Dizziness

14.797 okundu

DizzinessBa┼č d├Ânmesi bir hastal─▒k olmay─▒p farkl─▒ nedenlerle olu┼čabilen bir belirtidir ve hastalar taraf─▒ndan dengesizlik, sersemlik, g├Âz kararmas─▒ hafif ya da ┼čiddetli d├Ânme gibi farkl─▒ ┼čekillerde ifade edilebilir. Pek ├žok farkl─▒ etkene ba─čl─▒ olarak hafif dengesizlikten ├žok ┼čiddetli d├Ânme hissine kadar de─či┼čen ┼čiddetlerde ┼čikayet olu┼čabilmektedir. Ba┼č d├Ânmesi tek ┼čikayet olarak izlenebilece─či gibi i┼čitme kayb─▒ ve veya kulak ├ž─▒nlamas─▒ ile birlikte de izlenebilir.

Kula─č─▒n d─▒┼č, orta ve i├ž kulak olmak ├╝zere ├╝├ž b├Âl├╝m├╝ vard─▒r. D─▒┼č ve orta kulak yap─▒lar─▒ ses dalgalar─▒n─▒ toplay─▒p g├╝c├╝n├╝ art─▒rarak i├ž kulak s─▒v─▒s─▒na aktarma g├Ârevi g├Âr├╝rler. ─░├ž kulaktaki i┼čitme ve denge merkezleri kulak kemi─či i├žinde yerle┼čmi┼č olup i├ž kulak s─▒v─▒lar─▒ ile (endolenf ve perilenf) doludur. ─░┼čitme ve denge sinirlerinin alg─▒lay─▒c─▒ hassas sinir u├žlar─▒ ve sinir h├╝creleri bu s─▒v─▒larla s├╝rekli temas halindedir. ─░├ž kula─ča ula┼čan ses dalgalar─▒ burada i├ž kulak s─▒v─▒lar─▒ ile iletilerek sinir u├žlar─▒n─▒ uyar─▒r ve elektrik uyar─▒s─▒ olu┼čmas─▒n─▒ sa─člar. Bu uyar─▒n─▒n i┼čitme siniri ile beyine iletilmesi ile i┼čitme ger├žekle┼čir.

DENGEN─░N SA─×LANMASI

Denge sistemi bir merkez ve ├╝├ž farkl─▒ alg─▒lay─▒c─▒ sistemden olu┼čmu┼čtur. Beyin, g├Âzlerden, i├ž kulaktaki denge merkezlerinden ve kas, eklem ve tendonlardan s├╝rekli olarak iletilen v├╝cut pozisyonu ile ilgili bilgileri toplay─▒p i┼čleyen bir merkez g├Ârevi g├Âr├╝r ve dengenin sa─članmas─▒ndan sorumludur. Bu ├╝├ž sistem birbirinden ba─č─▒ms─▒z olarak ├žal─▒┼č─▒r ve hep birlikte v├╝cut dengesinin korunmas─▒nda i┼člev g├Âr├╝rler.

G├Âzler ├ževreden gelen g├Âr├╝nt├╝leri beyine ileterek v├╝cudun ├ževreye g├Âre pozisyonu hakk─▒nda bilgi sa─člarken kas, tendon ve eklemlerden gelen sinyaller beyine ba┼č─▒n v├╝cuda g├Âre pozisyonu hakk─▒nda bilgi iletir. ─░├ž kulak denge sistemi ise d├Ânme ┼čeklindeki hareketleri alg─▒layan yar─▒m daire kanallar─▒ ve do─črusal hareketleri alg─▒layan vestib├╝l ad─▒ verilen iki farkl─▒ b├Âl├╝mden olu┼čmu┼čtur. ─░├ži s─▒v─▒ ile dolu olan bu iki b├Âl├╝me birlikte ÔÇťlabirentÔÇŁ ad─▒ verilir. Ba┼č hareket etti─činde i├ž kulaktaki s─▒v─▒ da hareket eder ve bu hareketin ┼čekline ve y├Ân├╝ne g├Âre uyar─▒lan farkl─▒ sinir u├žlar─▒ beyine ba┼č─▒n hareketini bildiren sinyaller g├Ânderir.

Her iki taraftaki labirentlerde yer alan denge organlar─▒ s├╝rekli olarak birbirlerine tam simetrik sinyaller ├╝retirler. Ba┼č─▒n d├Ânmesi ile olu┼čan sinyaller yar─▒m daire kanallar─▒nda, ├Âne arkaya ya da yukar─▒ a┼ča─č─▒ y├Ândeki do─črusal hareketler ise vestib├╝lde uyar─▒ olu┼čturur. Vestib├╝ldeki denge merkezlerinde yer alan h├╝crelerin ├╝zerinde yap─▒┼č─▒k bulunan kalsiyum karbonat kristallerinin yer ├žekimine ba─čl─▒ olarak pozisyon de─či┼čtirmesi ba┼č hareketinin y├Ân ve ┼čiddetinin alg─▒lanmas─▒n─▒ sa─člar.

Bir i├ž kulaktaki denge merkezi bozuk ├žal─▒┼čt─▒─č─▒nda beyne giden sinyallerdeki simetri bozulur ve bu durum dengenin bozuldu─ču hissini yarat─▒rken beyinden g├Âz kaslar─▒na giden uyar─▒lar g├Âzlerin istemsiz hareketlerine (nistagmus) neden olur. G├Âzlerin bu hareketleri ise hastada ├ževresinin ya da kendisinin d├Ând├╝─č├╝ ┼čeklinde hareket alg─▒s─▒ olu┼čturur.

