Category: Aile E─čitimi

UYGUN OLMAYAN DAVRANI┼×IN AZALTILMASI

Davran─▒┼člar─▒ azaltma y├Ântemleri, birey ├╝zerindeki etki ya da kontrol g├╝c├╝ne g├Âre en ─▒l─▒ml─▒dan en az ─▒l─▒ml─▒ya do─čru s─▒ralanabilmektedir. Uygun olmayan davran─▒┼č uygun bir y├Ântemle azalt─▒labilecek veya ortadan kald─▒r─▒labilecekse, azaltma i├žin ├Âncelikle o y├Ântem se├žilmelidir.

Il─▒ml─▒l─▒k s─▒ralamas─▒ Davran─▒┼č azaltma tekni─či
En ─▒l─▒ml─▒

En az ─▒l─▒ml─▒
Uygun olmayan davran─▒┼č─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ ├Ânleme
Ayr─▒ml─▒ peki┼čtirme
S├Ânme
Tepkinin bedeli
Mola
A┼č─▒r─▒ d├╝zeltme
Bedensel ceza

UYGUN OLMAYAN DAVRANI┼×LARI ├ľNLEME
Uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n olu┼čmas─▒n─▒ ├Ânlemek uygun olmayan davran─▒┼č─▒ azaltmak i├žin ├žabalamaktan ├žok daha etkilidir. Uygun olmayan davran─▒┼čla ilgili ├ževresel ko┼čullar─▒ belirlemek ve bu ko┼čullar─▒ de─či┼čtirmek davran─▒┼člar─▒ azalt─▒r.
Davran─▒┼č─▒n hemen ard─▒ndan gelen ├ževresel ├Âzellikler davran─▒┼č─▒n yap─▒lma e─čilimini ya da s─▒kl─▒─č─▒n─▒ art─▒r─▒yorsa bunlar peki┼čtire├ž etkisi g├Âsteriyordur.

UYGUN OLMAYAN DAVRANI┼×LARI ├ľNLEMEN─░N YOLLARI
ÔÇó Davran─▒┼č Zincirini K─▒rma
1. Yak─▒nl─▒k Kontrol├╝: Sakin ─░leti┼čim F─▒rsat─▒
2. ┼×akayla Kar─▒┼č─▒k Kontrol
3. Beklenen Davran─▒┼ča ─░li┼čkin ├ľ─čretimsel Kontrol Ve Y├Ânergeler Sa─člamak
4. Problem ├ç├Âzme F─▒rsat─▒ Yaratma (Olumlu Se├ženekler ├ľnerme
5. Uyaran De─či┼čikli─či : Nesnelerin Kald─▒r─▒lmas─▒, Yerlerini De─či┼čtirilmesi

SINIFTA ORTAYA ├çIKAB─░LECEK UYGUN OLMAYAN DAVRANI┼×LARI ├ľNLEME
1. ├ľ─črencileri beklentileri konusunda bilgilendirme
2. Olumlu ├Â─črenme atmosferi olu┼čturma (esnek, e─členceli)
3. ─░lgin├ž ve anlaml─▒ ├Â─črenme deneyimleri sa─člama
4. Tehditten ka├ž─▒nma
5. Tarafs─▒z davranma
6. Kendine g├╝ven sergileme ve ├Â─črencilerde kendine g├╝ven yaratma
7. ├ľ─črencilere olumlu at─▒fta bulunma
8. S─▒n─▒ftaki fiziksel d├╝zenlemelere dikkat etme ve zaman ay─▒rma
9. Olumlu modeller kullanama
10. Serbest zamanlar─▒ s─▒n─▒rland─▒rma
11. Akran etkile┼čimi
AYRIMLI PEK─░┼×T─░RME

Uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n azalt─▒lmas─▒ i├žin uygun davran─▒┼člar─▒n art─▒r─▒lmas─▒ ya da s├╝rd├╝r├╝lmesi s├Âz konusudur. ─░ki temel peki┼čtirme ilkesine dayan─▒r.
Birinci olarak, davran─▒┼č uygun ay─▒rt edici uyaran─▒ izledi─činde peki┼čtirilir.
─░kinci uygulamada, di─čer davran─▒┼člar g├Ârmezden gelinirken belli bir hedef davran─▒┼č peki┼čtirilir.

Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme T├╝rleri
1. Di─čer Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (DDAP)
2. Alternatif Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (ADAP)
3. Kar┼č─▒t Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (KDAP)
4. Seyrek Yap─▒lan (Azalan) Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (SEDAP)
5. S─▒k Yap─▒lan (Artan) Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (SIDAP)

1. Di─čer Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (DDAP)

a). Uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n aras─▒ndan birini belirlemek ve di─čer uygun olmayan davran─▒┼člar devam etse bile se├žilen uygun olmayan davran─▒┼č yap─▒lmad─▒─č─▒nda peki┼čtirilir.

b). Belirlenen bir zaman dilimi ya da g├Âzlem s├╝resi i├žinde uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n hi├ž olmamas─▒ durumunda, g├Âzlem s├╝resi sonunda bu durumun peki┼čtirilmesidir.

c). G├Âzlem s├╝resi boyunca olu┼čan di─čer davran─▒┼člar dikkate al─▒nmaz.
Di─čer Davran─▒┼člar─▒n Peki┼čtirilmesinin Uygulama Bi├žimleri

– B├╝t├╝nc├╝l Zaman Aral─▒─č─▒na Dayal─▒ Olarak Di─čer Davran─▒┼člar─▒n Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirilmesi: Belirlenen zaman aral─▒─č─▒ i├žinde uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n peki┼čtirilmesi. Her 10 ya da her 30 dakikada bir.

– Anl─▒k G├Âzleme Dayal─▒ Olarak Di─čer Davran─▒┼člar─▒n Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirilmesi: Belirlenen g├Âzlem s├╝resinin sonunda bakar ve ├Â─črenci o anda davran─▒┼č─▒ yapm─▒yorsa, peki┼čtirir. G├Âzlem s├╝resinin geri kalan k─▒sm─▒nda olu┼čan davran─▒┼člar dikkate al─▒nmaz.

– Yeniden Ba┼člat─▒lan Aral─▒kta Di─čer Davran─▒┼člar─▒n Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirmesi: G├Âzlem s├╝resinin tamam─▒nda uygun olmayan davran─▒┼č hi├ž sergilenmezse ├Â─črenci peki┼čtirilir. Her uygun olmayan davran─▒┼č─▒n yap─▒lmas─▒ndan sonra g├Âzlem aral─▒─č─▒n─▒n yeniden ba┼člat─▒l─▒r.

– Artan Aral─▒klarla Di─čer Davran─▒┼člar─▒n Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirilmesi: G├Âzlem aral─▒─č─▒ boyunca uygun olmayan davran─▒┼č hi├ž yap─▒lmazsa peki┼čtire├ž verilir. ├ľ─črencilerin ilerlemesine ba─čl─▒ olarak aral─▒─č─▒n s├╝resi dereceli olarak art─▒r─▒l─▒r.
2. Alternatif Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (ADAP)
Azalt─▒lmas─▒ hedeflenen uygun olmayan davran─▒┼č─▒n daha uygun bi├žiminin peki┼čtirilmesidir. Alternatif davran─▒┼člar─▒n peki┼čtirilmesi uygulamas─▒n─▒n a┼ča─č─▒da s─▒ralanan avantajlar─▒ vard─▒r.
ÔÇó Uygun davran─▒┼člara odaklan─▒r.
ÔÇó Uygulay─▒c─▒y─▒ ├žocu─čun repertuar─▒nda olan ya da olmaya uygun davran─▒┼člar─▒ g├Âzden ge├žirmeye y├Âneltir.
ÔÇó ├çocu─čun davran─▒┼člar─▒ ├╝zerinde iki y├Ânl├╝ etkisi vard─▒r. Peki┼čtirilen uygun davran─▒┼člar─▒n artmas─▒ ve uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n azalt─▒lmas─▒. ├ľte yandan uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n cezaland─▒r─▒lmas─▒na yer verildi─činde sadece uygun olmayan davran─▒┼č azal─▒r, uygun olan davran─▒┼č─▒n artmas─▒ e─čilimi g├Âzlenmez.
ÔÇó ADAP s├╝recinin ├Â─čretimi ve uygulanmas─▒ kolayd─▒r.

3. Kar┼č─▒t Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (KDAP)
fiziksel olarak uygun olmayan davran─▒┼čla ayn─▒ anda yap─▒lamayacak davran─▒┼člar─▒n peki┼čtirilmesidir. ├ľrne─čin ba┼čkalar─▒na vurma davran─▒┼č─▒n─▒ azaltmak i├žin kollar─▒n─▒ ba─člama davran─▒┼č─▒n─▒ peki┼čtirmek gibi. Ba┼čkalar─▒na ve kendine zarar verme davran─▒┼č─▒nda etkili bir y├Ântemdir.

4. Seyrek Yap─▒lan (Azalan) Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (SEDAP)
Baz─▒ davran─▒┼člar normalde yap─▒lmas─▒ gerekti─činden daha fazla yap─▒ld─▒klar─▒nda uygun olmayan davran─▒┼č ├Âzelli─či kazan─▒r. Seyrek yap─▒lan davran─▒┼člar─▒n ayr─▒ml─▒ peki┼čtirilmesi, ba┼člama d├╝zeyi verileri ile kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda hedef davran─▒┼č oran─▒ndaki k├╝├ž├╝k azalmalar─▒n peki┼čtirilmesidir.
Seyrek davran─▒┼člar─▒ ayr─▒ml─▒ peki┼čtirmenin iki bi├žimi vard─▒r;
1. Davran─▒┼č─▒n belirlenen zaman aral─▒─č─▒ bittikten sonra yap─▒lmas─▒na dayal─▒ olarak peki┼čtirilmesi. ├ľrne─čin, ders sonunda tuvalete gitme.
2. Belirlenen zaman aral─▒─č─▒ i├žinde davran─▒┼č─▒n daha seyrek d├╝zeyde yap─▒lmas─▒n─▒n peki┼čtirilmesi. ├ľrne─čin bir saatlik zaman aral─▒─č─▒nda 3 kez ya da daha az tuvalete gitmek istedi─činde peki┼čtirilir.

Seyrek davran─▒┼člar─▒n ayr─▒ml─▒ peki┼čtirmesinde en ├Ânemli ├Â─če ba┼člama d├╝zeyinde belirlenen aral─▒k s├╝resince davran─▒┼č─▒n yap─▒lma s─▒kl─▒─č─▒n─▒n kesin olarak belirlenmesidir.
UYGUN OLMAYAN DAVRANI┼×LARI AZALTMA TEKN─░KLER─░ H─░YERAR┼×─░S─░

1. D├╝zey: Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme
2. D├╝zey: S├Ânme
3. D├╝zey: Ho┼ča Giden Uyaran─▒ ├çekme
(2. D├╝zey Ceza)
Tepkinin Bedeli
Mola
4. D├╝zey: Ho┼ča Gitmeyen Uyaran Verme
(1. D├╝zey Ceza)

B─░L─░NEN DAVRANI┼× AZALTMA TEKN─░KLER─░

S├ľNME

S├Ânme, daha ├Ânceden peki┼čtirilen bir davran─▒┼č─▒n peki┼čtirilmemeye ba┼članmas─▒yla hedef davran─▒┼č─▒n s─▒kl─▒─č─▒n─▒n s├╝resinin ya da yo─čunlu─čunun dereceli olarak azalt─▒lmas─▒ s├╝recidir.
S├Ânme uygulamas─▒n─▒n ba┼č─▒nda hedef davran─▒┼čta art─▒┼č ve ├že┼čitlenme meydana gelir; ancak, uygulama kararl─▒ ve tutarl─▒ bi├žimde s├╝rd├╝r├╝l├╝rse, davran─▒┼č giderek azal─▒r. Kendine ya da ├ževresine zarar verme gibi davran─▒┼člarda s├Ânme kullan─▒lmaz.
S├Ânme uygulamas─▒n─▒n etkilili─či ile ilgili en ├Ânemli fakt├Âr tutarl─▒l─▒kt─▒r. S├Ânmeni, ki┼činin kendi i├žinde, farkl─▒ zamanlarda, farkl─▒ ki┼čiler aras─▒nda etkili olabilmesi i├žin, davran─▒┼č her yap─▒ld─▒─č─▒nda g├Ârmezden gelinmesidir.
Peki┼čtirme kayna─č─▒n─▒n kontrol edilemedi─či durumlarda (parmak emme, kendini uyarma vb.) s├Ânme etkili bir y├Ântem olmayabilir.
S├Ânme, ├žocuklar─▒n dikkat elde ettikleri i├žin yapt─▒klar─▒ uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n azalt─▒lmas─▒nda etkili bir uygulamad─▒r. Ancak, bazen ├žocuk istedi─či ger├žekle┼činceye kadar uygun olmayan davran─▒┼č─▒ yapar. Bu y├Ân├╝yle uygulamac─▒lar i├žin uygulay─▒c─▒lar i├žin s├Ânme kullanmak ├žok zordur.

Uygulay─▒c─▒ daha ├Ânceden peki┼čtirdi─či davran─▒┼č─▒ g├Ârmezden gelmeye ba┼člay─▒nca ne olur?

├çocuk uygulay─▒c─▒n─▒n dikkatini elde etmek i├žin davran─▒┼č─▒n─▒n s─▒kl─▒─č─▒n─▒ ve yo─čunlu─čunu art─▒r─▒r. Bu s├Ânme patlamas─▒d─▒r. S├Ânme patlamas─▒, s├Ânme uygulamas─▒n─▒n ba┼člamas─▒ndan sonra hedef davran─▒┼č─▒n yo─čunlu─čunun veya s─▒kl─▒─č─▒n─▒n ge├žici olarak artmas─▒d─▒r. Ne yaz─▒k ki uygulamac─▒ s├Ânme patlamas─▒n─▒ bilmiyorsa, s├Ânme program─▒n─▒n etkisiz oldu─ču konusunda yanl─▒┼č karar verir.
Uygulay─▒c─▒ s├Ânme kullanmadan ├Ânce patlama a┼čamas─▒nda uygun olmayan davran─▒┼č─▒ g├Ârmezden gelip gelmeyece─čine karar vermelidir. E─čer s─▒kl─▒─č─▒ ya da yo─čunlu─ču artt─▒─č─▒nda davran─▒┼č─▒ g├Ârmezden gelmek m├╝mk├╝n de─čilse s├Ânme kullan─▒lmamal─▒d─▒r. S├Ânme patlamas─▒ s─▒ras─▒nda azalt─▒lmak istenen hedef davran─▒┼člarda ge├žici ir art─▒┼č olmas─▒ s├Ânme tekni─činin poatsiyel yan etkisidir. S├Âne kullan─▒l─▒rken bir ba┼čka dikkat edilmesi gereken nokta peki┼čtirilmemesine ra─čmen s├Ânme uygulamas─▒ s─▒ras─▒nda hedef davran─▒┼č─▒n ge├žici olarak kendili─činden geri gelmesidir. Bu durumda en ├Ânemli tehlike davran─▒┼č─▒n yeniden dikkat ya da ba┼čka bir peki┼čtire├ž elde ediyor olmas─▒d─▒r.

S├Ânme Tekni─čini Etkili ┼×ekilde Kullanmak ─░├žin ─░zlenecek Basamaklar
ÔÇó Hedef davran─▒┼č─▒ izleyen b├╝t├╝n peki┼čtire├žleri belirle.
ÔÇó Hedef davran─▒┼č─▒ izleyen b├╝t├╝n peki┼čtire├žleri geri ├žek.
ÔÇó Hedef davran─▒┼č her yap─▒ld─▒─č─▒nda g├Ârmezden gel, tutarl─▒ ol.
ÔÇó S├Ânme program─▒ s├╝resince uygun davran─▒┼člar─▒ belirle ve peki┼čtir.
ÔÇó Kendili─činden geri gelme ve s├Ânme patlamas─▒ ger├žekle┼čti─činde davran─▒┼č─▒ g├Ârmezden gelmeyi s├╝rd├╝r.
ÔÇó Uygulay─▒c─▒ dikkatinin uygun olmayan davran─▒┼člar─▒ de─čil de uygun davran─▒┼člar─▒ izleyece─čini ├Â─čret ve g├Âster
S├Ânmenin Avantajlar─▒
ÔÇó S├Ânme s├Âzel ya da bedensel zorlama kullanmaks─▒z─▒n uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n azalt─▒lmas─▒nda etkili olabilir.
ÔÇó S├Ânme ├žocukla uygulay─▒c─▒ aras─▒nda m├╝cadeleye yol a├žmaz ve ├žocu─čun benlik sayg─▒s─▒n─▒ azaltmaz.
ÔÇó S├Ânme bir ceza uygulamas─▒ de─čildir.
ÔÇó S├Ânmenin etkisi dereceli olabilirken etkililik s├╝resi genellikle uzundur.
ÔÇó Uygun olmayan davran─▒┼č g├Ârmezden gelinirken, uygun olan davran─▒┼člar─▒n peki┼čtirilmesi s├Ânme s├╝recinin en ├Ânemli ├Â─česidir.

S├Ânme Ne Zaman Etkili Olmaz?
ÔÇó Hedef davran─▒┼č─▒ izleyen peki┼čtire├žler belirlenemezse,
ÔÇó Hedef davran─▒┼č─▒ izleyen peki┼čtire├žlerin geri ├žekilmesi m├╝mk├╝n de─čilse,
ÔÇó ├çocukla ili┼čkideki di─čer ki┼čiler s├Ânme s├╝recini uygulayamayacaksa,
ÔÇó Hedef davran─▒┼č─▒ izleyen arkada┼č dikkati kontrol edilemiyorsa,
ÔÇó Hedef davran─▒┼č─▒n yanl─▒┼čl─▒kla peki┼čtirilme (peki┼čtirme kazalar─▒) olas─▒l─▒─č─▒ y├╝ksekse,
ÔÇó S├Ânme patlamas─▒ s├╝resinde ├žocu─čun davran─▒┼č─▒ g├Ârmezden gelinemiyorsa ya da ├ževredeki di─čer etkenler kontrol edilemiyorsa,
ÔÇó Hedef davran─▒┼č─▒ g├Ârmezden gelmek tehlikeli ise ya da uygun de─čil ise.

 

TEPK─░N─░N BEDEL─░

Uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n hemen ard─▒ndan, ├žocu─čun sahip oldu─ču peki┼čtire├žlerin ya da y─▒ld─▒z, g├╝len y├╝z, para gibi sembol peki┼čtire├žlerin sistematik olarak geri al─▒nmas─▒d─▒r. ├çocu─čun daha ├Ânceden peki┼čtire├ž ya da sembol peki┼čtire├ž kazanm─▒┼č olmas─▒ gereklidir.
Tepkinin bedeli uygulamas─▒na yer verildi─činde, ├žocu─ča s├Âzl├╝ ve yaz─▒l─▒ olarak bir liste ile her uygun olmayan davran─▒┼č─▒ i├žin geri al─▒nacak peki┼čtire├ž say─▒s─▒ ve peki┼čtire├ž kaybetmesinin sonu├žlar─▒ a├ž─▒klanmal─▒d─▒r.

Tepkinin bedelinin farkl─▒ birka├ž uygulama bi├žimi vard─▒r.

ÔÇó Birincisinde, tepkinin bedeli, sembol peki┼čtirme uygulamas─▒ ile birlikte kullan─▒lmaktad─▒r. Bu uygulamada, ├žocuk uygun davran─▒┼člar─▒ i├žin kazand─▒─č─▒ sembolleri, uygun olmayan davran─▒┼člar─▒ y├╝z├╝nden kaybetmektedir. Bu yolla uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n azalt─▒lmas─▒ hedeflenir.

ÔÇó ─░kincisi uygulama bi├žiminde, ├Â─črencilere belli bir zaman diliminde kullanacaklar─▒ belli bir toplam puan pe┼činen verilir. Bu puanlar, uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n ard─▒ndan geri al─▒n─▒r. Bu s├╝re i├žerisinde ├Â─črencinin hala puan─▒ kalm─▒┼čsa, bu puan─▒ istedi─či bir etkinlik, oyuncak ya da yiyecekle de─či┼č toku┼č edebilir.

─░kinci ┼čekil a┼ča─č─▒da belirtilen nedenlerle ├Ânerilmemektedir:
– Tepkinin bedeli, hedef davran─▒┼č─▒n hedef davran─▒┼č─▒n hemen ard─▒ndan uygulanmal─▒d─▒r.
– Tepkinin bedeli tutarl─▒ ┼čekilde uygulanmal─▒d─▒r.
– ├çocuk uygun davran─▒┼člar─▒ i├žin, s─▒k├ža peki┼čtire├ž kazan─▒yor olmal─▒d─▒r.
– Peki┼čtire├žlerin geri al─▒nmas─▒ cezaland─▒r─▒c─▒ olmamal─▒d─▒r. Ve ki┼čile┼čtirilmemelidir.

Tepkinin Bedelinin Avantajlar─▒
ÔÇó Sembol peki┼čtirme ve di─čer olumlu peki┼čtirme uygulamalar─▒ ile birlikte kullan─▒labilir.
ÔÇó Evde ve okulda kolayca uygulanabilir.
ÔÇó Tepkinin bedeli uygulamas─▒, davran─▒┼člar─▒ azaltmada h─▒zla etki g├Âsterir; ayr─▒ca, etkisi uzun s├╝relidir.
ÔÇó Uygulamac─▒, de─či┼čmesi gereken davran─▒┼člar─▒ odaklan─▒r.

 

 

 

 

 
MOLA

Bireyin , uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n─▒n hemen ard─▒ndan, belirli bir zaman dilimi i├žin peki┼čtirme kaynaklar─▒ndan uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒ anlam─▒na gelir. Mola iki ┼čekilde uygulanabilir.
1. Peki┼čtire├žlerin ├žocuktan uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒
2. ├çocu─čun peki┼čtirme kaynaklar─▒ndan uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒.
a). ├çocuk uygun olmayan davran─▒┼č─▒ s├╝rd├╝r├╝rken gruptan uzakla┼čt─▒r─▒l─▒r.
b). ├çocuk peki┼čtireci ├ževre ya da etkinli─či izleyemez, etkinlik alan─▒n─▒n d─▒┼č─▒ndad─▒r ve y├╝z├╝n├╝ genellikle peki┼čtirici olmayan bir duvara d├Ân├╝kt├╝r.
c). ├çocuk peki┼čtirici ├ževreden al─▒narak peki┼čtirici olmayan bir alana konulur.

Molan─▒n Yararlar─▒:

ÔÇó Mola ve olumlu peki┼čtirme s├╝recini bir arada kullanmak kolayd─▒r.
ÔÇó Mola s├╝recinin etkisi olduk├ža h─▒zl─▒d─▒r ve bu etki uzun s├╝relidir.
ÔÇó ├çocu─ču e─čitim ortam─▒ndan uzakla┼čt─▒rmadan da mola uygulamalar─▒ yap─▒labilir.
ÔÇó ├çok zorlay─▒c─▒ davran─▒┼člar─▒n (sald─▒rganl─▒k gibi) azalt─▒lmas─▒nda mola ├Ânemli bir se├ženektir.

Molan─▒n Potansiyel Yan Etkileri Ve Olumsuzluklar─▒:

ÔÇó ├çocu─čun s─▒k ve uzun zaman aral─▒klar─▒ i├žin peki┼čtire├ž bulunamayaca─č─▒ bir alana g├Ânderilmesi, uygulamac─▒ya ├žocuktan kurtulma f─▒rsat─▒ sa─člad─▒─č─▒ i├žin olumsuz peki┼čtirme etkisi yaratabilir. Mola s├╝resinin uzat─▒lmas─▒, mola y├Ânteminin suistimal edilmesi anlam─▒na gelir.
ÔÇó Pek ├žok durumda molan─▒n uygun olmayan davran─▒┼č─▒ azaltmada etkili olmad─▒─č─▒na ili┼čkin veri elde edilmi┼čtir.
ÔÇó ├çocuklar aras─▒ndaki bireysel farkl─▒l─▒klar dikkate al─▒nmazsa, ├žocuklar─▒n birinin di─čerine kar┼č─▒ peki┼čtirlmesi ya da cezaland─▒r─▒lmas─▒ olarak alg─▒lanabilir. Bu durumda ├žocuk ba┼čka uygun olmayan davran─▒┼člar sergileyebilir.
ÔÇó ├çocu─čun e─čitim ortam─▒ndan uzakla┼čt─▒rlmas─▒, akademik performans─▒n─▒ olumsuz etkileyebilir.

Molan─▒n Uygun Kullan─▒m─▒ ─░├žin ├ľneriler:

ÔÇó Mola kullan─▒m─▒, olumlu peki┼čtirme uygulamas─▒ ile e┼čle┼čtirilmelidir.
ÔÇó ├çocuk, bulundu─ču ortam ve etkinliklerin mola alan─▒ndakilerden daha cazip oldu─čunu alg─▒lamal─▒d─▒r.
ÔÇó Uygulay─▒c─▒ molan─▒n etkili olup olmad─▒─č─▒n─▒ izlemeli, etkili de─čilse s├╝rd├╝rmemelidir.
ÔÇó Uygulay─▒c─▒, zor davran─▒┼člar sergileyen ├žocuklar─▒ uzakla┼čt─▒rma y├Ântemi olarak, mola uygulamas─▒n─▒ suistimal etmemelidir.
ÔÇó Mola s├╝resi gere─činden fazla uzat─▒lmamal─▒, davran─▒┼č durdurktan sonra en fazla 1-3 dakika olmal─▒d─▒r.
ÔÇó Mola alan─▒n─▒n peki┼čtirici olmamas─▒na ├Âzen g├Âsterilmelidir.
ÔÇó Mola, sald─▒rganl─▒k ve zarar verme davran─▒┼člar─▒ i├žin etkili olsa bile, kendi ba┼č─▒na olmay─▒ ye─čleyen ├žocuklar i├žin kullan─▒lmamal─▒d─▒r.
A┼×IRI D├ťZELTME/ONARMA

