Dil ve Konu┼čma Destek E─čitim Mod├╝l├╝

3.454 okundu

Dil ve konu┼čma bireylerin kendilerini ifade etme, ileti┼čim kurma ve sosyal hayat─▒
payla┼čmalar─▒ndaki en ├Ânemli ara├žlardand─▒r. Birey do─čumundan itibaren ├ževresinde olan
biteni anlamaya, istek ve ihtiya├žlar─▒n─▒ ifade etmeye ├žal─▒┼č─▒rken dili kullan─▒r. Dil, genellikle┬ákonu┼čma ile ayn─▒ kavram gibi alg─▒lanmakla birlikte konu┼čmay─▒, yazmay─▒ ve sembollerle
ifade etmeyi de i├žeren daha geni┼č kapsaml─▒ bir kavramd─▒r. Konu┼čma ise seslerin fiziksel
olarak ├╝retilmesi ve dili kullanarak s├Âzl├╝ ileti┼čim kurma y├Ântemidir. ├ľzetle dil s├Âzl├╝ olan
ve olmayan, k├╝lt├╝rle de ba─čl─▒ ├žok geni┼č bir kapsama sahipken konu┼čma, dilden kesin
s─▒n─▒rlarla ayr─▒lamayan ancak dil ile ba─člant─▒l─▒ bir par├žay─▒ olu┼čturmaktad─▒r.
Dil ve konu┼čma geli┼čimi zihinsel, fiziksel ve duygusal geli┼čimden ba─č─▒ms─▒z
de─čildir. Bu alanlardan herhangi birinde ya┼čanan bir g├╝├žl├╝k, dil ve konu┼čmay─▒ olumsuz
y├Ânde etkileyebilmektedir. Dil ve konu┼čma g├╝├žl├╝klerini ortaya ├ž─▒karan nedenler aras─▒nda,
zihinsel yetersizlik, i┼čitme kayb─▒, geli┼čimsel gecikmeler, baz─▒ cerrahi giri┼čimler sonras─▒
sorunlar, beyin hasarlar─▒, yar─▒k damak/dudak gibi yap─▒sal bozukluklar, serebral palsi gibi
kaslar─▒ etkileyen hastal─▒klar, sesin yanl─▒┼č kullan─▒m─▒ vb. pek ├žok neden say─▒labilir. Dil ve
konu┼čma g├╝├žl├╝klerinin s─▒n─▒fland─▒r─▒lmas─▒nda farkl─▒ yakla┼č─▒mlar bulunmaktad─▒r. Dil ve
Konu┼čma G├╝├žl├╝─č├╝ Destek E─čitim Program─▒ÔÇÖnda, bireylerin bu alanda ya┼čad─▒klar─▒
yetersizlikler dikkate al─▒narak grupland─▒rma yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu do─črultuda Dil ve Konu┼čma
G├╝├žl├╝─č├╝ Destek E─čitim Program─▒ be┼č ayr─▒ mod├╝lden olu┼čan bir sistem h├ólinde
d├╝zenlenmi┼čtir. Bu mod├╝ller, Sesletim ve Ses Bilgisi, Ak─▒c─▒ Konu┼čma, Ses
Bozukluklar─▒n─▒n Sa─čalt─▒m─▒, Geli┼čimsel Dil, Edinilmi┼č Dil Bozukluklar─▒n─▒n Sa─čalt─▒m─▒
ba┼čl─▒klar─▒ alt─▒nda haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r.
Dil ve Konu┼čma G├╝├žl├╝─č├╝ Destek E─čitim Program─▒, Mill├« E─čitim Bakanl─▒─č─▒na ba─čl─▒
faaliyet g├Âsteren ├Âzel e─čitim ve rehabilitasyon merkezlerinde uygulanmak ├╝zere, dil
ve konu┼čma g├╝├žl├╝─č├╝ olan bireylerin g├╝nl├╝k ileti┼čimde ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒layacak dil ve
konu┼čma becerilerinin geli┼čtirilmesi ama├žlanmaktad─▒r.