Hareketleri alg─▒layan b├╝t├╝n merkezlerinden gelen bilgiler, beyincikte olu┼čan d├╝zeltici refleksler ve beyinde olu┼čan istemli cevaplar─▒n birle┼čimi ile v├╝cut kaslar─▒na dengeyi korumaya y├Ânelik hareketleri yapt─▒racak sinyaller g├Ânderilir. Beyin, beyincik ve beyin sap─▒nda yer alan denge merkezleri i├ž kulaktan gelen asimetrik sinyallere zamanla adapte olarak bunlardan etkilenmeme ├Âzelli─čine sahiptir. Bu ├Âzellik nedeni ile ba┼č d├Ânmesine neden olan baz─▒ hastal─▒klarda ya da normal ┼čartlarda dengesizlik yaratabilecek baz─▒ spor faaliyetlerinde uygun egzersizlerle dengesizli─čin giderilmesi ya da ├Ânlenmesi m├╝mk├╝n olabilmektedir.

BA┼× D├ľNMES─░ T─░PLER─░

Dengenin sa─članmas─▒nda rol oynayan merkezlerden herhangi birinde sorun olmas─▒ ba┼č d├Ânmesi, dengesizlik, sersemlik gibi belirtilerin ortaya ├ž─▒kmas─▒na neden olabilmektedir.

─░├ž kulak hastal─▒klar─▒:

─░├ž kulak kaynakl─▒ denge bozukluklar─▒ i├ž kulak s─▒v─▒s─▒n─▒n bas─▒nc─▒nda olu┼čan de─či┼čikliklere ya da do─črudan denge merkezlerinin ve veya denge sinirlerinin etkilenmesine ba─čl─▒ olarak meydana gelir.

─░┼čitme ve denge sinirinin hassas u├žlar─▒ i├ž kulakta i┼čitme ve denge merkezlerinin ayn─▒ s─▒v─▒y─▒ (endolenf)i├žeren farkl─▒ k─▒s─▒mlar─▒nda sonlanmaktad─▒r. Bu s─▒v─▒n─▒n dola┼č─▒m─▒, bas─▒nc─▒ ya da i├žeri─činde meydana gelen de─či┼čiklikler sinir u├žlar─▒nda uyar─▒ olu┼čturarak akut, kronik ya da tekrarlayan, beraberinde i┼čitme ┼čikayeti de olan ya da olmayan ba┼č d├Ânmelerine neden olmaktad─▒r.

─░├ž kula─č─▒n kan dola┼č─▒m─▒nda bozulma yapan ya da denge sinirini etkileyen di─čer problemlerde de benzer ┼čikayetler olu┼čmaktad─▒r.

Beyin ile ilgili hastal─▒klar:

Beynin denge organlar─▒ndan kendisine ula┼čan sinyalleri yorumlama ve uygun yan─▒tlar─▒ olu┼čturma becerisinin bozulmas─▒ sonucunda meydana gelir. Birlikte i┼čitme kayb─▒ ve veya ├ž─▒nlama da izlenebilir. Bu problemler ileri ya┼ča, damar t─▒kanmalar─▒ ya da spazmlar─▒na, alerjik ya da metabolik hastal─▒klara, iyi ve k├Ât├╝ huylu t├╝m├Ârlere ba─čl─▒ olarak olu┼čabilirler.

A┼č─▒r─▒ stres, panik atak, depresyon, gerginlik gibi durumlarda da benzer ┼čikayetler olu┼čabilir. Bu t├╝r problemlerde dengesizlik ile birlikte ba┼č ve kulaklarda dolgunluk ve bas─▒n├ž hissi de bulunabilir.

Boyun hastal─▒klar─▒:

Boyundaki kaslardan beyin sap─▒ndaki denge merkezlerine g├Ânderilen ve dengenin sa─članmas─▒nda ├Ânemli rol oynayan pozisyon bilgisi sinyallerinin bozulmas─▒ sonucunda dengesizlik olu┼čabilmektedir. Travmalar, boyun omurlar─▒ndaki eklem hastal─▒klar─▒ ya da boyundaki sinirlere bas─▒ sonucunda boyun adalelerinde olu┼čan spazmlar boyundan beyine g├Ânderilen pozisyon sinyallerinde anormalliklere ve sonu├žta denge bozuklu─čuna neden olabilmektedir.

G├Ârme Bozukluklar─▒:

G├Ârme kusurlar─▒ ya da g├Âz kaslar─▒ndaki hastal─▒klara ba─čl─▒ olu┼čan istemsiz g├Âz hareketleri nedeni ile g├Âzlerden denge merkezlerine ula┼čan bozuk sinyaller di─čer denge alg─▒lay─▒c─▒ yap─▒lardan gelen sinyaller ile uyum i├žinde olmad─▒─č─▒nda meydana gelen sinyal uyumsuzlu─ču ba┼č d├Ânmesine neden olmaktad─▒r. Bu s─▒rada sinir sisteminde olu┼čan di─čer uygunsuz uyar─▒lara ba─čl─▒ olarak terleme, bulant─▒, kusma gibi ┼čikayetler de meydana gelebilmektedir.

─░├ç KULAK KAYNAKLI BA┼× D├ľNMELER─░NDE BULGULAR

─░├ž kulak fonksiyonlar─▒n─▒ ve veya i├ž kula─č─▒n merkezi sinir sistemi ile ba─člant─▒lar─▒n─▒ etkileyen hastal─▒klar ba┼č d├Ânmesi, i┼čitme kayb─▒, kulak ├ž─▒nlamas─▒ gibi belirtilere neden olurlar. Bu belirtiler etkilenen fonksiyonlara g├Âre tek ba┼č─▒na ya da birlikte g├Âr├╝lebilirler.

