Archive for: Ocak 2013

BEB Geli┼čtirme De─čerlendirme

Bireyselle┼čtirilmi┼č E─čitim Program─▒┬á┬áNedir?

Bireyselle┼čtirilmi┼č e─čitim programlar─▒, her bir engelli ├žocuk i├žin yaz─▒l─▒ olarak, e─čitim kurumu taraf─▒ndan geli┼čtirilmi┼č olan ve engelli ├žocuklar─▒n, ├Â─čretmenlerin, anne- babalar─▒n ├Âzel gereksinimlerini kar┼č─▒lamak i├žin olu┼čturulmu┼č ├Âzel e─čitim program─▒d─▒r.

 

Bep Haz─▒rlaman─▒n Yasal Nedenleri Nelerdir?

Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒┬á├ľzel E─čitim┬áHizmetleri Y├Ânetmeli─čiÔÇÖnin 62. maddesinde BEP, ÔÇť├ľzel e─čitim gerektiren birey i├žin geli┼čtirilen ve ailesi taraf─▒ndan onaylanan bireyselle┼čtirilmi┼č e─čitim program─▒; bireyin, ailenin, ├Â─čretmenin gereksinimleri do─črultusunda haz─▒rlanan ve hedeflenen ama├žlara verilecek destek e─čitim hizmetlerini i├žeren ├Âzel e─čitim program─▒d─▒rÔÇŁ olarak tan─▒mlanmaktad─▒r. Bu y├Ânetmelikle,┬áBEPÔÇÖlerin i┼člevi, ÔÇťBireyin t├╝m geli┼čim alanlar─▒nda , g├Âzlem, geli┼čim ve de─čerlendirme ├Âl├žekleri kullan─▒larak ve hedeflerin ama├žlar─▒n ger├žekle┼čme d├╝zeyi do─črultusunda de─čerlendirilirÔÇŁ ┼čeklinde ifade edilmektedir.

Ayn─▒ y├Ânetmeli─čin┬á┬á63. maddesinde ├Âzel e─čitim ve kayna┼čt─▒rma uygulamalar─▒ yap─▒lan okul ve kurumlarda ÔÇťbireyselle┼čtirilmi┼č e─čitim program─▒ geli┼čtirme birimiÔÇŁnin olu┼čturulaca─č─▒ belirtilmektedir. Bu birimin amac─▒ ise ÔÇť├Âzel e─čitim gerektiren bireyler i├žin, bireyselle┼čtirilmi┼č e─čitim prof,gram─▒n─▒n geli┼čtirilmesi, uygulanmas─▒, izlenmesi ve de─čerlendirilmesi olarak ifade edilmektedir.

 

Bu Birimi Olu┼čturan Ekip ├ťyeleri Kimlerdir?

  • Kurum m├╝d├╝r├╝ ve m├╝d├╝r yard─▒mc─▒s─▒
  • Gezerek ├Âzel e─čitim hizmeti veren ├Â─čretmen
  • Aile
  • ├ľzel e─čitim gerektiren ├Â─črenci
  • Rehber ├Â─čretmen ÔÇô psikolojik dan─▒┼čman
  • E─čitim program─▒ haz─▒rlamakla g├Ârevli olan ├Â─čretmen
  • ├ľzel e─čitim gerektiren ├Â─črencinin s─▒n─▒f ├Â─čretmeni veya haz─▒rlanan program─▒n i├žeri─čine uygun bran┼č ├Â─čretmeni
  • Gerekti─činde i┼čleme, tan─▒lama ve de─čerlendirme ekibinden bir ki┼či.

 

Bep Yazman─▒n Ama├žlar─▒ Nelerdir?

1.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áBEP yazma, engelli ├Â─črencilerin e─čitimiyle ilgilenen insanlarla sizi bir araya getirir. Bu ekipte insanlar, ÔÇť├žoklu disiplinli ekipÔÇŁ veya ÔÇťBEP ekibiÔÇŁ olarak isimlendirilir. Bu ekip her bir ├žocu─čun gereksinimlerini tart─▒┼č─▒r ve her bir ├Â─črencinin ├Â─črenmesi i├žin uygun y├Ânergeye karar verirler.┬áBEP┬áekibindeki her bir ├╝yenin katk─▒s─▒ ├Â─črencinin ├Â─črenmesi bak─▒m─▒ndan ├Ânem ta┼č─▒r.

2.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áBEP yazma bir ├Â─črencinin e─čitimsel gereksinimleri toplant─▒s─▒ i├žin ekibin planlar─▒n─▒ betimleyen bir dok├╝man olu┼čturur. BEP, ├žocu─čun ilerlemesini belgelemek i├žin resmi bir kaynak sa─člar ve ayn─▒ zamanda ├žocu─čun gereksinimlerinin okul taraf─▒ndan kar┼č─▒lanmas─▒ i├žin kaynak g├Âsterir.

 

Bep Haz─▒rlama Ekibi Kimlerdir?

  • ├çocu─čun ailesi
  • Bir normal s─▒n─▒f ├Â─čretmeni
  • Bir ├Âzel e─čitim ├Â─čretmeni
  • De─čerlendirme sonu├žlar─▒n─▒ yorumlamak i├žin biri
  • Ailenin veya okulun davet edece─či bilgili di─čer ki┼čiler
  • Uygun ise ├Â─čretmenin kendisi

 

Bep Haz─▒rlama Basamaklar─▒ Nelerdir?

BEP d├Âk├╝man─▒ ya┼člar─▒ 2 – 14 ya┼č aras─▒nda de─či┼čen ├žocuklar i├žin 7 ├Â─čeyi i├žermektedir.

1.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├ľ─črencinin betimlenmesi

2.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├ľ─črencinin var olan performans d├╝zeyinin belirlenmesi ve betimlenmesi

3.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├ľ─črenciye ili┼čkin y─▒ll─▒k ama├žlar─▒n ve ├Â─čretimsel hedeflerin yaz─▒lmas─▒

4.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áAma├žlara ula┼č─▒lmas─▒ i├žin gerekli ├Âzel e─čitim ile ilgili servislerin betimlenmesi

5.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├ľ─črencinin genel e─čitim ders program─▒nda kat─▒lamayaca─č─▒ alanlar─▒n betimlenmesi

6.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├ľ─črencinin kat─▒laca─č─▒ de─čerlendirme s├╝recinin tan─▒mlanmas─▒

7.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├ľ─črencinin ama├žlara do─čru ilerlemesinden ailenin d├╝zenli olarak nas─▒l bilgilendirilece─činin betimlenmesi.

 

Yukarda yaz─▒l─▒ ├Â─čelerden 2., 3. ve 4. ├Â─čeler BEPÔÇÖlerin can al─▒c─▒ noktas─▒n─▒ olu┼čturmaktad─▒r. Bu ├╝├ž ├Â─če BEPÔÇÖin temel par├žalar─▒n─▒ olu┼čturur. Bunlar;

1.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├çocu─čun biricik ihtiya├žlar─▒ nelerdir?

2.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├çocu─čun bu gereksinimlerini okulun hangi servisleri kar┼č─▒layacak?

3.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áAl─▒nan bu hizmetler sonucunda ├žocuk neleri ba┼čar─▒yor olacak?

 

├ľ─črencinin Betimlenmesi

BEP yaz─▒m─▒n─▒n ilk basama─č─▒, en kolay oland─▒r. Bir ├žok┬áBEP┬áformu, ├Â─črenci hakk─▒nda demografik bilgilerin kaydedilece─či b├Âl├╝m ile ba┼člar. Bu a┼ča─č─▒daki gibi olabilir.

 

─░sim – Soyad  
Okul  
S─▒n─▒f  
Do─čum Tarihi  
Anne- Baba ├ľz: ├ťvey: Birlikte: Ayr─▒: Sa─č: ├ľl├╝:
Ana Dili  
Evde Konu┼čulan Dil  
├ľz├╝r Gurubu  
─░kincil ├ľz├╝r  

 

Ana Dil Neden Yaz─▒l─▒r?

├ľ─črencinin konu┼čtu─ču ana dili ve ├žocu─čun evinde konu┼čulan dili yazma nedeni, BEP ekibini ve ├žocu─čun e─čitimi ile g├Ârevli uzmanlar─▒ olas─▒ ├žift dillilik yada T├╝rk├žeÔÇÖyi kullanmada s─▒n─▒rl─▒l─▒klar─▒ oldu─ču hakk─▒nda uyarmakt─▒r. ├ľ─črencinin ana dilini di─čerlerinden yada ├Â─čretmenlerinkinden farkl─▒ ise, BEP ekibi ├Â─črencinin gerek de─čerlendirme gerekse okuldaki ├Â─črenimi s─▒ras─▒nda gerekli olan uyarlamalar─▒n neler oldu─čunu belirlemelidir.

 

Neden ├ľz├╝r S─▒n─▒fland─▒r─▒lmas─▒ Yaz─▒l─▒r?

T├╝m BEP ekibi ├╝yelerinin ├Â─črencinin ilerlemesini etkileyen ├Âz├╝r ve bunun ├Â─črenci ├╝zerindeki etkilerini bilmelerini Sa─člamak nedeniyle birincil ├Âz├╝r yaz─▒l─▒r. Baz─▒ ├Â─črencilerin ikincil bir ├Âzr├╝ olabilir. ├ľrne─čin birincil ├Âzr├╝ duygusal rahats─▒zl─▒k iken ikincil ├Âzr├╝ ileti┼čim bozuklu─ču olabilir. ├ľz├╝rlerin bu ┼čekilde s─▒ralanmas─▒, ├Â─črencinin e─čitimi ├╝zerinde duygusal rahats─▒zl─▒─č─▒n etkilerinin ileti┼čim bozuklu─čunun etkilerinden daha fazla oldu─čunu belirtmektedir.

 

Performans D├╝zeyinin Belirlenmesi Ve Betimlenmesi

Bireyselle┼čtirilmi┼č┬áe─čitim programlar─▒nda ├Â─črencilerin performans d├╝zeylerinin ifade edilmesi gerekmektedir. ├ľ─črencilerin performans d├╝zeylerinin ifade edilmesi i├žin ├Âncelikle performans d├╝zeylerinin belirlenmesi ve daha sonra uygun ┼čekilde betimlenmesi gerekir.

 

Performans D├╝zeyinin Belirlenmesi

├ľ─črencinin var olan performans d├╝zeyinin belirlenmesi s─▒ras─▒nda temelde ┼ču sorulara yan─▒t aranmaktad─▒r.

1.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├ľ─črencinin e─čitimsel a├ž─▒dan zay─▒f ve kuvvetli yanlar─▒ nelerdir

2.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├Â─črencinin hangi beceri yada alanlar─▒ geli┼čtirmeye gereksinimi vard─▒r.

 

├çocukla ─░lgili Bilgilere Ula┼čmaya Y├Ânelik ├çal─▒┼čmalar

├ľ─črencinin g├╝├žl├╝ yada ┼ču an zay─▒f olan geli┼čtirmeye gereksinimi olan y├Ânleri hakk─▒nda bilgiye ┼ču yollardan ula┼č─▒labilir.

a)       Kayıtların İncelenmesi

b)┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áG├Âr├╝┼čme

c)┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áG├Âzlem

d)       Standart Testler

e)┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├ľl├ž├╝t Ba─č─▒ml─▒ Testler

f)┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áGeli┼čimsel ├ľl├žekler

g)┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├çal─▒┼čma ├ľrnekleri

 

Kay─▒tlar─▒n ─░ncelenmesi

├ľ─črenci hakk─▒nda bilgi sahibi olmak i├žin ├že┼čitli kay─▒tlar─▒n incelenmesi yoluna gidilir. Bunlar;

  • T─▒bbi ve sa─čl─▒k bilgileri
  • Okul ba┼čar─▒s─▒n─▒ g├Âsteren karne belgeler
  • ├ľ─črencinin ki┼čisel bilgi dosyas─▒

 

G├Âr├╝┼čme

├ľncelikli gereksinimlerin ve yeterlilik, yetersizliklerin belirlenmesi amac─▒ ile yap─▒l─▒r. G├Âr├╝┼čme yap─▒lan ki┼čiler;

  • Aile
  • ├ľ─črencinin ├Â─čretmeni
  • ├ľ─črenci hakk─▒nda bilgi sahibi di─čer okul personeli
  • ├ľ─črencinin kendisi

 

G├Âzlem

├ľ─črencinin kendisini g├╝n├╝n farkl─▒ zamanlarda ve s─▒n─▒f, ev, oyun gibi farkl─▒ ortamlarda g├Âzlemlenir.

 

Standart Testler

Genel de─čerlendirme ve yerle┼čtirme amac─▒yla kullan─▒l─▒r. Standart testler;

  • ├ľ─črenciyi ayn─▒ ya┼čtaki di─čer akranlar─▒yla kayna┼čt─▒rma olana─č─▒ verir.
  • ├çocu─čun beceri d├╝zeyleri hakk─▒nda say─▒sal bilgi verir.
  • Ayr─▒nt─▒l─▒ de─čerlendirme yap─▒lmas─▒ gereken alanlar─▒ i┼čaret eder.

 

├ľl├ž├╝t Ba─č─▒ml─▒ Testler

├ľ─črencinin g├╝├žl├╝ ve zay─▒f y├Ânlerinin belirlenmesi amac─▒yla kullan─▒l─▒r. ├ľl├ž├╝t ba─č─▒ml─▒ testler;

  • Standart testler yoluyla sa─članm─▒┼č bilgilerin do─črulanmas─▒na ve ayr─▒nt─▒la┼čmas─▒na yard─▒mc─▒ olur.
  • ├ľ─črencinin g├╝├žl├╝ ve zay─▒f y├Ânlerini test eder.
  • ├ľ─čretim ama├žlar─▒n─▒n belirlenmesinde kullan─▒l─▒r.
  • ├ľ─črencinin ilerlemesinin izlenmesine olanak verir.

 

Geli┼čimsel ├ľl├žekler

Bunlar ├Â─črencinin geli┼čimsel basamaklar─▒ i├žindeki yerinin belirlenmesi ve bunu izleyen ard─▒┼č─▒k becerilerin belirlenmesine yard─▒mc─▒ olur.

 

├çal─▒┼čma ├ľrnekleri

├ľ─črencinin kendi ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n incelenmesi yapt─▒─č─▒ hatalar─▒n belirlenerek bunlar─▒n giderilmesine y├Ânelik ├žal─▒┼čmalar─▒n planlanmas─▒na yol g├Âsterir.

 

├ľ─čretimi Planlamaya Y├Ânelik ├çal─▒┼čmalar

├ľ─črencinin performans d├╝zeyinin belirlenmesi s─▒ras─▒nda genel geli┼čimin de─čerlendirilmesinden belirli bir becerideki geli┼čimin de─čerlendirilmesine do─čru bir yok izler.

├ľ─črencinin performans d├╝zeyinin belirlenmesi, s├╝reci, ├Â─črencinin bir becerideki ustal─▒─č─▒n─▒n de─čerlendirilesi ile son bulur.

Performans d├╝zeyinin belirlenmesi a┼čamalar─▒ ┼č├Âyle s─▒ralanabilir.

1.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áglobal bir alan─▒n se├žilmesi ve alt ba┼čl─▒klar─▒n belirlenmesi

2.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áse├žilen bir beceri alan─▒nda ├Â─črencinin zay─▒f olan berilerinin belirlenmesi

3.       zayıf olan becerilerle ilgili beceri analizlerinin yapılması

4.       bireyin beceri analizi basamaklarındaki ustalık derecesinin belirlenmesi

 

1.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áGlobal Bir Alan─▒n Se├žilmesi Ve Alt Ba┼čl─▒klar─▒n ─░ncelenmesi

Hangi davran─▒┼č─▒n de─čerlendirilece─čine karar verme, global d├╝zeyde ba┼člar ve ├žok spesifik hale gelir. Global d├╝zeyde de─čerlendirme alanlar─▒ genellikle ├Â─čretmen testleri yada standart test sonu├žlar─▒ndan sa─članan bilgilere dayan─▒r.

Global d├╝zeyde de─čerlendirme, becerilerin

 

a)┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áGeli┼čim D├Ânemleri ─░├žindeki Beceri Alanlar─▒n─▒n Ve Bunlar─▒n S─▒ralanmas─▒n─▒n Belirlenmesi

Bir ├Â─črencinin performans d├╝zeyinin belirlenmesi, o ├Â─črencinin t├╝m geli┼čim alanlar─▒ndaki geli┼čim d├╝zeyinin belirlenmesi anlam─▒na gelmektedir. Bir ba┼čka deyi┼čle ├Â─črencinin t├╝m geli┼čim alanlar─▒nda yeterliliklerinin ve zay─▒fl─▒klar─▒n─▒n belirlenmesidir. ├ľ─črenci incelenirken yedi geli┼čim alan─▒ dikkate al─▒n─▒r.

Bu ama├žla BEPÔÇÖin farkl─▒ program alanlar─▒na y├Ânelik haz─▒rlanmas─▒ gerekir.

  • ─░leti┼čim becerileri
  • ├ľz bak─▒m┬ábecerileri
  • ─░┼člevsel akademik becerileri
  • Motor becerileri
  • Bili┼čsel becerileri
  • ─░┼člevsel yard─▒m becerileri

 

─░leti┼čim Becerileri

├ľz├╝rl├╝ ├Â─črenciler okuldan ayr─▒ld─▒klar─▒nda yeti┼čkin olarak ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝rebilmeleri ├ževrelerindeki ki┼čilerle ileti┼čim kurmalar─▒na ba─čl─▒d─▒r.

Geleneksel ├Âzel e─čitim programlar─▒n─▒n amac─▒ bireylerin al─▒c─▒ ve ifade edici dil becerilerini kullanarak ├ževrelerindeki bireylerle etkili ┼čekilde ileti┼čim kurmalar─▒n─▒ vurgulamaktad─▒r.

G├╝n├╝m├╝zdeki ├Âzel e─čitim programlar─▒n─▒n amac─▒ ise, bireylere ├Â─čretilecek al─▒c─▒ ve ifade edici dil becerilerini i┼člevsel etkinlikler s─▒ras─▒nda ├Â─čretmektir. Bu nedenle ileti┼čim becerilerinin do─čal ortamlarda ve gerekli oldu─ču zamanlarda ├Â─čretilmesi gerekmektedir.

ÔÇťi┼člevsel ileti┼čim becerileriÔÇŁ, ├Â─črencilerin isteklerini, tercihlerini, duygular─▒n─▒ ifade etmesini sa─člayan t├╝m ileti┼čim bi├žimleridir.

─░leti┼čim i┼člevlerinin amac─▒, bireyin meram─▒n─▒, iste─čini, gereksinimlerini aktarmak i├žin niyetlenmesini ve bu niyetini bir bi├žimde eyleme d├Ân├╝┼čt├╝rmesi ve ifade etmesidir. Farkl─▒ ileti┼čim ara├žlar─▒ vard─▒r. Bunlar; dikkat ├žekme, ilgi arama, selamlama, vedala┼ča, istek bildirme, reddetme, ho┼čnutluk – ho┼čnutsuzluk belirtme, yan─▒tlama, adland─▒rma, bilgi verme.

BEP de ├Âz├╝rl├╝ ├Â─črencilerin i┼člevsel becerilerini yerine getirmeye ili┼čkin ama├žlar─▒n bulunmas─▒ gerekir.

ALICI D─░L

S├Âz ├Âncesi d├Ânem

Dikkatini y├Âneltme ve oyun

S─▒ra alma

Taklit

Sesleri ve jestleri farkl─▒ anlamlar i├žin kullanma

Anlama

Dinleme ve dikkatini y├Âneltme

Jestler ve y├Ânergelere tepki verme

Nesneler ve resimler ars─▒nda se├žim yapma

Eylem bildiren y├Ânergelere tepki verme

Niteleme bildiren y├Ânergelere tepki verme

Yer bildiren y├Ânergelere tepki verme

Dil bilgisi kurallar─▒na tepki verme

─░FADE ED─░C─░ D─░L

Konu┼čma

Farkl─▒ t├╝rdeki anlamlar─▒ ifade etme

─░stemek (nesne, hizmet)

Reddetmek

Selam vermek ve veda etmek

Bilgi payla┼čmak

Vermek (nesne, hizmet)

Dil bilgisi kurallar─▒n─▒ kullanma

Tek s├Âzc├╝k d├╝zeyi

─░ki s├Âzc├╝k d├╝zeyi

├ť├ž s├Âzc├╝k d├╝zeyi

S├Âzc├╝kleri telaffuz etme

Ba┼člatma ve s├╝rd├╝rme

 

Motor Becerileri

Motor becerileri, b├╝y├╝k kas ve k├╝├ž├╝k kas beceriler olmak ├╝zere iki gruba ayr─▒lmaktad─▒r.

B├╝y├╝k Kas Becerileri;┬áhareket etme ve pozisyon alma i├žin gereli becerilerden biridir. B├╝y├╝k kas becerileri, n├Âromotor geli┼čimin basamaklar─▒ndan d├Ânme, emekleme, diz ├╝st├╝ durma, ayakta durma, y├╝r├╝me ve ko┼čma gibi etkinlikler i├žin gerekli olan kas g├╝c├╝ ve n├Âromotor yeteneklerin t├╝m├╝d├╝r.

B├ťY├ťK KAS GEL─░┼×─░M─░

Y├╝r├╝me ├Âncesi beceriler

Denge, y├╝r├╝me ko┼čma becerileri

Merdiven t─▒rmanma becerileri

Top becerileri

Z─▒plama becerileri

├ť├ž tekerlekli bisiklet becerileri

K├╝├ž├╝k Kas Geli┼čimi;┬áyerine getirilmesi i├žin daha ince motor e┼čg├╝d├╝me gereksinim duyulan becerilerdir.

K├ť├ç├ťK KAS GEL─░┼×─░M─░

Bakma

Tutma

Nesne s├╝reklili─či

Koyma

El becerileri

├ç├Âzme

Kitap becerileri

Problem ├ž├Âzme, yap-boz becerileri

E┼čleme ve s─▒n─▒flama

Se├žme

Okula haz─▒rl─▒k becerileri

 

├ľz Bak─▒m Becerileri

├ľ─črencinin iyi ve temiz bir g├Âr├╝n├╝mde olmas─▒ ├ževrelerindeki ki┼čilerin ├╝zerinde olumlu etki b─▒rakmalar─▒ a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemlidir. B├Âylece toplumsal kabul kolayla┼čabilmektedir. Bunun yan─▒ s─▒ra bu becerilerin ├Â─črenilmesi ├Â─črencilerin hem sa─čl─▒kl─▒ ya┼čamalar─▒ hem de kendilerine olan g├╝venlerinin artmas─▒na neden oldu─ču i├žin ├Ânemlidir.

├ľZBAKIM BECER─░LER─░

Yeme i├žme

Giyinme

Tuvalet

Temizlik ve bak─▒m

 

─░┼člevsel Akademik Beceriler

─░┼člevsel akademik beceriler; okuma yazma ve matematik becerilerinin g├╝nl├╝k ya┼čamda kullan─▒m─▒yla ili┼čkilidir.

Para kullanma, saat kullanma, tan─▒t─▒c─▒ levhalar─▒ okuma, al─▒┼č veri┼č yapma gibiÔÇŽ

Bu beceriler toplum i├žinde ba─č─▒ms─▒z olarak ya┼čamalar─▒n─▒ sa─člamada ├Ânko┼čul ├Âzelli─či ta┼č─▒maktad─▒r.

Okuma

Yazma

 

b)       Ders Programı (Müfredat) Beceri Alanlarının Ve Bunların Sıralanmasının Belirlenmesi

├ľ─črencinin geli┼čim alanlar─▒ndaki d├╝zeyinin de─čerlendirilmesinin yan─▒ s─▒ra uygulanan e─čitim program─▒ ├žer├ževesinde de de─čerlendirilmesi gerekir. Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n ─░lk├Â─čretim Program─▒ beceri alanlar─▒n─▒ ve s─▒ralamas─▒n─▒ g├Âsteren iyi kaynakt─▒r.

 

 

2-SE├ç─░LEN B─░R BECER─░ ALANLARINDA ├ľ─×RENC─░N─░N ZAYIF OLAN BECER─░LER─░N─░N BEL─░RLENMES─░

 

├ľ─črencinin geli┼čim alanlar─▒ndaki ve pro─čram alanlar─▒ndaki zay─▒f ve g├╝├žl├╝ yanlar─▒n belirlenmesi performans d├╝zeyinin belirlenmesinde ├Ânemli ana basamakt─▒r.

Kaba degerlendirme olarak isimlendirilen bu a┼čamalardan ├Â─črenci geli┼čim alanlar─▒ ve ders pro─čram─▒ bak─▒m─▒ndan degerlendirilerek zay─▒f oldu─ču alanlar ve beceriler belirlenir ve listelenir.

 

Kontrol listesi—–┬ákaba de─čerlendirme—-ayr─▒nt─▒l─▒ degerlendirme——–beceri analizi

├ľrnek:

X ├Â─črencinin geli┼čim alanlar─▒ndaki zay─▒f olan becerileri

1.Mortor becerilerin deki zay─▒fl─▒k

a.

b.

2.─░leti┼čim becerilerindeki zay─▒fl─▒k.

A.

b.

3.Sosyal becerilerde zay─▒fl─▒k

a.

b.

4.Bili┼čsel becerilerde zay─▒fl─▒k.

A.

b.

5.Akademik becerilerde zay─▒fl─▒k.

A.

b.

6.├ľzbak─▒m becerilerde zay─▒fl─▒k.

A.

b.

7.G├╝nl├╝k ya┼čam becerilerde zay─▒fl─▒k.

A.

b.

 

Bu konudaki zay─▒fl─▒klar─▒ inceleyip daha ayr─▒nt─▒l─▒ beceriler yap─▒yoruz.

Zay─▒f alanlar─▒n belirlenmesi ard─▒ndan becerilerin yap─▒lmas─▒ i├žin ├Ân ge├žerlilik g├Âsteren (├Ân ko┼čul)┬ábecerilerindeki geli┼čimi incelenir..eger bir becerinin yap─▒labilmesi i├žin gerekli ├Ân ko┼čul (gereklilik)g├Âsteren beceriler hen├╝z geli┼čmemi┼č ise ├Âncelikle bu becerileri geli┼čtirmeye y├Ânelik giri┼čimlerde bulunurlar.

Yazma bererilerini geli┼čtirmek i├žin ├Ân ko┼čul (├Ân gerekli )beceriler.

El-g├Âz kordinasyonu

Kalem tutma

Masada oturma

Dikkati y├Âneltme

Geli┼či g├╝zel karalama yapabilme.

├ľrnek1.:

Bir ├Â─črencinin yaz─▒l─▒ bir kelimeyi bakarak kopya edebilmesi i├žin ├Âncelilkli becerileri.

*Harfleri kopya edebilmesi

*Basit ┼čekilleri(yuvarlak,,├╝├žgen,daire,yi kopya edebilmesi)

*Basit ├žizgileri (dik,yatay,e─čik ├žizgileri)kopya edebilmesi.

*Kalem tutabilmesi

*Defteri soldan sa─ča do─čru kullana bilmesi

 

├ľrnek 2.:

Bir ├Â─črencinin bir toplama problemini ├ž├Âzebilmesi i├žin bu ├Â─črencinin ├Âncelikle ┼ču becerileri yapabilmesi gereklidir.

*Say─▒lar─▒ toplamak

*okudu─ču toplama proplemini toplama i┼člemine d├Ân├╝┼čt├╝rebilmesi

*Toplama i┼člemini ├ž├Âzebilmesi

*Toplama i┼čemini┬á┬átan─▒yabilmesi

*Sayıları  tanıyabilmel

*Miktar  kavramlarını  bilmesi

 

 

*Say─▒┬á┬áile┬á┬ánesneyi┬á┬áele┼čtirebilmesi.

 

├ľNCEL─░KL─░ BECER─░LER─░N SE├ç─░M─░

├ľ─črenci i├žin i┼člevsel olan ve daha s─▒k kullan─▒lacak beceriler daha az i┼člevsel olan ve daha az kullan─▒lacak becerilere g├Âre tercih edilmelidir.(hangi beceriyi g├╝nl├╝k kullan─▒yorsa)

├ľ─črencinin toplum i├žinde ba─č─▒ms─▒z olarak ya┼čamas─▒n─▒ sa─člayacak ve s─▒kl─▒kla kullan─▒cak becerileri,diger becerilere g├Âre ├Âncelikli olarak se├žilmelidir.

 

1-Bir becerinin i┼člevsel olup olmad─▒─č─▒ ,o becerinin i├žinde bulundu─ču ve gelecekte bulunaca─č─▒ ortamlarda kullan─▒l─▒p kullanamayaca─č─▒na g├Âre belirlenir.(g├╝nl├╝k ya┼čam becerileri)

├ľrnek:

├çicek isimlerini ├Â─črenmek yerine ├ži├žege nas─▒l bak─▒laca─č─▒n─▒ ├Â─črenmek.

Ev adresini ├Â─črenmek yerine eve nas─▒l gidilece─čini ├Â─črenmek.

Telefonun markas─▒ yerine nas─▒l kullanaca─č─▒n─▒ ├Â─črenmek.

*Fi┼člerde ├žocu─čun ├ževresindeki insan isimleri,g├╝nl├╝k ya┼čamda kulland─▒─č─▒ nesnelerin isimleri olmal─▒.

 

2-Pek ├žok ortamda ger├žekle┼čtirilebilecek beceriler sadace bir ortamda ger├žekle┼čtirebilecek beceriler tercih edilmelidir.

├ľ─čretim i├žin beceriler se├žilirken bu becerilerin kulan─▒ld─▒─č─▒ ortamlarla durumlar─▒n say─▒s─▒ ve ├že┼čitlili─či g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulmal─▒d─▒r.Bu iki bak─▒mdan ├Ânemlilidir.

Becerilerin tekrar tekrar kulan─▒m─▒ dolay─▒s─▒ile becerilerin ak─▒c─▒l─▒─č─▒n─▒ sa─člar.

Becerilerin genellemesini sa─člar.

├ľrnek:

Selamla┼čma, tuvaleti kullanma,vedala┼čma┬á┬ávb.

 

3-├ľ─črencinin di─čer bireyleri g├Âzleyerek ├Â─črenebilece─či beceriler ├Âncelikli olarak se├žilmeli.

Baz─▒ beceriler g├Âzleyerek ve taklit ederek ├Â─črenilir.

E─čitim pro─čram─▒nda bireylerle etkile┼čimi art─▒ran becerileri ├Â─čretim i├žin se├žmek,├Â─črencinin bu becerileri ├Â─črenmelerini kolayla┼čt─▒racakt─▒r.

 

4-├ľ─črencinin kendi g├╝venini art─▒rmas─▒n─▒ sa─člayacak beceriler ├Âncelikli olarak se├žilmelidir.

├ľ─črencinin ilgilerine uygun ve ki┼čisel hedeflerine ula┼čmay─▒ sa─člayan beceriler di─čer becerilere g├Âre ├Â─črencinin ├Â─črenmeye kar┼č─▒ motivasyonunu art─▒r─▒r.

 

5-Bir becerinin ger├žekle┼čmesi i├žin ├Ân ko┼čul olan beceriler olmayan becerilere g├Âre ├Âncelikliolarak tercih edilmelidir.

Se├žilen becerilerin,toplum i├žinde ├Â─črencilerin ├Ânko┼čuluolma ├Âzelli─čini ta┼č─▒mas─▒ gereklidir.

 

 

 

ZAYIF OLAN BECER─░LERLE ─░LG─░L─░ ÔÇťBECER─░ ANAL─░ZLER─░N YAPILMASIÔÇŁ

 

Beceri analizleri:Karma┼č─▒k bir beceriyi yada┬á┬ádavran─▒┼č serisini k├╝├ž├╝k ├Â─čretilebilir birle┼čenlere ay─▒rmay─▒ kapsar.

Zihinsel ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar s├Âz konusu oldu─čunda davran─▒┼č─▒n pek ├žo─čunu tek a┼čamada kazand─▒rmak m├╝mk├╝n olmamaktad─▒r .Bu davran─▒┼člara bir dizi k├╝├ž├╝k basamak arac─▒l─▒yla daha kolay ula┼čabilmektedir.Dolay─▒s─▒yla beceri analizi davran─▒┼člar─▒ ger├žekle┼čtirmek i├žin gerekli davran─▒┼č s─▒ras─▒n─▒n yada zincirinin┬á┬ábetimlenmesidir.

─░yi bir beceri analizinde ├Â─čretilecek becerinin s─▒ras─▒ mant─▒kl─▒l─▒k izlenmeli ve ├Â─črencinin amaca ula┼čmas─▒ i├žin t├╝m basamaklar yer almal─▒d─▒r.

├ľrnek:

Ellerini y─▒kamak

Lavoboya gider.

Ellerini ─▒slat─▒r.

Sabunu al─▒r.

Ellerinidurular.

Muslu─ču kapat─▒r.

Ellerini kurular.

Beceri analizi,olduk├ža fazla uygulama gerektirir.

Fakat ka┼č─▒kla yemek yemekten,d├Ânem ├Âdevi haz─▒rlamaya kadar de─či┼čen davran─▒┼člar i├žin uygulanabilir.Motor becerileri analiz etmek,akademik ve sosyal davran─▒┼člarla ilgili analiz etmekten daha kolayd─▒r.Fakat analiz t├╝m karma┼č─▒k davran─▒┼člar─▒n ├Â─čretimi i├žin e┼čit derecede ├Ânemlidir.

Beceri analizinin ne kadar detayl─▒ haz─▒rlanaca─č─▒ ├Â─črencinin performans d├╝zeyine g├Âre farkl─▒l─▒k g├Âsterir yada bir tane ayr─▒nt─▒l─▒ beceri analizi haz─▒rlanacak her bir beceri i├žin uygun olan yerden ba┼člayarak kullanabilir.

 

BECER─░ ANAL─░Z─░N ├ľ─×RET─░ME KATKILARI

 

1-Bilgi sa─člama:Beceri analizi ├Â─črencinin kar┼č─▒la┼čm─▒┼č oldu─ču ├Â─črenme probleminin hangi basamaktan kaynakland─▒─č─▒n─▒n belirlenmesine olanak verir.

B├Âylece t├╝m├╝yle bir ├Â─črenme durumu de─čil,belli bir ├Â─črenme durumu olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar.Dolay─▒s─▒yla beceri analizi ├Â─črenmenin ger├žekle┼čmedi─či basamak hakk─▒nda bilgi verir. Zay─▒fl─▒klar─▒n yerinin kolayca ve kesinlikle belirtmeye olanak verir.

 

2-├ľ─čretimi bireyselle┼čtirme:Beceri analizin yap─▒lmas─▒,her bir ├Â─črencinin d├╝zeyine uygun olarak ├Â─čretimsel hedefler ve planlamalar─▒n yap─▒lmas─▒na olanak vererek ├Â─čretimin bireyselle┼čtirrilmesini sa─člamaktad─▒r.

 

3-├ľ─čretimi kolayla┼čt─▒rmak:Beceri analizinde yap─▒lacak olan i┼čin basamaklara ayr─▒lmas─▒ ├╝├ž bak─▒mdan yararl─▒d─▒r.

1*├ľ─črencinin bulundu─ču d├╝zeyin kolayca belirlemesini sa─člar.

2*├ľ─čretime nereden ba┼člayaca─č─▒m─▒z─▒ sa─člar.(├ľ─črenciler d├╝zeylerine g├Âre ├Â─čretim yap─▒ld─▒─č─▒nda daha kolay ve h─▒zl─▒ ├Â─črenirler.)

3*├ľ─čretime ge├žildi─činde ├Â─črenci bir basama─č─▒ tamamlad─▒─č─▒nda ve seride ├Â─čretilecek bir sonraki beceriyi belirleme olana─č─▒ vermesi nedeniyle ├Ânemlidir.

 

4-Objektif de─čerlendirme:Beceri analizi basamaklar─▒n─▒ izleyerek ├žocu─čun ilerlemesinin kayd─▒n─▒ tutmak ve bunu de─čerlendirmek m├╝mk├╝n olabilmektedir.Bu da ├Â─čretmenin yanl─▒l─▒─č─▒n─▒ azaltmaktad─▒r.├Âzellikle a─č─▒r zihin engelli ├žo├žuklar─▒n ilerlemesi yava┼č olabilmektedir.

├çocuklar─▒n ilerlemeleri ancak yap─▒lm─▒┼č ayr─▒nt─▒l─▒ beceri basamaklar─▒nda g├Âstermek m├╝mk├╝n olmaktad─▒r.

 

5*Tekrarlanabilme:Beceri analizleri ba┼čka ├Â─čretmenlerce tekrar uygulanabilme olana─č─▒ vermektedir.

 

BECER─░ ANAL─░Z─░N─░N DEZAVANTAJLARI

 

1-Zaman al─▒c─▒d─▒r.

2-Bu ├Âl├ž├╝mler becerinin hiyar┼čisinden ziyade izole becerilerin ├Â─čretimiyle sonu├žlanabilir.

 

BECER─░ ANAL─░Z─░ YAPMANIN YOLLARI

 

Gerekli bir beceri analizinin yapman─▒n amac─▒,bir bireyin yapmas─▒ gereken bir i┼či yapabilmesi i├žin gerekli olan kr─▒t─▒k davran─▒┼člar─▒n arda┼č─▒kl─▒─č─▒n─▒ belirlemektedir.Beceri analizi yapman─▒n en az 5 y├Ântemi vard─▒r.

1-G├Âzleyerek beceri analizi

1-Uzman dan─▒┼čman─▒ ile beceri analizi

3-Davran─▒┼č─▒ yaparak beceri analizi

4-Bellekten beceri analizi yapmak.

5-Davran─▒┼člar─▒n s─▒ralanmas─▒yla beceri analizi.

 

1-G├Âzleyerek beceri analizi yapma:Bu y├Ântemle ,ard─▒┼č─▒kl─▒─č─▒n davran─▒┼čsal bile┼čenleri yeterli bireylerin istenen davran─▒┼č─▒ arda┼č─▒kl─▒─č─▒n─▒ yapmalar─▒ ile ilgili pilot ├žal─▒┼čmalar ve g├Âzlemlerden sonra geli┼čtirir.

ÔÇť35 mmÔÇÖlik foto─čraf makinesi kullanmaÔÇŁ ile ilgili bir beceri analizi a┼ča─č─▒da g├Âsterilmektedir.

 

35 MMÔÇÖL─░K FOTO─×RAF MAK─░NES─░ KULLANMA

Filmi takma

Arkas─▒n─▒ a├žma

Sarma mandal─▒n─▒ kald─▒rma

Filmi yerle┼čtirme

Kapa─č─▒n─▒ kapatma

Filmi sarma

Mandal─▒ bulma

Mandal─▒ ├ževirme

Film sayac─▒n─▒ okuma

Bir ├žekimlik ├ževirme

Filmi geri sayma

Geri sayma mandal─▒n─▒ ba┼ča alma

Mandal─▒ ├ževirme

Tak─▒ld─▒─č─▒ yerde ├ževirmeye son verme

Filmi ├ž─▒karma

Arkas─▒n─▒ a├žma

Sorma mandal─▒n─▒ kald─▒rma

Filmi alma

 

Beceri analizinde basamak ard─▒┼č─▒kl─▒─č─▒nd─▒ say─▒s─▒n─▒ ve d├╝zenini belirleyen kurallar yoktur.Davran─▒┼člar─▒n d├╝zeni ve say─▒s─▒ ger├žek davran─▒┼člarda oldu─ču gibi bir ├Â─čretmenin beceri analizinde┬á┬ádi─čerinin analizi ├že┼čitlilik g├Âsterir.

 

2-Uzman Dan─▒┼čmanl─▒─č─▒ ile beceri analizi:Bu y├Ântemde,bir beceri yap─▒l─▒rken beceri yada uzman bir ki┼činin dan─▒┼čmanl─▒─č─▒ ile yap─▒l─▒r.