Program─▒n haz─▒rlanmas─▒nda 3797 say─▒l─▒ Mill├« E─čitim Bakanl─▒─č─▒n─▒n Te┼čkilat ve
G├Ârevleri Hakk─▒nda KanunÔÇÖun Ek.3 maddesi ile 24.07.2008 tarihli ve 5793 say─▒l─▒ Baz─▒
Kanun H├╝km├╝nde Kararnamelerde De─či┼čiklik Yap─▒lmas─▒na Dair KanunÔÇÖun 25. maddesi
dayanak te┼čkil etmektedir.
├ľZ├ťR GRUBUNUN TANIMI VE ├ľZELL─░KLER─░
Bireyin s├Âzel, s├Âzel olmayan veya grafik sembol-i┼čaret sistemlerini kullanarak
ileti┼čim kurma (alma, g├Ânderme, i┼člemleme, kavrama-anlama) yetisinde ki┼čisel, sosyal,
e─čitim ve i┼č hayat─▒n─▒ etkileyen yetersizliklerdir. Bu yetersizliklerde i┼čitme, dil ve
konu┼čma s├╝re├žleri hafif d├╝zeyden ├žok a─č─▒r d├╝zeye yay─▒lan geli┼čimsel ya da edinilmi┼č
(sonradan ortaya ├ž─▒kan) olarak etkilenebilir. Bu yetersizlikler belirli bir t─▒bbi nedene
dayal─▒ olabilece─či gibi belirli bir nedene ba─čl─▒ olmayabilir ve/veya ├že┼čitli ├Âz├╝r gruplar─▒na
ikincil olarak e┼člik edebilir. Dil ve konu┼čma g├╝├žl├╝kleri ana hatlar─▒yla be┼č alt grupta
mod├╝ler olarak toplanm─▒┼čt─▒r:
1. Sesletim (Artik├╝lasyon) ve Ses Bilgisi (Fonoloji) Bozukluklar─▒: Konu┼čma seslerinin
ve dile ait ses birimlerin beklenenden farkl─▒ olarak sesletimi; ve ana dilin ses sistemi ve
ses birle┼čimlerini d├╝zenleyen kurallar─▒ anlama ve kullanmada g├╝├žl├╝kt├╝r. Bu bozukluklar;
konu┼čma sesinin ├Âzelliklerinde, ├žarp─▒t─▒lmalar; bir ses yerine ba┼čka ses kullanma, ses
d├╝┼č├╝rme, ekleme, arka sesleri (k, g) ├Âne getirme (t, d), ya da s├╝rt├╝nmeli sesleri (f, v, s, z,
┼č, j) durak sesi olarak ├ž─▒karma (t, d, p, b) gibi hata ├Âr├╝nt├╝leri ile belirlenir. Bu durum
konu┼čman─▒n anla┼č─▒l─▒rl─▒─č─▒n─▒ olumsuz y├Ânde etkiler.
2. Ak─▒c─▒ Konu┼čma Bozukluklar─▒: Konu┼čmada beklenenden farkl─▒ h─▒z, ritim g├Âzlenmesi,
ses, hece, s├Âzc├╝k ya da s├Âzc├╝k ├Âbe─či tekrarlar─▒, uzatmalar veya bloklar bi├žiminde
konu┼čma ak─▒┼č─▒n─▒n kesintiye u─čramas─▒d─▒r. Bunlara a┼č─▒r─▒ gerginlik, ├žabalama davran─▒┼člar─▒ ve
ikincil davran─▒┼člar e┼člik edebilir.
3. Ses Bozukluklar─▒: Bireyin ya┼č─▒na ve cinsiyetine uygun olmayan ses ├╝retimi ve/veya
ses kalitesinin, perde (ton), ┼čiddet, rezonans, ve/veya s├╝re gibi ├Âzelliklerinde ortaya ├ž─▒kan
bozukluklard─▒r.
4. Geli┼čimsel Dil Bozukluklar─▒: Konu┼čma, yaz─▒ ve/veya di─čer sembol sistemlerinin al─▒c─▒
(alg─▒lanmas─▒-anla┼č─▒lmas─▒) ve/veya ifade edici (kullan─▒lmas─▒) boyutlar─▒nda dilin bi├žim
bilgisi (morfoloji), s├Âz dizimi (sentaks), anlam bilgisi (semantik), edim bilgisi/kullan─▒m
bilgisi (pragmatik) alt sistemlerini kapsayan bozukluklard─▒r. Bu bozukluklar do─ču┼čtan
veya bebeklik/├žocukluk ├ža─č─▒nda ortaya ├ž─▒kan geli┼čimsel nitelik ta┼č─▒rlar.