Ba┼č d├Ânmesi, ├žok ┼čiddetli d├Ânme hissi, dengesizlik ya da sersemlik ┼čeklinde olabilir. ┼×ikayetler s├╝rekli ya da aral─▒kl─▒ olabilir ve genellikle ba┼č hareketleri ile ┼čiddetlenir. S─▒kl─▒kla bulant─▒ ve kusma da izlenir ancak i├ž kulak kaynakl─▒ ba┼č d├Ânmelerinde ┼čuur kayb─▒ olu┼čmaz.

─░├ž kulak fonksiyon bozuklu─čunun ba┼čl─▒ca sebepleri, en s─▒k viral k├Âkenli olmak ├╝zere enfeksiyonlar, kan dola┼č─▒m─▒n─▒n bozulmas─▒, i├ž kulak s─▒v─▒lar─▒nda bas─▒nc─▒n de─či┼čmesi, sinir iltihaplar─▒, travmalar, ila├žlar ya da t├╝moral kitlelerdir. Tan─▒da en ├Ânemli unsurlar ayr─▒nt─▒l─▒ bir hikaye ve muayenedir. ├ço─ču hastada i┼čitme ve denge testlerinin yap─▒lmas─▒ gerekir. Bu a┼čamalar sonras─▒nda tan─▒ konulamayan hastalarda radyolojik de─čerlendirmeler hormonal ve metabolik hastal─▒klara ve alerjiye y├Ânelik testler, n├Ârolojik de─čerlendirme ve testler de gerekebilmektedir.

Bu de─čerlendirmeler sonucunda ├Âncelikle altta yatan ciddi ya da hayati tehlike olu┼čturabilecek bir patolojinin olup olmad─▒─č─▒ ortaya konulmaktad─▒r. T├╝m bu tetkiklerin sonu├žlar─▒ tan─▒y─▒ takiben uygun t─▒bbi ya da cerrahi tedavinin se├žilmesinde yard─▒mc─▒ olmaktad─▒r.

KAN DOLA┼×IMI ─░LE ─░LG─░L─░ HASTALIKLAR

─░├ž kulak denge organlar─▒n─▒ etkileyen damar spazm─▒, damar t─▒kanmas─▒ ya da y─▒rt─▒lma ve kanama ┼čeklindeki dola┼č─▒m bozukluklar─▒ ba┼č d├Ânmesi, i┼čitme kayb─▒ ve kulak ├ž─▒nlamas─▒na neden olabilir. Damar spazm─▒na ba─čl─▒ ba┼č d├Ânmeleri genellikle ani ba┼člar ve tekrarlay─▒c─▒ karakterlidir. Sinirsel yorgunluk, duygusal stresler, baz─▒ ila├žlar, nikotin ve kafein damar spazm─▒na neden olabilmektedir.

Damar t─▒kan─▒kl─▒─č─▒ ya┼č ve damar sertli─či ile beraber yava┼č yava┼č olu┼čtu─čunda i├ž kulak yap─▒lar─▒ zamanla azalan kan dola┼č─▒m─▒na adapte olabilir. Bazen s├╝rekli bir dengesizlik hissi olu┼čabilmekte, aniden aya─ča kalkmak ya da h─▒zl─▒ hareketler ┼čikayetleri art─▒rabilmektedir.

Aniden olu┼čan tam t─▒kan─▒kl─▒klarda ┼čiddetli ba┼č d├Ânmesi genellikle bulant─▒ ve kusma ile birlikte izlenir.

┼×iddetli ┼čikayetler birka├ž g├╝nde azal─▒p birka├ž haftada sa─člam kula─č─▒n fonksiyonlar─▒ ele almas─▒ ile kaybolmaktad─▒r. Y├╝ksek tansiyon ya da travmaya ba─čl─▒ olu┼čan damar y─▒rt─▒lmalar─▒nda ani tam t─▒kanma benzeri bulgular izlenir. Tedavi: Damarsal hastal─▒klara ba─čl─▒ olu┼čan ba┼č d├Ânmelerinde tedavide erken d├Ânemde d├Ânme hissini gideren ila├žlarla beraber damar geni┼čletici ila├žlar kullan─▒lmaktad─▒r. Yine erken d├Ânemde denge merkezlerini bask─▒layarak ┼čikayetleri azaltan yat─▒┼čt─▒r─▒c─▒ ila├žlar kullan─▒labilir. Nikotin ve kafein gibi damar b├╝z├╝c├╝ ├Âzelli─či olan maddelerin al─▒nmamas─▒ sa─članmal─▒d─▒r. ─░├ž kulak fonksiyonlar─▒n─▒ bask─▒layan yat─▒┼čt─▒r─▒c─▒ ila├žlar sa─člam kula─č─▒n fonksiyonlar─▒ ele almas─▒n─▒ geciktirmemek amac─▒ ile uzun d├Ânem kullan─▒lmamal─▒d─▒r.

POZ─░SYONEL BA┼× D├ľNMES─░

├ľzellikle gen├ž ve orta ya┼člarda izlenen ba┼č d├Ânmelerinin en s─▒k nedeni iyi huylu pozisyonel ba┼č d├Ânmesi (Benign Positional Vertigo ÔÇô BPPV) hastal─▒─č─▒d─▒r.

Bu hastal─▒kla ilgili bilgiler ÔÇťPozisyonel ba┼č d├ÂnmesiÔÇŁ ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda verilmi┼čtir.

─░LER─░ YA┼×A BA─×LI DENGE KAYBI

Ya┼čla birlikte olu┼čan denge problemlerinde en ├Ânemli etken i├ž kulak denge merkezlerini ve denge sinirlerini besleyen k─▒lcal damarlardaki dola┼č─▒m─▒n bozulmas─▒d─▒r. Bu sorun nadir olarak ┼čiddetli ┼čikayete neden olmaktad─▒r. Vestib├╝lde kan dola┼č─▒m─▒n─▒n azalmas─▒, denge organlar─▒ndaki h├╝cre fonksiyonlar─▒n─▒n bozulmas─▒na ba─čl─▒ olarak i├ž kulak kristallerinin d├Âk├╝lmesi sonucunda pozisyonel ba┼č d├Ânmesine neden olabilmektedir.

Bu hasta grubunda denge egzersizleri genellikle faydal─▒ olmaktad─▒r. Ya┼čla birlikte damar reflekslerinin yava┼člamas─▒ ├Âzellikle y├╝ksek tansiyon nedeni ile tedavi kullanan hastalarda yataktan ani kalk─▒┼člarda denge kayb─▒na neden olabilmektedir.

ENFEKS─░YONLAR

─░├ž kula─č─▒ etkileyen enfeksiyonlarda erken d├Ânemde hafif bulgular olsa da hassas denge b├Âlgelerini etkiledi─činde ┼čiddetli d├Ânme ve bulant─▒ kusma gibi belirtiler ortaya ├ž─▒kar.

Tedavide enfeksiyon kayna─č─▒ h─▒zla giderilmelidir. ─░┼čitme kayb─▒ ve enfeksiyonun kafa i├žine yay─▒lmas─▒ gibi riskler de oldu─čundan t─▒bbi tedaviye h─▒zla cevap al─▒namayan durumlarda cerrahi tedavi se├ženekleri de g├╝ndeme gelmektedir.

VEST─░B├ťLER N├ľR─░T

Viral enfeksiyonlar─▒n denge sinirini ya da beyin sap─▒ndaki denge merkezlerini etkilemesi sonucunda haftalar s├╝rebilen ┼čiddetli ba┼č d├Ânmeleri meydana gelebilmektedir. Bu hastalarda klinik bulgular ge├žtikten sonra denge testlerinin d├╝zelmesi aylar s├╝rebilmektedir.

Genellikle sekel kalmadan iyile┼čen bu hastal─▒k nadiren tekrar olu┼čmaktad─▒r. Tedavide erken d├Ânemde ┼čiddetli ┼čikayetlerin giderilmesine y├Ânelik uygulanan t─▒bbi tedaviyi takiben destekleyici tedavi ve adaptasyon egzersizleri yap─▒lmaktad─▒r.

METABOL─░K HASTALIKLAR VE ALERJ─░

Bu grupta ba┼č d├Ânmesi ile birlikte i┼čitme kayb─▒ ve kulak ├ž─▒nlamas─▒ da izlenebilir. En s─▒k nedenler tiroid bezi hastal─▒klar─▒, ┼čeker metabolizmas─▒ bozukluklar─▒, yiyecek ve solunum alerjileridir.

Tedavide etken olan hastal─▒─ča y├Ânelik tedavi uygulamalar─▒ yap─▒l─▒r.

TRAVMA

Kafaya gelen darbeler sonucunda i├ž kulak denge merkezinin ya da i├ž kulak kan dola┼č─▒m─▒n─▒n etkilenmesine ba─čl─▒ olarak meydana gelir. Birlikte ├ž─▒nlama ve veya i┼čitme kayb─▒ olu┼čabilir.

Tedavide ┼čikayetleri gidermeye y├Ânelik yat─▒┼čt─▒r─▒c─▒lar ve i├ž kulak kan dola┼č─▒m─▒n─▒ art─▒ran ila├žlar kullan─▒l─▒r. Genellikle yava┼č ta olsa zamanla d├╝zelen bir fonksiyon bozuklu─čudur.

OTO─░MMUN ─░├ç KULAK HASTALI─×I

V├╝cut savunma sisteminin (imm├╝n sistem) hastal─▒─č─▒ sonucunda i├ž kula─č─▒n hasar g├Ârmesidir. Ba┼č d├Ânmesi i┼čitme kayb─▒ ve ├ž─▒nlama ile birlikte olabilir. Tan─▒ kan testleri ile konur. Tedavide steroidler ve imm├╝n sistemi bask─▒layan ila├žlar kullan─▒lmaktad─▒r. Son y─▒llarda d├╝┼č├╝k enerjili lazer tedavisi (Low level laser therapy ÔÇô LLLT) i├ž kulaktaki hasar─▒n d├╝zelmesinde etkili olarak kullan─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r.

T├ťM├ľRLER

Denge bozuklu─čuna neden olan en s─▒k t├╝moral patoloji denge sinirinden k├Âken alan iyi huylu bir t├╝m├Âr olan n├Ârinomdur. Dengesizlikle birlikte ├ž─▒nlama ve i┼čitme kayb─▒ da genellikle izlenmektedir. Tedavide t├╝m├Âr├╝n yeri, boyutu, b├╝y├╝me h─▒z─▒ ve hastan─▒n ya┼č─▒, genel sa─čl─▒k durumu, i┼čitme durumu gibi fakt├Ârlere g├Âre sadece izlem, radyoterapi (gamaknife, cyberknife) ya da cerrahi se├ženekleri aras─▒nda karar verilmektedir. B├╝y├╝yen t├╝m├Âr zamanla yak─▒n kom┼čulukta bulunan ve hayati ├Ânemi olan beyin sap─▒na bas─▒ yapabildi─činden en iyi sonu├žlar erken te┼čhis ve cerrahi ile al─▒nmaktad─▒r.

MENIERE HASTALI─×I

Tekrarlayan ba┼č d├Ânmesi ataklar─▒n─▒n en s─▒k nedenlerinden birisi olan Meniere Hastal─▒─č─▒ i├ž kulak s─▒v─▒s─▒n─▒n (endolenf) bas─▒nc─▒n─▒n artmas─▒ sonucunda olu┼čmaktad─▒r.

─░├ž kula─č─▒ dolduran s─▒v─▒lar s├╝rekli olarak bir yandan ├╝retilirken di─čer taraftan geri emilmekte ve bir s─▒v─▒ dola┼č─▒m─▒ olu┼čmaktad─▒r. Bu sistemde meydana gelen problemler ├╝retimin artmas─▒ ya da geri emilimin azalmas─▒na neden oldu─čunda s─▒v─▒ bas─▒nc─▒n─▒n artmas─▒ tipik bulgular─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒ ile sonu├žlanmaktad─▒r. Hastal─▒─č─▒n nedeni tam olarak bilinmemekle beraber genetik yatk─▒nl─▒k s├Âz konusu olabilmekte, tipik ataklar metabolik, dola┼č─▒msal, alerjik, otoimmun, toksik ya da emosyonel etkiler sonucunda ortaya ├ž─▒kabilmektedir. Genellikle tek kula─č─▒ etkileyen Meniere Hastal─▒─č─▒, d├╝zensiz aral─▒klarla tekrarlayan, dakikalar ile saatler aras─▒nda s├╝rebilen ba┼č d├Ânmesi ataklar─▒ ile karakterizedir. Ataklar s─▒ras─▒nda genellikle al├žak frekanslar─▒ (pes sesleri) tutan i┼čitme kayb─▒, kulak ├ž─▒nlamas─▒ ve etkilenen kulakta dolgunluk ve bas─▒n├ž hissi de olu┼čmaktad─▒r. Ba┼č d├Ânmesi ataklar─▒ aniden ba┼člayabilmekte ve s─▒kl─▒kla bulant─▒ ve kusma ile seyreden ├žok ┼čiddetli d├Ânme hissi olu┼čmaktad─▒r.

Tekrarlayan ataklar─▒n ┼čiddeti zaman i├žinde genellikle azalmakta ├žo─ču zaman ba┼č d├Ânmesi ataklar─▒ aras─▒nda hastalarda belirgin bir ┼čikayet ya da bulgu saptanmamaktad─▒r.

Klasik hastal─▒─č─▒n yan─▒ s─▒ra daha nadir g├Âr├╝len ve ba┼č d├Ânmesi olmadan i┼čitme kayb─▒, ├ž─▒nlama ve kulakta dolgunluk ┼čeklinde seyreden hastal─▒k koklear hidrops olarak adland─▒r─▒l─▒rken i┼čitme ┼čikayeti olmadan sadece ba┼č d├Ânmesi ataklar─▒ ile seyreden hastal─▒k vestib├╝ler hidrops olarak isimlendirilmektedir. Tedavi hastal─▒─č─▒n her tipi i├žin ayn─▒ ┼čekilde uygulanmaktad─▒r.

Denge ve hareket bozuklu─ču hastal─▒klar─▒n─▒n te┼čhis ve tedavisi g├╝n├╝m├╝z teknolojisine ra─čmen ni├žin bu kadar zor olmaktad─▒r?

Sorun, dengeyi sa─člayan unsurlardan duyusal (g├Ârsel, i├ž kulak ile ilgili, alg─▒sal) ve motor sistemlerin birbirleriyle etkile┼čim ve koordinasyon i├žinde ├žal─▒┼čmas─▒ndan, ayr─▒ca bir├žok organ─▒ ilgilendirmesinden kaynaklanmaktad─▒r. ─░nsandaki denge sistemi ├žok karma┼č─▒kt─▒r. Bir├žok organ─▒n birbiriyle etkile┼čim ve uyumunun sa─članmas─▒ gerekir. H├ól├ó ├žo─ču uzman ve klinik, denge bozukluklar─▒n─▒n tan─▒ ve tedavisinde geleneksel y├Ântemleri kullan─▒r. Tan─▒ya y├Ânelik bu testler ├žo─čunlukla tek bir organla ilgili bulgular verir. Bu klinik sonu├žlar─▒n ├žo─ču, denge hastal─▒klar─▒n─▒n tan─▒s─▒na ya da tedavisine ├Ânemli bir katk─▒ sa─člamaz. Sorun sadece sistemlerden birini de─čil ayn─▒ zamanda beyin gibi di─čer sistemleri de etkileyebilir. Klasik klinik yakla┼č─▒mlar, denge ve hareket kontrol├╝n├╝ sa─člayan entegrasyonu sistematik olarak ili┼čkilendiremez. Dolay─▒s─▒yla bu t├╝r hastal─▒klarda sorun tespit edilemez. Hekim kendine soru sormaya ba┼člar. Acaba hasta beni yanl─▒┼č m─▒ y├Ânlendiriyor? Acaba hastan─▒n kendini iyi hissetmesi i├žin ya da semptomlar─▒ bask─▒lamas─▒ i├žin ba┼č d├Ânmesi ilac─▒ ya da trankilizan verilmeli miydi? Ayn─▒ ┼čekilde hastada da benzeri sorular belirmeye ba┼člar: Bu doktor benim problemimi anlam─▒yor! Ya da daha k├Ât├╝s├╝, bu doktor benim hastal─▒─č─▒m─▒ atlayacak m─▒?! Kronik denge hastal─▒klar─▒n─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čunun d├╝zeltilmesi m├╝mk├╝nd├╝r. Rehabilitasyon dedi─čimiz bu d├╝zeltme i┼člemi ki┼činin eksiklerini yerine koymas─▒na ve kompanse etmesine olanak tan─▒r. Ancak denge bozuklu─ču olan hastalar─▒n tam tedavisi ├žok karma┼č─▒k ve de─či┼čik bran┼č uzmanlar─▒n─▒n kons├╝ltasyonunu gerektirdi─činden bir denge merkezi d├╝┼č├╝ncesi do─čmu┼čtur. Bir denge merkezi d├╝┼č├╝ncesinde en ├Ânemlisi, ├že┼čitli bran┼člardan ba┼č d├Ânmesi ve denge hastal─▒klar─▒ konusunda e─čitim alm─▒┼č ya da bu konuda tecr├╝besi olan uzmanlarla ├žal─▒┼čmakt─▒r. Bu ekip kulak-burun-bo─čaz (n├Ârotolaji), n├Âroloji, n├Âro┼čirurji, odyoloji, psikiyatri, fizik tedavi, aile hekimi bran┼člar─▒nda uzmanlardan olu┼čur. Bu elemanlar─▒n hepsinin, denge bozuklu─ču olan bir hastan─▒n tan─▒ ve tedavisinde deneyimli olmas─▒ gerekir. Denge merkezi d├╝┼č├╝ncesi bu sorunlar─▒ ├ž├Âzmek i├žin farkl─▒ bir ├Ârnektir. Denge problemi olan t├╝m hastalar─▒n ele al─▒n─▒┼č─▒; te┼čhisleri ne olursa olsun hastay─▒ ilk g├Âren hekimden di─čer hekime kons├╝ltasyon istenmesi ┼čeklinde, hastan─▒n denge hastal─▒klar─▒nda uzman olan hekimlerden kurulu bir ekip taraf─▒ndan kar┼č─▒lanmas─▒ temeline dayan─▒r. Bu sistemle bu ekip giderek daha ├žok ba┼č d├Ânmeli hasta g├Âr├╝r. Bu ├žal─▒┼čma ┼čekli, ekibe daha deneyim kazand─▒r─▒r ve feed back kullan─▒r hale getirir. Aile hekimi, ba┼č d├Ânmesi hastal─▒─č─▒ yapan hastal─▒k ne olursa olsun hastay─▒ denge merkezine g├Ânderir. Dolay─▒s─▒yla KBB hekimine (n├Ârotolo─ča), n├Ârolog psikiyatriste, ortopedist, fizik tedavi uzman─▒na birlikte bilgi vererek hastaya daha h─▒zl─▒, daha ucuz, daha etkin bir hizmet sunulmu┼č olur. Denge merkezleri sistemi topluma anlat─▒lmal─▒ ve geli┼čtirilmelidir. Dengesizlik ve d├╝┼čmenin ├Ânlenmesi konusunda konu┼čmalar yap─▒lmal─▒, destek gruplar─▒ olu┼čturulmal─▒d─▒r. Sonu├žta ba┼č d├Ânmesi ve denge bozuklu─ču olan hastalar─▒n tedavisi i├žin ger├žek bir denge merkezine ihtiya├ž vard─▒r. Multidisipliner denge merkezi bu hastalar─▒n ihtiya├žlar─▒na cevap vermek i├žin ideal yerdir.

Ba┼č d├Ânmesi ve denge bozuklu─ču, insanlar─▒ % 70 oran─▒nda t├╝m ya┼čamlar─▒ boyunca de─či┼čik ┼čiddette en az bir kere hekime ba┼čvurma noktas─▒na getirmi┼čtir. Peki bu hastalar bu yak─▒nmalar─▒n─▒n te┼čhisinden ve dolay─▒s─▒yla tedavisinden ne kadar tatmin olmu┼člard─▒r? Bu hastal─▒klar grubu bir├žok organ ve sistemden kaynaklanabilece─či i├žin, en ba┼čta hastalar─▒n ilk seferde do─čru uzmanla kar┼č─▒la┼čmama problemi vard─▒r. Bu t├╝r hastalar de─či┼čik dallardaki uzmanlar taraf─▒ndan de─čerlendirilmekte ve ├žo─ču zaman hasta kendisinin hangi kategoriye girdi─čini anlayamamaktad─▒r. Hastalar kendilerini sahiplenmemi┼č hissetmektedir. Bu duruma de─či┼čik bran┼čtaki doktorlar─▒n birbiriyle ileti┼čime ge├žmemesinin de katk─▒s─▒ vard─▒r. Elektronistagmografi (ENG) ve vestib├╝ler (i├ž kulak ile ilgili) testlerin, denge bozuklu─ču olan hastalar─▒n izlenmesinde s─▒n─▒rl─▒ ├Âl├ž├╝de yeri vard─▒r. ├çevresel disorientasyon ve denge bozuklu─čuna sebep olan vestib├╝ler ile santral hastal─▒klar─▒ olan ki┼čilerin fonksiyonel kapasitelerinin de─čerlendirilmesinde ek deste─če ihtiya├ž vard─▒r. 1971 y─▒l─▒nda Amerika Birle┼čik Devletleri’nde uzaya gidecek astronotlar─▒n denge sistemlerini kontrol etmeye, uzaydan d├Ând├╝kten sonra da onlar─▒n yer ├žekimine uyum sa─člamalar─▒na yarayan teknolojik bir alet geli┼čtirildi. Bu cihaz birka├ž y─▒l sonra denge problemlerinin hangi organda oldu─čunu te┼čhis etmek ve bu hastalar─▒ rehabilite etmek i├žin kullan─▒lmaya ba┼čland─▒. G├╝n├╝m├╝zde halen d├╝nyan─▒n belli yerlerinde kurulan denge rehabilitasyon merkezlerinde ├žok ama├žl─▒ olarak kullan─▒lmaktad─▒r.
Ba┼č d├Ânmesi nedenleri nas─▒l te┼čhis edilir?

 Hedef hasta grubu kimlerdir?

  • ─░├ž kulak hastal─▒klar─▒na ba─čl─▒ ba┼č d├Ânmesi ve dengesizlikler
  • Kafa travmalar─▒ (├Ârn.; motorla ara├ž kazalar─▒ sonras─▒)
  • Serebellar (Beyincik hastal─▒klar─▒)
  • Stoke (daha ├žok ya┼čl─▒ hastalarda g├Âr├╝len inme)
  • Multipl Skleroz
  • Parkinson Hastal─▒─č─▒
  • Serebral Palsy (Do─čumsal beyin hastalar─▒)
  • Periferik N├Âropatiler
  • ┼×eker hastal─▒─č─▒na ba─čl─▒ denge bozuklu─ču
  • Boyun hastal─▒klar─▒na ba─čl─▒ ba┼č d├Ânmeleri (Boyun kire├žlenmesi, f─▒t─▒k vb.)
  • Ya┼čl─▒ ve s─▒k s─▒k d├╝┼čen hastalar

Bilgisayarl─▒ Dinamik Post├╝lografi:

├ço─ču i├ž kulak kaynakl─▒ ba┼č d├Ânmeleri ve denge kayb─▒ yapan hastal─▒klar, hastal─▒─č─▒n kriz ya da akut d├Âneminde ila├ž tedavisi veya cerrahi olarak kontrol alt─▒na al─▒nabilir. Ancak bu hastalarda kriz d├Ânemleri aras─▒nda olu┼čan dengesizlik problemleri devam eder. Bu noktada hastalar Bilgisayarl─▒ Dinamik Posturografi ile 6 ya da 7 haftal─▒k d├Ânemlerde, haftada en az iki seans olmak ├╝zere rehabilite edilir. ├ľzellikle Motion Entoloren denen ara├ž tutmas─▒ hastal─▒─č─▒ olanlarda ├žok etkili bir tedavi y├Ântemidir. CDP tedavisinden yarar g├Âren bir ba┼čka hastal─▒k grubu ise Multipl Skleroz ve Parkinson hastalar─▒d─▒r. Bu hastalarda mevcut patoloinin beyindeki denge merkezlerini tutmas─▒na ba─čl─▒ dengesizlik problemleri olur. Parkinson hastalar─▒nda bu durum i├žin yap─▒lan operasyonlar─▒n ba┼čar─▒s─▒n─▒n ├Âl├ž├╝lmesinde ve gerekse operasyon sonras─▒ rehabilitasyonda ├žok etkin olarak kullan─▒lmaktad─▒r. ABD’de her y─▒l hastanelerin acil servislerine 1.000.000 ki┼či kafa travmas─▒ nedeniyle ba┼čvurmakta, bunlardan ciddi kafa travmas─▒ ge├žirenler 5 y─▒la yak─▒n bir zamana kadar ┼čiddeti giderek azalan oranda denge problemleri ile kar┼č─▒la┼čmaktad─▒r. Bir k─▒sm─▒nda da kal─▒c─▒ denge kusurlar─▒ olu┼čmaktad─▒r. Dengesizlik ya da dizzines, trafik kazas─▒ ge├žirenler aras─▒ndaki en s─▒k bulgudur. Bu t├╝r hastalar gecikmeden Posturografi ile rehabilite edilirse, hem ileriye d├Ân├╝k kal─▒c─▒ kusurlar─▒n kalmamas─▒ hem de hastan─▒n ├žok yak─▒n zamanda sosyal ya┼čama ayak uydurmas─▒ sa─članabilir. Stroke diye bilinen inme (Ani damar t─▒kan─▒kl─▒klar─▒na ba─čl─▒ fel├žler) hastalar─▒ ortalama her y─▒l 700.000 ki┼či olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r. Bu t├╝r hastal─▒klar g├╝nl├╝k ya┼čam─▒ en ├žok etkileyen denge bozukluklar─▒d─▒r. Bu ama├žla y─▒lda 40 milyar dolarl─▒k t─▒bbi destek harcamas─▒ yap─▒lmaktad─▒r. ├ľzellikle ya┼čl─▒l─▒─ča ba─čl─▒ olarak, baz─▒ ki┼čilerde v├╝cudun dengesini sa─člayan merkezlerin dejeneratif olarak y─▒pranmas─▒na ba─čl─▒ aksakl─▒klar g├Âr├╝l├╝r. Bu t├╝r ya┼čl─▒ hastalar denge bozukluklar─▒ y├╝z├╝nden bir├žok ortopedik ve zaman zaman da hayati travmalara u─črarlar. Bu ki┼čiler i├žin bu durum ├žo─ču zaman yata─ča ba─č─▒ml─▒l─▒k demektir. ─░┼čte dengesizlik y├Ân├╝ndeki problemleri a┼čmada posturografi “alt─▒n standart” olarak kullan─▒lmaktad─▒r. D├╝nyada ba┼č d├Ânmesi ve denge bozuklu─čundan muzdarip olanlar birtak─▒m fun kul├╝pler ve sivil toplum ├Ârg├╝tleri kurma noktas─▒na gelmi┼člerdir. Bu ihtiyac─▒ belirleyen en ├Ânemli neden, bu hastal─▒k grubunun ki┼čiyi sosyal ya┼čamdan soyutlamas─▒ ve mesleki u─čra┼č─▒nda ba┼čar─▒s─▒zl─▒─ča s├╝r├╝klemesidir. ├ľzellikle ya┼čl─▒ hastalarda denge bozuklu─ču nedeniyle olu┼čan travmalar hayat─▒ tehdit eden noktalara kadar gitmektedir. ─░┼čte bu a┼čamada son 10 y─▒ld─▒r geli┼čtirilen posturografi tekni─či, denge bozukluklar─▒n─▒n te┼čhisinde (hastal─▒─č─▒n hangi sistemde oldu─ču) ve bu hastalar─▒n denge rehabilitasyonunda ├ž─▒─č─▒r a├žm─▒┼čt─▒r.

Meniere Hastal─▒─č─▒n─▒n Tedavisi:

Tedavide t─▒bbi ve cerrahi y├Ântemler kullan─▒labilmektedir. Temel prensip i├ž kulak s─▒v─▒ dola┼č─▒m─▒n─▒ sa─člamak ve bas─▒nc─▒n artmas─▒n─▒ ├Ânlemektir. Bu sonu├ž sa─članamd─▒─č─▒nda i├ž kulak denge merkezinin ila├ž ya da cerrahi yolu ile yok edilmesi ya da denge sinirinin kesilmesi gibi tahrip edici y├Ântemler de uygulanabilmektedir.

Hastalar─▒n b├╝y├╝k k─▒sm─▒nda t─▒bbi tedavi ile ┼čikayetlerin giderilmesi m├╝mk├╝n olabilmektedir.

Tedavi i├žeri─či;

  • Hastal─▒─č─▒n muhtemel nedeni
  • ┼×ikayetlerin s─▒kl─▒─č─▒
  • ┼×ikayetlerin ┼čiddeti
  • Hastan─▒n hastal─▒ktan etkilenme derecesine g├Âre belirlenmektedir.

Temel prensipler;

  • ─░├ž kulakta dola┼č─▒m─▒n d├╝zenlenmesi
  • ─░├ž kulak s─▒v─▒ bas─▒nc─▒n─▒n azalt─▒lmas─▒
  • ─░├ž kulaktaki imm├╝nolojik ve veya alerjik reaksiyonlar─▒n bask─▒lanmas─▒d─▒r Tedavide kullan─▒lan ba┼čl─▒ca ila├žlar;
  • Damar geni┼čleticiler
  • ─░drar s├Âkt├╝r├╝c├╝ler
  • Steroidler
  • Yat─▒┼čt─▒r─▒c─▒ ila├žlard─▒r.

├ľzel durumlarda imm├╝n sistemi bask─▒layan ila├žlar ya da denge merkezi fonksiyonlar─▒n─▒ tahrip eden ila├žlar kullan─▒labilmektedir. T─▒bbi (ila├žla yap─▒lan) tedavilerle istenen sonu├žlar elde edilemedi─činde cerrahi tedavi se├ženekleri g├╝ndeme gelmektedir. ─░┼čitme ve denge fonksiyonlar─▒n─▒ koruyan ve korumayan olmak ├╝zere iki tip cerrahi yakla┼č─▒m grubu mevcuttur. Hastalarda i┼če yarar i┼čitme oldu─ču m├╝ddet├že i┼čitmeyi koruyan cerrahiler tercih edilmektedir.

Son y─▒llarda giderek daha s─▒k kullan─▒lmaya ba┼članan kulak i├ži steroid enjeksiyonlar─▒ ile hem iyi sonu├žlar elde edilmekte hem de steroidlerin t├╝m v├╝cudu etkileyen ciddi yan etkilerinden ka├ž─▒nmak m├╝mk├╝n olmaktad─▒r. Uygulanan i┼čitmeyi koruyucu y├Ântemlere ra─čmen ┼čikayetlerin kontrol alt─▒na al─▒namamas─▒ durumunda hasta taraftaki i├ž kulak denge merkezini tamamen yok etmeye y├Ânelik y├Ântemler kullan─▒lmakta sonu├ž olarak normal ┼čekilde ├žal─▒┼čan taraftaki denge merkezi k─▒sa s├╝rede t├╝m fonksiyonlar─▒ normale yak─▒n ┼čekilde ele alabilmektedir.

D├ť┼×├ťK ENERJ─░L─░ LASER UYGULAMALARI (LLLT)

Meniere hastal─▒─č─▒ da dahil olmak ├╝zere i├ž kula─č─▒n hassas i┼čitme ve denge organlar─▒n─▒ etkileyerek sinir h├╝crelerinin hasar─▒na neden olan b├╝t├╝n patolojilerde LLLT ba┼čar─▒ ile uygulanmaktad─▒r.

Temel prensibi hasar g├Ârm├╝┼č h├╝cre ve dokular─▒n kendilerini yenileme ve iyile┼čme potansiyellerini art─▒rmaya dayanan bu tedavi y├Ântemi hakk─▒nda ayr─▒nt─▒l─▒ bilgi ÔÇťD├╝┼č├╝k Enerjili Laser Uygulamalar─▒ÔÇŁ ba┼čl─▒─č─▒ alt─▒nda verilmi┼čtir.
http://www.seckinulusoy.com/en/diseases/ear/15-bas-donmesi.html

Comments are closed.

%d blogcu bunu be─čendi: