabul etti. M├╝zik terapisi psikiyatri temelli hastal─▒klarda 1950ÔÇÖlerden bu yana etkin olarak kullan─▒l─▒yor. T├╝rkiye, m├╝zikle tedavinin hen├╝z fark─▒nda de─čil. Oysa Farabi, Razi, ─░bn-i Sina ve Gevrekzade Hasan Efendi gibi T├╝rk alimleri bu alanda ├žok ├Ânemli ├žal─▒┼čmalara imza atm─▒┼člard─▒.

Bug├╝n de ba┼čta ABD ve Avrupa olmak ├╝zere d├╝nyan─▒n bir├žok yerinde psikiyatrik hastal─▒klar─▒n tedavisinde m├╝zikten yararlan─▒lmakta. T├╝rkiyeÔÇÖde hen├╝z kurumsalla┼čamayan konu daha ziyade bireysel faaliyetlerle g├╝ndeme geliyor. Ayhan Songar ve Oru├ž G├╝ven├ž gibi isimlerin ├Ân plana ├ž─▒kt─▒─č─▒ bu alanda bayrak ┼čimdi psikiyatri uzman─▒ Dr. Adnan ├çobanÔÇÖda.

Bat─▒ d├╝nyas─▒ da 20. y├╝zy─▒l─▒n ortalar─▒nda ke┼čfetti─či m├╝zikle tedavi ya da terapiyi, alternatif tedavi y├Ântemi de─čil, geleneksel t─▒bba uygun ve kurallar─▒ kendine has bilimsel bir tedavi y├Ântemi olarak kabul ediyor. ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda yaralanan askerlerin terapisinde m├╝zikten yararlan─▒l─▒r ilk olarak. Ard─▒ndan, 1947ÔÇÖde ABDÔÇÖnin Michigan Devlet HastanesiÔÇÖnde m├╝zi─čin tedavi program─▒na al─▒n─▒r. B├Âylece bu konuda ara┼čt─▒rmalar h─▒zlan─▒r. Depresyon, ┼čizofreni, zeka gerili─či, alkol ve madde ba─č─▒ml─▒─č─▒ ile m├╝cadelede m├╝zik tedavi y├Ântemine ba┼čvurulur. Yeni teknik ve pratik uygulama bi├žimleri geli┼čtirilir.
Amerikan M├╝zikterapi Birli─či 1997ÔÇÖde bir tan─▒mlama yaparak son noktay─▒ koyar: ÔÇťM├╝zikterapi, baz─▒ duyulan bireylerin fiziksel, psikolojik, sosyal ve zihinsel ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamada m├╝zi─či ve m├╝zik aktivitelerini kullanan uzmanl─▒k dal─▒d─▒r.ÔÇŁ
Bug├╝n Bat─▒ÔÇÖda hastane, klinik, g├╝nd├╝z bak─▒mevi, okul, madde ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒ merkezi gibi yerlerde 5 binden fazla uzman, m├╝zik terapisi uyguluyor. ┼×├╝phesiz, bunda etkili olan temel fakt├Âr son y─▒llarda m├╝zik ve beyin ara┼čt─▒rmalar─▒nda elde edilen veriler. M├╝zi─čin, ├Âzellikle serotonin, norepinefrin, dopamin, melatonin, kortizol, adrenalin, testosteron gibi psikiyatrik hastal─▒klar─▒n olu┼čumunda etkili hormonlara; kan bas─▒nc─▒, solunum ritmi, solunum kalitesi, nab─▒z say─▒s─▒ gibi fizyolojik olaylara olumlu etki yapt─▒─č─▒ biliniyor art─▒k.
AvusturyaÔÇÖdaki Viyana ├ťniversitesiÔÇÖnde faaliyet g├Âsteren Entom├╝zikoterapi Enstit├╝ÔÇÖnde Klasik T├╝rk Muzi─či makamlar─▒ ile Orta Asya m├╝zi─čini kullanan; ama tamamen bilimsel metodolojiye uygun ├žal─▒┼čan Gerhard Tu├žekÔÇÖe g├Âre, m├╝zikle tedavi n├Âroloji, kardiyoloji, onkoloji ve psikiyatri gibi klinik alanlar─▒n vazge├žilmez bir par├žas─▒d─▒r ve ├Âz├╝rl├╝ insanlarla ilgili ├žal─▒┼čma alanlar─▒nda da ├Ânemli bir yere sahiptir.