5. Edinilmi┼č Dil Bozukluklar─▒: Bu bozukluklar dil kazan─▒ld─▒ktan sonra ├žo─čunlukla
ergenlik d├Âneminde ya da yeti┼čkin ya┼člarda herhangi bir nedenle dil ve konu┼čman─▒n
kayb─▒ bi├žiminde g├Âr├╝l├╝r. Bu ba─člamda konu┼čma, yaz─▒ ve/veya di─čer sembol sistemlerinin
al─▒c─▒ (alg─▒lanmas─▒-anla┼č─▒lmas─▒) ve/veya ifade edici (kullan─▒lmas─▒) boyutlar─▒nda dilin bi├žim
bilgisi (morfoloji), s├Âz dizimi (sentaks), anlam bilgisi (semantik), edim bilgisi/kullan─▒m
bilgisi (pragmatik) alt sistemlerini kapsayan bozukluklard─▒r.
PROGRAMIN D├ťZEY─░
Program, do─ču┼čtan veya sonradan herhangi bir nedenle dil ve konu┼čma becerileri ve
g├╝nl├╝k ya┼čam aktiviteleri olumsuz etkilenmi┼č her ya┼čtaki bireyin genel ve geli┼čimsel
├Âzellikleri dikkate al─▒narak haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r.
PROGRAMIN GENEL AMAÇLARI
Program ile bireylerin;
1. Sesletim (artik├╝lasyon) ve ses bilgisel fark─▒ndal─▒k (fonolojik) becerilerini
geli┼čtirmeleri,
2. G├╝nl├╝k ileti┼čimde konu┼čma h─▒z─▒n─▒ ve ritmini i┼člevsel ve ak─▒c─▒ bir ┼čekilde
kullanmalar─▒,
3. Sesini kalite, perde, ┼čiddet, rezonans, ve/veya s├╝re gibi ├Âzellikler y├Ân├╝nden ya┼č─▒na
ve cinsiyetine uygun olarak kullanmalar─▒,
4. Al─▒c─▒ ve ifade edici dil becerilerini geli┼čtirmeleri,
5. Okuma- yazma becerilerini geli┼čtirmeleri,
6. G├╝nl├╝k ileti┼čimde alternatif ve destekleyici ileti┼čim y├Ântemlerini kullanmalar─▒
beklenmektedir.
PROGRAM İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR
1. Mod├╝llerde yer alan kazan─▒mlar, dil ve konu┼čma g├╝├žl├╝─č├╝ destek e─čitim program─▒nda
yer alan genel ama├žlara ula┼čmas─▒n─▒ sa─člay─▒c─▒ nitelikte belirlenmi┼čtir.
2. Program─▒ olu┼čturan mod├╝ller ve kazan─▒mlar bireylerin dil ve konu┼čma alan─▒nda sahip
oldu─ču yetersizlikler g├Âz ├Ân├╝nde bulundurularak haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r. Birey ihtiya├žlar─▒na
g├Âre ayn─▒ anda birden fazla mod├╝lden yararlanabilir. ├ľrne─čin, bir ├žocukta hem
sesletim hem de ak─▒c─▒ konu┼čma sorunu olabilir. Bu durumda birey her iki mod├╝lden
yararlanabilir.
3. Mod├╝ller aras─▒nda bir a┼čama ve s─▒ra bulunmamaktad─▒r. Mod├╝llerin se├žiminde bireyin
ihtiya├žlar─▒ ve ├Âzellikleri dikkate al─▒nmal─▒d─▒r.
4. Bireyin bireyselle┼čtirilmi┼č e─čitim program─▒na al─▒nacak kazan─▒mlar belirlenirken
ki┼činin dil geli┼čimi, bili┼čsel, fiziksel, psiko sosyal ├Âzellikleri, ya┼č─▒, cinsiyeti,
├ževresi, sa─čl─▒k durumu vb. fakt├Ârler dikkate al─▒nmal─▒d─▒r.