├ľrne─čin:Zihin engelli ├Â─črencilere giysi tamir etme becerisi ├Â─čretilirken bu konuda ev ekonomisi uzman─▒ndan dan─▒┼čmanl─▒k al─▒n─▒r ve buna g├Âre beceri analizi yap─▒l─▒r.

 

3-Davran─▒┼č─▒ yaparak beceri analizi yapma:Beceri┬áanalizinde davran─▒┼člar─▒n ard─▒┼č─▒kl─▒─č─▒n─▒ ge├žerli k─▒lmak i├žin kullan─▒lan bir y├Ântemde davran─▒┼člar─▒ ger├žekten yapmakt─▒r.Ayakkab─▒ ba─člamay─▒ ├Â─črenmekle ilgilenen bir birey kendi ayakkab─▒s─▒n─▒ tekrar tekrar ba─člayarak do─čru ┼čekilde ayakkab─▒ ba─člamak i├žin gerekli basamaklar ay─▒rt edebilir.

Davran─▒┼č─▒ yaparak beceri anlizi yapman─▒n bir avantaj─▒ beceri alanlar─▒ ile irtibat olana─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝len davran─▒┼člar─▒n daha net bir fikir sa─člayacak ve ├Â─črencilerini her davran─▒┼č─▒ yapmalar─▒ i├žin gerek duyaca─č─▒ basamaklar─▒ g├Ârme f─▒rsat─▒ sa─člamas─▒d─▒r.Dahas─▒ bir g├Ârevi bir ├žok kereler kendi ba┼č─▒na yapmak en etkili hareketleri i├žeren topo─črafyan─▒n ├ž─▒kar─▒lmas─▒na olanak vermektedir.

 

4-Bellekten beceri analizi:Bu y├Ântemle beceri analizi yap─▒mak istenen davran─▒┼č bellekte canland─▒r─▒larak ,analizi yap─▒larak kaydedilir.

├ľrnek:Di┼č f─▒r├žalama ile ilgili davran─▒┼člar─▒n basamaklar─▒ di┼č f─▒r├žalama e─čleme bellekte canland─▒r─▒larak yaz─▒labilir.

Bellekten beceri analizi yapmak daha az zaman gerektirir.├ľzel araca ve gerece ve ortalama gereksinim duyulmadan yap─▒labilmesi bak─▒m─▒ndan tercih edelmektedir.

├ľrne─čin┬ádi┼č f─▒r├žalama ile ilgili beceri analizi bellekte yap─▒ld─▒─č─▒nda Di┼č f─▒r├žas─▒,di┼č macunu gibi malzemeye musluk ve lavobo bulunan ├žok k─▒sa bir s├╝rede basamaklar ├ž─▒kart─▒labilir.

Belekten beceri┬áanalizi yaparken basamaklar─▒n unutulabilece─či ve atlanabilece─či unutulmamal─▒d─▒r. ├ľzellikle karma┼č─▒k g├Ârevlerin beceri analizi s─▒ras─▒nda basamaklar─▒n atlanmas─▒ olas─▒l─▒─č─▒ daha y├╝ksektir.├ľrne─čin di┼č f─▒r├žalama ile ilgili beceri analizi belekten yap─▒ld─▒─č─▒nda f─▒r├žan─▒n yerine dik ┼čekilde konmas─▒ gerekti─či gibi ayr─▒nt─▒ g├Âzden ka├žabilir.Beceri analizinde bir basama─č─▒n atlanmas─▒ bir ├Â─črencinin performans d├╝zeyinin dolay─▒s─▒yla e─čitime ba┼člama noktas─▒n─▒n bulunmas─▒ olumsuz y├Ânde etkilenece─či g├Âz ├Ân├╝nde bulundurularak basamak atlamaya dikkat edilmelidir.

 

5- Davran─▒┼č s─▒ralamas─▒na ile beceri analizi yapma:

Bu y├Ântemde, davran─▒┼člar listelenir ve yap─▒lacak davran─▒┼člar─▒n s─▒ralamas─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝r. Davran─▒┼člar birbirine ba─član─▒rken beceri analizlerinin zamana g├Âre s─▒ralanmas─▒ etkili bir strateji olabilir.

 

 

 

BECER─░ ANAL─░Z─░

Bir g├Ârevi anliz ederken ├Ânemli birle┼čenlere ay─▒rma i┼člemi birka├ž ┼čekilde yap─▒labilir.

1-Zamansal dizili┼če g├Âre beceri analizi

2-Geli┼čimsel izlerli─čie g├Âre beceri analizi

3-G├╝├žl├╝k derecesine g├Âre analiz

4-Yap─▒sal g├Ârev analizi

 

1-Zamansal dizili┼če g├Âre beceri analizi:Baz─▒ g├Ârevler zamansal bir izlerlige sahiptir.

├ľrnek:

El y─▒karken elin suyun alt─▒na sokulmadan ├Ânce muslu─čun a├ž─▒lmas─▒ gerekir.

 

2-Geli┼čimsel izlerlige g├Âre beceri analizi:Allt becerilerin dizili┼čleri,geli┼čimsel bir d├╝zen i├žinde olabilir.

├ľrnek:

Toplama ,├ž─▒karma,├žapma,b├Âlme,

Alt beceriler aras─▒nda kesin bir hirayar┼či s├Âz konusudur.S─▒ralamadan sonra gelen bir beceride g├╝├žl├╝k ├žekilmesi ├Ânden ├Ânce gelen ve onun ├Ân ko┼čolu olan bir beceride ustala┼čmam─▒┼č oldu─ču g├Âzlenir.

 

3-G├╝├žl├╝k derecesine g├Âre analiz:Baz─▒ g├Ârevler ne zamansal nede do─čal geli┼čimsel bir izlerlili─če sahiptir.Bu g├Ârevleri alt becerilerin ne kadar kolayl─▒kla ├Â─črenebildi─čine g├Âre analiz etmek m├╝mk├╝nd├╝r.

├ľrne─čin:┬áHarfleri yazma:

D├╝z ve ├žizgili harfler:l,t,i

D├╝z veyatay ├žizgili harfler:v,y,z

Yuvarlak vekavisli harfler:o,c,ss,├Â

Yuvarlak ve d├╝z ├žizgili harfler:a,b,e,p,g,d,

Kavisli ved├╝z ├žizgili harfler:j,h,m,k,n,f,r,u,

 

**Zamansal bir izlerlili─či olmayan g├Ârevlere ait beceriler ve bunlar aras─▒ndaki ard─▒┼č─▒kl─▒k ili┼čkisi

Uzman─▒na dan─▒┼čmak

─░lgili kaynaklar─▒ incelemek

Ak─▒l y├╝r├╝tmek

G├Ârev ile ba─člant─▒l─▒ oldu─ču san─▒lan ait g├Ârev vebeceriler listelenir.Bunlar kolaydan zora do─čru yada g├Ârevi ba┼čar─▒yla tamamlamak i├žin en gerekli olaydan en az gerekli olana do─čru yap─▒labilir.

 

G├Ârev analizi:

 

Yap─▒lan hatalar─▒ de─čerlendirme a┼čamas─▒nda ortaya ├ž─▒kar.

*Alt beceriler ba┼čar─▒ld─▒─č─▒ halde g├Ârevin kendisi ba┼čar─▒lam─▒yorsa.

├ľnemli bir alt beceri atlanmi┼č olabilir.

*Zor olarak kabul edilen alt beceriler ba┼čar─▒l─▒yorsa,ancak kolay olanlar ba┼čar─▒lam─▒yorsa

Alt becerilerin dizili┼činde hata yap─▒lm─▒┼č olabilir.

Davran─▒┼č─▒n N├ÂraAnatomik nedenleri

ImageBir psikiyatristin ve e─čitimcinin┬ábireysel┬ápsikoloji┬ákadar beyin yap─▒lar─▒ hakk─▒nda da bilgi sahibi olmas─▒ gereklidir.┬á Bir beyin lezyonu ge├žiren olgu de─čerlendirilirken ki┼čili─či, entellekt├╝el ve travma ├Âncesi bili┼čsel nitelikler hesaba kat─▒lmal─▒ ve

Read More

 

de─čerlendirmeler buna g├Âre yap─▒lmal─▒d─▒r.Merkezi sinir sisteminde belli alanlar─▒n belli i┼člevleri oldu─ču bilinmektedir.

Ancak belirli i┼člev belirli b├Âlgeler taraf─▒ndan yap─▒lmakla birlikte ba┼čka alanlar da bu arada i┼če kar─▒┼čabilirler.┬á

Serebral korteksFrontal lob: ┬á─░nsanda frontal loblar toplam korteksin yakla┼č─▒k 1/3 kadar─▒n─▒ kapsar. Frontal loblar merkezi yar─▒─č─▒n ├Ân├╝nde yer al─▒r. Filogenetik olarak en yeni alanlard─▒r.Frontal lob i┼člevsel a├ž─▒dan primer motor (Brodman’─▒n 4. alan─▒), premotor korteks (6. alan)┬á ve prefrontal korteks (8-12. alanlar) olmak ├╝zere ├╝├ž b├Âl├╝me ayr─▒labilir.┬á┬á

 

├ť├ž horizontal girusu vard─▒r. Bunlar superior, orta ve alt frontal giruslard─▒r. Prefrontal korteksin psikiyatrik a├ž─▒dan ├Âzel ├Ânemi vard─▒r. Bu alan talamusun dorsomedial ├žekirde─činden input alan frontal lobun tek b├Âlgesidir. Bu b├Âlge anatomik, fizyolojik ve klinik ├Âzellikleri a├ž─▒s─▒ndan ├╝├ž b├Âl├╝me ayr─▒lmaktad─▒r. Bunlar orbital, medial ve dorsolateral alanlard─▒r.Orbitomedial ve dorsolateral prefrontal alanlardan kaynaklanan yollar do─črudan beyin sap─▒ ve hipotalamusa gider.

Orbitofrontal alan limbik sistem, retik├╝ler formasyon ve entorinal alanlarla yak─▒n ili┼čki i├žindedir. Bu alanlar uyan─▒kl─▒k ve biyolojik d├╝rt├╝lerin d├╝zenlenmesinde ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r.

Filogenetik olarak daha yeni olan frontal lobun dorsolateral b├Âlgesi temporal, parietal lob ve di─čer frontal alanlardan gelen bilgilerin birle┼čme alan─▒d─▒r.

Frontal lob istemli hareketlerin organizasyonu ve ba┼člamas─▒ndan sorumludur.┬áBu i┼člevler i├žine konjuge g├Âz hareketleri de girmektedir.┬á Konu┼čman─▒n motor kontrolu dominant frontal lob i┼člevidir. Problem ├ž├Âzme, yarg─▒lama, plan yapma ve bir amaca y├Ânelme frontal loblarla ilgili i┼člevlerdir.Frontal lobdaki kolinerjik i┼člevin yeni ya┼čant─▒larla eski an─▒lar─▒n birle┼čtirilerek bir b├╝t├╝n olu┼čturmas─▒nda ├Ânemli oldu─ču bilinmektedir.

Engellilere Y├Ânelik Tutumlar─▒n De─či┼čtirilmesi

├ľzel E─čitim: Ortalama ├Â─črenci ├Âzelliklerinden ├Ânemli ├Âl├ž├╝de farkl─▒la┼čan ├Â─črencilere sa─članan bireysel olarak planlanm─▒┼č ve bireyin ba─č─▒ms─▒z ya┼čama olas─▒l─▒─č─▒n─▒ en ├╝st d├╝zeye ├ž─▒karmay─▒ hedefleyen e─čitim hizmetleri b├╝t├╝n├╝d├╝r.Amac─▒: Ba─č─▒ms─▒z ya┼čama olas─▒l─▒─č─▒n─▒ en ├╝st d├╝zeye ├ž─▒karmakt─▒r.

├ľz├╝r: Bedenin bir b├Âl├╝m├╝n├╝n (bacaklar) ya da organ─▒n─▒n (g├Âz) i┼člevini yeterince yerine getirememe durumudur. ├ľzre ba─čl─▒ olarak ki┼či ├žo─ču ki┼činin duydu─ču gibi duyamayabilir, g├Âremeyebilir ya da ├Â─črenemeyebilir. Bu s─▒n─▒rl─▒l─▒klar bireyin toplumsal ya┼čam─▒n─▒ (e─čitim ya da i┼č ya┼čam─▒) s─▒n─▒rlad─▒─č─▒ zaman birey yaln─▒zca ├Âz├╝rl├╝ olmakla kalmaz ayn─▒ zamanda engellide olur. Bir ba┼čka deyi┼čle engel ├Âz├╝rl├╝ bireyin toplumsal ya┼čam─▒n gereklerini yerine getirmede kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ s─▒n─▒rl─▒l─▒klard─▒r.

├ľzr├╝n engele d├Ân├╝┼čmesini engellemek i├žin iki temel etmen vard─▒r.

├ľzel e─čitim arac─▒l─▒─č─▒yla ├Âzel gereksinimli bireye bilgi ve beceri kazand─▒rmak.2Ya┼čad─▒─č─▒m─▒z ├ževreyi ├Âzel gereksinimli bireyin kullanabilece─či hale getirmek.Engellilere y├Ânelik duygu d├╝┼č├╝nce ve inan├žlar bu ki┼čilere kar┼č─▒ yakla┼č─▒mlar─▒m─▒z─▒, davran─▒┼člar─▒m─▒z─▒ ve onlar i├žin yap─▒lacak d├╝zenlemeleri etkiler.Engellire y├Ânelik duygu, d├╝┼č├╝nce ve inan├žlar incelendi─činde kabaca iki genel e─čilim dikkati ├žeker:

1 Engellileri ├Ânce insan sonrada gereksinimleri farkl─▒ olan insan olarak alg─▒lama.(Olumlu tutum).

2. Engellileri ├Ânce yetersizlikleriyle g├Ârme ve yetersizlikleri ile onlar─▒n ki┼čilik, davran─▒┼č ├Âzelliklerini ili┼čkilendirerek alg─▒lama.(olumsuz tutum).Engelliler ├Ânce insan olarak alg─▒land─▒─č─▒nda toplumda ba─č─▒ms─▒z ┼čekilde ├╝retici ve t├╝ketici olarak ya┼čayabilmeleri i├žin uygun toplumsal d├╝zenlemeler yap─▒l─▒r. Bunun aksine ├Âne yetersizlikleri ├ž─▒kar─▒ld─▒─č─▒nda ise toplumda ba─č─▒ms─▒z ┼čekilde ya┼čayabilmeleri i├žin gerekli olan d├╝zenlemeler ihmal edilir.D├╝zenlemeler ve f─▒rsatlar ├Ânce yetersizlikleri olmayanlara daha sonra yetersizlikleri olanlara y├Ânelik yap─▒ld─▒─č─▒nda e┼čitlik ilkesi zedelenir.Toplumda engellilere y├Ânelik basmakal─▒p, ├Ân yarg─▒l─▒ ve reddedici nitelikleri i├žeren duygu, d├╝┼č├╝nce ve inan├žlarla yo─črulmu┼č olumsuz tutumlar hala varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Son 30 y─▒lda yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda yetersizliklerden etkilenenlere y├Ânelik olumsuz tutumlar─▒n varl─▒─č─▒ belgelenmi┼čtir.

ENGELL─░LERE Y├ľNEL─░K TUTUMLARIN ETK─░LER─░

Toplumun yetersizli─či olanlara y├Ânelik tutumlar─▒n onlar─▒n ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝rmeleri toplumla uyumlu olmalar─▒ ve duygusal anlamda kendilerini de─čerli ya da de─čersiz g├Ârmeleri ├ževredekilerle olan sosyal etkile┼čimlerin niteli─čine g├Âre belirlenir. Engelli bireyler ├ževreleriyle olan etkile┼čimde kabul edildikleri ve varl─▒klar─▒n─▒n onayland─▒─č─▒ y├Ân├╝nde onay al─▒rlarsa kendilerini di─čerleri gibi toplumun bir ├╝yesi gibi g├Âr├╝rler. Toplumun farkl─▒ kesimlerinde yetersizli─či olanlara y├Ânelik olumsuz tutumlar─▒n varl─▒─č─▒ bilinmekle beraber bunlar─▒n ├žo─čunun engelliler ├╝zerinde do─črudan bir etkisi bulunmamaktad─▒r. Ancak yetersizli─či olan bireyle ├žal─▒┼čan e─čitimci, dan─▒┼čman, rehabilitasyon uzman─▒ gibi meslek grubu ├╝yelerinin engellilere y├Ânelik olumsuz tutumlar─▒ bu bireylere sa─članan hizmetlerin kalitesini de olumsuz y├Ânde etkilemektedir. Yetersizlikten etkilenen ├žocuklarla ├žal─▒┼čan ├Â─čretmenlerin onlara kar┼č─▒ tutumlar─▒ ve onlar─▒ kabul etme d├╝zeyleri uygulanacak e─čitim program─▒n─▒n etkili olmas─▒nda belirleyici olmaktad─▒r. ├ľ─čretmenler yetersizli─či olan ├žocu─ču da di─čerleri gibi de─čerli g├Âr├╝p onlar─▒ kabul ettikleri oranda bu ├žocuklar─▒n ├Â─čretim ya┼čamlar─▒n─▒ daha donan─▒ml─▒ olarak tamamlamalar─▒na destek olurlar.

TUTUMTutum nesne, ki┼či ya da d├╝┼č├╝ncelere y├Ânelik olduk├ža s├╝reklilik g├Âsteren inan├ž, duygu, d├╝┼č├╝nceler b├╝t├╝n├╝d├╝r. Tutumlar belli ┼čekilde davranma e─čilimde olmay─▒ gerektirirler. ├ç├╝nk├╝ tutumlar i├žsel ├Ânyarg─▒lar─▒n ya da taraf tutman─▒n bir yans─▒mas─▒d─▒r.

Tutumun ├Âzellikleri:.

1. .Bir ki┼činin belli ki┼či, durum ya da nesnelere y├Ânelik tutumu bilindi─činde bunlarla bir sonraki kar┼č─▒la┼čmas─▒nda nas─▒l davranaca─č─▒ hakk─▒nda kestirimlerde bulunabilir. Bir ba┼čka deyi┼čle ki┼čiler tutumlar─▒ do─črultusunda davranma e─čiliminde oldu─čundan davran─▒┼člar kestirilebilir..

2. .Tutumlar de─či┼čmeye kar┼č─▒ dayan─▒kl─▒l─▒k g├Âsterir. Bir ┼čeye ili┼čkin benimseme ya da kar┼č─▒ koyma ne denli g├╝├žl├╝ olursa o y├Ândeki e─čilimleri de─či┼čtirmekte o denli zor olur. Ki┼čiler olay, nesne, durumlar─▒ belli ┼čekilde alg─▒lad─▒klar─▒nda ve bu alg─▒lar─▒ ├Âd├╝llendirildi─činde tutumlar─▒ de─či┼čtirmek daha da g├╝├žle┼čir..

3. .Ki┼činin tutumlar─▒ ├╝yesi oldu─ču k├╝menin ortak tutumundan etkilenir. Ki┼činin tutumu grubun tutumu de─či┼činceye kadar s├╝rer.

TUTUMLAR ve DAVRANI┼×LAR

Tutumlar davran─▒┼člar─▒ kestirmede yeterli de─čildir. Bir ba┼čka deyi┼čle ki┼činin bir ba┼čka ki┼či ya da durum kar┼č─▒s─▒ndaki tutumlar─▒n─▒ bilmek o ki┼činin ileride o ki┼či ya da durum kar┼č─▒s─▒nda nas─▒l davranaca─č─▒na ili┼čkin kesin bir ├ž─▒karsama yapmak m├╝mk├╝n olmayabilir. Yani insanlar tutumlar─▒n─▒n aksi y├Ân├╝nde hareket edebilirler.

TUTUMLARIN KAYNAKLARITutumlar ya┼čant─▒lar sonucu ├Â─črenilir. Tutumlar ana babalar─▒ taklit ederek ve benzer tutumlar g├Âsterildi─činde onlar taraf─▒ndan ├Âd├╝llendirilerek ├Â─črenilir. Politik, ekonomik ve dini konularda ├žocuklarla ana babalar─▒n tutumlar─▒ aras─▒nda benzerlik oldu─ču g├Âzlenmi┼čtir. ├çocukluktan yeti┼čkinli─če ge├žerken akrabalar─▒m─▒z, arkada┼člar─▒m─▒zdan ki┼či, kurum ve d├╝┼č├╝ncelere ili┼čkin ├žok say─▒da tutum kazan─▒l─▒r. Okulda birlikte olunan ki┼čiler yeti┼čkinli─če ge├žerken tutumlar─▒n ┼čekillenmesinde son derece ├Ânemli rol oynar. ├ťniversite ya da askere gidinceye kadar ki┼čiler olduk├ža homojen ortamlarda ya┼čam─▒┼člard─▒r. Askerde ve ├╝niversitede de─čerleri ├žok farkl─▒ olan ki┼čilerle bir arada bulunmas─▒ sonucunda ├že┼čitli kurum ve nesnelere ili┼čkin tutumlarda de─či┼čme g├Âzlenir.

Tutumlar─▒ De─či┼čtirme: Tutumlar─▒n de─či┼čmesinde iki de─či┼čken vard─▒r..

1. .Etkile┼čimde Bulunma: Duygusal tepkiler, etkile┼čimde bulunma ve yeni t├╝r davran─▒┼člarda bulunman─▒n onaylanmas─▒ ile de─či┼čir. Yetersizlikten etkilenmi┼č ki┼čilerle birlikte ba┼čar─▒l─▒ ya┼čant─▒larla tutumlar de─či┼čir..

2. .Bilgilendirme: Tutumlar duygu, d├╝┼č├╝nce ve inan├žlardan olu┼čur. Bilgilendirme yoluyla inan─▒lanlar boyutu de─či┼čtirilebilir. ─░nan─▒lanlar boyutunu de─či┼čtirme ilgilenilen ┼čeyin olumlu ya da olumsuz yanlar─▒ hakk─▒nda bilgilerin sunulmas─▒yla ger├žekle┼čir. Yeni bilgilendirme olmazsa tutumlar de─či┼čmez kararl─▒l─▒k g├Âsterir. Yeni bilgilendirme ise i┼čitsel ya da g├Ârsel bilgi sa─članmas─▒ ile ger├žekle┼čir. Bilgi ise inand─▒r─▒c─▒ oldu─ču oranda tutumlarda de─či┼čikli─če neden olur. ─░nand─▒r─▒c─▒ bilgilendirmenin d├Ârt ├Â─česi vard─▒r. .

1. .─░leten: ─░letin sahip olmas─▒ gereken en ├Ânemli ├Âzellik inan─▒l─▒r olmas─▒d─▒r. Ara┼čt─▒rmalar inan─▒l─▒r olman─▒n tutum de─či┼čtirmede ├Ânemli bir de─či┼čken oldu─čunu g├Âsterir. Mesaj ileten olumlu referans verilen bir k├╝menin eleman─▒ oldu─čunda bilgiye inanma ve ikna olma oran─▒ artmaktad─▒r. Mesaj teknik bilgilerden ar─▒nm─▒┼č olarak g├╝nl├╝k dilde ifade edildi─či oranda inand─▒r─▒c─▒l─▒─č─▒ artar. Konunun her iki yan─▒ da g├Âsterildi─či oranda inand─▒r─▒c─▒l─▒k artar. Bilgi kayna─č─▒n─▒n inand─▒r─▒c─▒l─▒─č─▒ o an i├žindir. .

2. .Mesaj: Yaz─▒l─▒ veya s├Âzl├╝ iletilebilir. Do─črudan etkile┼čimde bulunmak yolu ile etkile┼čimde bulmak en etkili yoldur. Ki┼čiler yapt─▒klar─▒ i┼člerde ba┼čar─▒l─▒ olduklar─▒nda yapt─▒klar─▒ i┼člere ili┼čkin olumlu g├Âr├╝┼č geli┼čtirme giri┼čimine girerler..

3. .Dinleyici: Mesaj─▒n etkilili─či dinleyicilerin anlamas─▒na ve dinleyicilerin gereksinimleriyle uyu┼čacak ┼čekilde mesaj─▒n verilmesiyle olas─▒d─▒r. .

4. .D├Ân├╝t: Tutumlar─▒n s├╝rd├╝r├╝lebilmesi i├žin tutumlar─▒n onaylanmas─▒, tutumlara uygun davran─▒┼člar g├Âstermenin sonu├žlar─▒n─▒n olumlu olmas─▒ gerekir. Tutumlar kontrol edilmi┼č ortamlar alt─▒nda de─či┼čtirilebilir. Ancak ger├žek ya┼čam olaylar─▒n─▒ kontrol etmek m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ i├žin ger├žek ya┼čamda tutumlar─▒n de─či┼čmesi uzun s├╝rer.

SOMOTOPS─░KOLOJ─░Yetersizlikten etkilenmi┼č ki┼čilerin tutumlar─▒nda bedenle davran─▒┼č aras─▒ndaki ili┼čkileri inceleyen somotopsikolojideki ├žal─▒┼čmalar ve bu ara┼čt─▒rmalar─▒n sonu├žlar─▒ etkili olmu┼čtur. Somotopsikoloji beden ve davran─▒┼č aras─▒nda varoldu─ču d├╝┼č├╝n├╝len s─▒k─▒ ba─č─▒n ara┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒ ├žal─▒┼čma alan─▒d─▒r. Ki┼čilerin davran─▒┼člar─▒ bedensel ├Âzelliklerine g├Âre de─čerlendirilir.

Somotopsikoloji 5 ├Ânermeye yan─▒t aramaktad─▒r..

1. .Bedenle davran─▒┼č aras─▒nda d├╝zenli bir ili┼čki yoktur..

2. .Beden davran─▒┼č─▒ bi├žimlendirir..

3. .Davran─▒┼č bedeni bi├žimlendirir..

4. .Davran─▒┼č ve bedensel ├Âzellikleri e┼č zamanl─▒ olarak bir ├╝├ž├╝nc├╝ de─či┼čken bi├žimlendirir..

5. .Davran─▒┼č ki┼činin etkile┼čimde bulundu─ču ├ževrenin i┼člevidir.

K├╝me Olarak Farkl─▒ Olma: ─░ki ayr─▒ k├╝menin bedensel ve davran─▒┼čsal ├Âzelliklerinin farkl─▒ olmas─▒ bedensel ├Âzelliklerin farkl─▒la┼čmas─▒n─▒ davran─▒┼čsal ├Âzelliklerinde farkl─▒la┼čmas─▒na yol a├žaca─č─▒ ┼čeklinde yorumlanamaz. Bu durum ancak farkl─▒ bedensel ├Âzelliklere sahip bireylerin davran─▒┼člar─▒n─▒n betimlenmesi yoluyla baz─▒ davran─▒┼člar─▒n farkl─▒la┼čt─▒─č─▒ betimlenebilir.

Ba─č─▒nt─▒: Ba─č─▒nt─▒ ili┼čkisi iki de─či┼čkenin birlikte g├Âr├╝ld├╝─č├╝ ya da iki de─či┼čkenden biri g├Âr├╝l├╝rken di─čerinin g├Âr├╝lmedi─čini betimler. ─░ki de─či┼čkenin d├╝zenli bir ┼čekilde artt─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝rse olumlu ba─č─▒nt─▒, de─či┼čkenlerden biri artarken di─čerinin azald─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝rse olumsuz ba─č─▒nt─▒dan s├Âz edilir

.─░┼člevsellik: Birlikte g├Âr├╝len iki de─či┼čkenden birinin olu┼čumu di─čerine ba─čl─▒ysa ili┼čki i┼člevseldir.

├ť├ž├╝nc├╝ De─či┼čkenin Sonucu Olma: ─░ki de─či┼čken aras─▒ndaki ili┼čki incelenirken o anda g├Âz ard─▒ edilen ├╝├ž├╝nc├╝ bir de─či┼čkenin bu iki de─či┼čkenin aras─▒ndaki ili┼čkiyi etkilemesi sonucunda bu iki de─či┼čkenin aras─▒ndaki ili┼čki y├Ân ve ┼čekil de─či┼čtirebilir.

Beden Davran─▒┼č Aras─▒ndaki ─░li┼čkiyi A├ž─▒klayan ├ľnermeleri Bilmenin ÔÇťYetersizli─či Olan Bireylere Atfedilen ├ľzelliklerindekiÔÇŁ Hatalar─▒ Belirlemek A├ž─▒s─▒ndan ├ľnemi: .

1. .Beden ├Âzellikleriyle duygusal davran─▒┼čsal problemler aras─▒nda ili┼čki kurma e─čilimi sonucunda bedensel yetersizli─či olan ki┼čilerde rastlanabilen duygusal davran─▒┼čsal problemlerin bu bedensel yetersizli─čin sonucu oldu─ču y├Ân├╝nde bir a├ž─▒klama getirme e─čilimi yayg─▒nd─▒r. Halbuki engelli ki┼čilerde g├Âr├╝lebilen her problemin sadece ki┼činin yetersizli─či ile a├ž─▒klanmas─▒ m├╝mk├╝n de─čildir. Bu yakla┼č─▒m o problemin ortaya ├ž─▒kmas─▒na katk─▒ sa─člayan di─čer problemlerin g├Âzden ka├ž─▒r─▒lmas─▒na neden olmaktad─▒r..

2. .Bedensel yetersizli─či olan ki┼čilerde uyumlu olman─▒n t├╝m├╝yle ki┼čiye ba─čl─▒ oldu─ču ┼čeklindeki a├ž─▒klamalar bu ki┼čiler ├╝zerinde gereksiz gerginlik ve ba┼č edilmez sorunlar yarat─▒r.davran─▒┼č olu┼čumunu ki┼čiye ya da yetersizli─če ba─člamak ger├že─či yans─▒tmamakla birlikte i┼člevsel de─čildir.

K├ťLT├ťRE G├ľRE YETERS─░ZL─░K ve ├ľZ├ťRYetersizlik: Yetersizli─čin olu┼čmas─▒ i├žin iki ko┼čul gerekir..

1. .Davran─▒┼č─▒ ger├žekle┼čtirmek i├žin yeterli bedensel, zihinsel ve k├╝lt├╝rel ara├žtan yoksun olmas─▒.

2. .Ya┼čad─▒─č─▒ k├╝lt├╝rde bu ara├žtan yoksun olma kendisini akranlar─▒ndan daha az yeterli alg─▒lamas─▒na yol a├žmas─▒.

├ľz├╝r: ├ľzr├╝n olu┼čmas─▒nda ├╝├ž ko┼čul vard─▒r..

1. .Ki┼činin ya┼čad─▒─č─▒ toplumun beklentileri..

2. .Ki┼čiden yapmas─▒ istenilen i┼čler..

3. .Yetersizlikten etkilenen ki┼činin ve di─čer ki┼čilerin yetersizli─če vermi┼č oldu─ču anlam.

Yetersizlik ve ├ľz├╝r Aras─▒ndaki ─░li┼čki: Yetersizlik ├žocu─čun yapabildiklerini ya da yapmakta s─▒n─▒rl─▒ kald─▒─č─▒ yeterli olmad─▒─č─▒ ┼čeyleri ifade eder. ├ľz├╝r ise ├žocu─čun sahip oldu─ču yeterlilikler ile toplumun beklentilerini ne ├Âl├ž├╝de kar┼č─▒layamad─▒─č─▒ durumlar i├žin kullan─▒l─▒r. Yetersizlik ve ├Âz├╝r aras─▒ndaki ili┼čki iki boyutta ele al─▒n─▒r. .

1. .Yetersizlik do─črudan ├Âzre yol a├žabilir.

.2. .Yetersizlikle do─črudan ilgili olmayan di─čer davran─▒┼člara da ├Âz├╝r yay─▒labilir.Yetersizlik bir i┼čleyi┼č farkl─▒l─▒─č─▒na i┼čaret eder. Ancak farkl─▒ i┼čleyi┼člerin yetersizlik olarak alg─▒lanmas─▒nda toplumun ├Âl├ž├╝tleri ├Ânemli rol oynar.

Yetersizli─čin Olu┼čumunda Toplumun Etkisi: .

1. .Bedensel ve zihinsel i┼čleyi┼č farkl─▒l─▒klar─▒ her zaman yetersizlik olarak g├Âr├╝lmez..

2. .Yetersizlik sosyal de─čer ├╝r├╝n├╝d├╝r. .

3. .Yetersizlik ba─člama g├Âre de─či┼čir. Ba─člam davran─▒┼č─▒n olu┼čtu─ču yer, zaman, ki┼čiler ve etkile┼čim tarzlar─▒d─▒r. Yetersizlik ba─člamsal ko┼čullara g├Âre olu┼čabilir ya da olu┼čmayabilir..

4. .Toplum davran─▒┼č─▒ ger├žekle┼čtirmek i├žin gerekli ara├žlar─▒ belirler ki┼či bu araca sahipse yeterli, sahip de─čilse yetersiz olarak alg─▒lan─▒r.

├ľzr├╝n Olu┼čumunda Toplumun Etkileri: Bedensel farkl─▒l─▒klardan baz─▒lar─▒ yetersizlik olmaks─▒z─▒n sosyal ├Âzre yol a├žar. Davran─▒┼člardaki s─▒n─▒flamalar yetersizlik sonucu de─čildir, toplum taraf─▒ndan geli┼čtirilen standartlar ya da s─▒n─▒rlamalar sonucudur. ├ľz├╝r yetersizli─čin de─čil toplumsal standartlar─▒n i┼člevidir.

Uyum Sorunlar─▒n─▒n Olu┼čumunda Toplumun Etkileri: Y├╝zdeki benler gibi baz─▒ bedensel farkl─▒l─▒klar becerilerde s─▒n─▒rl─▒l─▒klara yol a├žmad─▒─č─▒ gibi sosyal ├Âz├╝rlere de yol a├žmayabilir. Ancak baz─▒lar─▒ bu farkl─▒l─▒klar─▒ bir savunma arac─▒ olarak kullan─▒rlar. K─▒saca bedensel g├Âr├╝n├╝mdeki farkl─▒l─▒kla duygusal bozukluklar aras─▒nda do─črudan bir ili┼čki yoktur. ├ço─ču zaman bedensel farkl─▒l─▒klar duygusal bozuklu─čun nedeni de─čil bahanesidir.

Yetersizli─čin Uyumsuzlu─ča Yol A├žmas─▒: Bir ki┼čide yetersizlik olmas─▒ o ki┼čide mutlaka uyumsuzluk ya da duygusal bozukluk olaca─č─▒ anlam─▒na gelmez. Yetersizlikten etkilenmi┼č olma ile uyumsal davran─▒┼člar aras─▒nda ┼č├Âyle bir ili┼čki vard─▒r. .

1. .Ki┼či ya┼čad─▒─č─▒ k├╝lt├╝rde belli davran─▒┼člar─▒ ger├žekle┼čtirmek i├žin gerekli k├╝lt├╝rel ara├žlardan yoksundur ve ki┼či bunun fark─▒ndad─▒r..

2. .Di─čer ki┼čilerde yetersizli─čin fark─▒ndad─▒r ve onu yeterli olarak g├Ârmezler. .

3. .Yetersizlikten etkilenmi┼č ki┼čide di─čerlerinin kendisi yeterli g├Ârmedi─činin fark─▒ndad─▒r ve kendini giderek daha az yeterli ve daha az de─čerli g├Ârmeye ba┼člar.

1. ve 2. durumda uyumsuz davran─▒┼člar s├Âz konusu de─čildir.

3. durum s├Âz konusu oldu─čunda yani ki┼či kendini de─čersiz g├Ârmeye ba┼člad─▒─č─▒nda uyum ve davran─▒┼č problemlerinin ortaya ├ž─▒kma olas─▒l─▒─č─▒ artar. Yetersizlikten etkilenmi┼č ki┼čilerde uyum ve davran─▒┼č problemlerinin ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ engellemek i├žin:.

1. .Ki┼činin E─čitilmesi: bu ki┼čilerin ├Âzelliklerine uygun bir e─čitim ile becerileri artt─▒r─▒lmal─▒d─▒r. Ki┼činin becerileri ne oranda geli┼čmi┼č olursa ├ževrenin yetersizli─či alg─▒lamas─▒ o oranda azal─▒r..

2. .├çevrenin E─čitilmesi: toplumun yetersizlikten etkilenmi┼č ki┼čilere y├Ânelik basmakal─▒p ├Ânyarg─▒lar─▒ndan ar─▒nmas─▒ onlar─▒ bir birey olarak kabul etmesi ve de─čer vermesini sa─člay─▒c─▒ bilgilendirmeler yap─▒lmal─▒d─▒r.

AÇIKLAMA

G├╝ncel ve tarihsel a├ž─▒klama:.

├ś .Davran─▒┼člar─▒n g├╝ncel a├ž─▒klamas─▒ndan ki┼činin yap─▒s─▒ ve belli nesnelerin ├Âzellikleri ├╝zerinde ├Âzellikle durulmaz..

├ś .Nesne ve ki┼čilerin b├Âyle davranmas─▒na yol a├žan g├╝├žler ilkeler ├╝zerinde odaklan─▒r..

├ś .Tarihsel a├ž─▒klamaya g├Âre g├╝ncel a├ž─▒klama daha ├žok ┼čimdiyi a├ž─▒klar..

├ś .G├╝ncel a├ž─▒klamalar daha ├žok ara┼čt─▒rmac─▒lara neye ve nereye bakacaklar─▒n─▒ g├Âsterir..

├ś .Ge├žmi┼čte olan olaylar─▒ etkilemek m├╝mk├╝n de─čildir.

.├ś .G├╝n├╝m├╝zde olan olaylar─▒ etkilemek olas─▒d─▒r. .

├ś .Tarihsel a├ž─▒klama yapacaklara ─▒┼č─▒k tutmamaktad─▒r. .

├ś .Tarihsel a├ž─▒klamalar bahanelere g├Ât├╝r├╝r. .

├ś .Tarihsel a├ž─▒klamada inceleme g├╝n├╝m├╝zden ge├žmi┼če do─črudur.

G├Âzlemlere Dayal─▒ (Deneysel) A├ž─▒klamalar:Deney y├Ântemi bilimin temelidir.Deneyde:.

1. .Hipotezin test edilmesi i├žin g├Âzlemlerde bulunma deney yapma .

2. .G├Âzlemlerden a├ž─▒klay─▒c─▒ kuramlar olu┼čturma Hipotezin test edilmesi i├žin g├Âzlemde bulunma ve deneyler yapma genel ve ├╝retkendir.

Yeterli A├ž─▒klaman─▒n Ortak ├ľzellikleri:.

├ś .Bireysel durumlara uygulanabilen genellemelerdir.

.├ś .├çok az s├Âzc├╝kle ├žok say─▒da veri a├ž─▒klan─▒r..

├ś .Belirli ba─člamda olu┼čan olaylar aras─▒ndaki gerekli ve de─či┼čmeyen ili┼čkiyi yans─▒t─▒r..

├ś .Nesnenin niteliklerinden ├žok ili┼čki ├Ânemlidir.

Kuramlarla A├ž─▒klama:Saha Kuram─▒:

Yeni Psikolojik OrtamEski Psikolojik Ortam.

├ś .Eski psikolojik ortamda olas─▒ t├╝m davran─▒┼člar, zincirin halkalar─▒ gibi ├žok iyi yap─▒land─▒r─▒lmal─▒d─▒rlar. .

├ś .Eski psikolojik ortamda ki┼či olumlu ve olumsuz ama├žlar─▒n yerlerini ve amaca ula┼čmak i├žin geli┼čmesi gerekli engellerlin ├╝stesinden gelme yollar─▒n─▒ bilir. Bu durum engelli engelsiz yeti┼čkin, ├žocuk herkes i├žin ge├žerlidir..

├ś .Yeni psikolojik ortamda b├Âlgenin t├╝m├╝ yap─▒land─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. .

├ś .Olumlu bir amac─▒n oralarda bir yerde oldu─čuna ili┼čkin inan├ž vard─▒r..

├ś .Bu amaca ula┼čabilmenin o bilinmeyen b├Âlgeye girmeyi gerektirdi─čini ki┼či bilir..

├ś .Ancak amaca ula┼čmay─▒ sa─člayacak zincirin halkalar─▒n─▒n yerleri ve nas─▒l a┼č─▒laca─č─▒ hi├žbir ┼čey bilmez.

.├ś .Ama├ž olumlu ve ├žekici oldu─ču i├žin art─▒ ve bilinmeyeni ├Ârneklemesi nedeniyle itici oldu─čundan eskiyle g├Âsterilir. .

├ś .Ortam yap─▒lan─▒rken, zincirin halkalar─▒ olu┼čturulurken izleyen davran─▒┼člar olu┼čur ve olu┼čacak davran─▒┼člar kestirilir. .

├ś .Amac─▒ yeri nas─▒l ve hangi yollardan ula┼č─▒ld─▒─č─▒ belli de─čildir..

├ś .Davran─▒┼člar yal─▒n de─čildir..

├ś .Davran─▒┼člar ├ževresel uyaranlardan kolayca etkilenir..

├ś .Ki┼činin ortam alg─▒lamas─▒ de─či┼čtik├že davran─▒┼člar─▒ da de─či┼čir..

├ś .Amaca yakla┼čma izlenimi edinmedik├že yapmakta oldu─ču davran─▒┼člar─▒ daha ├žok yapar..

├ś .Ama├žtan uzakla┼čt─▒─č─▒ izlenime kap─▒ld─▒─č─▒na ise davran─▒┼člar─▒ de─či┼čir..

├ś .─░lk davran─▒┼člarda ├Âzenli ve dikkatli olur. .

├ś .Sergiledi─či ilk davran─▒┼člar─▒yla ba┼čar─▒s─▒z olursa, daha da ├Âzenli ve dikkatli davran─▒┼člarda bulunmaya ba┼člar..

├ś .Ortama girdikten sonra ortam yap─▒land─▒r─▒l─▒rken tekrarlanan deneme yan─▒lma davran─▒┼člar─▒na engellemeler e┼člik eder. Engellemeler ki┼čiyi duygusalla┼čt─▒r─▒r ve davran─▒┼člar─▒n bozulmas─▒na yol a├žar..

├ś .Psikolojik g├╝├žlerin etkisi yeni amaca ula┼čma do─črultusunda olursa, ki┼či yeni psikolojik ortama girer..

├ś .Ama├ž ├žekici hale getirildi─čine ki┼činin yeni psikolojik ortama girmesi i├žin psikolojik g├╝├žler devreye sokulmu┼č olur.

.├ś .Ki┼či yeni bir psikolojik ortama girdi─činde engelleme ve ├žat─▒┼čma ya┼čar. Engelleme ve ├žat─▒┼čmayla duygusalla┼čma ve davran─▒┼člarda bozulma e┼člik eder.

Yeni Psikolojik Ortam:.

├ś .Davran─▒┼č de─či┼čtirmeye hizmet eder.

.├ś .Kontrol etme yollar─▒n─▒ da y├Ânlendirir. .

├ś .Engelli ki┼čilerin uyumsuzluk g├Âstermesi istenmeye bir ┼čey ise ├ž├Âz├╝m├╝ a├ž─▒k ve belirgindir: O da; engellilerin ya┼čamlar─▒ndaki ortamlar─▒n yenili─či azalt─▒l─▒r. .

├ś .├ľzel e─čitimci yetersizlikler ba┼č edemez..

├ś .├ľzel e─čitimcinin ├╝zerinde duraca─č─▒ ┼čey ortam─▒n yenili─či olmal─▒d─▒r ve bu da ├Âzel e─čitimcinin ├╝stesinden gelebilece─či bir de─či┼čkendir. .

├ś .Davran─▒┼člarla ilgili olan verilerden davran─▒┼člarla ile ilgili kestirimlerde bulunulabilir. .

├ś .Biyofiziksel bedensel verilerden davran─▒┼č ve uyum ile ilgili kestirimlerde bulunulamaz..

├ś .Yeni psikolojik ortam─▒n dinami─či:.

├ś .Bulunulan ortam─▒n yeni psikolojik ortam olup olmad─▒─č─▒n─▒ nas─▒l anlar─▒z?.

├ś .Bunun i├žin ba─člam yani nas─▒l bir ortam hangi ki┼čiler etkile┼čti─činin incelenmesi gerekir.

.├ś .Engelli bireyler i├žin ortam yap─▒land─▒r─▒lm─▒┼č oldu─čunda ortam yeni de─čildir. B├Âylece yeni psikolojik ortamda g├Âr├╝len davran─▒┼člar g├Âzlenemez.

.├ś .Bireysel farkl─▒l─▒klar bireyin yetersizli─činin farkl─▒ olmas─▒ndan ├žok ortam─▒n ve ortam─▒n d├╝zenlenmesinin i┼člevidir..

├ś .Daha az yeterli daha az destek hizmeti sa─članm─▒┼č ve y├Ânlendirilmemi┼č ya da gereksinimi oldu─čunda di─čerlerinden yard─▒m istemek zorunda olan biri kendisini yeni psikolojik ortamda bulur..

├ś .Amac─▒na ula┼čma yollar─▒n─▒ bilmeyen biri kendisini yeni psikolojik ortamda bulur..

├ś .Yeni psikolojik ortamda g├Âzlenen engelleme ve duygusalla┼čma davran─▒┼člarda bozulmaya neden olabilir.

Engellilerin Yeni Psikolojik Ortamlarla Kar┼č─▒la┼čma Nedenleri:

.1. .Ola─čan ya┼čant─▒lar─▒n s─▒n─▒rland─▒r─▒lm─▒┼č olmas─▒.

2. .K├╝lt├╝rel ara├žlardan yoksun olmas─▒.

3. .Sosyal uyaran olarak g├Âr├╝lme..

├ś .Engellilerin uyum sorunlar─▒n─▒n ├Ânlenebilmesi, ├žocu─čun yetersizli─činin fark edilmesi, tan─▒s─▒ konduktan sonra aile e─čitim programlar─▒n─▒n erken ├žocukluk d├Ânemi ile birlikte ba┼člamas─▒na ba─čl─▒d─▒r.

Yeni Psikolojik Ortamlar Ve Uyum Sorunlar─▒ ─░├žin ├ľneriler: .

├ś .Ki┼čilerin yap─▒land─▒r─▒lm─▒┼č ortamda bulunmalar─▒n─▒ sa─člamad─▒r..

├ś .Yenili─či azaltmaya hizmet edecek ├Âzel beceriler kazand─▒rma..

├ś .Engellemelere ho┼čg├Âr├╝ geli┼čtirmeyi kazand─▒rma.├ś .Yeni psikolojik ortamlarla kar┼č─▒la┼čman─▒n ├Ânlenmesi i├žin ama├žlar s─▒n─▒rland─▒r─▒labilir.

Sosyal Uyaran Olarak Farkl─▒ De─čerlere Sahip Olma:.

1. .Yetersizli─če y├╝klenen anlamlar.

2. .Merak, ac─▒ma, sempati duyma, h├╝kmedilme, yard─▒m edilme, g├Ârmezden gelinme ya da a├ž─▒k├ža reddedilme

Yenili─či Azaltman─▒n Yolu:.├ś .Engellilere y├Ânelik tutumlar─▒ de─či┼čtirme. Kamuoyu ki┼čileri bedensel ve psikolojik ├Âzellikleri ile kimliklendirme yerine insan olarak de─čerlendirme konusunda e─čitmelidir.

.├ś .Yetersizlikten etkilenen ki┼čiyi toplumun beklentileri do─črultusunda belli baz─▒ sosyal becerileri kazand─▒rmas─▒na hizmet edecek ┼čekilde e─čitmelidir..

├ś .Yetersizlikten etkilenenlere y├Ânelik tutumlar do─ču┼čtan de─čildir. Sonradan ├Â─črenilmi┼čtir.

Engellilere Y├Ânelik Tutumlar─▒ De─či┼čtirme: Tutumlar─▒n de─či┼čtirilmesinde farkl─▒ ba─č─▒ms─▒z de─či┼čkenlerin etkisine bak─▒lm─▒┼čt─▒r. Ba─č─▒ms─▒z de─či┼čkenler aras─▒nda bulunanlar ┼čunlard─▒r..

1. .Bilgilendirmenin Etkisi: Yap─▒lan bir ├žal─▒┼čmada bilgilendirme tutumlar ├╝zerinde bir de─či┼čikli─če yol a├žmam─▒┼čt─▒r..

2. .Etkile┼čimde Bulunmam─▒n Etkisi: Ara┼čt─▒rmalardan yetersizli─či olanlarla olmayanlar─▒n etkile┼čimde bulunmalar─▒ yetersizli─či olmayanlar─▒n yetersizlikten etkilenmi┼člere y├Ânelik tutumlar─▒n─▒ her zaman de─či┼čtirmede etkili oldu─čunun kesin kan─▒tlar─▒ elde edilememi┼čtir..

3. .Bilgilendirme ve Etkile┼čimde Bulunmam─▒n Birlikte Etkisi: Yetersizlikten etkilenmi┼č ki┼čilerle soysal etkile┼čimde bulunma ve yetersizlik durumuna g├Âre bilgilendirilmi┼č olma, birlikte, yetersizlikten etkilenmi┼č ki┼čilerin kabul edilmelerini ve onlara y├Ânelik tutumlar─▒n olumlu olmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r..

4. .Etkile┼čimde Bulunma, Bilgilendirme ve Stat├╝n├╝n Birlikte Etkisi: E┼čit stat├╝de yetersizli─či olanlarla olmayanlar─▒n sosyal etkile┼čimleri, yetersizli─či olan ├žocuklarla ├žal─▒┼čmalar─▒ ve yetersizlikle ilgili bilgilendirilmeleri birlikte, yetersizlikten etkilenmi┼č ki┼čilere y├Ânelik tutumlar─▒n de─či┼čmesini sa─člayabilir. Stat├╝s├╝ y├╝ksek ve uyumlu yetersizlikten etkilenmi┼č ki┼čilerle etkile┼čimde bulunma ve ger├žek├ži bilgilendirme gibi ├žok say─▒da ba─č─▒ms─▒z de─či┼čkenin bir arada bulunmas─▒, yetersizlikten etkilenmi┼č ki┼čilere y├Ânelik tutumlar─▒ tutum ├Âl├žeklerinde ┼čans ba─čl─▒ olmayacak d├╝zeyde de─či┼čmesine yol a├žt─▒─č─▒ izlenimini vermektedir..

5. .Tutumlar─▒n De─či┼čtirilmesinde ─░leti┼čim Ara├žlar─▒n─▒n Kullan─▒m─▒: Tutum de─či┼čtirmede yaz─▒l─▒ metnin okunmas─▒yla, sununun bizzat dinlenmesi aras─▒ndaki sonu├ž farkl─▒l─▒─č─▒ sunular─▒n hi├žbirinde bilgi kayna─č─▒n─▒n verilmemi┼č olmas─▒ stat├╝ fakt├Âr├╝ne yorulmu┼čtur..

6. .Panelin De─či┼čik ─░leti┼čim Ara├žlar─▒yla Sunulmas─▒n─▒n Etkisi: Yetersizlikten etkilenmi┼č iyi uyum yapm─▒┼č ki┼čilerin yetersizlikle ilgili sorunlar─▒ panelde tart─▒┼čmalar─▒ yetersizlikten etkilenmi┼č ki┼čilere y├Ânelik tutumlar─▒n de─či┼čtirilmesinde etkili olmu┼čtur. Ayn─▒ sununun iyi planlanm─▒┼č ve kontrol edilmi┼č ileti┼čim ara├žlar─▒yla sunulmas─▒nda yetersizlikten etkilenmi┼č ki┼čilere y├Ânelik tutumlar─▒ de─či┼čtirmede etkili olaca─č─▒ izlenimini vermektedir..

7. .De─či┼čmi┼č Tutumlar─▒n S├╝reklili─či: De─či┼čtirilen tutumlar─▒n s├╝reklili─činde d├Ân├╝tlerin etkisine bakmaya gerek vard─▒r. tutumlar─▒ de─či┼čtirmek kadar tutum de─či┼čikliklerinin s├╝rmesini sa─člayan de─či┼čkenlerin anla┼č─▒lmas─▒na olan gereksinim s├╝rmektedir.

Ata Binmenin Faydalar─▒

At Terapi
Alg─▒ Geli┼čim Merkezi
0546 218 6 218

http://www.algigelisim.com/
Sel├žuk ├ťniversitesi Rekt├Âr├╝ Prof. Dr. Abdurrahman Kutlu, ba┼čta bedensel ve zihinsel ├Âz├╝rl├╝ insanlar─▒n rehabilitasyonu olmak ├╝zere bir├žok hastal─▒─č─▒n tedavisinde atlardan yararlan─▒labilece─čini bildirildi.

Rekt├Âr Prof. Dr. Kutlu, 20.y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒ndan itibaren kullan─▒ld─▒─č─▒ bilinen “atla tedavi“y├Ânteminin t─▒bb─▒ bir tedavi ┼čekli olarak kabul edildi─čini ve bu y├Ânteme ba┼čta ─░ngiltere ve Amerika olmak ├╝zere bir├žok ├╝lkede ba┼čvuruldu─čunu belirtti.

Sadece ABD`de 600`├╝n ├╝zerinde “atla tedavi merkezi“ bulundu─čunu belirten Kutlu, T├╝rkiye`de ise resmi bir ├žal─▒┼čman─▒n S├ť Binicilik Tesisleri`nde Prof. Dr. Sefa Kap─▒c─▒o─člu ├Ânderli─čindeki bir ekiple ba┼člat─▒ld─▒─č─▒n─▒ ve ├Âzel gayretlerin s├╝rd├╝r├╝ld├╝─č├╝n├╝ kaydetti.

Atlar her derde deva
Rekt├Âr Prof. Dr. Kutlu, “atla tedavi“ y├Ântemine, ortopedik hastal─▒klar, otizm (i├že kapan─▒kl─▒k), beyin yaralanmalar─▒, inme, beyin felci, down sendromu, ruhi bozukluklar, i┼čitme-├Â─črenme bozukluklar─▒, bedensel gerilik ve baz─▒ omurilik hastal─▒klar─▒ gibi pek├žok rahats─▒zl─▒─č─▒n giderilmesinde ba┼čvuruldu─čunu anlatt─▒.

Bu y├Ântemlerin bir├žok kazan─▒mlar─▒ oldu─čunu belirten Kutlu, ┼čunlar─▒ s├Âyledi:
“Atla tedavi, ├ževreye ait duyular─▒n geli┼čmesi, g├Âz-el koordinasyonunun sa─članmas─▒ ve ay─▒rdedebilme yetene─činin kazan─▒lmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan en ideal y├Ântemdir. B├╝t├╝n kaslar─▒ dengeli bir ┼čekilde ├žal─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒ i├žin ├Âzellikle bedensel ├Âz├╝rl├╝ insanlar─▒n zay─▒f adalelerinin geli┼čmesine yard─▒mc─▒ olur.

─░nsanlar─▒ psikolojik a├ž─▒dan da rahatlatmaktad─▒r. Bu y├Ânteme ba┼čvuranlar, kendilerini daha iyi hissetmekte, ├Âzg├╝venleri artmakta, d─▒┼č d├╝nyayla sa─čl─▒kl─▒ bir ileti┼čim kurmaktad─▒rlar. Bu tedavinin dikkat ├žeken di─čer bir taraf─▒ da, sabr─▒n geli┼čmesi, duyular─▒n kontrol edilmesi ve ├Âz disiplinin geli┼čtirilmesidir.“

Bu y├Ântemin arkada┼čl─▒klar─▒ art─▒rarak, ki┼činin sosyal ya┼čam─▒na olumlu etkiler yapt─▒─č─▒n─▒ da kaydeden Rekt├Âr Prof. Dr. Kutlu, ├Âz├╝rl├╝ insanlar─▒n tek ba┼č─▒na yapamad─▒klar─▒ pek ├žok ┼čeyi at yard─▒m─▒yla yapabildiklerini kaydetti.

Hastay─▒ hastane ortam─▒ndan ├ž─▒kararak, a├ž─▒k havada tedavi olma ┼čans─▒ tan─▒yan “atla tedavi“ y├Ântemin T├╝rkiye`de ilk kez Sel├žuk ├╝niversitesi b├╝nyesindeki Binicilik Tesislerinde ba┼člat─▒lmas─▒n─▒n ├Ânemine de─činen Kutlu, “Tesislerimize Pony cinsi k├╝├ž├╝k ve sakin atlar getirdik. Uzman ekiplerde bu y├Ândeki ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ s├╝rd├╝r├╝yorlar. Halen “atla tedavi“ y├Ântemi uygulanan hastalar tesislerimizde zaman zaman tedavi g├Ârmektedirler“ diye konu┼čtu

├ľ─črenmenin a┼čamalar─▒

ED─░N─░MBireyin daha ├Ânce yapmad─▒─č─▒ bir davran─▒┼č yada beceriyi belli bir do─čruluk d├╝zeyinde yapabilir.hale gelmesidir.Edinimin iki do─črusu ,1- Zor ├Â─črenen bireyler i├žin ├Â─čretim program─▒nda de─či┼čiklik yaparak bu bireylere ├Â─črenmeleri konusunda yard─▒m edilebilir.2- Bireye zor bir beceri ├Â─čretilirken bu beceriyi nas─▒l bir yerine getirebilece─čine ili┼čkin i├žin bil─či sunularak ├Â─črenme kolayla┼čt─▒r─▒labilir.Bu 2 yolla sa─članabilir.a- Yanl─▒┼čs─▒z ├Â─čretim.b- Hata d├╝zeltmesi.

YANLI┼×SIZ ├ľ─×RET─░M: Uygulamac─▒ bireye ip ucu sunarak bireyin ├Â─čretim s─▒ras─▒nda hata yapmadan yada en az hata yaparak ├Â─črenmesini ama├žlar..Yanl─▒┼čs─▒z ├Â─čretim y├Ântemleri 1- Uyaran ipu├žlar─▒ ile ├Â─čretim.2- Tepki ipu├žlar─▒ ile ├Â─čretim.

HATA D├ťZELTMES─░: Bireyin ├Â─čretim s─▒ras─▒nda yanl─▒┼č tepkide bulundu─čunda, uygulamac─▒n─▒n bireye tepkisinin yanl─▒┼č oldu─čunu vurgulayarak bireyden sergilemesi beklenen tepkinin ne oldu─čunu ifade etmesidir.Hata d├╝zenlemesi 3farkl─▒ ┼čekilde yap─▒labilir.1- Birey hata yapt─▒ktan sonra kendisine tekrar ayn─▒ deneme sunulur. Ve bu arada uygulamac─▒ yard─▒m d├╝zeyini art─▒rabilir. ├ľrne─čin: Renkli ve beyaz ├žama┼č─▒r y─▒kama.2- Birey hata yap─▒yorken yan─▒t vermesi kesintiye u─črat─▒l─▒r ve bireyin yann─▒┼č─▒n─▒ anlayarak kendi kendine d├╝zeltmesi sa─član─▒r. ├ľrne─čin: Omlet yapma.3- Birey hata yap─▒yorken yan─▒t vermesi kesintiye u─črat─▒l─▒r ve beceriyi tamamlamakta zorland─▒─č─▒ basamak arka arkaya birka├ž defa tekrar ettirilerek bireyin davran─▒┼č─▒ do─čru sergilemesi sa─članabilir. ├ľrne─čin : Bilgisayar kullanma. Hata d├╝zeltmesinin etkili olabilmesi i├žin ┼ču noktalara dikkat edilmesi gerekir.a- Bireyin ya┼č─▒na uygunluk g├Âstermelidir.b- Hata ger├žekle┼čir ger├žekle┼čmez tutarl─▒ bi├žimde sunulmal─▒d─▒r.c- Bireyi k├╝├ž├╝k d├╝┼č├╝r├╝c├╝ yada taciz edici olmamal─▒d─▒r.d- Bireyin hatas─▒n─▒ k─▒sa s├╝rede d├╝zeltmesini sa─člayabilecek ,ancak bireyde ba─čl─▒l─▒─ča yol a├žmayacak bi├žimde sunulmal─▒d─▒r.f- Hata d├╝zeltmesinin sunuldu─ču basamak yada davran─▒┼č─▒n birey taraf─▒ndan tekrar sergilenmesi i├žin olanak tan─▒nmal─▒d─▒r.g- Bireyi ba─č─▒ms─▒zl─▒─ča te┼čvik edici olmal─▒d─▒r.

Edinimi Kolayla┼čt─▒ran Etmenler:
1- Bireyin dikkatini ├╝zerinde ├žal─▒┼č─▒lan konuya y├Ânetilmesi sa─član─▒rsa ,├Â─črenmenin daha h─▒zl─▒ ve daha y├╝ksek d├╝zeyde ger├žekle┼čti─či g├Âr├╝lmektedir. Dikkat Sa─člay─▒c─▒ Uyaran: Uygulamac─▒n─▒n bireyin dikkatini y├Âneltmesini i├žin sundu─ču dikkate sa─člama y├Ânergesi yada i┼čaret gibi uyaranlard─▒r. ÔÇśHaz─▒r m─▒s─▒n?..ÔÇÖÔÇÖBa┼člayal─▒m m─▒!::ÔÇÖÔÇÖburaya bak.. gibi.

Dikkat Edici ─░p U├žlar─▒ Ne Zaman Kullan─▒l─▒r;
a- Uygulamaya ba┼člarkenb- Uygulamaya ba┼člarken ve uygulama s─▒ras─▒nda bireyin dikkatini uygulama d─▒┼č─▒nda bir tak─▒m olay ve nesnelere y├Âneldi─činde,c- Her yeni denemeyi sunarken,
Dikkat Sa─člay─▒c─▒ Uyaran ─░┼če Yaramad─▒─č─▒ Durumlarda
a- Uygulama s├╝resi k─▒sa tutulmal─▒,
b- Uygulama s─▒ras─▒nda ortamda olabildi─čince az say─▒da birey bulunmas─▒na dikkat edilmeli,c- Uygulama s─▒ras─▒nda bireyin ├ževresindeki kitap, kalem vb. nesneleri olabildi─čince s─▒n─▒rlamal─▒,d- Uygulama s─▒ras─▒nda kullan─▒lacak nesneler d─▒┼č─▒nda, hi├žbir nesnenin bulunmamas─▒na ├Âzen g├Âsterilmelidir .2- .Bireye, hedef uyarana verdi─či tepkiye ili┼čkin geri bildirim sunulmal─▒d─▒r.Geri bildirim do─čru tepkiler i├žin kullan─▒labildi─či gibi,yanl─▒┼č tepkiler i├žin de kullan─▒labilir.
Geri Bildirim Sunarken ┼×u Noktalara Dikkat Edilmelidir.
a) Davran─▒┼ča ili┼čkin g├Âzlenebilir ve a├ž─▒k bir ifade yer almal─▒.b) davran─▒┼č s─▒ras─▒nda yada davran─▒┼č─▒n hemen sonras─▒nda sunulmas─▒.c) Sadece ├╝zerinde ├žal─▒┼č─▒lan davran─▒┼č yada beceriye ili┼čkin sunulmas─▒.d) Geri bildirim ifadesi tutarl─▒ bi├žimde kullan─▒lmal─▒.e) Do─čru davran─▒┼č i├žin sunulan olumlu geri bildirim ile yanl─▒┼č davran─▒┼člar i├žin sunulan d├╝zeltici geri bildirim birbirlerini dengelemelidirler.f) geri bildirim uygulamac─▒ taraf─▒ndan oldu─ču kadar bireyin akranlar─▒ taraf─▒ndanda sunulabilmeli. 3- Denemelerin ard arda sunulmas─▒,edinim a┼čamas─▒n─▒ kolayla┼čt─▒rabilir. Ard arda sunu┼č bi├žimi: Birka├ž deneme aras─▒nda ba┼čka hi├žbir konuda ├Â─čretime yer verilmeksizin denemelerin sunulmas─▒d─▒r. Aral─▒kl─▒ deneme sunu┼č bi├žimi: Denemeler aras─▒nda bireye bir dinlenme s├╝resi b─▒rak─▒l─▒r. Da─č─▒n─▒k deneme sunu┼č bi├žimi: Denemeler aras─▒nda ,├Â─čretim davran─▒┼č yada beceri ile ilgili yeni bir davran─▒┼č yada becerinin ├Â─čretiminin yada bir etkinli─činin yer almas─▒d─▒r.
Edinim a┼čamas─▒nda Ard arda deneme sunu┼č bi├žimi tercih edilmelidir.
4- Birey tepkide bulunmadan ├Ânce nas─▒l tepkide bulunaca─č─▒na ili┼čkin bilgi sunularak edinim kolayla┼čt─▒r─▒l─▒r. ÔÇśYann─▒┼čs─▒z ├Â─čretimÔÇÖ

ED─░N─░M A┼×AMASI ─░├çN DAVRANI┼×SAL AMA├ç NASIL YAZILMALIDIR?
Edinim a┼čamas─▒ i├žin yaz─▒lan davran─▒┼čsal am├žlarda ,bireyden davran─▒┼č─▒ hangi d├╝zeyde do─čru olarak yapmas─▒n─▒ bekledi─čimiz ortaya konulur.

Edinim i├žin 2 farkl─▒ ├Âl├ž├╝t belirlenebilir.
a) Davran─▒┼č─▒n %80-%90 d├╝zeyinde do─čru olarak sergilenmesi.b) Davran─▒┼č─▒n %100 d├╝zeyinde do─čru olarak sergilenmesi. Bu davran─▒┼č ileride ├Â─čretilmesi ama├žlanan bir davran─▒┼č i├žin ├Ân ko┼čul olma ├Âzelli─či ta┼č─▒yorsa ,o davran─▒┼č─▒n %100 do─čru olarak sergilenmesi sa─članmal─▒d─▒r.├ľrnek: ÔÇťAhmet en az ├╝├ž oturum ├╝st ├╝ste ,sunulan 10 denemenin en az sekizinde ,ye┼čil ─▒┼č─▒k yand─▒─č─▒nda kar┼č─▒dan kar┼č─▒ya ge├žer.ÔÇŁ

AKICILIK
Yeni ├Â─črenilmi┼č bir davran─▒┼č─▒ yada davran─▒┼č zincirini ├žocu─čun h─▒zl─▒ ve kolay bir bi├žimde yapmas─▒d─▒r. Bir davran─▒┼č─▒n do─čruluk d├╝zeyinin y├╝ksek olmas─▒ ,o davran─▒┼č─▒n ak─▒c─▒ bi├žimde sergilenmesi anlam─▒na gelmez. Belli bir h─▒zda sergilenmesi gereken bir davran─▒┼č s├Âz konusu ise bu davran─▒┼č─▒n belli bir h─▒zda sergileninceye kadar ├Â─čretime devam edilmelidir. Ak─▒c─▒l─▒k A┼čamas─▒n─▒n ├ľnemi:Bir davran─▒┼č─▒n toplumda sergilendi─či d├╝zeyde sergilenmesi,├žocu─čun performans─▒n─▒ akranlar─▒n─▒n performans─▒n ayakla┼čt─▒r─▒r;dolay─▒s─▒ ile ├žocu─čun daha normal olmas─▒n─▒ akranlar─▒n─▒n performanslar─▒na yakla┼čt─▒r─▒r;├žocu─čun daha normal olmas─▒n─▒ kolayla┼čt─▒r─▒r.

Ak─▒c─▒l─▒─č─▒ Kolayla┼čt─▒ran Etmenler:
1- Bireyin daha fazla al─▒┼čt─▒rma yapmas─▒n─▒ sa─člamak ve peki┼čtirmek.

Al─▒┼čt─▒rma yaparken ┼čunlara dikkat edilmelidir.
a- K─▒sa al─▒┼čt─▒rma oturumlar─▒ d├╝zenlenmelidir. b- G├╝n i├žinde birka├ž kez al─▒┼čt─▒rma oturumlar─▒ d├╝zenlenmelidir. c- Bireye her al─▒┼čt─▒rma oturumlar─▒nda yapabilece─či en fazla say─▒da deneme f─▒rsat─▒ sa─članmal─▒d─▒r.2- Al─▒┼čt─▒rma oturumlar─▒nda uygulamac─▒ peki┼čtire├ž sunarak davran─▒┼č─▒n daha h─▒zl─▒, kolay bi├žimde ve daha y├╝ksek d├╝zeyde sergilenmesini sa─člayabilir.3- Al─▒┼čt─▒rmalar─▒n aral─▒kl─▒ dememe sunu┼č bi├žimiyle yap─▒lmas─▒d─▒r.4- Ak─▒c─▒l─▒k oturumlar─▒ g├╝d├╝leyici olmal─▒d─▒r.

ED─░N─░M VE AKICILIK KAR┼×ILA┼×TIRILMASI
ED─░N─░M AKICILIK
.┬Ě .Do─čru.┬Ě .Davran─▒┼č─▒n yaran kontrol├╝ alt─▒nda al─▒nmas─▒ hedeflenir ve uyaran kontrol├╝ ger├žekle┼čti─činde peki┼čtirilir.┬Ě .Davran─▒┼č ├Âncesi teknikler(ipucu-peki┼čtirme).┬Ě .Ard arda denemeler. .┬Ě .kolay ve h─▒zl─▒ .┬Ě .Davran─▒┼č─▒n daha kolay ve h─▒zl─▒ sergilenmesi hedeflenir, birey bu ├Âzellikleri kar┼č─▒lay─▒nca peki┼čtirilir..┬Ě .Davran─▒┼č sonras─▒ uyaranlar (ara┼čt─▒rma+peki┼čtirme).┬Ě .Da─č─▒n─▒k denemeler.
AKICILIK A┼×AMASI ─░├çN AMA├ç NASIL YAZILMALIDIR
1. Alan yaz─▒nda yer alan ,├že┼čitli disiplin alanlar─▒nda sergilenmesi beklenen ba┼čar─▒ d├╝zeyleri dikkate al─▒n─▒r.2. Bireyin ├ževresindeki ki┼čilerle g├Âr├╝┼č├╝lerek ak─▒c─▒l─▒k ├Âl├ž├╝t├╝ belirlenir.3. ─░lk iki se├žene─čin uygun fark analizi yap─▒labilir.Bu y├Ântemde ,bireye ak─▒c─▒l─▒─č─▒ kazand─▒r─▒lmak istenen davran─▒┼č─▒n ayn─▒ ko┼čullar alt─▒nda ba┼čkalar─▒ taraf─▒ndan ne h─▒zda sergilendi─čine bak─▒larak ,bireyin bu davran─▒┼č─▒ ne h─▒zda sergilendi─čiyle kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒l─▒r.├ľrnek: ÔÇťAhmet en az 3 oturum ├╝st ├╝ste sunulan 10 denemenin en az sekizinde, ye┼čil ─▒┼č─▒k yand─▒─č─▒nda en fazla 40 snÔÇÖ.s├╝rede kar┼č─▒dan kar┼č─▒ya ge├žer.ÔÇŁ

KALICILIK

Kal─▒c─▒l─▒─č─▒n ├ľnemi
1. kal─▒c─▒l─▒k sa─članabilirse ├Â─čretim ko┼čullar─▒ olmak s─▒z─▒n birey ├Â─črendiklerini halen sergileyebiliyor olur.2. Kal─▒c─▒l─▒─č─▒n sa─članmas─▒ ile baz─▒ basit davran─▒┼člar daha karma┼č─▒k becerilerin ├Â─črenilmesinde ├Ân ko┼čul olu┼čturulabilir ve bu durumda da bu karma┼č─▒k becerilerin edinim a┼čamas─▒nda kazand─▒r─▒labilmesi kolayla┼čt─▒r─▒labilir.
Kal─▒c─▒l─▒─č─▒ Kolayla┼čt─▒ran Etmenler
1. ├ľ─čretilen beceri ve davran─▒┼člar bireyin ya┼čam─▒nda i┼člevsel olmal─▒ ve ├Ânem ta┼č─▒mal─▒d─▒r.─░┼člevsel olma: Bireyin g├╝nl├╝k ya┼čam rutininde gereksinim duyulan beceri yada davran─▒┼č olmas─▒ ─░┼člevsel davran─▒┼č ├á peki┼čtirme ├á davran─▒┼č artar2. Kal─▒c─▒l─▒k ,al─▒┼čt─▒rma yapma yoluyla da sa─članabilir. A┼č─▒r─▒ ├Â─črenme: denilen ara┼čt─▒rma oturumlar─▒nda ├Â─čretimde ├že┼čitli uygulamalar yap─▒l─▒r.Bu uygulamalar;a- Peki┼čtire├ž t├╝r├╝n├╝ de─či┼čtirmeb- peki┼čtire├ž tarifesinde de─či┼čiklik yapma.c- Bireyin kendi kendini peki┼čtirmesid- Do─čal olarak olu┼čan peki┼čtire├žlerin kullan─▒lmas─▒. A┼č─▒r─▒ ├Â─črenme:Edinim a┼čamas─▒nda ├Âl├ž├╝t kar┼č─▒land─▒ktan sonra, ├Â─črenilen beceri yada davran─▒┼ča ili┼čkin tekrarlama ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n yap─▒lmas─▒d─▒r. Tekrarlama ├žal─▒┼čmalar─▒:Bir beceri yada davran─▒┼č─▒n edinim a┼čamas─▒nda ├Â─čretilmesi i├žin ge├žen ├Â─čretim oturumlar─▒n─▒n yakla┼č─▒k %50ÔÇÖsi kadar olmal─▒d─▒r 3. Denemelerin da─č─▒n─▒k s─▒ra ile sunulmas─▒4. Kal─▒c─▒l─▒k;peki┼čtirme tarifesinde uyarlama yaparak peki┼čtire├žleri silikle┼čtirilmesi yoluyla sa─članabilir.

 

Kal─▒c─▒l─▒k ─░├žin Davran─▒┼čsal Ama├ž Nas─▒l Yaz─▒lmal─▒d─▒r?
Kal─▒c─▒l─▒k a┼čamas─▒ i├žin belirlenen ├Âl├ž├╝t├╝n edinim ve ak─▒c─▒l─▒k a┼čamas─▒ i├žin yaz─▒lan davran─▒┼čsal ama├žlardaki kadar y├╝ksek olmas─▒na gerek yoktur.├ľrnek: ÔÇťAhmet ├Â─čretim bittikten sonra ,en az 3oturum ├╝st ├╝ste ,sunulan 10 denemenin en az sekizinde, ye┼čil ─▒┼č─▒k yand─▒─č─▒nda en fazla 40 sn s├╝rede kar┼č─▒dan kar┼č─▒ya ge├žer.ÔÇŁ

NOT: Ya┼čam Tehlikesi ─░├žeren Davran─▒┼člar ─░├žin Ama├ž Yaz─▒l─▒rken Dikkat Edilmelidir

GENELLEME
Bireyin ├Â─čretim ko┼čullar─▒ d─▒┼č─▒nda di─čer ko┼čullarda da ├Â─črendiklerini sergileyebilmesidir:a- Uyaran genellemesib- Tepki genellemesi Uyaran genellemesi: ├ľ─črenilen davran─▒┼člar─▒n, ├Â─čretim ger├žekle┼čti─či ortam yada ay─▒rt edici uyaranlar─▒n d─▒┼č─▒ndaki ortamlarda yada ay─▒rt edici uyaranlar─▒n varl─▒─č─▒nda ortaya ├ž─▒kmas─▒d─▒r. ├ľrne─čin: Hayat bilgisi dersinde ├Â─črendi─či bilgileri evde gerekti─či durumlarda kullanmas─▒. Tepki genellemesi: De─či┼čtirilmek istenen hedef davran─▒┼čla ili┼čkili olan ve hen├╝z ├Â─čretilmemi┼č olan davran─▒┼člar─▒n sergilenmesidir. ├ľrne─čin :selamla┼čma becerisi Edinim a┼čamas─▒nda kazan─▒lan beceri yada davran─▒┼č en az 4 bi├žimde genellenebilir.a- De─či┼čik y├Ânergeler sunuldu─čunda bireyin hedef davran─▒┼č─▒ sergilemesi.b- De─či┼čik ara├ž gere├ž sunuldu─čunda c- hedef uyaran─▒n de─či┼čik ki┼čiler taraf─▒ndan sunuldu─čunda.d- hedef uyaran─▒n de─či┼čik ortamlarda sunuldu─čunda

Genellemenin ├ľnemi
Bireyin ba─č─▒ms─▒z olarak i┼člevde bulunmas─▒n─▒ sa─člar. Davran─▒┼člar─▒n ├Â─čretim d─▒┼č─▒ndaki ortamlarda, ki┼čilerle,uyaranlarla genellenebilmesi ki┼činin do─čal olaylarla peki┼čtirilme olas─▒l─▒─č─▒n─▒ art─▒r─▒r. Bu ├žocu─čun ├ževresi ile olumlu etkile┼čime girmesine yol a├žar. Genellemeyi Kolayla┼čt─▒ran Etmenler1- Ortamda uyarlama yapmak.a. toplum merkezli ├Â─čretim sunmak. Amac─▒: uyaran kontrol├╝n├╝ do─črudan do─čal ortamlarda sa─člamakt─▒r.b. ├ľ─čretim ortamlar─▒n─▒ olabildi─čince genelleme ortamlar─▒na benzetmekc. ├çok say─▒da ve ├že┼čitli ortamlarda ├Â─čretim d├╝zenlemek.d. ├çok say─▒da ve ├že┼čitli uygulamac─▒larla ├Â─čretim oturumlar─▒ d├╝zenlemek 2- Davran─▒┼č ├Âncesi uyaranlarda uyarlama yapmak:├ľ─čretimde kullan─▒lacak ara├ž gere├žlerin t├╝m├╝ ile ├Â─čretim yapmakt─▒r. Davran─▒┼č ├Âncesi uyaranlar kullan─▒larak ├Â─čretim iki bi├žimde kolayla┼čt─▒r─▒labilir.a. ├çoklu ├Ârneklere g├Âre genellemeb. yayg─▒n ├Ârneklere g├Âre genelleme. 3. ├ľ─čretilmesi planlanan davran─▒┼č:a. Birey taraf─▒ndan di─čer ortamlardan kullan─▒l─▒yorsa.b. bireyi daha ba─č─▒ms─▒z k─▒l─▒yorsac. Sergilendi─činde birey do─čal ortamda daha fazla peki┼čtire├ž al─▒yorsa ,genelleme kolayla┼čacakt─▒r. 4- davran─▒┼č sonras─▒nda uyaranlarda uyarlama yapmaka. Do─čal peki┼čtire├žler kullan─▒lmal─▒d─▒r.b. peki┼čtire├žler silikle┼čtirilmelidir.c. peki┼čtire├žler g├╝n sonunda verilmelidir.d. Birey genelleme yapt─▒─č─▒nda peki┼čtirilmelidir.

Genelleme A┼čamas─▒ ─░├žin Ama├ž Nas─▒l Yaz─▒lmal─▒d─▒r.?
Genelleme a┼čamas─▒na ili┼čkin davran─▒┼čsal a┼čamalarda ,hem davran─▒┼č─▒n ne kadar do─čru sergilenmesinin hedeflendi─činin, hem de ne h─▒zla yada kolayl─▒kla sergilenmesinin beklendi─činin ifade edilmesi gerekti─čidir.├ľrnek: ÔÇťAhmet farkl─▒ ┼čehirlerde en az 3 oturum ├╝st ├╝ste sunulan 10 denemenin en az sekizinde, ye┼čil ─▒┼č─▒k yand─▒─č─▒nda en fazla 40 sn .s├╝rede kar┼č─▒dan kar┼č─▒ya ge├žer.ÔÇŁ

Bireyselle┼čtirilmi┼č E─čitim Programlar─▒ Raporu

Rehabilitasyon Alan─▒nda Bireyselle┼čtirilmi┼č E─čitim Programlar─▒ Raporu
Bu ├žal─▒┼čman─▒n konusu, Ba┼čkanl─▒k Makam─▒n─▒n yaz─▒l─▒ talimat─▒nda ÔÇťRehabilitasyon alan─▒nda bireyselle┼čtirilmi┼č e─čitim programlar─▒ ile ilgili geli┼čmi┼č ├╝lkelerde yap─▒lan uygulamalar ve literat├╝rÔÇŁ olarak belirlenmi┼čtir. Bu ba┼čl─▒k uyar─▒nca yap─▒lan taramalarda, ula┼č─▒lan ├╝lke ├Ârneklerindeki literat├╝rde, bireyselle┼čtirilmi┼č e─čitim programlar─▒n─▒n, ├Âzel e─čitim alan─▒ndaki uygulamalar i├žinde yer almas─▒ nedeniyle rapor bu yakla┼č─▒m ├žer├ževesinde olu┼čturulmu┼čtur.

├çal─▒┼čma kapsam─▒nda Amerika Birle┼čik Devletleri (ABD), Kanada ve ─░ngiltere olanaklar ├žer├ževesinde, elektronik ortamda yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar sonucunda elde edilen verilerle ├Ârnek ├╝lkeler olarak incelenmi┼čtir.

AMER─░KA B─░RLE┼×─░K DEVLETLER─░ ├ľz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒n ├Âz├╝rlerinden kaynaklanan zorluklar─▒n─▒n giderilmesi bu ├žocuklar─▒n ├Âz├╝rlerine ve ├Âzelliklerine uygun bireyselle┼čtirilmi┼č e─čitim programlar─▒n─▒n (BEP) d├╝zenlenmesini gerektirmektedir. Amerika Birle┼čik Devletlerinde (ABD) 1975 y─▒l─▒nda ├ž─▒kan ├ľz├╝rl├╝ Bireylerin E─čitimi Yasas─▒ÔÇÖnda (Individuals with Disabilities Education Act, IDEA) t├╝m ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒n zorluklar─▒n─▒n belirlenip bunlara uygun BEPÔÇÖn─▒n haz─▒rlanmas─▒ ├Âng├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Bu Yasan─▒n amac─▒, kamu okullar─▒n─▒n t├╝m ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklara uygun bir bi├žimde, onlar─▒n bireysel gereksinimlerini en az k─▒s─▒tlay─▒c─▒ ortamda, ├╝cretsiz, uygun e─čitimi vermelerini sa─člamakt─▒r.S├Âzkonusu yasada, ÔÇť├Âz├╝rl├╝ ├žocukÔÇŁ terimi zihinsel ├Âzre, sa─č─▒rl─▒─č─▒n da dahil oldu─ču i┼čitme ├Âzr├╝ne, konu┼čma ve dil bozukluklar─▒na, k├Ârl├╝─č├╝n de dahil oldu─ču g├Ârme ├Âz├╝rlerine, a─č─▒r duygusal bozukluklara, ortopedik ├Âz├╝rlere, otizme, travmatik beyin hasar─▒na, di─čer sa─čl─▒k sorunlar─▒na, ├Â─črenme yetersizliklerine, sa─č─▒rl─▒k-k├Ârl├╝k gibi birden fazla ├Âzre sahip oldu─ču belirlenen ve bu ├Âz├╝rler nedeniyle ├Âzel e─čitim ve ilgili hizmetlere gereksinimi olan ├žocuklar anlam─▒na gelmektedir.Bu Yasa, kamu okul hizmetinin her bir ├žocuk i├žin BEP sunmas─▒n─▒ zorunlu k─▒lmaktad─▒r. BEP, BEP geli┼čtirmek amac─▒yla yap─▒lan toplant─▒da haz─▒rlanan yaz─▒l─▒ bir dok├╝mand─▒r.

Federal Yasa gereksinimi olan her ├žocuk i├žin her y─▒l bir BEP geli┼čtirilmesini ve d├╝zenli olarak incelenmesini ├Âng├Ârmektedir. ├ľzel ├Âzel e─čitim ve buna ba─čl─▒ hizmetler, her bir ├Â─črencinin bireyselle┼čtirilmi┼č gereksinimini yans─▒tmaktad─▒r. Bu yasa BEPÔÇÖn─▒n geli┼čtirilmesinde baz─▒ ├Âzel y├Ântemlerin izlenmesini gerekli g├Ârmektedir. Her ├Â─črencinin BEPÔÇÖ─▒ bir ekip taraf─▒ndan haz─▒rlanarak her y─▒l g├Âzden ge├žirilmelidir. Ekip ├žocu─čun ├Â─čretmeni, ebeveyni, baz─▒ istisnalara ba─čl─▒ olarak ├žocuk, uygun g├Âr├╝lm├╝┼čse ├Âzel e─čitimi sa─člayan birimin temsilcisi ile bu birimin veya ailenin takdirine ba─čl─▒ di─čer ├╝yelerden olu┼čmaktad─▒r. E─čer aile ├Ânerilen BEPÔÇÖn─▒ kabul etmezse yeni bir s├╝reci talep edebilir ve devlet, e─čitim kurumlar─▒ndan bu talebi yeniden de─čerlendirmesini isteyebilir.Federal Yasa, ├Âz├╝rl├╝ olarak tan─▒lanan her ├žocu─čun BEPÔÇÖn─▒na gereksinimi oldu─ču g├Âr├╝┼č├╝nden hareketle temel olarak iki i┼čleve hizmet eder:

┬ž BEP belirli bir ├žocuk i├žin yaz─▒lan pland─▒r. Bu planda ├Âzelle┼čtirilmi┼č e─čitimsel ama├žlara, ├žocu─čun yerle┼čtirilmesine ili┼čkin kararlara yer verilir ve yaz─▒lan kararlar ekip ├žal─▒┼čmas─▒ sonucunda ger├žekle┼čtirilir.

┬ž BEP e─čitim ve de─čerlendirme i├žin ara├žlar─▒n ba┼čar─▒l─▒ kullan─▒m─▒n─▒ gerektirir.

E─čitsel De─čerlendirme A┼čamalar─▒ ve BEPÔÇÖn─▒n Olu┼čum S├╝reci

┬Ě Tarama (g├Ânderme ├Âncesi) ┬Ě G├Ânderme ┬Ě Bireysel de─čerlendirme plan─▒ olu┼čturma

┬Ě Uygulama-puanlama-yorumlama

┬Ě Sonu├žlar─▒n rapor edilmesi

┬Ě ├ľzel e─čitim i├žin uygunlu─ča karar verilmesi

┬Ě BEP olu┼čturma ┬Ě BEP i├žin anne-baba uzla┼čmas─▒. Bu a┼čamalar─▒n her biri kabaca ├Âzetlenecek olursa: Birinci a┼čamada sistemli bir bi├žimde genel tarama yap─▒larak ├žocuklar─▒n potansiyel bir ├Âzre sahip olup olmad─▒─č─▒ ara┼čt─▒r─▒l─▒r; ikinci a┼čamada, ├Âzel gereksinimi oldu─čundan ┼č├╝phelenilen ├žocuk daha fazla bilgi gereksinimi nedeniyle g├Ânderilir; ├╝├ž├╝nc├╝ a┼čamada farkl─▒ disiplinlerden uzmanlar─▒n yard─▒m─▒yla ├žocuk de─čerlendirilir ve bilgi toplan─▒r; d├Ârd├╝nc├╝ a┼čamada ekip ├╝yeleri s─▒n─▒fta, okulda, ailede ├Â─črenciyi g├Âzler ve test eder. Bu a┼čamada uygun formel ve enformel ara├žlar kullan─▒l─▒r;be┼činci a┼čamada, de─čerlendirme sonu├žlar─▒ toplan─▒r, tart─▒┼č─▒l─▒r ve bu bir profile d├Âk├╝l├╝r ve raporlan─▒r; alt─▒nc─▒ a┼čamada ├žocu─čun ├Âzel e─čitim i├žin uygunlu─čuna karar verilir, ekip ├Â─črencinin hedeflerini ve ama├žlar─▒n─▒ ortaya koyar ve BEP yaz─▒l─▒r; en son a┼čamada ise de─čerlendirme sonucunda verilen karar─▒n onaylanmas─▒ i├žin bir uzla┼čma aray─▒┼č─▒na gidilir. Yukar─▒da a┼čamalar halinde ├Âzetlenen BEPÔÇÖn─▒n olu┼čum a┼čamalar─▒ farkl─▒ ├Âz├╝r gruplar─▒ndaki bireylerin ├Âz├╝r ve ├Âzellikleri dikkate al─▒narak haz─▒rlan─▒r. Bunun anlam─▒, okula devam eden her ├žocuk i├žin hedef ayn─▒ olsa da izlenen yol ve yolculu─čun s├╝resi farkl─▒l─▒k g├Âsterecektir.

BEP, ├Âz├╝rl├╝ ├žocuk i├žin bir e─čitsel yol haritas─▒d─▒r ve BEPÔÇÖn─▒n geli┼čtirilmesinde a┼ča─č─▒dakiler ├Ânemlidir:

┬ž B├╝t├╝n ├žocuklar i├žinde ya┼čad─▒klar─▒ topluma aittir ve bu ├žocuklar─▒n e─čitim sorumlulu─ču, i├žinde ya┼čad─▒klar─▒ toplumun bir ├Âgesi olan okula aittir. ┬ž E─čitimin amac─▒ anlaml─▒ bir ya┼čam s├╝r├╝lmesini sa─člamakt─▒r. ┬ž Aile, ├žocu─ča y├Ânelik ve ├žocukla birlikte ya┼čam boyu planlaman─▒n temelini olu┼čturur.

┬ž ├çocu─čun ba┼čar─▒s─▒ k─▒smen de olsa, e─čitsel ve toplumsal ortamlarda s├╝reklilik temeline dayal─▒ arkada┼čl─▒klar kurulmas─▒n─▒ ├Âzendiren do─čal destek sistemlerinin varl─▒─č─▒na dayan─▒r. ┬ž Dayan─▒┼čmac─▒ ili┼čkiler temeline dayal─▒ olarak ├žal─▒┼čan ekipler kurulmas─▒ ├žocu─čun e─čitim ya┼čant─▒s─▒n─▒n bir ba┼čar─▒ya d├Ân├╝┼čmesi a├ž─▒s─▒ndan b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒r.

┬ž Ekipler taraf─▒ndan yap─▒lan planlamada bireyin ya┼čant─▒lar─▒na sayg─▒ ve g├╝ven temel al─▒nmal─▒, bu planlama esnekli─či ve ├╝stlenilen rolleri desteklemelidir.

┬ž Problem ├ž├Âzme y├Ântemlerinin ve m├╝dahaleye dayal─▒ hizmetlerin kullan─▒lmas─▒, ├žocuk i├žin yap─▒lan uzun vadeli planlamalar─▒ ve ├Âng├Âr├╝len ama├žlar─▒ destekler. ABDÔÇÖnde, kamu kurumlar─▒, ├╝niversiteler ve sivil toplum ├Ârg├╝tlerinin de i├žinde yer ald─▒─č─▒ ├že┼čitli kurumlar ├Âzel e─čitim ve BEPÔÇÖlar─▒ konusunda ara┼čt─▒rmalar yaparak bunlar─▒ yay─▒mlamaktad─▒r. Raporun bu b├Âl├╝m├╝nde genel ilkeleri IDEA taraf─▒ndan belirlenmi┼č olan BEP haz─▒rlama konusunda Nebraska E─čitim Departman─▒ ├ľzel N├╝fus Ofisi (Nebraska Department of Education, Special Populations Office) taraf─▒ndan haz─▒rlanm─▒┼č olan BEP rehberi ├Âzetlenecektir. Bu Ofis,

┬ž t├╝m toplum iyi e─čitilmi┼č insanlardan yarar sa─člar, bu nedenle, aileler, okullar ve t├╝m toplum e─čitimin s├╝rekli bir bi├žimde geli┼čmesine destek olma konusunda ortak sorumlulu─ču payla┼č─▒r,

┬ž Okullar, t├╝m ├žocuklara daha nitelikli hizmet sunulmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan ailelerin ve toplumun kaynaklar─▒na gereksinim duyar. ┬ž T├╝m ├Â─čreniciler e─čitimsel ├ževre i├žinde kendi biricik ├Â─črenme ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamak zorundad─▒r.

┬ž Okullar ├Â─črenciler, personel ve toplum i├žin ho┼č ve g├╝venli ├ževreler olmak zorundad─▒r, ┼čeklinde ortaya konmu┼č ilkeleri benimsemi┼čtir. Bu ilkeler ├žer├ževesinde Ofis her ├Âz├╝rl├╝ ├žocuk i├žin bir BEP yazmaktad─▒r.BEP her ├Âz├╝rl├╝ ├žocuk i├žin, ├Â─črencinin e─čitimsel program─▒n─▒ tan─▒mlayan ve IDEAÔÇÖya uygunluk i├žinde geli┼čtirilen, de─čerlendirilen ve g├Âzden ge├žirilen yaz─▒l─▒ bir belgedir. Her bir BEP ├Ânemli bir dok├╝mand─▒r ├ž├╝nk├╝ di─čer ┼čeylerle birlikte, her ├Â─črencinin alaca─č─▒ ├Âzel e─čitim ve ilgili hizmetleri i├žerir. BEP, ├Â─črencinin ebeveyni, okul profesyonelleri ve uygun ise ├Â─črencinin kendisi taraf─▒ndan olu┼čturulmu┼č bir ekip taraf─▒ndan haz─▒rlan─▒r. Her BEP ├Â─črencinin kapasitesi, yapabilirlikleri, g├╝├žl├╝ yanlar─▒, ihtiya├žlar─▒ ve ilgileri ├žok dikkatli bi├žimde de─čerlendirilerek haz─▒rlan─▒r. Her BEP ├žocu─čun amac─▒na ula┼čabilmesi i├žin ona yard─▒m eden, anlaml─▒ e─čitimsel deneyimleri geli┼čtirmesinde ona rehberlik edecek ve onu y├Ânlendirecek ┼čekilde i┼člev g├Âr├╝r. BEP modeli a┼ča─č─▒da belirtilen 6 ba┼čl─▒k ├╝zerinde kurulmu┼čtur:

┬Ě BEP, ├Â─črencilerin t├╝m devlet gerekliliklerine uygun bi├žimde ├ťcretsiz Uygun Kamu E─čitimi ald─▒─č─▒n─▒ belgeleyen bir ├ž─▒kt─▒ ve s├╝re├žtir,

┬Ě BEP ├Â─črencinin ve ailesinin gelecek vizyonunu yans─▒t─▒r, ┬Ě ├ľzel e─čitim hizmetlerine gereksinim duyan ├Â─črencilerin ├Âzel e─čitime gereksinim duymayanlarla birlikte e─čitim almas─▒n─▒ sa─člamak, ┬Ě BEPÔÇÖn─▒n geli┼čtirilmesi disiplinleraras─▒ bir s├╝re├žtir, ┬Ě BEP ekibi ├Â─črencinin BEPÔÇÖn─▒ ├Â─črencinin genel m├╝fredat i├žindeki geli┼čimi ve ilerlemesine ba─čl─▒ olarak geli┼čtirir,

┬Ě BEP, s├╝rekli bir izleme ve karar alma s├╝recini i├žerir. Karar verme, ├Â─črencinin gereksinimlerine dayan─▒r ve ├ž├Âz├╝m odakl─▒d─▒r.

KANADA KanadaÔÇÖn─▒n British Columbia EyaletiÔÇÖnin E─čitim Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan Okul Yasas─▒ÔÇÖna (School Act) dayanarak 1995 y─▒l─▒nda ├ž─▒kar─▒lan GenelgeÔÇÖde ├Âzel gereksinimli ├žocuklara ile ikinci bir dil olarak ─░ngilizce ├Â─črenen ├žocuklara y├Ânelik olarak BEPÔÇÖlar─▒n─▒n genel ilkeleri belirlenmi┼čtir. Bu ilkeler ├žer├ževesinde haz─▒rlanm─▒┼č olan ÔÇťBireysel E─čitim Plan─▒ (BEP) Haz─▒rlanmas─▒ ve Sunulmas─▒ ile Vaka Y├Ânetim Plan─▒na (VYP) ─░li┼čkin RehberÔÇŁÔÇÖde BEP haz─▒rlanmas─▒ ve uygulanmas─▒na ili┼čkin kurallar son derece a├ž─▒k ve anla┼č─▒l─▒r bir bi├žimde ortaya konmu┼čtur. Ancak, bu rehber ─░ngilizce ├Â─črenen ├žocuklara, ├Âzel e─čitim gereksinimli ├žocuklara y├Âneliktir

.Ama├ž Bu dok├╝man─▒n genel amac─▒ okullarda BEP ve VYP haz─▒rlanmas─▒na yard─▒m ederek bunlar─▒n nihai amac─▒n ger├žekle┼čmesinde yeterli olmalar─▒n─▒ sa─člamakt─▒r. BEP ├Âzel gereksinimli ├žocuklar i├žin haz─▒rlan─▒r.

BEP Nedir? BEP, ├Âzel gereksinimli ├Â─črenciler i├žin programlamadaki de─či┼čiklikleri ve/veya adaptasyonu tan─▒mlamak ve sa─članan ├Âzel hizmetleri g├Âstermek ├╝zere d├╝zenlenmi┼č yaz─▒l─▒ bir dok├╝mand─▒r. BEP, de─čerlendirme, planlama, i┼čbirli─či i├žinde ileti┼čim ve ├Â─čretim potansiyeline rehberlik eden ÔÇťcanl─▒ÔÇŁ bir s├╝re├žtir. Bir BEP dok├╝man─▒n─▒n ├žok uzun olmas─▒ beklenmemekle birlikte ├Â─črencinin gereksinimlerinin planlanmas─▒, ├žok ├že┼čitli strateji plan─▒n─▒n sunuldu─ču de─čerlendirme y├Ântemlerini ve gelecekteki etkinlik ve planlaman─▒n a├ž─▒k ama├žlar─▒n─▒n listelendi─či bir belge olmal─▒d─▒r. Bir BEPÔÇÖn─▒n ├žocu─čun ├Â─črenme etkinliklerine odaklanmas─▒, ileti┼čim becerilerine yard─▒mc─▒ olmas─▒ ve ekip i├ži, kurumlar aras─▒ hesapverebilirli─či sa─člamas─▒ gereklidir.

BEP Geli┼čtirme BEPÔÇÖn─▒n ÔÇťcanl─▒ÔÇŁ bir dok├╝man olmas─▒ i├žin a┼ča─č─▒daki i├žermesi gerekir:

BEPÔÇÖn─▒ Planlamadan ├ľnce:

Planlama ├Âncesi d├Ânemde;

┬Ě Daha sonraki planlama ve geli┼čtirme gereksinimini g├Âz ├Ân├╝nde bulundurarak okul ve aile aras─▒nda ileti┼čim, ┬Ě BEPÔÇÖn─▒n olu┼čturulmas─▒ ve izlenmesi amac─▒yla aile/kurum g├Ârevlileri ve profesyonellerden bir ekip olu┼čturulmas─▒, ┬Ě S─▒n─▒f ├Â─čretmeni ve di─čer ekip ├╝yelerinin de─čerlendirmeleri,

┬Ě Etkinliklerin de─čerlendirilebilmesi i├žin belirli teknik ve stratejilerin pilot ├žal─▒┼čmas─▒n─▒n yap─▒lmas─▒. BEPÔÇÖn─▒n Yaz─▒lmas─▒ Yazma s├╝reci, b├╝t├╝n ekip ├╝yelerinin kat─▒laca─č─▒ bi├žimde ger├žekle┼čtirilmelidir. BEPÔÇÖn─▒ yazma i┼činin birden fazla ki┼či taraf─▒ndan yap─▒lmas─▒ gerekmemektedir. Genellikle, ├Â─črencinin izlenmesinde daha fazla sorumluluk sahibi olan ki┼či BEPÔÇÖn─▒n yaz─▒lmas─▒ndan ve izlenmesinden de sorumludur. Dok├╝man─▒ yazmadan ├Ânce a┼ča─č─▒daki ad─▒mlar─▒n izlenmesi ├Ânerilir:

┬ž ├ľ─črencinin ├Ânceliklerinin tan─▒mlanmas─▒, ┬ž ├ľnceliklerden uzun vadeli ama├žlar─▒n belirlenmesi,

┬ž Hedeflerin k─▒sa vadeli ama├žlara d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesi, ┬ž Hangi kaynaklar─▒n veya stratejilerin kullan─▒laca─č─▒n─▒n belirlenmesi,

┬ž ├ľ─črencinin geli┼čiminin de─čerlendirme yollar─▒ ile g├Âzden ge├žirme tarihlerinin olu┼čturulmas─▒.

┬Ě BEPÔÇÖn─▒ yazarken a┼ča─č─▒daki bilgilerin tamam─▒n─▒n dok├╝manda yer almas─▒ ├Ânemlidir:

┬ž Ad-soyad, do─čum tarihi, s─▒n─▒f─▒, ebeveyn ad─▒, gerekli t─▒bbi/sosyal bilgi, fon kategorisi gibi demografik bilgiler

┬ž Mevcut ekip ├╝yelerinin listesi (unvanlar─▒, kurumlar─▒ ve rolleri)

┬ž BEP koordinat├Âr├╝n├╝n se├žilmesi

┬ž De─čerlendirme bilgilerinin kayd─▒

┬ž Bir veya daha fazla alanda ├Â─črencinin k─▒sa veya uzun vadeli e─čitimsel ama├žlar─▒n─▒n takvimi. Bu alanlar, zihinsel, fiziksel, sosyal/duygusal ve/veya kariyer/i┼č deneyimi olarak tan─▒mlanm─▒┼čt─▒r.

┬ž D├╝zenli programa kat─▒l─▒m derecesiyle birlikte modifikasyon veya adaptasyon derecesinin belirtilmesi

┬ž De─čerlendirme s├╝re├žlerinin envanterinin ├ž─▒kar─▒lmas─▒ ile ├Â─črenci performans─▒n─▒n de─čerlendirilmesi ve izlenmesi i├žin anahtar adaptasyonlar─▒n listelenmesi

┬ž T├╝m uygulaman─▒n tarihinin belirtilmesi

┬ž ─░nceleme tarihleri

┬ž T├╝m dan─▒┼čmanlar BC sertifikal─▒ veya kay─▒tl─▒ olmal─▒d─▒r.

BEP Uygulamas─▒ ve ─░zleme

BEP, ├Â─črencinin okul kariyerinin zenginle┼čtirildi─či, izlendi─či ve g├Âzden ge├žirildi─či bir platform olmal─▒d─▒r. Fonun sa─članmas─▒ i├žin zorunlu olsa bile bu dok├╝man resmi bir evrak niteli─či ta┼č─▒mamal─▒d─▒r. Uygun bi├žimde olu┼čturulmu┼č bir BEPÔÇÖn─▒n uygulanmas─▒ hem e─čitici hem de ├Â─črenci i├žindir.Bir BEPÔÇÖn─▒ uygularken, ├Â─črenci program─▒n─▒n gerekli elemanlar─▒ pratik edilir: ├ľrne─čin, m├╝fredat─▒n modifikasyonu, dersin ve/veya de─čerlendirme y├Ântemlerinin adaptasyonu, adaptif/yard─▒mc─▒ teknolojilerin kullan─▒lmas─▒, ├ževrenin daha ula┼č─▒labilir olmas─▒ i├žin de─či┼čiklik yap─▒lmas─▒, destek hizmetlerin sa─članmas─▒ (yard─▒mc─▒lar, dan─▒┼čmanlar, terapisyenler vb.) ve ├Âzel e─čitimin sa─članmas─▒.

BEP Modifikasyonu BEP s├╝recinde son ├Ânemli girdi s├╝rekli bir g├Âzden ge├žirme ve dok├╝man─▒n s├╝rekli modifiye edilmesidir. Bu de─či┼čikli─čin ortaya ├ž─▒kmas─▒ i├žin plan─▒n g├Âzden ge├žirilmesi en az─▒ndan y─▒lda iki kez tamamlanmal─▒d─▒r.

Bu g├Âzden ge├žirmenin bile┼čenleri ┼čunlard─▒r:

┬ž ├ľ─črencinin kazan─▒mlar─▒n─▒ tart─▒┼čmak i├žin t├╝m ekibin toplanmas─▒ ve kullan─▒lan stratejilerin g├Âzden ge├žirilmesi,

┬ž ├ľ─črencinin geli┼čiminin formel ve enformel olarak de─čerlendirilmesi,

┬ž T├╝m ekip ├╝yelerine geli┼čim raporlar─▒n─▒n verilmesi

┬ž Plan─▒n gelecekte de uygun bir bi├žimde izlenmesine izin verecek de─či┼čiklik ├Ânerilerinin tart─▒┼č─▒lmas─▒,

┬ž Sonraki g├Âzden ge├žirme tarihlerinin tart─▒┼č─▒lmas─▒ ve belirlenmesi ile son tarihin belirlenmesinde ekip ├╝yeleri aras─▒ndaki g├Ârev payla┼č─▒m─▒ ├╝zerinde anla┼č─▒lmas─▒.

Vaka Y├Ânetim Plan─▒ (VYP) Nedir? Ba─č─▒ms─▒z Okullar ├ľzel E─čitim Fonu Rehberi, Ciddi Davran─▒┼č (sorunu olan) (Severe Behaviour) herhangi bir ├Â─črencinin hem bir BEP hem de bir VYPÔÇÖn─▒n olmas─▒n─▒ zorunlu k─▒lar. VYPÔÇÖn─▒n yaz─▒m─▒ bir istisna d─▒┼č─▒nda BEPÔÇÖn─▒n yaz─▒m─▒ ile ayn─▒ kal─▒plara sahiptir, bu da ├Â─črencinin kendine ve ba┼čkalar─▒na kar┼č─▒ ciddi bir risk olu┼čturmas─▒ durumunda davran─▒┼č zorluklar─▒na odaklanmakt─▒r. VYPÔÇÖn─▒ndaki zorunlu bile┼čenler ┼čunlard─▒r:

┬ž ├ľ─črencinin yaln─▒zca okul i├žin de─čil, toplumdaki di─čer servisler/kurumlar i├žin de davran─▒┼čsal ├Ânceli─činin a├ž─▒k bi├žimde belirlenmesi, ┬ž Vaka Y├Ânetim Ekibinin her ├╝yesinin unvan─▒ ve sorumlulu─čuyla birlikte listelenmesi,

┬ž T├╝m dan─▒┼čmanlar BC sertikal─▒/kay─▒tl─▒ olmal─▒d─▒r, ┬ž Bir ekip y├Âneticisi se├žilmelidir,

┬ž Okulda veya herhangi bir yerde g├╝├žl├╝─če neden olan ├Âzel davran─▒┼ča y├Ânelik olarak ama├ž ve hedeflerin belirlenmesi. Bu hedefler ├Âncelikle davran─▒┼čsal olmal─▒d─▒r ├ž├╝nk├╝, e─čitimsel hedefler zaten BEPÔÇÖn─▒nda olu┼čturulmu┼čtur.

┬ž VYP benimsenen stratejileri a├ž─▒k bi├žimde g├Âstermelidir ayr─▒ca, g├Âzden ge├žirme, de─čerlendirme ve modifikasyon i├žin k─▒sa ve uzun vadeli hedefler belirlenmelidir. Arzu edilirse, VYP, BEP ile kombine edilebilir fakat yukar─▒da listelenmi┼č olan VYPÔÇÖn─▒n ├Âzel bir b├Âl├╝m halinde yer almas─▒n─▒n sa─članmas─▒ gerekmektedir.

─░NG─░LTERE ─░ngiltereÔÇÖde ├Âzel e─čitim gereksinimi duyan ├žocuklar─▒n tan─▒mlanmas─▒ ve de─čerlendirilmesine ili┼čkin yasal d├╝zenlemeler E─čitim Yasas─▒ 1996ÔÇÖn─▒n (Education Act 1996) 312 den 336ÔÇÖya kadar olan b├Âl├╝m├╝nde yer almaktad─▒r. Okullar─▒n ├Âzel e─čitim gereksinimleri politikas─▒na ili┼čkin yay─▒nlar─▒yla ilgili olarak da E─čitim D├╝zenlemeleri 1999 bulunmaktad─▒r.├ľzel e─čitim gereksinimlerinin tan─▒mlanmas─▒ ve de─čerlendirilmesi konusunda, erken tan─▒lama, de─čerlendirme ve ├Âzel e─čitim gereksinimi duyan her ├žocu─ča bunun sa─članmas─▒ konusu son derece ├Ânemlidir. Bu nedenle ortaya ├ž─▒km─▒┼č olan ├ľzel E─čitim Gereksinimleri Uygulama Kodu (SEN Code of Practice) b├╝t├╝n ├žocuklar─▒n ├Âzel e─čitim gereksinimlerini tan─▒mlama, de─čerlendirme ve hizmet sa─člama yakla┼č─▒mlar─▒n─▒ ortaya koymaktad─▒r.

Okul-temelli m├╝dahale ├çocuklar farkl─▒l─▒klara tepki vermedi─činde, yeterli ilerlemeyi g├Âstermedi─činde, okullar─▒n bu ├žocuklar i├žin farkl─▒ ve ├Âzel bir ├žaba sarfetmesi gerekmektedir. Okul temelli olan bu ├Ânlemler KodÔÇÖda yer alan ÔÇťOkul HareketiÔÇŁ ve ÔÇťOkul Hareketi EkstraÔÇŁ olarak adland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.

Okul Hareketi ileri bir de─čerlendirme bi├žimi olarak d├╝┼č├╝n├╝lebilir ve farkl─▒ e─čitim materyalleri veya farkl─▒ ├Â─čretim y├Ântemleri kullan─▒labilir. Burada ├Â─čretmenler ├Â─črenciler i├žin al─▒nan farkl─▒ ve ek ├Ânlemleri, ├Â─čretim stratejilerini, ├Â─črencilerin k─▒sa d├Ânemli hedeflerini, ba┼čar─▒ kriterlerini ve kazan─▒mlar─▒n─▒ kaydetmek i├žin Bireysel E─čitim Planlar─▒ (BEP) kullan─▒r.

Okul Eylemi Plus ise Okul Eylemi ile ├žocu─čun yeterli ilerlemeyi kaydedememesi durumunda okulun d─▒┼čar─▒dan destek hizmetleri almas─▒n─▒ anlat─▒r. Bu destek hizmetleri ├Ârne─čin sa─čl─▒k profesyonellerinden veya sosyal ├žal─▒┼čmac─▒lardan olabilir.├ľzel E─čitim Gereksinimleri Uygulama Kodu ├žocu─čun e─čitiminin b├╝t├╝n y├Ânlerini kapsayacak ┼čekilde aile ile ortakla┼ča ├žal─▒┼čma yapmas─▒na; ├žocu─čun karar alma s├╝re├žlerine kat─▒l─▒m─▒na; ve ├žocu─čun kendi e─čitimi ile ilgili olarak tercih yapmas─▒n─▒n ├Ânemine vurgu yapmaktad─▒r. T├╝m bunlar yap─▒labildi─činde ├Â─črenci ilerleme kaydedebilir.

├ľzel E─čitim Gereksinimleri Uygulama Kodu Bireysel E─čitim Planlar─▒ Yasada, BEPÔÇÖn─▒na ili┼čkin yer alan bilgiler ┼č├Âyledir: ├çocu─čun geli┼čimine y├Ânelik olarak geli┼čtirilen stratejiler bir BEPÔÇÖnda kay─▒t alt─▒na al─▒nmal─▒d─▒r; bu planda, ├žocuk i├žin geli┼čtirilmi┼č olan k─▒sa vadeli hedef setlerine ili┼čkin bilgiler, ├Â─čretim stratejileri ve ├Ânlemler ile plan─▒n g├Âzden ge├žirilmesi durumunda da eylem sonucunda ortaya ├ž─▒kacak sonu├žlar yer alabilir. BEPÔÇÖlar─▒nda yaln─▒zca, normal ├Ânlemlerin bir par├žas─▒ olan m├╝fredat plan─▒ndan farkl─▒la┼čm─▒┼č olan ek ve farkl─▒ bilgilerin kayd─▒n─▒n yer almas─▒ gerekir. BEP yaz─▒l─▒ olmal─▒d─▒r ve ├╝├ž veya d├Ârt ana hedefe odaklanmal─▒d─▒r. BEPÔÇÖlar─▒ ├žocuk ve ailesi ile tart─▒┼č─▒larak ortaya ├ž─▒kar─▒lmal─▒d─▒r.

BEPÔÇÖlar─▒n─▒n G├Âzden Ge├žirilmesi ─░deal olarak BEPÔÇÖlar─▒ devaml─▒ surette incelenmeli, basit bir ┼čekilde ÔÇťsabit s├╝reliÔÇŁ, incelemeler i├žin formel toplant─▒lar─▒ olmamal─▒d─▒r. Buna kar┼č─▒n, BEPÔÇÖlar─▒, y─▒lda en az ├╝├ž kez olmak ├╝zere d├╝zenli olarak g├Âzden ge├žirilmelidir. Bu incelemelerin formel olmas─▒na gerek yoktur ancak, ailenin, ├žocu─čun geli┼čimine dair g├Âr├╝┼čleri mutlaka sorulmal─▒d─▒r ve onlar g├Âzden ge├žirme s├╝recinin bir par├žas─▒ olarak de─čerlendirilmelidir.

Okul Hareketi Okul Hareketi a┼čamas─▒nda kay─▒tl─▒ olan t├╝m ├žocuklara BEP haz─▒rlanmas─▒ y├╝k├╝ml├╝─č├╝ vard─▒r. Bu a┼čamada ├žocu─ča uygun BEP haz─▒rlanmas─▒ ve incelenmesi i┼či ├žocu─čun s─▒n─▒f ├Â─čretmeninin sorumlu─čundad─▒r. ├çocu─čun geli┼čimini sa─člayacak stratejilerin uygulanmas─▒nda a┼ča─č─▒daki bilgilerin bulunmas─▒ gereklidir:

┬ž ├çocuk i├žin/taraf─▒ndan k─▒sa d├Ânemli hedefler olu┼čturulmas─▒,

┬ž Kullan─▒lacak ├Â─čretim stratejileri,

┬ž Al─▒nacak ├Ânlemler,

┬ž Tarihin g├Âzden ge├žirilmesi,

┬ž Ba┼čar─▒ ve/veya ayr─▒l─▒┼č kriterleri,

┬ž ├ç─▒kt─▒lar (─░ncelemede kaydedilmi┼č olan). BEP sadece grup veya s─▒n─▒f─▒n geri kalan─▒ndan farkl─▒ alanlar─▒ kaydetmelidir. A├ž─▒k bir bi├žimde yaz─▒lmal─▒ ve ├žocu─čun gereksinimleriyle ├Ârt├╝┼čen ├╝├ž ya da d├Ârt hedefe odaklanmal─▒d─▒r. Bu hedefler, ileti┼čim, okuma-yazma, matematik ile bedensel veya davran─▒┼čsal becerilere y├Ânelik alanlara ba─čl─▒ olmal─▒d─▒r. ├çocu─čun g├╝├žl├╝ yanlar─▒ ve ba┼čar─▒lar─▒ hedeflerin olu┼čturulmas─▒nda ve kullan─▒lacak olan stratejilerde ├Ânem ta┼č─▒mal─▒d─▒r.

BEPÔÇÖn─▒n ─░ncelenmesi

BEPÔÇÖlar─▒ y─▒lda en az ├╝├ž kez incelenmelidir. ─░ncelemeler s─▒n─▒f ├Â─čretmeni taraf─▒ndan d├╝zenlenmelidir. ┬ž Baz─▒ ├žocuklar daha s─▒k yap─▒lan incelmelerden yarar sa─člar. ┬ž ├çocu─čun geli┼čimi konusunda aile g├Âr├╝┼č├╝ mutlaka aranmal─▒d─▒r.

┬ž Aileler BEP incelemesine davet edilecektir.

┬ž Bir g├Âzden ge├žirme toplant─▒s─▒ ailenin ak┼čam yeme─činde ger├žekle┼čtirilebilir.

┬ž Olanakl─▒ olmas─▒ durumunda ├žocuk da g├Âzden ge├žirme s├╝recinin bir par├žas─▒ haline getirilmelidir ve hedeflerin olu┼čturulmas─▒na dahil edilmelidir.

┬ž ├çocuk incelemede yer almam─▒┼čsa, g├Âr├╝┼čleri herhangi bir tart─▒┼čmada de─čerlendirilmelidir.

Okul Hareketi Ekstra Okul Hareketi Ekstra, d─▒┼čar─▒dan hizmetler i┼čin i├žine girdi─činde,├Âzel e─čitim gereksinimlerinin desteklenmesi ve de─čerlendirilmesi s├╝recinde bir sonraki a┼čamad─▒r. Bir BEP toplant─▒s─▒nda, okul ve aile d─▒┼čar─▒dan hizmetler konusunda yard─▒m isteyebilir. Okul bu durumda ├žocu─čun yarar─▒ i├žin dan─▒┼čmanlar isteyebilir. Bu dan─▒┼čmanlar durumun uygun ve pratik olmas─▒ halinde ├žocu─ču genellikle okulda izler, b├Âylece hedefler ve buna e┼člik eden stratejilerle birlikte yeni BEPÔÇÖn─▒ ├Â─čretmene ├Ânerebilir.Bu destek sadece ├Âneri vermek ┼čeklinde olabilece─či gibi de─čerlendirme ve rapor yaz─▒m─▒n─▒ da i├žerebilir. ├ľnerinin ve deste─čin bi├žimi ├Â─črencinin gereksinimlerine g├Âre de─či┼čebilmektedir.

DE─×ERLEND─░RME

Raporda de─čerlendirilen ├╝├ž ├╝lkede de, e─čitim ald─▒klar─▒ genel ├Â─črenci kitlesi i├žinde farkl─▒l─▒k g├Âsteren ve bu farkl─▒l─▒klar─▒ nedeniyle de ├Âzel gereksinimleri bulunan ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒n e─čitim almalar─▒n─▒ sa─člamak ve kolayla┼čt─▒rmak amac─▒yla ger├žekle┼čtirilen ├Âzel e─čitim yakla┼č─▒mlar─▒n─▒n ve BEP haz─▒rlama, de─čerlendirme, inceleme teknik ve stratejilerinin benzerlik g├Âsterdi─či g├Âr├╝lmektedir. ├ťlkemizde de d├╝nyadaki ├Ârneklerine ko┼čut olarak haz─▒rlanan 573 Say─▒l─▒ Kanun H├╝km├╝nde Kararname ile ├Âzel e─čitimin genel ilkeleri belirlenmi┼č ve bu ilkeler do─črultusunda ilgili kurumlarca haz─▒rlanan BEPÔÇÖlar─▒ d├╝┼č├╝nce tarz─▒ ve yakla┼č─▒m itibar─▒yla, de─čerlendirilen ├╝lkelerdekine benzer nitelikleri ta┼č─▒maktad─▒r.

KAYNAK├çA Ozida.gow.trGuidelines for the Completion and Presentation of Individual Education Plans (Iep’s) And Case Management Plans (Cmp’s) http://www.bced.gov.bc.ca/independentschools/spec_ed/guid-iep.docBireyselle┼čtirilmi┼č E─čitim Program─▒: Ba┼čar─▒ya Giden Yolun Haritas─▒, ├ľzel E─čitim Rehberlik ve Dan─▒┼čma Hizmetleri Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝IDEA Law and Regulations http://www.cec.sped.org/law_res/doc/law/regulations/index.phpIDEA http://www.cec.sped.org/law_res/doc/law/downloads/Idea97.Word60.doc H.R.5Individual Education Plan