1. ONARICI A┼×IRI D├ťZELTME
D├╝zeltme (onarma), ├žocu─čun ├ževreyi uygun olmayan bir davran─▒┼č─▒ yapmadan ├Ânceki haline getirmesi olarak tan─▒mlanabilir. ├çok k├╝├ž├╝k ├žocuklar─▒n ba─č─▒ms─▒z olarak ├ževreyi d├╝zeltmesi m├╝mk├╝n olmayabilir. Bu durumda uygulay─▒c─▒ ya┼č ve yeteneklere ba─čl─▒ olarak i┼čin bir b├Âl├╝m├╝n├╝ ├žocuktan isteyebilir. Bir b├Âl├╝m├╝ne ise yard─▒m edebilir. Buna ”yard─▒mla d├╝zeltme” ad─▒ verilir.
├çocu─čun uygun olmayan davran─▒┼č─▒ ile ba─člant─▒l─▒ olarak ├ževrenin eski haline getirilmesine ├ževredeki ba┼čka ┼čeylerin de d├╝zeltilmesi eklenerek bir t├╝r cezaya d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilir. Y├Ântem bu ┼čekilde kullan─▒ld─▒─č─▒nda da ”onar─▒c─▒ a┼č─▒r─▒ d├╝zeltme” ad─▒n─▒ al─▒r. Onar─▒c─▒ a┼č─▒r─▒ d├╝zeltme, bir kas─▒t olmaks─▒z─▒n ger├žekle┼čen durumlarda kesinlikle kullan─▒lmamal─▒d─▒r.
Onar─▒c─▒ a┼č─▒r─▒ d├╝zeltme kullan─▒rken hangi ilkeler dikkate al─▒nmal─▒d─▒r?
ÔÇó ├çocuktan istenen tepki, onun uygun olmayan davran─▒┼č─▒ ile do─črudan ili┼čkili olmal─▒d─▒r.
ÔÇó A┼č─▒r─▒ d├╝zeltme uygulamas─▒ davran─▒┼č─▒n hemen ard─▒ndan gelmelidir.
ÔÇó ├çocu─ča, e─čer gerekliyse, bu s├╝re├žte dereceli olarak yard─▒m edilmeli ve bu yard─▒m giderek azalt─▒lmal─▒d─▒r.
Onar─▒c─▒ a┼č─▒r─▒ d├╝zeltme hangi durumlarda kullan─▒lmamal─▒d─▒r?
ÔÇó E─čer ├žocuk kendinden isteneni yapmay─▒ reddederse, kat─▒lmazsa ya da i┼čbirli─či i├žinde olmazsa, uygulay─▒c─▒n─▒n fiziksel fiziksel g├╝├ž kullanmas─▒ gerekebilir. Bu durum ├žocu─ču sald─▒rgan hale getirebilir.
ÔÇó A┼č─▒r─▒ d├╝zeltme s├╝recinde beklenen performans─▒ g├Âstermek, ├žocuk i├žin ├žok zor ya da olanaks─▒z olabilir.
ÔÇó ├ľzellikle a┼č─▒r─▒ d├╝zeltme arkada┼člar─▒n ├Ân├╝nde uyguland─▒─č─▒nda- ├žocuklar ├Â─čretmenin dikkatinin uygun olmayan davran─▒┼člar─▒ izledi─činin fark─▒na varabilirler ve ├Â─čretmenin dikkatini ├žekmek i├žin, uygun olmayan davran─▒┼č─▒ yapmaya y├Ânelebilirler.
ÔÇó A┼č─▒r─▒ d├╝zeltme s├╝reci, e─čitim ortamlar─▒nda di─čer ├žocuklar─▒n davran─▒┼člar─▒n─▒ ve onlar─▒n ├Â─črenmesini olumsuz etkileyebilir.

2. OLUMLU ALI┼×TIRMA
Uygun olmayan davran─▒┼čtan sonra, uygun olmayan davran─▒┼č─▒n sonucunu d├╝zleten bir uygun davran─▒┼č─▒n tekrarlanmas─▒na olumlu al─▒┼čt─▒rma denir. Olumlu al─▒┼čt─▒rmada ├žocuk, uygun olmayan davran─▒┼č─▒ g├Âsterdi─činde o anda yap─▒lan etkinlik durdurulur ve uygun davran─▒┼č s├Âzel olarak tan─▒mlan─▒r. Sonra, uygun davran─▒┼č─▒n tekrar edilmesi sa─član─▒r. Bu davran─▒┼č ger├žekle┼čti─činde, ├Â─čretmen te┼čekk├╝r ederek do─čru davran─▒┼č─▒ tekrar tan─▒mlar. Olumlu al─▒┼čt─▒rma cezaland─▒rc─▒ bir s├╝re├ž i├žermemesi nedeniyle, davran─▒┼člar azaltmakta uygun bir yakla┼č─▒md─▒r. Do─čru tepkiler i├žin peki┼čtirme kullan─▒lmas─▒, uygun olmayan davran─▒┼č─▒ yapmak i├žin ├žocuklar─▒ cesaretlendirebilir.
3. OLUMLU ALI┼×TIRMALARLA A┼×IRI D├ťZELTME
Olumlu al─▒┼čt─▒rma y├Ântemi, olumlu al─▒┼čt─▒rmalarla a┼č─▒r─▒ d├╝zeltme bi├žiminde de uygulanabilir. Bu bi├žimin olumlu al─▒┼čt─▒rmadan fark─▒, uygun olamayan davran─▒┼čtan sonra davran─▒┼č─▒n uygun bi├žiminin birden fazla say─▒da tekrarlat─▒lmas─▒ ve bir t├╝r cezaya d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesidir. Bu uygulamada, genellikle, olumlu al─▒┼čt─▒rmay─▒ peki┼čtirme izlenmez. Ancak, yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda peki┼čtirmenin olumlu etkilerine ili┼čkin ipu├žlar─▒ vard─▒r.
BEDENSEL CEZA

Bedensel ceza, ac─▒ vermek amac─▒yla ├žocu─čun bedenine elle veya bir nesne ile vurulmas─▒, bask─▒ uygulanmas─▒ gibi durumlar─▒ kapsar. E─čitim ortamlar─▒nda uygun olmayan davran─▒┼člar─▒ azaltma i├žin ba┼čvurulan ama kabul edilmeyen y├Ântemlerden birisidir.
Bedensel Cezan─▒n Zararlar─▒
ÔÇó Bedensel ceza, davran─▒┼č─▒ azaltmaz, sadece bask─▒lar,yani, cezan─▒n varl─▒─č─▒ndan uygun olmayan davran─▒┼č─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ engeller.
ÔÇó ─░yi ve hakl─▒ nedenlere dayanmayan bedensel ceza, kayg─▒ ve sald─▒rganl─▒k gibi ba┼čka davran─▒┼č sorunlar─▒na yol a├žar.
ÔÇó Bedensel cezan─▒n uygun olmayan davran─▒┼č─▒ bask─▒lay─▒c─▒ etkisi, uygulay─▒c─▒n─▒n ceza verme davran─▒┼č─▒n─▒ art─▒rabilir.
ÔÇó Bedensel ceza, uygun davran─▒┼č─▒n ne oldu─čuna ili┼čkin bir ipucu sa─člamaz.
ÔÇó Bedensel cezaland─▒rma davran─▒┼člar─▒, ceza alan ve bunu izleyen ├žocuklar i├žin olumsuz bir model olu┼čturur.
ÔÇó Bedensel ceza, cezaland─▒r─▒lan ├žocukta darg─▒nl─▒k ve i├že kapanma gibi olumsuz sonu├žlara yol a├žabilir.
ÔÇó Bedensel ceza, olumlu ileti┼čim kurma f─▒rsatlar─▒n─▒ engeller.
ÔÇó Bedensel ceza, g├╝├žl├╝n├╝n hakl─▒ oldu─ču d├╝┼č├╝ncesini yaratabilir.
ÔÇó Bedensel olarak cezaland─▒r─▒lan ├žocu─čun akademik ├žal─▒┼čmalara y├Ânlendirilmesi g├╝├žle┼čir. Bu da ikinci bir ceza olarak ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒ getirir.

UYGUN OLMAYAN DAVRANI┼×LARI AZALTMANIN A┼×AMALARI
1. Hedef davran─▒┼č belirleme:
Se├žilen bir davran─▒┼č;
a. Davran─▒┼č, ├žocu─čun kendisine veya arkada┼člar─▒na fiziksel olarak zarar vermekte mi?
b. Davran─▒┼č, ├žocu─čun ya da arkada┼člar─▒n─▒n ├Â─črenmesini olumsuz etkilemekte mi?
c. Davran─▒┼č, ba┼čka davran─▒┼č problemlerinin ortaya ├ž─▒kmas─▒na yol a├žmakta m─▒?
d. Davran─▒┼č, ├žocu─čun sosyal ortamlardan d─▒┼članmas─▒na yol a├žmakta m─▒?
e. Davran─▒┼č, ├žocu─čun ├žocu─čun kulland─▒─č─▒ ila├žlar─▒n bir yan etkisi olarak ve o s─▒rada ge├žirdi─či ge├žici bir rahats─▒zl─▒─č─▒n (so─čuk alg─▒nl─▒─č─▒, grip vb.) etkisiyle mi ili┼čkili?

Bu sorular─▒n bir ya da birka├ž─▒na evet yan─▒t─▒ vermi┼čseniz ikinci basama─č─▒ izleyiniz.

2. Hedef davran─▒┼č─▒n hangi ortamlarda ve ne kadar s─▒kl─▒kta ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ belirleyiniz. Bunun i├žin ├ťnite 6’da yer alan g├Âzlem ve kay─▒t etme konusunu okuyunuz.
3. Hedef davran─▒┼č─▒ d├╝┼č├╝rmeyi hedefledi─činiz s─▒kl─▒─č─▒ (├Âl├ž├╝t) belirleyiniz. ├ľl├ž├╝t├╝n├╝z, uygun olmayan davran─▒┼č─▒ tamam─▒n ortadan kald─▒rmak olabilece─či gibi, s─▒kl─▒─č─▒ belli bir d├╝zeye indirmek de olabilir.
4. Hedef davran─▒┼člar─▒ azaltma y├Ântemlerini g├Âzden ge├žiriniz ve en uygun y├Ântemi belirleyiniz. Olabildi─čince ─▒l─▒ml─▒ y├Ântemler se├žmeye ├Âzen g├Âsteriniz.
5. Y├Ântemi, davran─▒┼č hedefledi─činiz s─▒kl─▒─ča d├╝┼č├╝nceye kadar tutarl─▒ bi├žimde uygulamay─▒ devam ediniz.
6. Y├Ântemi, uygularken, se├žti─činiz kay─▒t etme y├Ântemi ile kay─▒t tutmay─▒ s├╝rd├╝r├╝n├╝z.
7. Davran─▒┼č hedefledi─činiz s─▒kl─▒─ča kadar azald─▒ysa ya da tamamen ortadan kalkt─▒ysa, sizi kutlar─▒m. Di─čer uygun olmayan davran─▒┼čl

Aile e─čitiminin ama├žlar─▒

1. Ailelerin ├žocu─čun do─čum ├Âncesi do─čum sonras─▒ geli┼čimi ve e─čitim konusunda bilgilenmelerini sa─člamak

2. Her ya┼č─▒n geli┼čim ├Âzelli─čine g├Âre ├žocuklar─▒n─▒ tan─▒malar─▒na yard─▒mc─▒ olmak
3. ├çocu─čun her alandaki geli┼čimin desteklemelerine ve h─▒zland─▒rmalar─▒na do─črudan kat─▒l─▒mlar─▒n─▒ sa─člamak
4. Aileleri ├žocuklar─▒ ile neden-sonu├ž ili┼čkisine
dayal─▒ s├Âzel ileti┼čim kurman─▒n ├Ânemi konusunda bilin├žlendirmek

5. Aileleri ├çocuk Yeti┼čtirme tutumlar─▒ konusunda bilgilendirmek ve ├žocuklar─▒na kar┼č─▒ hatal─▒ tutum ve davran─▒┼člar─▒n─▒n de─či┼čtirilmesini sa─člamak
6. ├çocuklar─▒n kazan─▒lm─▒┼č davran─▒┼č ve al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒ de─či┼čtirme yollar─▒n─▒ ├Â─čretmek
7. Ailelere, ├žocuk sa─čl─▒─č─▒, beslenmesi ve cinsel e─čitim konusunda yard─▒mc─▒ olmak
8. Aile bireylerinin, ├Â─črendikleri bilgileri davran─▒┼ča d├Ân├╝┼čt├╝rmelerine yard─▒mc─▒ olmak.
9. Evlat edinen ailelere ├╝stlendikleri anne baba rollerini benimsetmek
10. Aile bireylerini kendi haklar─▒yla ilgili olarak bilin├žlendirmek

11. Ailelere ├žocu─čunu kendi kendine kararlar alabilen ve ald─▒─č─▒ bu kararlar─▒ ta┼č─▒yabilecek, ├Âzdenetim ve ├Âzg├╝ven sahibi, giri┼čimci, yarat─▒c─▒, hem kendi hem de ba┼čkalar─▒n─▒n haklar─▒na sayg─▒l─▒ duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini rahatl─▒kla s├Âyleyebilen, yeteneklerini kullanabilen k├╝lt├╝r de─čerlerine sahip ruh ve bedenen sa─čl─▒kl─▒ birer ki┼či olmalar─▒ i├žin gerekli bilgileri vermek

├ľZEL E─×─░T─░MDE A─░LE E─×─░T─░M─░N AMA├çLARI

Ailenin ├Âz├╝rl├╝ ├žocu─čunu kabul├╝n├╝ sa─člamak ├žocu─ču objektif olarak de─čerlendirme, potansiyelini ve s─▒n─▒rl─▒l─▒klar─▒n─▒ anlama;
Ailenin haklar─▒n─▒ ve sorumluluklar─▒n─▒ anlamas─▒n─▒ sa─člamak (Aile e─čitimine Program─▒na kat─▒labilir mi? Nas─▒l ve ne ├Âl├ž├╝de?, Ailenin yapmas─▒ gerekenler nelerdir?)
Aile ile i┼čbirli─či yapmak.
E─čitim program─▒n─▒n ├Âzelliklerini anlatmak ve program─▒n ama├žlar─▒n─▒ ger├žekle┼čtirmede yard─▒mla┼čmak.
Ailenin belli programlar─▒ uygulamas─▒n─▒ sa─člamak, evi daha verimli bir e─čitim ortam─▒ haline getirmek;
Aileyi di─čer kaynaklar hakk─▒nda bilgilendirmek

├ľz├╝rl├╝ ├çocuklar─▒n ─░hmali ve ─░stismar─▒

├ľz├╝rl├╝ ├žocu─ča sahip olan bir aile bununla ba┼ča ├ž─▒kmada desteklenmedi─činde ve yaln─▒z b─▒rak─▒ld─▒─č─▒nda ├žocuklar─▒n─▒ ihmal ve istismar edebilirler.
Yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmada, zeka gerili─či olan ├žocu─ča sahip anne babalar─▒n ├žocuklar─▒n─▒ istismar etme potansiyellerinin normal ├žocuklar─▒n anne babalar─▒ndan daha fazla oldu─ču bulunmu┼čtur.
Anne babalar─▒n ila├ž ve alkol ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒, i┼čsizlik, yoksulluk ve evlilikle ilgili sorunlar─▒ ihmal ve istismar─▒n nedenleri olarak s─▒ralanabilir.
├çocuk istismar─▒n─▒ ├Ânlemenin yollar─▒na ili┼čkin yap─▒lan bir├žok ├žal─▒┼čma sonucunda, anne babalar─▒n ├že┼čitli konularda e─čitilmelerinin ├žocuklar─▒n─▒ ihmal ve istismar etmelerini ├Ânlemede etkili olabilece─či ifade edilmektedir.
├çocuklar─▒n ihmali ve istismar─▒n─▒ ├Ânlemede temel becerilerin ├Â─čretimi ├Ânem kazanmaktad─▒r. Bu uygulamada anne babalara ├žocu─čun geli┼čiminde ├Ânemli olabilecek alanlarda ve dil becerileri, giyinme, tuvalet e─čitimi gibi konularda ├Â─čretme becerileri kazand─▒r─▒labilir.
B├╝t├╝n bunlar─▒n yan─▒nda ├Âzellikle, basit davran─▒┼č y├Ânetimi ilkelerinin ├Â─čretimi konular─▒na yer verilmelidir.

Yasal Dayanaklar

573 say─▒l─▒ KHK ve ├ľzel E─čitim Hizmetleri Y├Ânetmeli─činde yer alan ├Âzel e─čitimin temel ilkelerinde
ÔÇť├ľzel e─čitim hizmetleri, ├Âzel e─čitime ihtiyac─▒ olan bireyleri sosyal ve fiziksel ├ževrelerinden m├╝mk├╝n oldu─ču kadar ay─▒rmadan planlan─▒r ve y├╝r├╝t├╝l├╝rÔÇŁ
ÔÇťAilenin ├Âzel e─čitim s├╝recinin her boyutunda etkin kat─▒l─▒mlar─▒n─▒n sa─članmas─▒ esast─▒rÔÇŁ ifadeleri anne baba kat─▒l─▒m─▒n─▒n sa─članmas─▒na y├Ânelik ├Ânlemlerin al─▒nmas─▒n─▒n gere─čini i┼čaret etmektedir.
Farkl─▒ konu ve s├╝relerle ├Âzel e─čitime ihtiyac─▒ olan bireyler i├žin temel ya┼čam becerileri kazand─▒rmada ailelerin ve yak─▒n ├ževrelerinin etkin rol almalar─▒ gere─či belirtilmektedir.
ÔÇť├ľzel e─čitim okullar─▒nda a├ž─▒lan yayg─▒n e─čitim programlar─▒na kat─▒lan ├Âzel e─čitime ihtiyac─▒ olan bireyler ile s├Âz konusu okullar─▒n aile e─čitimi programlar─▒na kat─▒lanlarda ├Â─črencilerin birinci derecede yak─▒nlar─▒n─▒n e─čitimleri s├╝resince ia┼če ve ibateleri Bakanl─▒k├ža kar┼č─▒lan─▒rÔÇŁ denerek, ailenin ekonomik g├╝├žl├╝kler nedeniyle aile e─čitimi hizmetlerinden yararlanamamas─▒ engeli de ortadan kalkmaktad─▒r.

Anne baba ve ├Â─čretmen i┼č birli─či

Anne baba ├Â─čretmen i┼čbirli─či, anne babalar ve ├Â─čretmenlerin ├Â─čretim ama├žlar─▒na ula┼čmada birlikte ├žaba g├Âstermesi olarak tan─▒mlanabilir.

Anne Baba ├ľ─čretmen ─░┼čbirli─činin Yararlar─▒

Anne baba ve ├Â─čretmenler etkili ├žal─▒┼čmalar d├╝zenleyebilen g├╝├žl├╝ bir ekip olu┼čtururlar.

Bu ekibin ger├žekle┼čtirece─či ├╝retken bir anne baba ├Â─čretmen i┼čbirli─činin ├Â─čretmenlere sa─člad─▒─č─▒ yararlar oldu─ču kadar anne babalara ve en ├Ânemlisi ├žocuklara ├Ânemli yararlar sa─člad─▒─č─▒ bilinmektedir.

├ťretken Bir Anne Baba ├ľ─čretmen ─░┼čbirli─činin Uzmanlara ve ├ľ─čretmenlere Sa─člad─▒─č─▒ Yararlar ┼×├Âyle S─▒ralanabilir:

 

Anne baban─▒n ve ├žocu─čun beklentilerinin, ihtiya├žlar─▒n─▒n daha iyi anla┼č─▒lmas─▒n─▒ sa─člar.

├çocu─čun okul d─▒┼č─▒ndaki ya┼čant─▒s─▒ i├žin ├Ânemli olan bir├žok davran─▒┼č─▒n belirlenmesinde daha anlaml─▒ veriler elde edilmesine yard─▒mc─▒ olur.

Uygun davran─▒┼člar─▒n hem ev hem de okul ortamlar─▒nda peki┼čtirilmesi i├žin daha fazla olanak sa─člar.

├ľ─čretmenin ├žocuklara kazand─▒rd─▒─č─▒ becerilerin genellenmesinde ├žok ├Ânemli olan do─čal ortamlar─▒n daha etkili duruma getirilmesine katk─▒da bulunmaktad─▒r. B├Âylece ├Â─čretmenin ├Â─čretim ama├žlar─▒na ula┼čmas─▒ kolayla┼čmaktad─▒r.

Ayn─▒ duruma anne baba a├ž─▒s─▒ndan bak─▒ld─▒─č─▒nda
├ťretken bir anne baba ve ├Â─čretmen i┼čbirli─činin, anne babalara sa─člad─▒─č─▒ yararlar ┼č├Âyle s─▒ralanabilir:

├ľ─čretmenin ama├žlar─▒n─▒n ve ├žocu─čun ihtiya├žlar─▒n─▒n daha iyi anla┼č─▒lmas─▒n─▒ sa─člar.

Yasal hak ve sorumluluklar─▒ bilmesini sa─člar.

Anne babaya ├žocu─čun okul program─▒ ve bu programa nas─▒l kat─▒labilece─či konusunda bilgi sa─člar.

Okul programlar─▒n─▒n olumlu etkilerinin evde de s├╝rd├╝r├╝lmesinin yollar─▒n─▒ arar.

├çocu─čun ev ya┼čam─▒ i├žin uygun olacak i┼člevsel davran─▒┼člar─▒ ├Â─črenmelerine yard─▒mc─▒ olacak becerileri geli┼čtirir.

Anne babalara sa─člayaca─č─▒ t├╝m bu yararlar ├žocuklar─▒n─▒n e─čitimi i├žin daha fazla kat─▒l─▒mc─▒ olmalar─▒n─▒ da beraberinde getirecektir.

├ťretken bir anne baba ├Â─čretmen i┼čbirli─činin ├žocu─ča sa─člad─▒─č─▒ yararlar ise ┼č├Âyle s─▒ralanabilir

 

├çocu─čun en ├Ânemli iki ├ževresi aras─▒nda tutarl─▒l─▒k sa─član─▒r.
├çocu─čun geli┼čimi ve ├Â─črenmesi i├žin daha ├žok f─▒rsat sa─član─▒r.
├çocuk i├žin daha i┼člevsel olacak becerilerin kazand─▒r─▒lmas─▒na da yard─▒mc─▒ olur.

├ľ─čretmenlerin, anne babalarla etkili bir i┼čbirli─či kurmas─▒n─▒ engelleyen tutum ve davran─▒┼člar─▒ genellikle ┼č├Âyle s─▒ralanabilir:

 

Anne babalar─▒ ├žaresiz ki┼čiler olarak g├Ârme,
Uzak ve mesafeli davranma,
Anne babalar─▒ psikolojik sorunlar─▒ olan insanlar olarak g├Ârme,
├çocu─čun bu durumlar─▒ndan anne babalar─▒ sorumlu tutma,
Anne babalar─▒ yetersiz g├Ârme,
Anne babalara ili┼čkin olumsuz beklentiler i├žinde olma,
Anne babalar─▒ ├že┼čitli terimlerle etiketleme e─čiliminde olma,
├ľ─čretmenlerin bu t├╝r tutum ve davran─▒┼člar─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra benzer bi├žimde anne babalar da etkili ├Â─čretmen anne baba i┼čbirli─činin kurulmas─▒n─▒ engelleyen tutum ve davran─▒┼člara sahip olabilirler.
Anne babalar─▒n ekonomik yetersizlikleri,
├ľ─čretmenle i┼čbirli─či yapmadaki isteksizli─či,
Evdeki di─čer aile bireylerinin sorumlu─čunun fazla olmas─▒,
Evdekilerin gerekti─či kadar sorumlu davranmamalar─▒.

 

ANNE BABA-├ľ─×RETMEN ─░LET─░┼×─░M─░

 

Anne babalarla kar┼č─▒l─▒kl─▒ ileti┼čim kurabilme etkili anne baba ├Â─čretmen i┼čbirli─činin sa─članmas─▒nda olduk├ža ├Ânemlidir.
A├ž─▒k, samimi ve d├╝r├╝st ileti┼čim anne baba ve ├Â─čretmen aras─▒ndaki ili┼čkinin olumlu geli┼čmesine katk─▒da bulunur.
├ľ─čretmenlerin anne babalarla ileti┼čimi sa─člamada yayg─▒n olarak kulland─▒klar─▒ ├╝├ž y├Ântemden s├Âz edilebilir.
Bunlar: anne baba ├Â─čretmen g├Âr├╝┼čmeleri, yaz─▒l─▒ mesajlar ve telefon g├Âr├╝┼čmeleridir.
Aile ─░leti┼čimi ve E─čitimi i├žin Kullan─▒lacak Y├Ântemler

Bireysel aile g├Âr├╝┼čmeleri
Aile ile telefonla g├Âr├╝┼čme
Mektupla┼čma
K├╝├ž├╝k gruplarla aile toplant─▒lar─▒
B├╝y├╝k gruplarla aile toplant─▒lar─▒
Ev ziyaretleri
Anne Baba ├ľ─čretmen G├Âr├╝┼čmeleri

Okullarda anne babalarla ileti┼čim kurmak ve ├že┼čitli ama├žlara d├Ân├╝k g├Âr├╝┼čmeleri ger├žekle┼čtirmek i├žin en yayg─▒n kullan─▒lan uygulama bi├žimi, anne babalarla yap─▒lan toplant─▒lard─▒r.
├ço─čunlukla veli toplant─▒lar─▒ olarak bilinen bu toplant─▒lar anne babalarla ├Â─čretmenlerin grup ya da bireysel olarak y├╝z y├╝ze yapt─▒klar─▒ g├Âr├╝┼čmelerdir.
Okullarda bireyselle┼čtirilmi┼č e─čitim programlar─▒n─▒n (BEP) geli┼čtirilmesi uygulamalar─▒na ge├ži┼č ve BEPÔÇÖin gere─či olarak toplant─▒lar─▒n d├╝zenlenmesi anne babalara yeni roller sunmakta, anne baba ├Â─čretmen toplant─▒lar─▒, anne baba ├Â─čretmen g├Âr├╝┼čmelerine d├Ân├╝┼čerek yeni bir boyut kazanmaktad─▒r.

Yaz─▒l─▒ Mesajlar

Anne baba ├Â─čretmen ileti┼čiminin s├╝reklili─čini sa─člaman─▒n ve artt─▒rman─▒n yollar─▒ndan biri de yaz─▒l─▒ mesajlar kullanmakt─▒r.
├ľ─čretmenler s├╝rekli, s─▒kl─▒kla ve d├╝zenli olarak ├Â─črencilerinin anne babalar─▒na ÔÇťiyi haberÔÇŁ pusulalar─▒ g├Ândermelidirler.
Bu ama├žla anne baba ve ├Â─čretmenin ├žok fazla zaman─▒n─▒ almayan, okunmas─▒ ve kullan─▒lmas─▒ kolay olan formlar haz─▒rlanmal─▒d─▒r.
Yaz─▒l─▒ mesajlar ev i├žinde, yani ├žocu─čun do─čal ortam─▒nda peki┼čtire├žlerin belirlenmesi ve uygulanmas─▒ i├žin de kullan─▒labilir.
Yaz─▒l─▒ mesajlar─▒n bir di─čer ├že┼čidi de s─▒n─▒f gazeteleridir.
├ľ─čretmenler, ├Âzellikle aile toplant─▒lar─▒na kat─▒lamayan anne babalara iki ├╝├ž sayfadan olu┼čan ayl─▒k s─▒n─▒f gazeteleri haz─▒rlayarak verebilirler.

Telefon G├Âr├╝┼čmeleri

K─▒sa ve samimi bir telefon g├Âr├╝┼čmesi anne babalarla ileti┼čim kurmada m├╝kemmel bir yol olarak kullan─▒labilir.

D├╝zenli telefon g├Âr├╝┼čmeleri; ├Â─čretmen ve anne baban─▒n ├žocu─čun ba┼čar─▒lar─▒n─▒ payla┼čmalar─▒na hizmet etti─či gibi, ├žocu─čun e─čitimine evdeki di─čer bireylerin de kat─▒l─▒m─▒n─▒ sa─člamada etkili olmaktad─▒r.

ANNE BABA KATILIMI

 

Engelli ├çocuklar─▒n E─čitimlerine Ailenin Kat─▒l─▒m─▒

Aile e─čitimi ├žal─▒┼čmalar─▒nda anne-babalar─▒n ├žocuklar─▒na beceri ├Â─čretebilmeleri, var olan problem davran─▒┼člarla ba┼ča ├ž─▒kabilmelerinin sa─članmas─▒ gerekmektedir.
├çocukla ili┼čkilerinin olumlu y├Ânde geli┼čtirebilmeleri hedeflenir.
Aile e─čitimi ├žal─▒┼čmalar─▒nda odak noktas─▒ ├žocuk ve ├žocukla olan ili┼čkilerdir.
Ailenin kendini rahat ve iyi hissetmesi ├žok ├Ânemlidir. Bu nedenle ├žocu─čun e─čitiminin direkt sorumlulu─čunun aileye verilmesinin de ├že┼čitli sak─▒ncalar─▒ olabilir. Aile bu konuda da destek almal─▒d─▒r.
Bazen anne babalar─▒n ├žocuklar─▒n e─čitiminde e─čitici ve ├Â─čretici olmas─▒ ailede stres yaratabilir.
E─čitimin yan─▒ s─▒ra ├žocukla sosyal payla┼č─▒mlar─▒n art─▒r─▒lmas─▒ ├žok ├Ânemlidir.

G├╝n├╝m├╝zde anne babalar─▒n e─čitime kat─▒lmalar─▒ g├Âr├╝┼č├╝n├╝ destekleyen nedenler ┼č├Âyle belirtilebilir

 

(1) Aileler ├žocuklar─▒n─▒n ger├žek durumunu herkesten daha iyi bilirler ve onlar─▒ daha iyi tan─▒rlar.
(2) ├çocuklar─▒n─▒n ├Â─črenmeleri ile daha ilgilidirler.
(3) ├çocu─čun e─čitime ba┼člad─▒─č─▒ andan itibaren, onun e─čitim program─▒na do─črudan kat─▒lan ilk yeti┼čkin grubu ailelerdir.
(4) Aileler toplum taraf─▒ndan kendilerine ve ├žocuklar─▒na sa─članan e─čitim hizmetlerinin niteli─čini artt─▒rmada etkili olabilirler.
(5) Aileler, g├╝n boyunca ├žocuklar─▒na e─čitim hizmeti veren ekip taraf─▒ndan al─▒nan kararlar─▒ izleyebilir ve uygulayabilirler.

Aile e─čitim ├žal─▒┼čmalar─▒

REHBERL─░K

A─░LE DANI┼×MANLI─×I
A─░LE E─×─░T─░M─░

Rehberlik: Bireyin en verimli bir ┼čekilde geli┼čmesine ve doyum verici uyumlar sa─člamas─▒nda gerekli olan tercihleri, yorumlar─▒ planlar─▒ yapmas─▒na ve kararlar vermesine yarayacak bilgi ve becerileri kazanmas─▒ ve bu tercih ve kararlar─▒ y├╝r├╝tmesi i├žin bireye yap─▒lan sistemli ve profesyonel yard─▒md─▒r.

 

├ľzel E─čitime ─░htiyac─▒ Olan Bireylere ve Ailelerine Y├Ânelik Rehberlik: Engelli ├žocuklara ve ailelerine sunulan rehberlik ve dan─▒┼čma hizmetleri ├Âncelikli olarak, engelli ├žocu─čun tan─▒lanmas─▒n─▒, yerle┼čtirme ve izleme s├╝re├žlerini kapsamaktad─▒r.

 

Aile Rehberli─či: Aile geli┼čimine katk─▒da bulunabilmeleri amac─▒yla ailelere yap─▒lan sistemli ve d├╝zenli ├žal─▒┼čmalard─▒r.

Bu ├žal─▒┼čmalar iki y├Ânl├╝d├╝r. Birincisi, ailelere psikolojik yard─▒m yap─▒p onlar─▒ rahatlatmak ve ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒n─▒n kabul├╝ne yard─▒mc─▒ olmakt─▒r. ─░kincisi ise okul ve yuvada ├žocuklar─▒na verilen e─čitim programlar─▒ konusunda bilgilendirerek, ├žocuklar─▒n─▒n e─čitimine katk─▒da bulunmalar─▒n─▒ sa─člamakt─▒r

 

Engelli Bireylerin Ailelerine Y├Ânelik Rehberlik: ├ľzel e─čitime muhta├ž ├žocuklar─▒n ailelerinin psikolojik dan─▒┼čma hizmetine ihtiyac─▒ normallere g├Âre daha belirgindir. Engelin t├╝r├╝ ve derecesine g├Âre bu durum belirgin farkl─▒l─▒k g├Âsterir. Psikolojik dan─▒┼čmada y├Ântemler ayn─▒ olmakla birlikte ├žocuk ve aile ile yap─▒lacak g├Âr├╝┼čmede ve dan─▒┼čmada normallerden farkl─▒ bilgiler yer alacakt─▒r.

 

Neden Aile Rehberli─či?

 

1. Engelli ├žocuklar─▒n ├Âzelliklerinin iyi bilindi─či ve kabul edildi─či bir ev ortam─▒nda ili┼čkiler daha sa─čl─▒kl─▒ ve ├žocu─čun geli┼čimine y├Ânelik olacakt─▒r.
2. ├çocuklar─▒n okul ortam─▒nda ├Â─črendikleri bilgi ve becerileri ev ortam─▒nda da uygulayabilmeleri i├žin okul ve ev aile e─čitiminin birbirine paralellik g├Âstermesine ihtiya├ž vard─▒r.
3. Engelli ├žocu─čun okulda kazand─▒─č─▒ becerilerin ev ortam─▒nda aile ile i┼čbirli─či yap─▒larak peki┼čtirilmesi, e─čitimin s├╝reklili─či, yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmas─▒ ve kal─▒c─▒l─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan da gereklidir.
4. Ailelerin belli aral─▒klarla bir araya gelmeleri, kendilerine ve ├žocuklar─▒na ili┼čkin duygu, d├╝┼č├╝nce ve uygulamalar─▒n─▒ payla┼čmas─▒n─▒ ama├žlayan anne-baba gruplar─▒ ailelerin psikolojik olarak rahatlamalar─▒na yard─▒mc─▒ olmaktad─▒r.

Aile Dan─▒┼čmanl─▒─č─▒

 

Dan─▒┼čma, bu alanda bilgili ve deneyimli bir uzmanla ├Âz├╝rl├╝ ├žocu─čun anne-babas─▒ aras─▒nda yer alan, anne-baban─▒n sorunlar─▒n─▒ ├ž├Âzmek i├žin gerekli tutum ve becerileri geli┼čtirmeleri ├╝zerinde odakla┼čan bir ├Â─črenme s├╝recidir. Dan─▒┼čma s├╝recinde anne-babalara ifade etmekten ka├ž─▒nd─▒klar─▒ ├Âfke, su├žluluk, d├╝┼čmanl─▒k gibi duygular─▒n─▒ ├Âzg├╝rce ifade edebilmeleri i├žin f─▒rsatlar verilir.
Ailelere, kendileri ve ├žocuklar─▒ i├žin ger├žek├ži planlar yapabilmeleri konusunda yard─▒m edilir. Anne-babalar─▒n kendi becerilerine inanmaya ba┼člama ve sosyal ├ževre ile daha fazla ileti┼čime girmelerine yard─▒mc─▒ olma psikolojik dan─▒┼čman─▒n hedefleri aras─▒ndad─▒r.

Aile dan─▒┼čmanl─▒─č─▒ ├že┼čitleri

 

1. Bilgi Verici Dan─▒┼čmanl─▒k

2. Psikoterapi

3. Ana-Baba E─čitimi (aile -uzman i┼čbirli─či)

 

Bilgi Verici Dan─▒┼čmanl─▒k

Belli bir ├Âz├╝r hakk─▒nda, ne oldu─ču, nedenleri, ├Âzellikleri, geli┼čim alanlar─▒, ├žocu─čun ihtiya├žlar─▒ hakk─▒nda aileye bilgi verilir. Bu s├╝re├ž i├žerisinde ailelerin ├že┼čitli duygu ve tepkilerini ya┼čamalar─▒ sa─član─▒r. Bilgi verici dan─▒┼čmanl─▒─č─▒n bir grup ortam─▒ i├žinde yap─▒lmas─▒, ailelerin birbirleriyle ve dan─▒┼čmanla kar┼č─▒l─▒kl─▒ bilgi, duygu, d├╝┼č├╝nce ve deneyim al─▒┼č veri┼či yapmalar─▒n─▒ ve sorular sormalar─▒na olanak sa─člar.

 

Psikoterapi

Psikoterapi yoluyla, duygusal g├╝├žl├╝klere ba─čl─▒ olarak anne-baban─▒n ya┼čad─▒klar─▒ ├žat─▒┼čmalar─▒ anlamalar─▒na ve ├ž├Âz├╝mlemelerine yard─▒m edilir.

 

Aile-Uzman ─░┼čbirli─či

Anne baban─▒n ├žocuklar─▒yla ileti┼čimlerinde etkili olmalar─▒n─▒ sa─člayan teknikleri ve becerileri ├Â─črenmeleri sa─član─▒r. Her ├╝├ž yakla┼č─▒m birbirini tamamlayan zincirin halkalar─▒ gibidir. Ailenin var olan durumuna, problemlerine ve ihtiya├žlar─▒na ba─čl─▒ olarak bu yard─▒m y├Ântemlerinden birisine veya hepsine ba┼čvurulabilir.

 

Aile E─čitimi

 

Genel anlam─▒yla, aile kurumunun devam─▒n─▒, bireylerin sa─čl─▒kl─▒

geli┼čimini, toplumun uyumlu, sorumlu ├╝yesi olmalar─▒n─▒

sa─člamak amac─▒yla yap─▒lan her t├╝r ve d├╝zeydeki e─čitim s├╝recidir.

 

Engelli ├žocuklar─▒n e─čitiminde anne baba kat─▒l─▒m─▒

aile e─čitimi

aile e─čitimi

ENGELL─░ ├çOCUKLARA Y├ľNEL─░K HAZIRLANAN A─░LE E─×─░T─░M─░ PROGRAMLARI

 

I. Ev Merkezli Aile E─čitimi Programlar─▒

II. Okul Merkezli Aile E─čitimi Programlar─▒

III. Ev-Okul Merkezli E─čitim Programlar─▒

 

 

I. Ev Merkezli Aile E─čitimi Programlar─▒

Ailenin evde e─čitilmesi, evin verimli bir e─čitim ortam─▒ haline getirilmesinde avantajl─▒ bir desenleme olarak g├Âr├╝lmektedir. Evde uygulanan programlar, bir uzman ya da dan─▒┼čman taraf─▒ndan, ailelerin ve ├žocu─čun ev ortam─▒ndaki ihtiya├žlar─▒n─▒n belirlenmesinden sonra desenlenmektedir.

 

Portage Aile E─čitim Program─▒

Aileyi evde e─čitmek amac─▒yla desenlenmi┼č ve yayg─▒n olarak kullan─▒lan programlardan biri Portage Aile E─čitimi Program─▒ÔÇÖd─▒r. Bu program 1970ÔÇÖli y─▒llar─▒n ba┼č─▒nda, engelli ├žocuklar─▒n okul ├Âncesi e─čitimine yard─▒mc─▒ olmak amac─▒yla geli┼čtirilmi┼čtir. Bu program dil, kavram, ├Âz-bak─▒m, motor ve sosyal geli┼čim alanlar─▒na y├Ânelik 450 becerinin kazand─▒r─▒lmas─▒n─▒ hedeflemektedir.

 

K├╝├ž├╝k Ad─▒mlar Aile E─čitim Program─▒

T├╝rkiyeÔÇÖde yayg─▒n olarak kullan─▒lan program ise ÔÇťK├╝├ž├╝k Ad─▒mlar Geli┼čimsel Yetersizli─či Olan ├çocuklara Y├Ânelik Erken E─čitim Program─▒ÔÇŁ d─▒r. Bu program AvustralyaÔÇÖda geli┼čimsel gerilik g├Âsteren ├žocuklar─▒n aileleri taraf─▒ndan kullan─▒lmak ├╝zere geli┼čtirilmi┼č ve Anadolu ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi ├ľzel E─čitim Program─▒ ├Â─čretim ├╝yelerinin ortak ├žal─▒┼čmas─▒ olarak T├╝rk├žeÔÇÖ ye uyarlanm─▒┼čt─▒r.

 

II .Okul Merkezli Aile E─čitimi Programlar─▒

Anne babalar okulda ya da merkezde ├Â─črendikleri bilgileri evde uygulamas─▒n─▒ gerektiren bu t├╝r programlar, genellikle ailelerin grup olarak e─čitimine olanak tan─▒mas─▒ y├Ân├╝yle ekonomiktir. Okulda ya da merkezde d├╝zenlenen programlar konferanslar, ├žal─▒┼čma toplant─▒lar─▒, ev ├Âdevleri ve evdeki uygulamalar─▒n gruba aktar─▒lmas─▒ bi├žimlerinde y├╝r├╝t├╝lmektedir.

 

III.Ev-Okul Merkezli E─čitim Programlar─▒

Ev-Okul programlar─▒n─▒n, ailelerin okuldaki etkinliklerini izlemelerine olanak vermesi, ailenin ├Â─čretmen e─čitiminden ge├žmelerini sa─člamas─▒, ├žocuklar─▒yla yapt─▒klar─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒n uzmanlar taraf─▒ndan evde izlenmesi ve dan─▒┼čmanl─▒k hizmeti al─▒mlar─▒n─▒ sa─člamas─▒ gibi nedenlerle, gerek ├žocuk gerekse aile a├ž─▒s─▒ndan daha avantajl─▒ oldu─ču ileri s├╝r├╝lmektedir.

 

├ľ─čretici Olarak Anne – Babalar

T├╝m anne babalar do─čumdan itibaren ├žocuklar─▒n─▒n bir├žok beceriyi ├Â─črenmesinden sorumludurlar.
Di─čer ├žocuklar bu becerileri anne babalar─▒ndan kolayl─▒kla ├Â─črenebilirken, ├Âzel e─čitime ihtiyac─▒ olan ├žocuklar sistematik ├Â─čretim uygulamalar─▒ olmaks─▒z─▒n ├Â─črenememektedirler
Bu nedenle anne babalar─▒n ├Â─čretici olarak yeti┼čtirilmesi g├╝ndeme gelmektedir.

Baz─▒ ├Âzel e─čitime ihtiyac─▒ olan ├žocuklar i├žin evlerinde her g├╝n rutin olarak yerine getirmek durumunda olduklar─▒ ├Ânemli becerilerin ├Â─čretiminde, yeterli uygulama olana─č─▒ ve uygun d├Ân├╝t sa─članamayabilir.
Bir├žok anne baba, ├žocuklar─▒n─▒n ihtiyac─▒ olan ├Âzbak─▒m ve g├╝nl├╝k ya┼čam becerisi ├Â─čretmek ya da ├žocuklar─▒n okulda ├Â─črendi─či akademik becerileri destekleyici ├žal─▒┼čmalar yaparlar.
Ancak yine de anne babalar─▒n ├žocuklar─▒na ├Â─čreticilik rol├╝ al─▒p almayacaklar─▒na ili┼čkin farkl─▒ g├Âr├╝┼čler bulunmaktad─▒r.
Baz─▒ uzmanlar ve ├Â─čretmenler ÔÇťanne babalar ├žocuklar─▒na ├Â─čretici olmamal─▒ÔÇŁ fikrini savunmakta;
Baz─▒lar─▒ ise, ÔÇťanne babalar ├žocuklar─▒ i├žin etkili ├Â─čretmenler olarak hizmet verebilirlerÔÇŁ g├Âr├╝┼č├╝n├╝ savunmaktad─▒rlar.
E─čitime anne baba kat─▒l─▒m─▒na ili┼čkin bir├žok ara┼čt─▒rma anne babalar─▒n evde ├žocuklar─▒na ba┼čar─▒l─▒ olarak ├Â─čretebildiklerini g├Âstermektedir.

├çocuklar─▒na ├Â─čretici olmak isteyen anne babalara ise izleyen d├Ârt ├Âneri sunulmaktad─▒r:

(1) ├ľ─čretim oturumlar─▒ i├žin her g├╝n bir miktar zaman ay─▒r─▒n,
(2) Oturumlar─▒ 5-10 dkÔÇÖl─▒k oturumlar bi├žiminde d├╝zenleyin, bu 30- 40 dkÔÇÖl─▒k oturumlardan daha etkili olabilir,
(3) ├çocu─ča tutarl─▒ davran─▒n,
(4) ├çocukla yapt─▒─č─▒n─▒z ├žal─▒┼čmalar─▒ mutlaka kaydedin.

Bu ├žal─▒┼čmalar, hem anne baba hem de evin ├Âzel e─čitime kat─▒l─▒m─▒ anlam─▒na gelece─činden olduk├ža olumlu g├Âr├╝nmektedir.
B├╝t├╝n bunlara ra─čmen her anne baba, ├žocuk i├žin ├žok gerekli olan beceriler d─▒┼č─▒nda ├žocuklar─▒na ├Â─čretici olmak istemeyebilir.
E─čer isteksizlik ve s─▒ralanan durumlar s├Âz konusuysa anne babalar─▒n, ev ├Â─čretimi uygulamas─▒na ve evde ├žocuklar─▒na ├Â─čretici olmalar─▒na ili┼čkin ├žal─▒┼čmalara kat─▒l─▒mlar─▒ konusunda zorlamak do─čru olmayacakt─▒r:

Anne Baba E─čitimi ve Destek Gruplar─▒

 

G├╝n├╝m├╝z i├žin hi├ž de yeni olmayan anne baba e─čitimine ili┼čkin e─čitim programlar─▒n─▒n ge├žmi┼či 1800ÔÇÖl├╝ y─▒llara de─čin uzan─▒r.

G├╝n├╝m├╝zde ├Âzel e─čitime ihtiyac─▒ olan ├žocu─čun e─čitiminde anne babalar─▒n daha fazla kat─▒l─▒m─▒n─▒n bir sonucu olarak, anne babalara y├Ânelik pek ├žok amaca hizmet edebilecek anne baba e─čitimi programlar─▒ d├╝zenlenebilmektedir.
Bu programlar, anne babalara okulun yeni politikalar─▒na, ├Â─čretim ara├žlar─▒n─▒n evde kullan─▒m─▒na ili┼čkin bilgi veren tek oturumluk programlardan ya da bireyselle┼čtirilmi┼č e─čitim planlar─▒n─▒n haz─▒rlanmas─▒ ve ├žocuk davran─▒┼člar─▒n─▒n y├Ânetimi gibi ├žok oturumlu ve farkl─▒ ama├žlara d├Ân├╝k programlardan olu┼čabilir.

Temelde ve yayg─▒n olarak ├╝├ž amaca d├Ân├╝k anne baba gruplar─▒ olu┼čturulabilmektedir:

1. ├ľzel e─čitime ihtiyac─▒ olan ├žocu─čun artan ihtiya├žlar─▒yla ba┼ča ├ž─▒kmas─▒nda anne babalara yard─▒mc─▒ olacak ├Ânerilerin ve bilgilerin sunulmas─▒
2. Anne babalar─▒n birbirleriyle payla┼čmalar─▒ i├žin tart─▒┼čma gruplar─▒ olu┼čturulmas─▒.
3. ├çocu─čun e─čitim program─▒nda ortaya ├ž─▒kacak de─či┼čiklikler konusunda anne babalar─▒n bilgilendirilmesi.

 

Anne Baba ve Aileleriyle Yap─▒lacak ├çal─▒┼čmalar ─░├žin ├ľneriler

├ľzel e─čitime ihtiyac─▒ olan ├žocuklar─▒n anne babalar─▒ ve aileleriyle en uygun ├žal─▒┼čman─▒n nas─▒l yap─▒laca─č─▒n─▒ a├ž─▒klayan ve anne babalarla ├žal─▒┼čmada ger├žekten etkili olabilecek tek bir yakla┼č─▒m ya da tek bir teknikten s├Âz etmek m├╝mk├╝n de─čildir.
Buna kar┼č─▒n anne baba ve ailelerle yap─▒lacak ├žal─▒┼čmalarda ├Â─čretmenlere baz─▒ ├Ânerilerde bulunulabilir:
├çocu─čun ihtiya├žlar─▒n─▒ ailesinden daha iyi bildi─činizi sanmay─▒n─▒z.
G├╝nl├╝k dille ve planl─▒ konu┼čunuz.
├ľzel e─čitime ihtiyac─▒ olan ├žocuk anne babalar─▒ hakk─▒nda yap─▒lan genellemelere izin vermeyiniz.
Anne babalara kar┼č─▒ korkutucu ya da savunmac─▒ olmay─▒n─▒z.
├çocuk i├žin ├Âncelikli konulara yer veriniz.
Anne babalar─▒n iyimser olabilme ├žabalar─▒nda onlara yard─▒mc─▒ olunuz.
Bir an ├Ânce bir ┼čeylerle ba┼člay─▒n─▒z. Ne kadar erken ba┼član─▒rsa o kadar yol al─▒nacakt─▒r.
ÔÇťBilmiyorumÔÇŁ demekten korkmay─▒n─▒z.

G├╝n├╝m├╝zde ve Gelecekte Aile ve Anne Babalarla ├çal─▒┼čmalar

├ľzel e─čitimciler ve ├Âzel e─čitime ihtiyac─▒ olan ├žocuk aileleri, birlikte ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n daha etkili yollar─▒n─▒n neler olabilece─či konusunda aray─▒┼č i├žindedirler.
G├╝n├╝m├╝zde t├╝m D├╝nyada kabul edilen ÔÇťanne babalar─▒n ├žocuklar─▒n─▒n ilk ve s├╝rekli ├Â─čretmenleri oldu─čuÔÇŁ g├Âr├╝┼č├╝nden hareketle ├╝zerinde durulan konular, anne babalar─▒n ├žocuklar─▒n─▒n e─čitimlerine etkin kat─▒l─▒mlar─▒n─▒n sa─članmas─▒nda yo─čunla┼čmaktad─▒r.
Anne baba kat─▒l─▒m─▒n─▒ etkileyen bir├žok nedenden s├Âz edilmektedir.
Bunlardan en ├Ânemlisi toplumun demografik ├Âzelliklerinde olu┼čan de─či┼čimlerdir.
├ľzellikle hem annenin hem de baban─▒n i┼č ya┼čam─▒na kat─▒lmas─▒ ve t├╝m g├╝n ├žal─▒┼čmak durumunda olmalar─▒, bo┼čanm─▒┼č olmalar─▒, ayr─▒ ya┼č─▒yor olmalar─▒, ailelerin farkl─▒ k├╝lt├╝rel ve etnik gruplardan gelmeleri farkl─▒ kat─▒l─▒m bi├žimlerini ortaya ├ž─▒karmaktad─▒r.
Aile e─čitimi programlar─▒n─▒n gelecekteki y├Ân├╝; anne babalara yasal haklar─▒yla ilgili bilgi, e─čitim program─▒, davran─▒┼č kontrol├╝, finansal planlama yeterlikleri kazand─▒rma, stresle ba┼ča ├ž─▒kma, topluma a├ž─▒k hizmetlerden yararlanma, e─člence ve rahatlama i├žin etkinliklere kat─▒lmalar─▒na y├Âneliktir.
Bunlarla birlikte son y─▒llarda bir├žok anne baban─▒n en ├Ânemli ihtiyac─▒ ├žocuklar─▒n─▒n belirli zamanlarda aile d─▒┼č─▒ndan birileri taraf─▒ndan bak─▒lmas─▒ ya da onlarla ilgilenilmesi,
b├Âylece kendilerine biraz da olsa zaman kalmas─▒ ve nefes almalar─▒d─▒r.
Bu ama├žla bir├žok ├╝lkede g├Ân├╝ll├╝ hizmetlerin organize edildi─či g├Âr├╝lmektedir.
├ľzetle anne babalar ve aileler ├žocu─čun ya┼čam─▒ndaki en ├Ânemli ki┼čilerdir.
Bunun yan─▒ s─▒ra anne babalar ├Âzel e─čitime ihtiyac─▒ olan ├žocuklar─▒n e─čitiminde iyi ├Â─čretmenler olarak ├žok ├Ânemli bir yere sahip olacakt─▒r.
Gelecekte ├Âzel e─čitim ve destek hizmetlerin daha etkili duruma gelmesi ├Â─čretmenler, anne babalar ve ailelerin birlikte ├žal─▒┼čmalar─▒ ile m├╝mk├╝n olabilecektir.

Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču

Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču

Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču

Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču

Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču

Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču, 5 ya┼č─▒ndan ├Ânce ba┼člayan ve sosyal ili┼čki d├╝zeyinde hasarla kendini g├Âsteren geli┼čimsel bir bozukluktur. Reaktif Ba─članma Bozuklu─čuÔÇÖnda beynin stresle ba┼č etme merkezi ilgili bir problem oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. Ba─članma bozuklu─ču olarak da bilinen Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču, Bipolar Bozukluk ya da Dikkat Eksikli─či Bozuklu─ču tan─▒lar─▒ ile kar─▒┼čt─▒r─▒labilmektedir.

Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču ├žocuklar─▒n─▒n temel ├Âzelli─či; ya┼čam─▒n ilk y─▒llar─▒nda anneyle ├žocuk aras─▒nda geli┼čen ba─članmay─▒ ger├žekle┼čtirememi┼č olmalar─▒d─▒r. Ba─članma, bebe─čin ilk zamanlar─▒nda annesinin, ├žocu─čun a─člamas─▒na, onun ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒layacak yan─▒tlar vermesiyle olu┼čur. Bu ihtiya├žlar; do─čru besleme, yat─▒┼čt─▒rma, teselli etme, rahatlatma, ├žocu─ču tehlike ve di─čer tehditlerden koruma ile giderilir. Bu ├žocuklar bu ba─članmay─▒ ger├žekle┼čtiremediklerinden ├ževrelerine kar┼č─▒ g├╝ven olu┼čturamamaktad─▒rlar. G├╝ven duygusunun geli┼čmemesine ba─čl─▒ olarak da duygusal geli┼čimde problem ya┼čarlar.
Belirtileri Nelerdir?

 

ÔÇó Annenin hamilelikte ve sonras─▒nda uyu┼čturucu madde ve alkol kullanmas─▒
ÔÇó Do─čum travmas─▒
ÔÇó ─░stenmeyen gebelik
ÔÇó ├çocuklu─čun ilk ├╝├ž y─▒l─▒nda ya┼čanan fiziksel, duygusal, cinsel istismar
ÔÇó Fiziksel ve duygusal reddedilme
ÔÇó Anneden erken ayr─▒l─▒k
ÔÇó Huzursuz ve gergin aile ortam─▒
ÔÇó Sert ve tutars─▒z ebeveynlik
ÔÇó Ya┼čamda ├žok s─▒k yer de─či┼čikli─či
ÔÇó A┼č─▒r─▒ koruyucu anne-babal─▒k
ÔÇó Yetersiz bak─▒m ve ├žok bak─▒c─▒ de─či┼čikli─či
ÔÇó Travmatik deneyimler
ÔÇó A─čr─▒ i├žeren hastal─▒klar─▒n nedenlerinin te┼čhis edilememesi, a─čr─▒n─▒n s├╝rekli devam etmesi
ÔÇó Annenin depresyon ge├žirmesi
ÔÇó ├çok gen├ž ya da yetersiz ebeveynlik
Nas─▒l Tan─▒ Konur?

 

Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču tan─▒s─▒ alm─▒┼č ├žocuklar ya┼čam─▒n ilk y─▒llar─▒nda, konu┼čmay─▒ bile ├Â─črenmeden ├Ânce d├╝nyan─▒n g├╝vensiz bir yer oldu─čunu ve ├ževresindeki yeti┼čkinlerin ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamada yetersiz olduklar─▒n─▒ ├Â─črenirler. Duygular─▒n─▒n ├ževresine koruyucu bir kabuk ├Ârerler. Bu da onlar─▒ yeti┼čkinlere ba─č─▒ml─▒ olmaktan korumaktad─▒r. Ebeveynlere ya da di─čer yeti┼čkinlere ba─č─▒ml─▒ olmaktansa, ├Ârd├╝kleri koruyucu kabuk ├žocu─čun d├╝nya ile ba┼č etmesinde tek ara├žt─▒r. Korunmak i├žin yaln─▒z kendilerine ba─č─▒ml─▒ olan bu ├žocuklar, bu kabu─ču k─▒rmaya ├žal─▒┼čan herhangi bir ki┼čiyi tehdit olarak g├Âr├╝r, bu tehdidi sadece duygusal yan─▒na de─čil t├╝m ya┼čam─▒na y├Ânelik alg─▒lar.
Tedavi Y├Ântemleri Nelerdir?

 

Anemnezde sosyal ileti┼čim alan─▒nda sorun oldu─ču ke┼čfedildikten sonra:
ÔÇó Aile ├žocu─ču nas─▒l y├Ânlendirece─či konusunda e─čitilmeli
ÔÇó Ebeveynlik becerileri art─▒r─▒lmal─▒
ÔÇó Annenin depresyonu varsa tedavi edilmeli
E─čitim s├╝recinden sonra Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču tan─▒s─▒ konmu┼č ├žocuk, otizmden farkl─▒ olarak k─▒sa s├╝rede konu┼čmaya ve taklit etmeye ba┼člar. 3 ayl─▒k tedavi program─▒ ile sosyal-ileti┼čim alan─▒nda artma, tekrarlay─▒c─▒ davran─▒┼č bozukluklar─▒nda d├╝zelme, dil becerilerinde artma g├Âr├╝lebilmektedir.
├çocukluk deneyimlerimizin etkisinden kurtulmak bizim i├žin bile ├žok zor olmas─▒na ra─čmen Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču olan bir ├žocuk tamamen normal bir ya┼čam standard─▒ yakalayabilir. Olumlu y├Ânde geribildirim al─▒nabilmesi i├žin RADÔÇÖl─▒ bir ├žocu─čun yakla┼č─▒k 12 ya┼č─▒ndan ├Ânce ba─članma terapisine ba┼člamas─▒ ve iyile┼čmeyi istemesi gerekmektedir.

Tedavide Uygulanabilecek E─čitsel Y├Ântemler

Geleneksel ve davran─▒┼č├ž─▒ terapiler reaktif ba─članma bozuklu─ču ta┼č─▒yan ├žocuklar─▒n e─čitimlerinde daha az ba┼čar─▒ sa─člamaktad─▒r. Do─čal olarak geli┼čtirilen y├Ântemler daha etkilidir ve e─čitimlerinde yap─▒land─▒rma bir gerekliliktir.
Yayg─▒n olarak kullan─▒lan ba─članma terapileri ├žocu─čun semptom olarak ortaya ├ž─▒kan davran─▒┼člar─▒n─▒ de─či┼čtirmekten ziyade ├žocuk ile ailesi aras─▒ndaki ba─č─▒ g├╝├žlendirmek ├╝zerine kuruludur. Ba─članma bir kere ger├žekle┼čti─činde, arzu edilen duygular, davran─▒┼člar, tutumlar ve d├╝┼č├╝nme ┼čekilleri de kendili─činden geli┼čecektir. Terapi s├╝re├žleri iki temel prensip ├╝zerine kuruludur: Reaktif ba─članma bozuklu─ču ├žocuklar─▒n─▒n hem sevgiye hem de s─▒n─▒ra ihtiya├žlar─▒ vard─▒r.
Ebeveynler ├žocuklar─▒na kar┼č─▒ sevgi dolu, nazik, ilgili olurken bir di─čer yandan da a├ž─▒k ve uygun limitler koymal─▒d─▒rlar. Ebeveynler kontrol├╝ ele ge├žirmek i├žin tehdit, ceza ve korkuya ba┼čvurmamal─▒d─▒r. Bu metotlar t├╝m ├žocuklarda kar┼č─▒t tepkilerin geli┼čmesine neden olur, uyum davran─▒┼č─▒ndan ├žok isyankar bir tutuma yol a├žar.
Bireysel terapiler reaktif ba─članma bozuklu─ču ├žocuklar─▒n─▒n tedavi s├╝recinde ├žok etkili de─čildir. Bu y├╝zden aile terapisi daha ├žok tercih edilir. Ebeveynler terapi s├╝recinde daima haz─▒r olmal─▒d─▒r. Oyun ya da konu┼čma terapisinden, ├žok ge├žmi┼č travmalara y├Ânelik konu┼čmalar daha etkilidir.
Terapinin di─čer ├Ânemli bir par├žas─▒ da ebeveynin e─čitimidir. Bir├žok insan kendi ailelerinin ebeveynlik kal─▒plar─▒n─▒ al─▒r, fakat bu bir reaktif ba─članma bozuklu─ču ├žocuklar─▒ i├žin genellikle uygun g├Âr├╝lmez. ├çocuklar anne ÔÇô baba sevgisini reddettikleri i├žin ailelerin ├Âzel beceriler geli┼čtirmeleri gereklidir. Terapi s├╝recinde ebeveynler de, sevgi istemeyen ve ebeveynini reddeden bir ├žocu─ča sevgi vermeyi ve ebeveynlik yapmay─▒ ├Â─črenirler. Aileler ayr─▒ca, kendi ├žocuklar─▒n─▒n i├žsel d├╝┼č├╝nme mekanizmalar─▒n─▒ ├Â─črenirler. ├çocuklar─▒n─▒n nas─▒l d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝, hissetti─čini ve davran─▒┼člar─▒n─▒ anlamaya ├žal─▒┼čmal─▒d─▒rlar. Ebeveyn e─čitiminin bir amac─▒ da, anne babalar─▒ ├žocu─čun ac─▒s─▒ndan korumak ve ├žocu─čun davran─▒┼člar─▒ndan yara almadan duygular─▒n─▒ kontrol etmeyi ├Â─črenmektir. Bu beceri ├žocu─čun ba─članma geli┼čtirmesi s─▒ras─▒nda ebeveynin sevgisini kaybetmeden s├╝rd├╝rmesine yard─▒mc─▒ olur.
Sonu├ž olarak, tedavinin ama├žlar─▒ erken kay─▒plar─▒n telafisi, g├╝ven duygusunun kazan─▒m─▒, duygular─▒n ┼čekillenmesi, i├žsel kontrol├╝n geli┼čmesi, kar┼č─▒l─▒kl─▒ ili┼čkilerin kurulmas─▒, d─▒┼čsal yap─▒lara ve sosyal kurallara uygun tepkilerin ├Â─črenilmesi ve yanl─▒┼č d├╝┼č├╝nce kal─▒plar─▒n─▒n d├╝zeltilmesi ve ├Âzsayg─▒n─▒n geli┼čtirilmesidir.
Anne-Babalar─▒n Yapabilecekleri
Sar─▒lmaya vakit ay─▒rma: Bu ├žocuklar─▒n fazlas─▒yla sevgiye ihtiya├žlar─▒ oldu─ču i├žin ba─članmay─▒ art─▒racak tepkiler verilmelidir ( sar─▒lama, sallanma, dokunma…).

G├Âz Konta─č─▒ Kurma : RADÔÇÖl─▒ ├žocuklar─▒n tipik ├Âzelli─či yak─▒nlar─▒yla g├Âz konta─č─▒ kurmazken; yabanc─▒larla ├žok rahat kurabilirler. Ebeveynlerin yapmas─▒ gereken her f─▒rsatta ├žocu─ču g├Âz konta─č─▒ kurmaya zorlamakt─▒r.

Sa─člam bir ┼čekilde oturtma: Hata yapt─▒─č─▒ zaman kendini kontrol etmeyi ve sabretmeyi ├Â─črenebilece─či bir y├Ântemdir (sesten ve di─čer d─▒┼č uyaranlardan uzak dikkatini da─č─▒tmayacak bir yerde).

S─▒n─▒rlar─▒ ortadan kald─▒rma: Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču olan ├žocuklar kendilerine ├žok yakla┼č─▒lmas─▒na izin vermezler. Onlarla iyi ileti┼čim kurmak i├žin kendi s─▒n─▒rlar─▒m─▒z─▒ ortadan kald─▒rmam─▒z gerekir. Onlar─▒n ba─čl─▒l─▒─č─▒n─▒ kazanmak ya da iyi bir davran─▒┼č elde etmek i├žin ├Âfkemize hakim olmal─▒y─▒z.

Televizyon, bilgisayar, video oyunlar─▒ ve radyo: Bu ├žocuklar pasif aktivitelerden m├╝mk├╝n oldu─čunca uzakla┼čt─▒r─▒lmal─▒d─▒r. Televizyon, bilgisayar gibi ara├žlarla olan ili┼čkileri s─▒n─▒rland─▒r─▒lmal─▒d─▒r. Bunlar─▒n yerine lego, vs.. gibi problem ├ž├Âzme yetene─čini geli┼čtirecek aktivitelere ├Âncelik verilmeli.

Mobilya, ev e┼čyalar─▒: Reaktif ba─članma bozuklu─ču ├žocuklar─▒n─▒n evdeki e┼čyalara zarar verdi─či s─▒kl─▒kla g├Âr├╝l├╝r. Bu davran─▒┼č bozuklu─ču da aileleri tedirgin eder ancak ebeveynlerin ili┼čkilerini bunun ├╝zerine kurmamalar─▒ gerekmektedir.

Arkada┼č ve akrabalar: Ba┼čka mekanlarda nas─▒l davranaca─č─▒n─▒ bilemedi─činden arkada┼člar─▒n─▒ eve ├ža─č─▒rmak arkada┼čl─▒k ili┼čkilerine zarar vermemek ve davran─▒┼člar─▒n─▒ daha kolay kontrol alt─▒na almak a├ž─▒s─▒ndan daha etkilidir.
REAKT─░F BA─×LANMA BOZUKLU─×U (RAD)

Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču, 5 ya┼č─▒ndan ├Ânce ba┼člayan ve sosyal ili┼čki d├╝zeyinde hasarla kendini g├Âsteren geli┼čimsel bir bozukluktur. Reaktif Ba─članma Bozuklu─čuÔÇÖnda beynin stresle ba┼č etme merkezi ilgili bir problem oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. Ba─članma bozuklu─ču olarak da bilinen Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču, Bipolar Bozukluk ya da Dikkat Eksikli─či Bozuklu─ču tan─▒lar─▒ ile kar─▒┼čt─▒r─▒labilmektedir.
Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču ├žocuklar─▒n─▒n temel ├Âzelli─či; ya┼čam─▒n ilk y─▒llar─▒nda anneyle ├žocuk aras─▒nda geli┼čen ba─članmay─▒ ger├žekle┼čtirememi┼č olmalar─▒d─▒r. Ba─članma, bebe─čin ilk zamanlar─▒nda annesinin, ├žocu─čun a─člamas─▒na, onun ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒layacak yan─▒tlar vermesiyle olu┼čur. Bu ihtiya├žlar; do─čru besleme, yat─▒┼čt─▒rma, teselli etme, rahatlatma, ├žocu─ču tehlike ve di─čer tehditlerden koruma ile giderilir. Bu ├žocuklar bu ba─članmay─▒ ger├žekle┼čtiremediklerinden ├ževrelerine kar┼č─▒ g├╝ven olu┼čturamamaktad─▒rlar. G├╝ven duygusunun geli┼čmemesine ba─čl─▒ olarak da duygusal geli┼čimde problem ya┼čarlar.

Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču Olan ├çocuklar─▒n ├ľzellikleri
Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču tan─▒s─▒ alm─▒┼č ├žocuklar ya┼čam─▒n ilk y─▒llar─▒nda, konu┼čmay─▒ bile ├Â─črenmeden ├Ânce d├╝nyan─▒n g├╝vensiz bir yer oldu─čunu ve ├ževresindeki yeti┼čkinlerin ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamada yetersiz olduklar─▒n─▒ ├Â─črenirler. Duygular─▒n─▒n ├ževresine koruyucu bir kabuk ├Ârerler. Bu da onlar─▒ yeti┼čkinlere ba─č─▒ml─▒ olmaktan korumaktad─▒r. Ebeveynlere ya da di─čer yeti┼čkinlere ba─č─▒ml─▒ olmaktansa, ├Ârd├╝kleri koruyucu kabuk ├žocu─čun d├╝nya ile ba┼č etmesinde tek ara├žt─▒r. Korunmak i├žin yaln─▒z kendilerine ba─č─▒ml─▒ olan bu ├žocuklar, bu kabu─ču k─▒rmaya ├žal─▒┼čan herhangi bir ki┼čiyi tehdit olarak g├Âr├╝r, bu tehdidi sadece duygusal yan─▒na de─čil t├╝m ya┼čam─▒na y├Ânelik alg─▒lar.

Reaktif Ba─članma Bozuklu─čunun Sebepleri
. Annenin hamilelikte ve sonras─▒nda uyu┼čturucu madde ve alkol kullanmas─▒
ÔÇó Do─čum travmas─▒
ÔÇó ─░stenmeyen gebelik
ÔÇó ├çocuklu─čun ilk ├╝├ž y─▒l─▒nda ya┼čanan fiziksel, duygusal, cinsel istismar
ÔÇó Fiziksel ve duygusal reddedilme
ÔÇó Anneden erken ayr─▒l─▒k
ÔÇó Huzursuz ve gergin aile ortam─▒
ÔÇó Sert ve tutars─▒z ebeveynlik
ÔÇó Ya┼čamda ├žok s─▒k yer de─či┼čikli─či
ÔÇó A┼č─▒r─▒ koruyucu anne-babal─▒k
ÔÇó Yetersiz bak─▒m ve ├žok bak─▒c─▒ de─či┼čikli─či
ÔÇó Travmatik deneyimler
ÔÇó A─čr─▒ i├žeren hastal─▒klar─▒n nedenlerinin te┼čhis edilememesi, a─čr─▒n─▒n s├╝rekli devam etmesi
ÔÇó Annenin depresyon ge├žirmesi
ÔÇó ├çok gen├ž ya da yetersiz ebeveynlik

Otizm ve Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču Aras─▒ndaki Benzerlikler
Bu iki geli┼čimsel bozukluk aras─▒ndaki benzerlikler a┼ča─č─▒da s─▒ralanm─▒┼čt─▒r:
ÔÇó Anlaml─▒ y├╝z ifadesinin olmamas─▒
ÔÇó S├Âzel uyarana tepkisizlik
ÔÇó Fiziksel temas─▒ reddetme
ÔÇó ─░leti┼čimde nitel bozulma
ÔÇó Ekolali (ses taklidi)
ÔÇó Hayali oyun eksikli─či
ÔÇó Tekrarlay─▒c─▒ davran─▒┼člar

Reaktif Ba─članma Bozuklu─čunda Tedavi
Anemnezde sosyal ileti┼čim alan─▒nda sorun oldu─ču ke┼čfedildikten sonra:
ÔÇó Aile ├žocu─ču nas─▒l y├Ânlendirece─či konusunda e─čitilmeli
ÔÇó Ebeveynlik becerileri art─▒r─▒lmal─▒
ÔÇó Annenin depresyonu varsa tedavi edilmeli
E─čitim s├╝recinden sonra Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču tan─▒s─▒ konmu┼č ├žocuk, otizmden farkl─▒ olarak k─▒sa s├╝rede konu┼čmaya ve taklit etmeye ba┼člar. 3 ayl─▒k tedavi program─▒ ile sosyal-ileti┼čim alan─▒nda artma, tekrarlay─▒c─▒ davran─▒┼č bozukluklar─▒nda d├╝zelme, dil becerilerinde artma g├Âr├╝lebilmektedir.
├çocukluk deneyimlerimizin etkisinden kurtulmak bizim i├žin bile ├žok zor olmas─▒na ra─čmen Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču olan bir ├žocuk tamamen normal bir ya┼čam standard─▒ yakalayabilir. Olumlu y├Ânde geribildirim al─▒nabilmesi i├žin RADÔÇÖl─▒ bir ├žocu─čun yakla┼č─▒k 12 ya┼č─▒ndan ├Ânce ba─članma terapisine ba┼člamas─▒ ve iyile┼čmeyi istemesi gerekmektedir.

Tedavide Uygulanabilecek E─čitsel Y├Ântemler

Geleneksel ve davran─▒┼č├ž─▒ terapiler reaktif ba─članma bozuklu─ču ta┼č─▒yan ├žocuklar─▒n e─čitimlerinde daha az ba┼čar─▒ sa─člamaktad─▒r. Do─čal olarak geli┼čtirilen y├Ântemler daha etkilidir ve e─čitimlerinde yap─▒land─▒rma bir gerekliliktir.
Yayg─▒n olarak kullan─▒lan ba─članma terapileri ├žocu─čun semptom olarak ortaya ├ž─▒kan davran─▒┼člar─▒n─▒ de─či┼čtirmekten ziyade ├žocuk ile ailesi aras─▒ndaki ba─č─▒ g├╝├žlendirmek ├╝zerine kuruludur. Ba─članma bir kere ger├žekle┼čti─činde, arzu edilen duygular, davran─▒┼člar, tutumlar ve d├╝┼č├╝nme ┼čekilleri de kendili─činden geli┼čecektir. Terapi s├╝re├žleri iki temel prensip ├╝zerine kuruludur: Reaktif ba─članma bozuklu─ču ├žocuklar─▒n─▒n hem sevgiye hem de s─▒n─▒ra ihtiya├žlar─▒ vard─▒r.
Ebeveynler ├žocuklar─▒na kar┼č─▒ sevgi dolu, nazik, ilgili olurken bir di─čer yandan da a├ž─▒k ve uygun limitler koymal─▒d─▒rlar. Ebeveynler kontrol├╝ ele ge├žirmek i├žin tehdit, ceza ve korkuya ba┼čvurmamal─▒d─▒r. Bu metotlar t├╝m ├žocuklarda kar┼č─▒t tepkilerin geli┼čmesine neden olur, uyum davran─▒┼č─▒ndan ├žok isyankar bir tutuma yol a├žar.
Bireysel terapiler reaktif ba─članma bozuklu─ču ├žocuklar─▒n─▒n tedavi s├╝recinde ├žok etkili de─čildir. Bu y├╝zden aile terapisi daha ├žok tercih edilir. Ebeveynler terapi s├╝recinde daima haz─▒r olmal─▒d─▒r. Oyun ya da konu┼čma terapisinden, ├žok ge├žmi┼č travmalara y├Ânelik konu┼čmalar daha etkilidir.
Terapinin di─čer ├Ânemli bir par├žas─▒ da ebeveynin e─čitimidir. Bir├žok insan kendi ailelerinin ebeveynlik kal─▒plar─▒n─▒ al─▒r, fakat bu bir reaktif ba─članma bozuklu─ču ├žocuklar─▒ i├žin genellikle uygun g├Âr├╝lmez. ├çocuklar anne ÔÇô baba sevgisini reddettikleri i├žin ailelerin ├Âzel beceriler geli┼čtirmeleri gereklidir. Terapi s├╝recinde ebeveynler de, sevgi istemeyen ve ebeveynini reddeden bir ├žocu─ča sevgi vermeyi ve ebeveynlik yapmay─▒ ├Â─črenirler. Aileler ayr─▒ca, kendi ├žocuklar─▒n─▒n i├žsel d├╝┼č├╝nme mekanizmalar─▒n─▒ ├Â─črenirler. ├çocuklar─▒n─▒n nas─▒l d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝, hissetti─čini ve davran─▒┼člar─▒n─▒ anlamaya ├žal─▒┼čmal─▒d─▒rlar. Ebeveyn e─čitiminin bir amac─▒ da, anne babalar─▒ ├žocu─čun ac─▒s─▒ndan korumak ve ├žocu─čun davran─▒┼člar─▒ndan yara almadan duygular─▒n─▒ kontrol etmeyi ├Â─črenmektir. Bu beceri ├žocu─čun ba─članma geli┼čtirmesi s─▒ras─▒nda ebeveynin sevgisini kaybetmeden s├╝rd├╝rmesine yard─▒mc─▒ olur.
Sonu├ž olarak, tedavinin ama├žlar─▒ erken kay─▒plar─▒n telafisi, g├╝ven duygusunun kazan─▒m─▒, duygular─▒n ┼čekillenmesi, i├žsel kontrol├╝n geli┼čmesi, kar┼č─▒l─▒kl─▒ ili┼čkilerin kurulmas─▒, d─▒┼čsal yap─▒lara ve sosyal kurallara uygun tepkilerin ├Â─črenilmesi ve yanl─▒┼č d├╝┼č├╝nce kal─▒plar─▒n─▒n d├╝zeltilmesi ve ├Âzsayg─▒n─▒n geli┼čtirilmesidir.
Anne-Babalar─▒n Yapabilecekleri
Sar─▒lmaya vakit ay─▒rma: Bu ├žocuklar─▒n fazlas─▒yla sevgiye ihtiya├žlar─▒ oldu─ču i├žin ba─članmay─▒ art─▒racak tepkiler verilmelidir ( sar─▒lama, sallanma, dokunma…).

G├Âz Konta─č─▒ Kurma : RADÔÇÖl─▒ ├žocuklar─▒n tipik ├Âzelli─či yak─▒nlar─▒yla g├Âz konta─č─▒ kurmazken; yabanc─▒larla ├žok rahat kurabilirler. Ebeveynlerin yapmas─▒ gereken her f─▒rsatta ├žocu─ču g├Âz konta─č─▒ kurmaya zorlamakt─▒r.

Sa─člam bir ┼čekilde oturtma: Hata yapt─▒─č─▒ zaman kendini kontrol etmeyi ve sabretmeyi ├Â─črenebilece─či bir y├Ântemdir (sesten ve di─čer d─▒┼č uyaranlardan uzak dikkatini da─č─▒tmayacak bir yerde).

S─▒n─▒rlar─▒ ortadan kald─▒rma: Reaktif Ba─članma Bozuklu─ču olan ├žocuklar kendilerine ├žok yakla┼č─▒lmas─▒na izin vermezler. Onlarla iyi ileti┼čim kurmak i├žin kendi s─▒n─▒rlar─▒m─▒z─▒ ortadan kald─▒rmam─▒z gerekir. Onlar─▒n ba─čl─▒l─▒─č─▒n─▒ kazanmak ya da iyi bir davran─▒┼č elde etmek i├žin ├Âfkemize hakim olmal─▒y─▒z.

Televizyon, bilgisayar, video oyunlar─▒ ve radyo: Bu ├žocuklar pasif aktivitelerden m├╝mk├╝n oldu─čunca uzakla┼čt─▒r─▒lmal─▒d─▒r. Televizyon, bilgisayar gibi ara├žlarla olan ili┼čkileri s─▒n─▒rland─▒r─▒lmal─▒d─▒r. Bunlar─▒n yerine lego, vs.. gibi problem ├ž├Âzme yetene─čini geli┼čtirecek aktivitelere ├Âncelik verilmeli.

Mobilya, ev e┼čyalar─▒: Reaktif ba─članma bozuklu─ču ├žocuklar─▒n─▒n evdeki e┼čyalara zarar verdi─či s─▒kl─▒kla g├Âr├╝l├╝r. Bu davran─▒┼č bozuklu─ču da aileleri tedirgin eder ancak ebeveynlerin ili┼čkilerini bunun ├╝zerine kurmamalar─▒ gerekmektedir.

Arkada┼č ve akrabalar: Ba┼čka mekanlarda nas─▒l davranaca─č─▒n─▒ bilemedi─činden arkada┼člar─▒n─▒ eve ├ža─č─▒rmak arkada┼čl─▒k ili┼čkilerine zarar vermemek ve davran─▒┼člar─▒n─▒ daha kolay kontrol alt─▒na almak a├ž─▒s─▒ndan daha etkilidir.