5. Dil ve konu┼čma g├╝├žl├╝─č├╝ olan bireylerin ek olarak ba┼čka bir yetersizli─či olmas─▒
h├ólinde ihtiya├ž duyulan di─čer destek e─čitim programlar─▒ndan da yararlanmas─▒
sa─članmal─▒d─▒r.
6. Program mod├╝llerinde yer alan kazan─▒mlar─▒n ger├žekle┼čebilmesi i├žin ├Â─črenme ve
├Â─čretme s├╝recinde gerekli mod├╝llerde belirtilen ara├ž gere├ž ve donan─▒mlar
sa─članmal─▒d─▒r. Destek e─čitim s├╝recinde kullan─▒lacak ara├ž ve gere├žler bireyin ya┼č─▒, dil
geli┼čimi, sa─čl─▒k durumu, bili┼čsel, psiko sosyal, fiziksel ├Âzellikleri vb. dikkate al─▒narak
se├žilmelidir. Dil ve Konu┼čma G├╝├žl├╝─č├╝ Destek E─čitim Program─▒ uygulan─▒rken
├žocuklara y├Ânelik olarak sesli ve renkli oyuncaklar (pel├╝┼č ve plastik hayvanlar,
ta┼č─▒tlar, bebekler, legolar, hamur vb.), resimli kartlar, oyun kartlar─▒, foto─čraflar, e┼čleme
kartlar─▒, s─▒ralama kartlar─▒ boyama ve kavram kitaplar─▒, de─čerlendirme formlar─▒, test
materyalleri, s├Âzc├╝k/c├╝mle listeleri, Mill├« E─čitim Bakanl─▒─č─▒ Ders Kitaplar─▒ ve
E─čitim Ara├žlar─▒ Y├Ânetmeli─či’ne uygun olan okuma ve resimli hik├óye kitaplar─▒,
teknolojik ara├ž ve gere├žler, ayna, kronometre, metronom vb. ara├ž ve gere├žler
kullan─▒labilir. Yeti┼čkinlerle ise ya┼č─▒ mesle─či, sosyok├╝lt├╝rel ├Âzelliklerine uygun ara├ž ve
materyaller kullan─▒lmal─▒d─▒r.
7. Program─▒ uygulayan uzman, e─čitim ortam─▒n─▒ en uygun bi├žimde haz─▒rlamal─▒ ve e─čitim
s─▒ras─▒nda e─čitim teknolojilerini etkin bi├žimde kullanmal─▒d─▒r.
8. Bireyin e─čitim plan─▒ do─črultusunda ba─čl─▒ oldu─ču rehberlik ara┼čt─▒rma merkezi, varsa
devam etti─či okul ya da kurum ve di─čer ilgili kurulu┼člarla i┼č birli─či yap─▒lmal─▒d─▒r.
Bireyin e─čitim plan─▒, yap─▒lacak ├žal─▒┼čmalar, ├Âneriler konusunda varsa devam etti─či
kurum/okul personeli (s─▒n─▒f ├Â─čretmeni, rehber ├Â─čretmen, ├Âzel e─čitim ├Â─čretmeni, bran┼č
├Â─čretmeni, kurum psikolo─ču, ├žocuk geli┼čimcisi, ├žocuk e─čiticisi, doktor vb.) ile g├Âr├╝┼č
al─▒┼čveri┼či yap─▒larak bireyin geli┼čimi desteklenmelidir. ├ľ─črencinin kay─▒tl─▒ oldu─ču
e─čitim kurumuna, ├Â─čretimsel uyarlamalar ve de─či┼čikliklere (s─▒n─▒f ortam─▒, ├Â─čretim
y├Ântemi, ├Â─čretmenin y├Ânergelerin niteli─či, etkinli─čin tamamlanmas─▒ i├žin verilen s├╝re,
etkinlik say─▒s─▒, etkinli─čin/ ├žal─▒┼čman─▒n tekrar yap─▒lmas─▒ i├žin s├╝re verilmesi, grup
├žal─▒┼čmalar─▒ vb.) y├Ânelik ├Ânerilerde bulunulmal─▒d─▒r.
9. Bireyin destek e─čitim s├╝recinin sonunda devam etti─či kurum taraf─▒ndan haz─▒rlanan
geli┼čim raporu ve ekinde birey kazan─▒mlar─▒n─▒n g├╝nl├╝k ya┼čama ge├ži┼čini ve kal─▒c─▒l─▒─č─▒n─▒
sa─člayacak ├Âneriler, ba─čl─▒ oldu─ču rehberlik ve ara┼čt─▒rma merkezinin yan─▒ s─▒ra bireyin
ailesine/2828 say─▒l─▒ yasa ile devlet korumas─▒ alt─▒nda bulunan bireyin vasi stat├╝s├╝nde
olan kuruma, varsa devam etti─či okulun rehberlik ve psikolojik dan─▒┼čma servisine
iletilmelidir.
10. Destek e─čitim alan bireyin e─čitim s├╝recinde edindi─či kazan─▒mlar─▒n sosyal ya┼čama
ge├ži┼činin ve deneyim zenginli─činin sa─članmas─▒ i├žin ├ževresi ile ileti┼čimde bulunaca─č─▒
oyun, drama, tiyatro, gezi, spor vb. etkinliklere bireysel e─čitim program─▒ i├žinde yer
verilmelidir. Birey ve aile, dil ve konu┼čma becerilerinin geli┼čimine destek olabilecek
izcilik, tiyatro, spor etkinlikleri, m├╝zik aleti ├žalma, resim yapma, i┼č ve mesle─čine
uygun etkinlikler vb. bi├žimde zaman─▒n─▒ de─čerlendirece─či sosyal ve k├╝lt├╝rel faaliyetler
konusunda bilgilendirilmeli ve y├Ânlendirilmelidir.
11. Program─▒ uygulayan personel taraf─▒ndan destek e─čitim program─▒ kapsam─▒nda uzman
deste─či al─▒nabilir. Gecikmi┼č konu┼čma ve i┼čitme engelli ├žocuklar─▒n dil geli┼čim s├╝recinde
e─čitim odyologlar─▒ ve i┼čitme engelliler ├Â─čretmenlerinden; n├Ârolojik sorunlu bireylerde
fizyoterapist deste─či al─▒nabilir. Gerekti─činde psikolog, psikiyatr, rehber ├Â─čretmen,
KBB uzman─▒, ├žocuk hastal─▒klar─▒ uzman─▒, plastik cerrahi uzman─▒, n├Ârolog, ortodonti
uzman─▒/di┼č hekimi ile de i┼č birli─či yap─▒labilir.
PROGRAMIN YAPISI
Dil ve Konu┼čma G├╝├žl├╝─č├╝ Destek E─čitim Program─▒ genel ama├žlar─▒na ula┼čmas─▒n─▒
sa─člayacak ├že┼čitli mod├╝ller ve mod├╝llere y├Ânelik kazan─▒mlardan olu┼čmaktad─▒r. Her bir
mod├╝lde bireylerde ula┼č─▒lmas─▒ beklenen kazan─▒mlar, i├žerik, a├ž─▒klamalar ve ├Âl├žme
de─čerlendirme b├Âl├╝mleri yer almaktad─▒r.
8
Mod├╝llerde yer alan kazan─▒mlar bireye kazand─▒r─▒lacak bilgi, beceri ve tutumlardan
olu┼čmaktad─▒r. Mod├╝ller uygulay─▒c─▒ya rehber olabilmesinin yan─▒nda e─čitim kurumlar─▒n─▒n
uygulayaca─č─▒ bir standart getirdi─či gibi ├Âl├žme ve de─čerlendirme s├╝recini de
kolayla┼čt─▒rmaktad─▒r.
Mod├╝ller ve S├╝releri
Bireylerde birden fazla dil ve konu┼čma g├╝├žl├╝─č├╝ sorunu bulundu─ču durumlarda ayn─▒
zamanda birden fazla mod├╝lden yararlan─▒labilir.
dilvekonusmaprogrami <<<< modülün tamamını indir.

Comments are closed.

%d blogcu bunu be─čendi: